402/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 402 / 2011 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 402/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη, Χαράλαμπο Αθανασίου και Ερωτόκριτο Καλούδη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 12 Ιανουαρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Π. Κ. του Ν., συζ. Χ. Φ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Πατούνα με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ.

Της αναιρεσίβλητης: Α. συζ. Δ. Τ., το γένος Λ. Σ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χαρίλαο Κοψαχείλη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-3-2003 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Λάρισας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 118/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 644/2008 του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 26-3-2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ερωτόκριτος Καλούδης ανέγνωσε την από 31-12-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 166, 207, 325, 341 παρ.1, 342, 397, 399, 381, 513 και 519 του ΑΚ προκύπτει, ότι, σε περίπτωση που έχει συναφθεί προσύμφωνο πώλησης οικοδομημένου ακινήτου υπό τη διαλυτική αίρεση της υπερημερίας του αγοραστή ως προς την καταβολή και μέρους του συμφωνημένου τιμήματος, δεν επέρχεται η πλήρωση της αίρεσης (δεν παύει δηλαδή η ενέργεια του προσυμφώνου) ούτε ο πωλητής έχει δικαίωμα υπαναχώρησης, αν η καθυστέρηση καταβολής του τιμήματος από τον αγοραστή οφείλεται όχι σε δικό του πταίσμα, αλλά σε πράξη ή παράλειψη του πωλητή, όπως, όταν αυτός (πωλητής) αρνείται να παραδώσει στον αγοραστή, που με τη σύναψη του προσυμφώνου είχε παραλάβει το οικοδομημένο ακίνητο, τα νομιμοποιητικά της οικοδόμισής του έγγραφα. Εξάλλου, ως πράγμα, κατά την έννοια και διάταξης του άρθρου 559 αριθ.8 ΚΠολΔ η λήψη ή μη υπόψη του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας, ιδρύει τον οικείο αναιρετικό λόγο, αποτελεί και η βάση της αγωγής (κύρια ή επικουρική), καθώς καιτι προς θεμελίωση αυτής περιστατικά. Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από το δικόγραφο της αγωγής, επί της οποίας εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, η ήδη αναιρεσείουσα ενάγουσα ισχυρίσθηκε, ότι με το 7085/23-10-1998 προσύμφωνο πώλησης ακινήτου της συμβολαιογράφου Λάρισας Νικολέτας Μιστάρα-Παυλίδου η ήδη αναιρεσίβλητη εναγόμενη ανέλαβε την υποχρέωση να της πωλήσει και μεταβιβάσει το περιγραφόμενο διαμέρισμα ελεύθερο από κάθε βάρος και γενικά από κάθε νομικό ή πραγματικό ελάττωμα, αντί συνολικού τιμήματος 10.500.000 δραχμών, από το οποίο ποσό 1.500.000 δρχ. καταβλήθηκε κατά την υπογραφή του εν λόγω προσυμφώνου, ενώ το υπόλοιπο ορίσθηκε να καταβληθεί σε δόσεις ως εξής α)1.000.000 δρχ. στις 10-11-1998, β)3000.000 δρχ. στις 31-12-1998 και γ)5000.000 δρχ. στις 30-4-1999. Ότι στο ως άνω προσύμφωνο περιλήφτηκε ρητός όρος ότι το οριστικό συμβόλαιο θα συντασσόταν οποτεδήποτε είτε με τη σύμπραξη της πωλήτριας (εναγομένης) και της αγοράστριας (ενάγουσας) σε χρόνο που από κοινού θα όριζαν, είτε με εμφάνιση μόνο της αγοράστριας με αυτοσύμβαση, υπό την προϋπόθεση εξόφλησης του οφειλόμενου τιμήματος, άλλως αν δεν είχε εξοφληθεί αυτό να ειδοποιήσει η αγοράστρια την πωλήτρια πρό δέκα ημερών να προσέλθει για τη σύνταξη και υπογραφή του οριστικού συμβολαίου και, σε περίπτωση κωλύματος της πωλήτριας, να υπογράψει η αγοράστρια το πωλητήριο συμβόλαιο με την ως άνω αυτοσύμβαση, με τη ρητή προϋπόθεση να εξαρτήσει τη σύμβαση πωλήσεως από τη διαλυτική αίρεση της εξόφλησης του τιμήματος. Ότι η διαλυτική αυτή αίρεση ορίστηκε ότι θα θεωρείται πληρωθείσα, αν η αγοράστρια δεν εξοφλήσει και μέρος του τιμήματος που πιστώθηκε μέσα σε είκοσι ημέρες από εκείνη που ορίσθηκε να πληρωθεί. Ότι η ενάγουσα κατέβαλε τις δύο ως άνω δόσεις του 1000.000 δρχ. και των 3.000.000 δρχ. κατά τις ορισθείσες ημερομηνίες, όμως, όταν για πρώτη φορά τον Ιανουάριο του 1999 διαπίστωσε ότι το πωλούμενο διαμέρισμα, το οποίο είχε παραδοθεί σ'αυτήν με την απογραφή του ως άνω συμβολαιογραφικού προσυμφώνου, ήταν αυθαίρετο, διότι είχε ανεγερθεί χωρίς την απαιτούμενη οικοδομική άδεια και η νομιμοποίησή του εκκρεμούσε στο αρμόδιο Πολεοδομικό Γραφείο του Δήμου Λάρισας, κατέβαλε στην ήδη αναιρεσίβλητη εναγομένη 1.200.000 δρχ. έναντι της τελευταίας εκ δρχ.5.000.000 δόσης και της δήλωσε ότι το υπόλοιπο (δηλ.3.800.000 δρχ.) θα της το καταβάλει μετά τη νομιμοποίηση του εν λόγω διαμερίσματος, πράγμα το οποίο αποδέχτηκε και εκείνη. Ότι η ήδη αναιρεσίβλητη εναγομένη όμως όχι μόνο δεν προέβη στην άρση του πραγματικού αυτού ελαττώματος του διαμερίσματος, αλλά της απέδωσε στις 23-10-2002 εξώδικη πρόσκληση-δήλωση, στην οποία ανέφερε ότι πληρώθηκε η διαλυτική αίρεση, με την οποία τελούσε το δικαίωμά της από το προαναφερόμενο προσύμφωνο, διότι η ήδη αναιρεσείουσα ενάγουσα δεν της κατέβαλε κατά την ορισθείσα σ'αυτό ημερομηνία ολόκληρη την τελευταία δόση του τιμήματος από 5.000.000 δρχ. και την κάλεσε συγχρόνως να εισπράξει το εκ δραχμών 5.500.000 ποσό που ήδη μέχρι τότε είχε καταβάλει τμηματικά έναντι του τιμήματος πωλήσεως του ακινήτου, αποκρύπτοντας έτσι και ότι είχε λάβει έναντι της τελευταίας ως άνω δόσης το πιο πάνω ποσό των 1.200.000 δραχμών. Ότι η ίδια (ενάγουσα), απαντώντας στο παραπάνω εξώδικο έγγραφο, με την επιδοθείσα στις 29-10-2002 εξώδικη απάντηση, κάλεσε την ήδη αναιρεσίβλητη εναγομένη να προσέλθει στις 25-11-2002, ημέρα Δευτέρα και ώρα 12.00'ενώπιον του συμβολαιογράφου Λάρισας Βασίλειου Νάνου για την υπογραφή του οριστικού συμβολαίου, με την υποχρέωση να προσκομίσει τα απαραίτητα έγγραφα νομιμοποίησης του πωλούμενου αυθαιρέτου ακινήτου, με ταυτόχρονη εκ μέρους της ενάγουσας καταβολή του εκ δραχμών 3.800.000 εναπομείναντος υπόλοιπου ποσού του τιμήματος. Με βάση το ιστορικό αυτό ζήτησε α)να αναγνωρισθεί ότι η από 23-10-2002 δήλωση της ήδη αναιρεσίβλητης εναγομένης περί υπαναχωρήσεως από τη σύμβαση πωλήσεως συνεπεία πληρώσεως της διαλυτικής αιρέσεως υπό την οποία αυτή τελούσε, είναι άκυρη και χωρίς έννομο αποτέλεσμα, γιατί η καθυστέρηση να της καταβάλει το εναπομείναν υπόλοιπο ως άνω ποσό των 3.800.000 δραχμών της τελευταίας δόσης του τιμήματος οφείλεται όχι σε δικό της πταίσμα, αλλά στην άρνηση εκείνης να της παραδώσει τα νομιμοποιητικά της οικοδόμησης του επίμαχου διαμερίσματος έγγραφα, άλλως δε ως καταχρηστική και β)να αναγνωρισθεί η ύπαρξη αξιώσεώς της έναντι της ήδη αναιρεσίβλητης εναγομένης από το παραπάνω προσύμφωνο και να καταδικασθεί η τελευταία σε δήλωση βουλήσεως για την κατάρτιση της οριστικής συμβάσεως πωλήσεως του εν λόγω διαμερίσματος. Η αγωγή, με βάση το προεκτιθέμενο ιστορικό, είναι κατά τα κύρια ως άνω αιτήματα (για τα οποία και αναιρεσιβάλλεται η προσβαλλομένη) νόμιμη, εφόσον στηρίζεται στις διατάξεις που προαναφέρθηκαν και σ'εκείνες των άρθρων 70 και 949 του ΚΠολΔ. Το Εφετείο, όπως, έκρινε την αγωγή ως μη νόμιμη και ως τέτοια την απέρριψε, γιατί από κακή εκτίμηση του δικογράφου της έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν. Ειδικότερα, το Εφετείο έκρινε, ότι επιχειρείτο η θεμελίωση της αγωγής στην επίκληση ότι η διαλυτική αίρεση που είχε συμφωνηθεί με το προσύμφωνο δεν πληρώθηκε λόγω μεταγενέστερης συμφωνίας περί τροποποιήσεως και μεταθέσεως σε μεταγενέστερο χρόνο της αρχικά ορισθείσας χρονολογίας καταβολής του εναπομείναντος υπόλοιπου ως άνω ποσού του τιμήματος, για την οποία (μεταγενέστερη συμφωνία) το Εφετείο, δεχόμενο περαιτέρω, ότι, ως αφορώσα σε τροποποίηση ουσιώδους όρου της συμβάσεως, έπρεπε κατά το άρθρο 164 του ΑΚ, να περιληφθεί τον τόπο του συμβολαιογραφικού εγγράφου, ο οποίος όμως κατά τα επικαλούμενα ως άνω στην αγωγή δεν τηρήθηκε και έτσι, έκρινε την αγωγή ως μη νόμιμη και ως τέτοια την απέρριψε. Για την κρίση του όμως αυτή το Εφετείο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν με την ένδικη αγωγή στα οποία και στηρίχθηκε για να αχθεί στην απόρριψη της τελευταίας, και, έτσι, υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ.8 περιπτ.β' του ΚΠολΔ, κατά τον βάσιμο περί τούτου πρώτο λόγο της αναίρεσης. Κατ'ακολουθία των ανωτέρω πρέπει η προσβαλλόμενη απόφαση να αναιρεθεί και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 644/2008 απόφαση του Εφετείου Λάρισας.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συγκροτούμενο από άλλους Δικαστές εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα, στις 8 Φεβρουαρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 16 Μαρτίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ