405/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 405 / 2011 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 405/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη, Χαράλαμπο Αθανασίου και Νικόλαο Μπιχάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 12 Ιανουαρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Σ. Σ. του Ν., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Κόμη.

Της αναιρεσίβλητης: Ε. Γ. του Α., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κων/νο Τσιρίκο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-8-2005 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο .... Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 33/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 4/2009 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Κω. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 3-3-2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Σπυρίδων Μιτσιάλης ανέγνωσε την από 15-12-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις διατάξεις των άρθρων 974, 1045 και 1051 ΑΚ συνάγεται ότι για την κτήση της κυριότητας ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία απαιτείται άσκηση νομής επί συνεχή εικοσαετία, με δυνατότητα στην πιο πάνω περίπτωση του νομέα να συνυπολογίσει το δικό του χρόνο χρησικτησίας στο χρόνο χρησικτησίας του δικαιοπαρόχου του. Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 974 ΑΚ, νομή, η οποία μπορεί να οδηγήσει και σε κτήση κυριότητας με έκτακτη χρησικτησία κατά το άρθρο 1045 ΑΚ, είναι η φυσική εξουσία που ασκείται πάνω σε πράγμα με πρόθεση κυριότητας, δηλαδή με διάνοια κυρίου. Φυσική εξουσία είναι η άσκηση πράξεων που προσιδιάζουν στη φύση και στον προορισμό του πράγματος, ώστε, κατά την αντίληψη των συναλλαγών, να θεωρείται ότι αυτό βρίσκεται κατά τρόπο σταθερό στη διάθεση του νομέα. Τέτοιες πράξεις είναι λ.χ. και η επίβλεψη, καταμέτρηση, οριοθέτηση και εκμίσθωση του ακινήτου. Υπάρχει επίσης, φυσική εξουσία, όταν ο νομέας δεν βρίσκεται σε διαρκή σωματική επαφή με το πράγμα, αλλ' έχει την εποπτεία του και τη δυνατότητα άσκησης φυσικής εξουσίας κάθε στιγμή (ΑΠ 157/2009 ΑΠ 393/1999). Στην υπόθεση που κρίνεται το Πολυμελές Πρωτοδικείο Κω, που δίκασε ως Εφετείο, αφού έκανε δεκτή και κατ' ουσίαν την έφεση της αναιρεσίβλητης - ενάγουσας κατά της απόφασης του Ειρηνοδικείου ..., το οποίο είχε απορρίψει κατ' ουσίαν την ένδικη διεκδικητική αγωγή της κατά του αναιρεσείοντος - εναγομένου, και αφού εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, στη συνέχεια δέχθηκε την πιο πάνω αγωγή, αναγνωρίζοντας την αναιρεσίβλητη κυρία του επιδίκου ακινήτου και υποχρεώνοντας τον αναιρεσείοντα να της το αποδώσει. Στην προκείμενη υπόθεση το, ως Εφετείο δικάσαν, Πολυμελές Πρωτοδικείο, δέχθηκε, κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, τα ακόλουθα: "Η ενάγουσα είναι κυρία ενός οικοπέδου, εμβαδού 1.681,50 τ. μ., το οποίο βρίσκεται στη θέση "..." στην περιοχή "..." της ... και συνορεύει βορειοανατολικά με πλευρά μήκους 23 μέτρων με ιδιοκτησία Σ. Σ. (εναγόμενου), ανατολικά με πλευρά μήκους 40,50 μέτρων και με πλευρά μήκους 40 μέτρων επίσης με ιδιοκτησία Σ. Σ. (εναγόμενου), νότια με πλευρά μήκους 21 μέτρων με ιδιοκτησία δημοσίου και δυτικά με πλευρά μήκους 99 μέτρων με όμορη ιδιοκτησία της ίδιας (ενάγουσας) και με ιδιωτικό δρόμο (βλ. το από τον Φεβρουάριο του 2005 τοπογραφικό διάγραμμα του πολιτικού μηχανικού Δ. Γ., το από 28-12-1983 θεωρημένο από το Πολεοδομικό Γραφείο Καλύμνου τοπογραφικό διάγραμμα του πολιτικού μηχανικού Ι. Α. και τέλος το από 09-10-1978 σχεδιάγραμμα του τελευταίου). Το παραπάνω ακίνητο περιήλθε στην κυριότητα της ενάγουσας, δυνάμει του με αριθμό ... συμβολαίου πώλησης του συμβολαιογραφούντος Ειρηνοδίκη ... Βασιλείου Τσαρνά, που μεταγράφηκε νόμιμα στις 09-11-1979, στον τόμο 24 και με αύξοντα αριθμό 4134 των βιβλίων μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου ..., με αιτία την πώληση του από τον Φ. Φ. του Μ., ο οποίος είχε αποκτήσει την κυριότητα του με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας, νεμόμενος αυτό με καλή πίστη και διάνοια κυρίου για το χρονικό διάστημα της 50ετίας. Η ενάγουσα, αποκτώντας με παράγωγο τρόπο (πώληση) από αληθινό κύριο, τον Φ. Φ., κατέστη κυρία του επίδικου οικοπέδου, μετά δε τη μεταβίβαση σ' αυτή της κυριότητας του ακινήτου (09-11-1979) άσκησε αδιαλείπτως τις προσιδιάζουσες στη φύση του πράξεις φυσικής εξουσίασης με διάνοια κυρίας, ήτοι εκμίσθωνε αυτό για καλλιέργεια αρχικά στον Γ. Κ. και έπειτα στον Ο. Λ., προτιθέμενη δε να κατασκευάσει οικία σ' αυτό εξέδωσε τη με αριθμό ... άδεια οικοδομής. Για την ύπαρξη νομής στο επίδικο δεν ήταν αναγκαίο να βρίσκεται σε διαρκή σωματική επαφή μαζί του, ούτε σε συνεχή εγρήγορση, έχοντας τη διάνοια κυρίας ή τη θέληση εξουσίασης συνεχώς στραμμένη προς αυτό, αρκούσε όμως ότι η φυσική εξουσία της στο επίδικο μπορούσε να εκδηλωθεί κάθε στιγμή. Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, η ενάγουσα απέκτησε την κυριότητα του επίδικου οικοπέδου αφενός με παράγωγο τρόπο, όπως ως άνω αναλυτικά αναφέρεται, αφετέρου με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας, νεμόμενη αυτό με καλή πίστη και διάνοια κυρίας για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της εικοσαετίας, ήτοι από τις 09-11-1979 έως και τον Οκτώβριο του 2000, οπότε ο εναγόμενος την απέβαλε από τμήμα αυτού, όπως αναφέρεται παρακάτω. Περαιτέρω, αποδείχτηκε ότι ο εναγόμενος είναι συγκύριος κατά ποσοστό 1/3 εξ αδιαιρέτου του όμορου με το ανωτέρω οικοπέδου, εμβαδού 1.315 τ.μ., τη συγκυριότητα του οποίου απέκτησε από την εξ αδιαθέτου κληρονομιά της μητέρας του Κ. χήρας Ν. Σ., που πέθανε στις 23-10-1983 και την οποία (κληρονομιά) αποδέχτηκε με τη με αριθμό ... πράξη αποδοχής κληρονομιάς της συμβολαιογράφου ... Φροσύνης Τζανουδάκη, που μεταγράφηκε νόμιμα. Το οικόπεδο της ενάγουσας, όπως προαναφέρθηκε, συνορεύει στην ανατολική και βορειοανατολική πλευρά του με το οικόπεδο του εναγομένου. Περαιτέρω, αποδείχτηκε ότι τον Οκτώβριο του 2000, ο Γ. Κ., ο οποίος εκμίσθωνε για καλλιέργεια το οικόπεδο του εναγομένου και ενεργούσε για λογαριασμό του τελευταίου, καλλιέργησε και τμήμα του οικοπέδου της ενάγουσας, εμβαδού 648 τ.μ., που βρίσκεται ανατολικά της ιδιοκτησίας της, επεκτείνοντας με τον τρόπο αυτό την ιδιοκτησία του. Ο εναγόμενος, ενσωματώνοντας στην ιδιοκτησία του κατά την καλλιέργεια του οικοπέδου του και το ανατολικό τμήμα του οικοπέδου της ενάγουσας, παρανόμως και χωρίς τη θέληση της τελευταίας, την απέβαλε με τον τρόπο αυτό από το επίδικο τμήμα. Ο εναγόμενος υποστηρίζει ότι το επίδικο τμήμα περιλαμβάνεται στους δικούς του τίτλους κυριότητας, καθόσον ισχυρίζεται ότι η ιδιοκτησία του απεικονίζεται ακριβώς στο από τον Ιανουάριο του 2006 τοπογραφικό διάγραμμα του πολιτικού μηχανικού Δ.-Ν. Χ. και περιλαμβάνει και το επίδικο τμήμα. Ο ισχυρισμός όμως αυτός δεν αποδεικνύεται βάσιμος, καθόσον, όπως και προαναφέρθηκε, το επίδικο τμήμα περιλαμβάνεται στην ιδιοκτησία της ενάγουσας. Ο ισχυρισμός του εναγόμενου ότι στο όριο του επίδικου τμήματος με τη λοιπή ιδιοκτησία της ενάγουσας υφίστανται δύο μεγάλες πέτρες, γεγονός που διαπίστωσε και η Ειρηνοδίκης κατά την αυτοψία, που πραγματοποίησε αμέσως μετά τη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, οι οποίες είναι το φυσικό όριο μεταξύ των δύο ιδιοκτησιών, δεν αποδεικνύεται βάσιμος, καθόσον οι πέτρες αυτές τέθηκαν από τους καλλιεργητές Γ. Κ. και Ο. Λ., προκειμένου να ξεχωρίζουν τις καλλιέργειες τους με "σποριές". Επομένως, εφόσον η ένσταση ίδιας κυριότητας, που πρόβαλε ο εναγόμενος, αποδεικνύεται ουσία αβάσιμη, ο τελευταίος καταλαμβάνοντας με τον ανωτέρω τρόπο το ανατολικό τμήμα της ιδιοκτησίας της ενάγουσας απέβαλε την τελευταία από τη νομή του επίδικου τμήματος οικοπέδου της". Με βάση τις παραπάνω παραδοχές του το, ως Εφετείο δικάσαν, Πολυμελές Πρωτοδικείο, το οποίο έκανε δεκτή κατ' ουσίαν την ένδικη διεκδικητική αγωγή της αναιρεσίβλητης και ως προς τη βάση της που στηρίζεται στην έκτακτη χρησικτησία, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις που αναφέρονται στη μείζονα σκέψη και ειδικότερα τη διάταξη του άρθρου 974 ΑΚ, ως προς το ουσιώδες ζήτημα ότι η αναιρεσίβλητη (και ο δικαιοπάροχός της) άσκησαν τις αναφερόμενες πράξεις νομής στο επίδικο ακίνητο. Επομένως, ο πρώτος, από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια, ότι το ως Εφετείο δικάσαν Πολυμελές Πρωτοδικείο παραβίασε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 974 ΑΚ, είναι αβάσιμος.

ΙΙ. Η νομική αοριστία της αγωγής, δηλαδή εκείνη που συνδέεται με τη νομική εκτίμηση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που πρέπει να εφαρμοστεί, ελέγχεται ως παράβαση από το άρθρο 559 αριθ.1 ΚΠολΔ, ή, αντίστοιχα, από το άρθρο 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ, αν το δικαστήριο της ουσίας, για την κρίση του ως προς το νόμω βάσιμο της αγωγής, είτε αξίωσε περισσότερα στοιχεία από όσα ο νόμος απαιτεί, για τη θεμελίωση του ασκούμενου δικαιώματος, είτε . αρκέστηκε σε λιγότερα από τα απαιτούμενα στοιχεία. Αντιθέτως, η ποσοτική ή ποιοτική αοριστία του δικογράφου της αγωγής υπάρχει, αν ο ενάγων δεν αναφέρει στην αγωγή με πληρότητα τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία αποτελούν προϋπόθεση για την εφαρμογή του κανόνα δικαίου, στον οποίο στηρίζεται το αίτημα της αγωγής. Στην περίπτωση αυτή η αγωγή απορρίπτεται ως αόριστη και η σχετική παράβαση ελέγχεται αναιρετικά με τους λόγους του άρθρου 559 αρ. 8 ή 14 ΚΠολΔ, δεν ιδρύει δε λόγο αναίρεσης κατά αποφάσεων των Πρωτοδικείων που εκδίδονται επί εφέσεων κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων.

Με το δεύτερο λόγο της αναίρεσης, από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, ο αναιρεσείων προβάλλει την αιτίαση, ότι το Εφετείο με το να δεχθεί ότι η αναιρεσίβλητη έγινε κυρία του επιδίκου ακινήτου όχι μόνο με παράγωγο τρόπο, αλλά και με πρωτότυπο (έκτακτη χρησικτησία), παρόλο που στην ένδικη διεκδικητική αγωγή της δεν επικαλέστηκε τα στοιχεία της έκτακτης χρησικτησίας, παραβίασε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 1045 ΑΚ, την οποία εφάρμοσε, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της. Όπως όμως προκύπτει από την παραδεκτή (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) εκτίμηση του περιεχομένου της ένδικης αγωγής, αυτή περιέχει όλα τα απαιτούμενα στοιχεία που αξιούνται από τη διάταξη του άρθρου 1045 ΑΚ για τη θεμελίωση του δικαιώματος κυριότητας της αναιρεσίβλητης και με έκτακτη χρησικτησία, ειδικότερα, ότι αυτή από της περιελεύσεώς του σ'αυτήν (με το 2215/1979 συμβόλαιο) κατείχε και νεμόταν το επίδικο ακίνητο με διάνοια κυρίας συνεχώς και αδιαταράκτως ασκώντας επ'αυτού όλες τις στην φύση του προσιδιάζουσες πράξεις νομής (επίβλεψη, καταμέτρηση, οριοθέτηση, εκμίσθωση σε τρίτους, όπως από το 1977 έως το 1989 στον καλλιεργητή Γ. Κ. και από το 199 έως την άσκηση της αγωγής στον καλλιεργητή Ο. Λ.), τόσο η ίδια, όσο και οι δικαιοπάροχοί της. Επομένως το, ως Εφετείο, δικάσαν Πολυμελές Πρωτοδικείο, δεν αρκέστηκε σε λιγότερα από τα απαιτούμενα για τη θεμελίωση του πιο πάνω δικαιώματος της αναιρεσίβλητης στοιχεία, γι'αυτό και ο πιο πάνω λόγος αναίρεσης πρέπει ν' απορριφθεί ως αβάσιμος. Περαιτέρω, με τον πέμπτο λόγο της αναίρεσης, από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 αρ. 1 ΚΠολΔ, ο αναιρεσείων επικαλείται αοριστία της ένδικης διεκδικητικής αγωγής, γιατί η αναιρεσίβλητη δεν αναφέρει με πληρότητα στο δικόγραφο της αγωγής της τα πραγματικά περιστατικά που θεμελιώνουν τη διάταξη του άρθρου 1045 ΑΚ, στην οποία αυτή στηρίζει την βάση της αγωγής της ότι αυτή έγινε κυρία του επιδίκου ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία και πιο συγκεκριμένα τις πράξεις νομής που άσκησε αυτή και οι δικαιοπάροχοί της στο επίδικο. Όμως οι προβαλλόμενες με το λόγο αυτό αιτιάσεις αναφέρονται σε ποσοτική και όχι νομική αοριστία της αγωγής, συνακόλουθα δε, σε παραβίαση του δικονομικού κανόνα του άρθρου 216 παρ. 1 στοιχ. α' ΚΠολΔ και, έτσι, δεν ιδρύουν τον από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 του ίδιου Κώδικα λόγο αναίρεσης.

ΙΙΙ. Ο από το άρθρο 560 αρ. 1 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης δημιουργείται μόνο προκειμένου για ευθεία παράβαση κανόνων του ουσιαστικού δικαίου, όχι όμως και κανόνων του δικονομικού δικαίου. Δικονομικοί θεωρούνται εκείνοι οι κανόνες δικαίου που καθορίζουν τη διαδικασία, τα όργανα και τη μορφή της έννομης προστασίας. Τέτοια είναι και η διάταξη του άρθρου 220 ΚΠολΔ. Επομένως, ο τρίτος λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο ο αναιρεσείων προβάλλει την αιτίαση, ότι το Εφετείο, με το να μην απορρίψει την ένδικη αγωγή λόγω μη νομότυπης εγγραφής της στα βιβλία διεκδικήσεων, παραβίασε τη διάταξη του άρθρου 220 ΚΠολΔ, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, επειδή η διάταξη αυτή θεσπίζει κανόνα δικονομικού δικαίου και η παραβίασή της δεν ιδρύει τον από το άρθρο 560 αρ. 1 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης. IV. κατά τη διάταξη του άρθρου 560 ΚΠολΔ κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων επιτρέπεται αναίρεση μόνο 1)αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου..., 2) αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος..., 3) αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων ή δεν είχε καθ' ύλην αρμοδιότητα, 4) αν παράνομα αποκλείστηκε η δημοσιότητα της διαδικασίας. Οι αμέσως πιο πάνω αναιρετικοί λόγοι απαριθμούνται περιοριστικά, αντιστοιχούν δε προς τους λόγους αναίρεσης που προβλέπονται από τους αριθμούς 1, 2, 4, 5 και 7 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, προς τους οποίους, όμως, δεν ταυτίζονται απολύτως (Ολ. ΑΠ 45/1987). Ετσι, δεν ιδρύεται ο λόγος, εάν το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν (άρθρο 559 αρ. 8 περ. α' ΚΠολΔ).

Με τον τέταρτο λόγο της αναίρεσης και κατ' ορθή εκτίμησή του, ο αναιρεσείων προβάλλει την αιτίαση, ότι το Πολυμελές Πρωτοδικείο Κώ έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν από την αναιρεσίβλητη και, ειδικότερα, ότι αυτή έγινε κυρία του επιδίκου ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία, γεγονός που δεν επικαλέστηκε η ίδια με την ένδικη αγωγή της. Ο λόγος αυτός με τον οποίο προβάλλεται αιτίαση από τον αριθμό 8 περιπτ. α' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι απαράδεκτος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 3.3.2009 αίτηση του Σ. Σ. για αναίρεση της 4/2009 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Κω, που δίκασε ως Εφετείο.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα, στις 8 Φεβρουαρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 16 Μαρτίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ