404/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 404 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 404/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Γεώργιο Σακκά, Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη και Μαρία Χυτήρογλου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Νοεμβρίου 2014, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Α. Μ. του Θ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Χρυσικόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Του αναιρεσιβλήτου: ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Μαρίκα Καζιτώρη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-9-2011 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1000/2012 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 92/2014 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 12-5-2014 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Μαρία Χυτήρογλου διάβασε την από 24-10-2014 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της με αύξοντα αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 366/2014 αιτήσεως αναιρέσεως της 92/2014 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με το άρθρ. 16 του Π.Δ. 237/1986 (ΦΕΚ Α` 110/18.7.1986) το οποίο κωδικοποίησε την μέχρι τότε ισχύουσα σχετική νομοθεσία ορίζεται ότι "Συνίσταται με τον νόμο αυτό νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία "Επικουρικό κεφάλαιο ασφάλισης ευθύνης από ατυχήματα αυτοκινήτων" και συντετμημένα "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ", το οποίο τελεί υπό την εποπτεία και τον έλεγχο του Υπουργού Εμπορίου, εδρεύει στην Αθήνα και διέπεται από τις διατάξεις του νόμου αυτού.

Κατά το άρθρ. 17 σκοπός του Επικουρικού Κεφαλαίου είναι η καταβολή ασφαλιστικής αποζημιώσεως για αστική ευθύνη από αυτοκινητικά ατυχήματα κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο άρθρ. 19. Κατά την διάταξη αυτή, το Επικουρικό κεφάλαιο είναι υποχρεωμένο να καταβάλει στα πρόσωπα που ζημιώθηκαν την κατά την παράγραφο 2 του άρθρου αυτού αποζημίωση λόγω θανάτωσης ή σωματικών βλαβών ή υλικών ζημιών από αυτοκινητικά ατυχήματα όταν, α) αυτός που υπέχει ευθύνη παραμένει άγνωστος.

Στην περίπτωση αυτή, όμως, δεν υπάρχει υποχρέωση αποζημίωσης λόγω υλικών ζημιών, β) το ατύχημα προήλθε από αυτοκίνητο ως προς το οποίο δεν έχει εκπληρωθεί η κατά το άρθρ. 2 υποχρέωση, γ) όταν το ατύχημα προήλθε από αυτοκίνητο οδηγούμενο από πρόσωπο που προκάλεσε από πρόθεση το ατύχημα..., δ)... Με την άνω διάταξη καθιερώνονται τέσσερις αυτοτελείς περιπτώσεις επί των οποίων είναι δυνατό να θεμελιωθεί η ευθύνη του Επικουρικού Κεφαλαίου.

Η πρώτη ιδρύεται στην περίπτωση που, παρά την καταβολή τής, κατά τις συναλλαγές, συνήθους επιμέλειας, δεν κατέστη δυνατό να διακριβωθεί η ταυτότητα του υπέχοντος την ευθύνη προσώπου ήτοι, του κύριου, κατόχου ή οδηγού του ζημιογόνου οχήματος (άρθ. 4 ν. ΓΠΝ/1911) και εντεύθεν η ταυτότητα του ζημιογόνου αυτοκινήτου.

Αν είναι γνωστό ένα από τα άνω πρόσωπα δεν θεμελιώνεται ευθύνη του Επικουρικού Κεφαλαίου, έστω και αν είναι άγνωστο το αυτοκίνητο, αφού σημασία για την ίδρυση της άνω θεμελιωτικής βάσης είναι η ταυτότητα του υπέχοντος την ευθύνη και όχι του αυτοκινήτου, ενώ, μόνη η αδυναμία προσδιορισμού της ταυτότητας του υπέχοντος την ευθύνη προσώπου δεν καθιστά ανασφάλιστο το αυτοκίνητο, αφού, δεν είναι δυνατό στην περίπτωση αυτή να εξακριβωθεί αν είναι τούτο ασφαλισμένο.

Για την θεμελίωση της σχετικής περί αποζημιώσεως αγωγής του ζημιωθέντος τρίτου στην άνω περίπτωση αρκεί να εκτίθενται σ' αυτήν, εκτός των λοιπών παραγωγικών της αξιώσεως πραγματικών γεγονότων, τα πραγματικά περιστατικά, από τα οποία προκύπτει ότι ο ενάγων, καίτοι κατέβαλε τη συνήθη επιμέλεια των συναλλαγών, εντούτοις δεν κατέστη δυνατή η εξακρίβωση της ταυτότητας κανενός από τα άνω ευθυνόμενα πρόσωπα.

Η δεύτερη των άνω περιπτώσεων ευθύνης του Επικουρικού Κεφαλαίου ιδρύεται στην περίπτωση που το ζημιογόνο αυτοκίνητο είναι ανασφάλιστο. Ανασφάλιστο είναι το ζημιογόνο αυτοκίνητο όταν δεν καταρτίστηκε νομότυπα σύμβαση ασφαλίσεως. Η διάταξη αυτή καλύπτει και τις περιπτώσεις που η σύμβαση ασφαλίσεως η οποία υπήρχε κατά το παρελθόν ακυρώθηκε λόγω καταγγελίας από οποιοδήποτε ενδιαφέρον μέρος, έληξε με την πάροδο του χρόνου, ανεστάλη η ισχύς της και το ατύχημα συνέβη μετά την πάροδο 16 ημερών από τότε που ο ασφαλιστής τήρησε τις διατυπώσεις του άρθ. 11 παρ. 2 ν. 489/1976 χωρίς μέχρι τον άνω χρόνο να συναφθεί νέα σύμβαση ασφάλισης.

Ο παθών τρίτος για να θεμελιώσει την αξίωσή του για αποζημίωση κατά του Επικουρικού κεφαλαίου αρκεί να επικαλεσθεί, εκτός των άλλων αναγκαίων πραγματικών περιστατικών, ότι το προκαλέσαν τη ζημία αυτοκίνητο κατά το χρόνο του ατυχήματος ήταν ανασφάλιστο. Το εναγόμενο Επικουρικό Κεφάλαιο, έχει το δικαίωμα να ανταποδείξει ότι το εν λόγω αυτοκίνητο καλυπτόταν από ασφαλιστική σύμβαση οπότε, ο ενάγων, παθών τρίτος, έχει το δικαίωμα να προβάλλει τον αυτοτελή ισχυρισμό ότι η επικαλουμένη από το εναγόμενο σύμβαση ασφαλίσεως έληξε, λύθηκε, ακυρώθηκε ή ανεστάλη με νόμιμο τρόπο, έγινε η γνωστοποίηση αυτής με τον προαναφερθέντα τύπο από τον ασφαλιστή προς τον ασφαλισμένο ή αντισυμβαλλόμενο και το ατύχημα συνέβη μετά παρέλευση 16 ημερών από τη γνωστοποίηση αυτή.

Αν αποδειχθεί ο ισχυρισμός αυτός το ζημιογόνο αυτοκίνητο θεωρείται ανασφάλιστο και το Επικουρικό Κεφάλαιο ενέχεται στην καταβολή της αποζημίωσης. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου εσωτερικού ή διεθνούς. Ο κανόνας παραβιάζεται, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, είτε με ψευδή ερμηνεία, η οποία υπάρχει όταν αποδίδεται στον κανόνα δικαίου διαφορετική έννοια από την αληθινή, είτε με μη ορθή εφαρμογή, η οποία συντελείται, όταν εφαρμόζεται κανόνας, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή, όταν δεν εφαρμόζεται, ενώ έπρεπε να εφαρμοστεί ή όταν εφαρμόσθηκε εσφαλμένως.

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση της ένδικης αγωγής, (άρθρ. 562 ΚΠολΔ), προκύπτει ότι τα παραγωγικά της θεμελιώσεως της αξιώσεως αποζημιώσεως της αναιρεσείουσας σε βάρος του Επικουρικού Κεφαλαίου (αναιρεσιβλήτου) εδράζονται επί της διατάξεως της περιπτώσεως α' του άρθρ. 19 του Π.Δ. 237/1986, ήτοι επί αγνώστου προσώπου που υπέχει ευθύνη του ατυχήματος και όχι επί της περιπτώσεως υπό στοιχείο (β) που ισχύει όταν το αυτοκίνητο είναι ανασφάλιστο, όπως εσφαλμένα εκτίμησε η προσβαλλομένη απόφαση, απορρίπτοντάς την ως αόριστη, διότι δεν αναφέρονταν κατά την κρίση της, τα απαραίτητα παραγωγικά, για την θεμελίωση της ευθύνης του αναιρεσιβλήτου, στοιχεία.

Πλην, όμως, κρίνοντας με τον άνω τρόπο και υπαγάγοντας εσφαλμένα τα παραγωγικά της αξιώσεως στοιχεία σε κανόνα δικαίου που δεν εφαρμόζεται στην προκειμένη περίπτωση υπέπεσε σε πλημμέλεια εκ του άρθ. 559 ΚΠολΔ (ορθώς εκ του αριθμού 1 άρθ. 559 ΚΠολΔ και όχι 8 και 19 ίδιου άρθρου που επικαλείται η αναιρεσείουσα) με αποτέλεσμα να πρέπει να γίνει δεκτός ο σχετικός λόγος αναίρεσης, αναιρεθεί η υπόθεση και αναπεμφθεί στο ίδιο δικαστήριο συντιθέμενο από άλλο δικαστή προκειμένου να ερευνηθεί εκ νέου.

Διαταχθεί η απόδοση των παραβόλων στην αναιρεσείουσα και καταδικαστεί το αναιρεσίβλητο στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης της αναιρεσείουσας η οποία παρέστη και κατέθεσε προτάσεις (άρθ. 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 92/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών (διαδικασία των διαφορών από αυτοκίνητα) και αναπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω έρευνα στο ίδιο δικαστήριο συντιθέμενο από άλλο δικαστή.

Διατάσσει την απόδοση των παραβόλων στην αναιρεσείουσα.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης της αναιρεσείουσας την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Δεκεμβρίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 2 Απριλίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ