405/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 405 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 405/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Ιανουαρίου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Ιωάννη Κωλέττη και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΑΧΑ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", όπως μετονομάστηκε η ανώνυμη Ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "ΑΛΦΑ (ALPHA) ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Λαγούρο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30/4/2006 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4486/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3975/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 3/2/2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου ανέγνωσε την από 12/1/2010 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο πρώτος (από τον αριθμό 19 άρθρο 559 ΚΠολΔ) λόγος και να απορριφθούν οι λοιποί λόγοι της αίτησης, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 3975/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ο από το άρθ. 559 αριθμ. 19 λόγος αναίρεσης, για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης, ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν σαφώς, από το αιτιολογικό της απόφασης, τα περιστατικά που είναι αναγκαία, για την κρίση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, περί της συνδρομής των όρων και προϋποθέσεων, για την εφαρμογή της εφαρμοσθείσας διάταξης, ή της μη συνδρομής των όρων αυτών, που αποκλείουν την εφαρμογή της, όπως, επίσης και όταν η απόφαση έχει ελλειπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες, σε ότι αφορά το νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, που έγιναν δεκτά και ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, όχι δε και όταν πρόκειται για ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων (ανάλυση - στάθμιση - αξιολόγηση του αποδεικτικού υλικού) και στην αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος.

Ανεπάρκεια και ασάφεια αιτιολογιών υπάρχει όταν από αιτιολογικό δεν προκύπτουν τα πραγματικά περιστατικά, που είναι αναγκαία για τη δικαιολόγηση της εφαρμοσθείσας διάταξης ουσιαστικού δικαίου, καθιστώντας έτσι ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο. Στην προκειμένη περίπτωση, το δικάσαν Εφετείο, δέχθηκε τα εξής, ως προς το ζήτημα των συνθηκών του ενδίκου τροχαίου ατυχήματος και της υπαιτιότητας των οδηγών των δύο εμπλακέντων σ' αυτό οχημάτων, δηλαδή του ενάγοντος-νυν αναιρεσείοντος-οδηγού της μοτοσυκλέτας και της οδηγού του αυτοκινήτου, του ασφαλισμένου στην εναγομένη-νυν αναιρεσίβλητο ασφαλιστική εταιρεία: "Την...

και ώρα 11.50, η Ο1 (μη διάδικος στην παρούσα δίκη) οδηγώντας το με αριθμό κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητο ιδιοκτησίας ... (ομοίως μη διαδίκου), το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική του ευθύνη στην εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία, εκινείτο επί της Ν.Ε.Ο. Αθηνών - Λαμίας με κατεύθυνση προς Λαμία και στη δεξιά εκ των τριών λωρίδων αυτής.

Στο ύψος του 7ου χιλιομέτρου της παραπάνω οδού, η ενάγουσα, που προετίθετο να εισέλθει στην παράπλευρη και διαχωριζόμενη από την εθνική οδό με διαχωριστική νησίδα, οδό ..., κινήθηκε υποχρεωτικά και για μικρή απόσταση, προσεγγίζοντας την παραπάνω έξοδο (μήκους 12 μέτρων) δεξιότερα (στη βοηθητική λωρίδα - Λ.Ε.Α.) και μειώνοντας την ταχύτητα της εκτέλεσε τον ελιγμό προς τα δεξιά στην πιο πάνω οδό (...), αφού προηγουμένως ήλεγξε και γνωστοποίησε την πρόθεση της αυτής στους υπόλοιπους χρήστες της οδού (εθνικής) θέτοντας σε λειτουργία το σχετικό δείκτη αλλαγής κατεύθυνσης (φλάς).

Την ίδια χρονική στιγμή και ενώ η Ο1 προσέγγιζε την έξοδο προς την οδό ... (κινούμενη όπως προαναφέρθηκε υποχρεωτικά επί της Λ.Ε.Α.), ο ενάγων οδηγώντας τη με αριθμό κυκλοφορίας ...μοτ/τα του εκινείτο με ομόρροπη πορεία επί της αυτής ως άνω (βοηθητικής) λωρίδας της εθνικής οδού ακολουθώντας το όχημα της Ο1. Κατά τη στιγμή της εκτέλεσης από την τελευταία, του προς τα δεξιά ελιγμού και ενώ το αυτοκίνητο της βρισκόταν σε πλάγια θέση προς τα δεξιά, εισερχόμενο με το εμπρόσθιο τμήμα του στην οδό ..., ο ενάγων που ακολουθούσε σε μικρή απόσταση συνέχισε, κινούμενος στη βοηθητική λωρίδα, την ευθεία πορεία του προς Λαμία, με συνέπεια το εμπρόσθιο τμήμα της μο/τας του να προσκρούσει στη πίσω δεξιά πλευρά του ...

ΙΧΕ οχήματος. Ακολούθως ο ενάγων που φορούσε προστατευτικό κράνος, εκτινάχθηκε λόγω της σύγκρουσης, προσέκρουσε στο πλάγιο δεξιό τμήμα του παραπάνω αυτοκινήτου, που στο μεταξύ είχε ακινητοποιηθεί και έπεσε στο έδαφος, μεταξύ του οπίσθιου και εμπρόσθιου τροχού αυτού της παραπάνω πλευράς (δεξιάς), με αποτέλεσμα να τραυματισθεί, αφού υπέστη συντριπτικό κάταγμα κεφαλής βραχιονίου αριστερά, κατάγματα ωμοπλάτης και κατάγματα δεξιού ημιθωρακίου.

Από τα παραπάνω συνάγεται, ότι αποκλειστικά υπαίτιος του τροχαίου ατυχήματος και των εντεύθεν συνεπειών του είναι ο ενάγων, ο οποίος δεν οδηγούσε με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του και δεν τηρούσε αρκετή απόσταση από το προπορευόμενο ... ΙΧΕ αυτοκίνητο, ώστε να αποφύγει την πρόσκρουση στο πίσω μέρος αυτού, όταν το τελευταίο ελάττωσε την ταχύτητα του προκειμένου να εισέλθει στην οδό ...(άρθ. 12 παρ. 1,19 παρ. 7 ΚΟΚ).

Αντίθετα, δεν αποδείχθηκε, ότι βαρύνει οποιαδήποτε υπαιτιότητα την οδηγό του ...αυτοκινήτου, η οποία προπορευόταν και εκτέλεσε κανονικά τον προς τα δεξιά, ελιγμό έχοντας προηγουμένως εξέγξει και θέτοντας σε λειτουργία τον αντίστοιχο δείκτη αλλαγής κατεύθυνσης, όπως μετά λόγου γνώσεως καταθέτουν στις από 5-10-2004 προανακριτικές τους καταθέσεις ο συνοδηγός και ιδιοκτήτης του ...

αυτοκινήτου αλλά και ο αυτόπτης μάρτυρας ..., ο οποίος κατά τη στιγμή του ατυχήματος βρισκόταν ακινητοποιημένος επί της οδού ....προς της πινακίδας υποχρεωτικής διακοπής πορείας (stop), λίγο πριν το σημείο εξόδου της εθνικής οδού προς την παραπάνω οδό, αναμένοντας τη διέλευση του ...αυτοκινήτου. Το γεγονός μάλιστα ότι η Ο1 κινήθηκε, πριν επιχειρήσει ελιγμό δεξιά στην οδό ...

για ένα χρονικό διάστημα (υποχρεωτικά) στη βοηθητική λωρίδα, προπορευόμενη πάντοτε του ενάγοντος αποδεικνύεται και από την κατάθεση της μάρτυρος συζύγου του. Η τελευταία, που δεν είναι αυτόπτης μάρτυς, αλλά πηγή γνώσεως έχει τον ίδιο τον ενάγοντα, χαρακτηριστικά αναφέρει ότι "ο σύζυγός μου οδηγούσε δεξιά, ήταν ελαφρώς αριστερά, προπορευόταν η εναγομένη, επιβεβαιώνοντας εμμέσως πλην σαφώς τα κατατεθέντα από τους παραπάνω μάρτυρες, περί κινήσεως αμφοτέρων των οχημάτων πριν τη σύγκρουση επί της αυτής λωρίδας κυκλοφορίας (βοηθητικής), ανατρέποντας έτσι τον αγωγικό ισχυρισμό ότι η Ο1 κινούμενη αριστερά του ενάγοντος (σε άλλη λωρίδα) εισήλθε αιφνιδίως δεξιά στη δική του λωρίδα και του ανέκοψε τη πορεία.

Άλλωστε, οι προπεριγραφείσες συνθήκες του ατυχήματος, οι θέσεις και κίνηση των οχημάτων επί της οδού πριν από αυτό επιβεβαιώνονται και είναι απόλυτες συμβατές προς τα προαναφερθέντα σημεία σύγκρουσης των εμπλακέντων οχημάτων όπως αυτά καταγράφονται στην έκθεση αυτοψίας της τροχαίας, σε συνδυασμό και τις επισκοπηθείσες φωτογραφίες του ...

αυτοκινήτου, που δεν αμφισβητούνται". 'Ετσι, υπό τις άνω παραδοχές, έκρινε ως αβάσιμη κατ' ουσία την ένδικη αγωγή του νυν αναιρεσείοντα και απέρριψε την έφεση αυτού, επικυρώνοντας την απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου. Πλην, όμως, με την κρίση του αυτή το δικάσαν Εφετείο παρεβίασε εκ πλαγίου τις διατάξεις των άρθρων 19 παρ. 7 και 21 παρ. 1 ΚΟΚ, καθώς και τις διατάξεις των άρθ. 914, 297, 298 και 300 ΑΚ), καθόσον διέλαβε στην απόφασή του, ελλειπείς και ασαφείς αιτιολογίες, ως προς ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επιρροή, αφού δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της απόφασης τα περιστατικά τα απαραίτητα για την κρίση στη οποία κατέληξε, περί της μη συνδρομής των όρων, προς εφαρμογή των ως άνω διατάξεων.

Ειδικότερα, δεν αναφέρεται: α) σε πόση απόσταση πριν από την έξοδο της εθνικής οδού, το αυτοκίνητο κινήθηκε "ακόμη δεξιώτερα" και εισήλθε στη βοηθητική λωρίδα, όπου εκινείτο η μοτοσυκλέτα, β) πόση απόσταση απείχε η κινούμενη επί της βοηθητικής λωρίδας και οδηγούμενη από τον ενάγοντα μοτοσυκλέτα, κατά τη στιγμή που η οδηγός του αυτοκινήτου εισήλθε, με το αυτοκίνητό της στη λωρίδα αυτή, γ) σε πόση απόσταση από την έξοδο, το αυτοκίνητο ευθυγραμμίστηκε εντός της βοηθητικής λωρίδας και κινήθηκε εντός αυτής, προπορευόμενο έμπροσθεν της μοτοσυκλέτας, δ) εάν η οδηγός του αυτοκινήτου άναψε εγκαίρως (σε πόση απόσταση πριν από την έξοδο) το δεξιό δείκτη πορείας (φλάς).

Επομένως, ο πρώτος, από το άρθ. 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης, με τον οποίον αποδίδεται η πλημμέλεια της έλλειψης νόμιμης βάσης, ένεκα ανεπάρκειας και ασάφειας αιτιολογιών, είναι βάσιμος, παρέλκει δε η έρευνα των λοιπών λόγων αναίρεσης, οι οποίοι καλύπτονται από την αναιρετική εμβέλεια του προκείμενου λόγου, διότι αναφέρονται στο ίδιο ως άνω ζήτημα.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο εκδόσαν την απόφαση ίδιο δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές (άρθ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί η ηττηθείσα αναιρεσίβλητος στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος (άρθ. 176, 183 ΚΠολΔ), κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 3975/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών..

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 5 Φεβρουαρίου 2010. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Μαρτίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ