Supreme Court dismisses appeal regarding illegal obstruction of public road use and invalidity of subsequent sales.

Απόφαση 407 / 2007 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 407/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καλαμίδα, Δημήτριο Κανελλόπουλο, Διονύσιο Γιαννακόπουλο και Ελένη Παναγιωτάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 22 Ιανουαρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει μεταξύ :

Των αναιρεσειόντων: 1)Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "Εμποροβιομηχανικές και Τουριστικές Επιχειρήσεις Αγαπητός Γ. Τρικαλιώτης Α.Ε.", που εδρεύει τη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα, (αναφέρονται 9 αναιρεσείοντες), οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αθανάσιο Παπαθεοχάρη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ..

Των αναιρεσιβλήτων: αναφέρονται 4 αναιρεσίβλητοι, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Στέφανο Χατζαηποστόλου.

Κοινοποιουμένης της παρούσας αιτήσεως αναιρέσεως στους λοιπούς εναγομένους-εκκαλούντες και αναγκαίους ομοδίκους των αναιρεσειόντων, ως προς τους οποίους λογίζεται επίσης ασκηθείσα η αίτηση αναιρέσεως και συγκεκριμένα στους : (αναφέρονται 4 αναιρεσείοντες) 5)Στον απλώς προσθέτως υπέρ των εναγομένων παρεμβάντα Δήμο Κασσάνδρας, που εδρεύει στην Κασσάνδρα και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο,

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-1-1999 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, και τις με αριθμούς καταθ. 98/1999, 99/1999, 100/1999, 103/1999, 104/1999, 105/1999, και 106/1999 προσεπικλήσεις και τις ενωμένες σ' αυτές παρεμπίπτουσες αγωγές, που κατατέθηκαν στο Ειρηνοδικείο Κασσάνδρας και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 24/2001 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 75/2003, που κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση, 6/2004 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 5 Απριλίου 2004 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Διονύσιος Γιαννακόπουλος ανέγνωσε την από 11 Ιανουαρίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 57 εδ. α' Α.Κ., όποιος προσβάλλεται παράνομα στη προσωπικότητά του έχει δικαίωμα να απαιτήσει να αρθεί η προσβολή και να μην επαναληφθεί στο μέλλον. Από την ανωτέρω διάταξη συνάγεται, ότι προϋπόθεση της παρεχόμενης με αυτή προστασίας είναι η συνδρομή παρανόμου πράξεως, από την οποία επέρχεται μειωτική διαταραχή της προσωπικότητας σε κάποια έκφανσή της.

Τέτοια προσβολή δημιουργείται και όταν παρακωλυθεί η χρήση κοινόχρηστης οδού. Ενόψει, όμως, του ότι η, κατά το άρθρο 967 ΑΚ, κοινοχρησία δεν είναι εξουσία άμεσος επί του πράγματος, αλλά αποτελεί απόρροια του δικαιώματος επί της προσωπικότητας, έπεται ότι ο τρόπος με τον οποίο αυτή παρήχθη είναι αδιάφορος.

Ως εκ τούτου, για τη θεμελίωση του αιτήματος προς άρση της προσβολής, αρκεί το γεγονός ότι το πράγμα, που εμποδίζεται παράνομα να χρησιμοποιήσει ο ενάγων, είναι οδός. Εξ άλλου, η απαγγέλουσα την ακύρωση ορισμένης πράξεως της διοικητικής αρχής απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (Σ.τ.Ε.), αδιαφόρως των αιτιολογιών, με τις οποίες τούτο κατέληξε στην ακύρωση, επάγεται τη νόμιμη κατάργηση της πράξεως αυτής έναντι πάντων, ούτως ώστε ανατρέπεται εξ ολοκλήρου η ισχύς αυτής, όχι μόνον έναντι αυτού που ζήτησε την ακύρωση, αλλά έναντι και παντός άλλου προσώπου και μάλιστα αναδρομικώς, ανατρέχουσας έτσι στο χρόνο της εκδόσεως της ακυρουμένης διοικητικής πράξεως, η οποία θεωρείται ότι ουδέποτε υπήρξε, χωρίς γι' αυτό να απαιτείται η έκδοση πράξεως της διοικήσεως που να διαπιστώνει την εξ υπαρχής επελθούσα εξαφάνιση της ακυρωθείσας πράξεως.

Περαιτέρω, κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 281 Α.Κ., το δικαίωμα ασκείται καταχρηστικά και όταν η συμπεριφορά του δικαιούχου, που προηγήθηκε της ασκήσεώς του, καθώς και η πραγματική κατάσταση που διαμορφώθηκε κατά το διάστημα που μεσολάβησε, δημιούργησε στον οφειλέτη την εύλογη πεποίθηση ότι δεν θα ασκηθεί το δικαίωμα, σε τρόπον ώστε η μεταγενέστερη άσκησή του, που θα έχει για τον οφειλέτη επαχθείς συνέπειες, να μη δικαιολογείται επαρκώς και να υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος.

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 περ. α' του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα.

Στη προκείμενη περίπτωση, κατά της 24/2001 οριστικής αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Κασσανδρείας, με την οποία είχε γίνει δεκτή αγωγή των αναιρεσιβλήτων-εναγόντων για προσβολή της προσωπικότητάς τους ένεκα στερήσεως της χρήσεως εκ της πωλήσεως στους αναιρεσείοντες τμημάτων από την Κοινότητα Κασσανδριτίου και ήδη Δήμο Κασσάνδρας διαφόρων εδαφικών τμημάτων τής από αμνημονεύτων ετών υφισταμένης και εν συνεχεία καταργηθείσας δημόσιας επαρχιακής οδού Κασσάνδρας (Τμήμα Καλλάνδρας-Νέας Σκιώνης) και διατάχθηκαν α) η άρση της προσβολής με απειλή προσωπικής κράτησης και χρηματικής ποινής και η παράλειψη αυτής στο μέλλον και β) η επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, οι αναιρεσείοντες εναγόμενοι άσκησαν, χωριστές εφέσεις και εκδόθηκε η προσβαλλόμενη 6/2004 απόφαση του δικάσαντος ως Εφετείου Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής, με την ποία και απερρίφθησαν όλες στο σύνολό τους κατ' ουσίαν.

Οι τελευταίοι, ως ηττηθέντες, άσκησαν την από 5-4-2004 αίτηση αναιρέσεως, με τους λόγους της οποίας αποδίδουν στη πληττόμενη, αιτιάσεις από το άρθρο 560 του ΚΠολΔ, και ειδικότερα τον αρ. 1, διότι παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1) 966,968,972 Α.Κ., 4 του ν. 3155/1955 και ν. 3, Πανδ. 43-7 με το να μη αναφέρει με ποια πράξη απέκτησε η καταργηθείσα οδός το χαρακτήρα της ως κοινοτική ή ότι ήταν οδός κοινόχρηστη κατά δύο συνέχεια γενεές, 2) 20του Συντάγματος και 1 του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, καθότι αυτοί δεν δεσμεύονται από την απόφαση του Σ.Τ.Ε., που ακύρωσε την απόφαση του Κοινοτικού Συμβουλίου, που κατάργησε την οδό, αφού και πριν την έκδοσή της απέκτησαν με συμβολαιογραφικά έγγραφα και μεταγραφή τούτων τα φερόμενα ως τμήματα της καταργηθείσας οδού και 3) 281 ΑΚ με το να απορρίψει τη προταθείσα καταλυτική ένστασή τους περί καταχρηστικής ασκήσεως του επιδίκου δικαιώματος των αναιρεσιβλήτων-εναγόντων.

Με αυτό το περιεχόμενο και οι τρεις αυτοί λόγοι, σύμφωνα με όσα προεκτέθηκαν στη μείζονα σκέψη, είναι αβάσιμοι (ο τρίτος κατά το πρώτο μέρος, ως κατωτέρω) και ειδικότερα: Α) Ο πρώτος διότι για τη θεμελίωση αιτήματος εκ του άρθρου 57 ΑΚ, προκειμένου περί παράνομης προσβολής της προσωπικότητας, εκ της παρακωλύσεως της χρήσεως κοινοχρήστου οδού, όπως και η κοινοτική οδός (Α.Π. 311/2004 Ελλ.

Δνη 46.1477), αρκεί το γεγονός ότι το πράγμα, που εμποδίζεται παράνομα να χρησιμοποιεί ο ενάγων, είναι οδός, ανεξαρτήτως του τρόπου κατά τον οποίον αυτή κατέστη κοινόχρηστη. Β) Ο δεύτερος, διότι η απαγγελία της ακυρώσεως της αποφάσεως του Κοινοτικού Συμβουλίου της Κοινότητας-Κασσανδρινού από το Σ.Τ.Ε., δια της οποίας καταργήθηκε η επίδικη οδός, είχε ως άμεση και φυσική συνέπεια τη νόμιμη κατάργηση αυτής έναντι πάντων, έστω και αν δεν συμμετέσχον στη σχετική δίκη, και μάλιστα αναδρομικά, δηλαδή από του χρόνου εκδόσεως της ακυρουμένης αποφάσεως, χωρίς να απαιτείται προς τούτο η έκδοση πράξεως της Διοικήσεως, που να διαπιστώνει την εξαρχής επελθούσα εξαφάνιση της ακυρωθείσας αποφάσεως, το οποίον και σημαίνει, ότι τα μεταβιβαστικά συμβόλαια, αφού η επίδικη οδός δεν απέβαλε ποτέ την ιδιότητά της ως κοινής χρήσεως και εκτός συναλλαγής πράγμα (άρθρα 966 και 967 Α.Κ.), δυνάμει των οποίων οι αναιρεσείοντες αγόρασαν διαιρετά τμήματα της καταργηθείσας οδού, είναι εξαρχής άκυρα, κατ' άρθρο 174 Α.Κ., ανεξαρτήτως, μάλιστα, της γνώσεως της απαγορευτικής διατάξεως, αλλά και του γεγονότος αν αυτοί αγόρασαν βάσει δημόσιου πλειοδοτικού διαγωνισμού ως αυτοτελούς διοικητικής πράξεως μεταγενέστερης της ακυρωθείσας, αφού κάθε διοικητική πράξη, εκδοθείσα κατά το ενδιάμεσο διάστημα μεταξύ του χρόνου εκδόσεως της ακυρωθείσας πράξεως και του χρόνου εκδόσεως της ακυρωτικής αποφάσεως, στηριζόμενη δε στην ακυρωθείσα ή έχουσα αυτή ως προϋπόθεση, είναι επίσης άκυρη (Σ.τ.Ε. 608/1995, 1586/1948, 1063/1939).

Γ) Ο τρίτος και ως προς το πρώτο μέρος του, διότι, υπό το εκτιθέμενο γεγονός, ότι, δηλαδή, οι ενάγοντες και αναιρεσίβλητοι "έχουν πρόσβαση στην οικία τους από τη νέα οδό", και αληθές ακόμη αν υποτεθεί, ότι είναι, δεν θεμελιώνει καταχρηστική εκ μέρους των τελευταίων άσκηση του δικαιώματος που άσκησαν με την αγωγή, επί της οποίας εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλομένη.

Ο ίδιος, τέλος αυτός λόγος και κατά το δεύτερο μέρος του, υπό την επίκληση του αναιρετικού λόγου από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, που δεν προβλέπεται επί αναιρέσεως κατ΄αποφάσεων πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατ΄αποφάσεων των ειρηνοδικείων, κατ΄άρθρο 560 εδ.α' ΚΠολΔ, όπως στην προκείμενη περίπτωση, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος.

Ενόψει όλων αυτών, και αφού δεν υπάρχει άλλος λόγος (αναιρέσεως) για έρευνα, πρέπει η ένδικη αίτηση αναιρέσεως να απορριφθεί στο σύνολό της.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 5-4-2004 αίτηση της Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "Εμποροβιομηχανικές και Τουριστικές Επιχειρήσεις Αγαπητός Γ.Τρικαλιώτης Α.Ε." για αναίρεση της 6/2004 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία προσδιορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα ευρώ (1170).

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 12 Φεβρουαρίου 2007.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 26 Φεβρουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ