401/2006 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 401 / 2006 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 401/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Γκιάφη, Αντιπρόεδρο, Αλέξανδρο Κασιώλα, Χαράλαμπο Αντωνιάδη, Γεώργιο Φώσκολο και Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Δεκεμβρίου 2005, με την παρουσία και της γραμματέως Γραμματικής Κονταξή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Α. Ζ. του Α., 2) Λ. Ζ. του Α. και 3) Κ. Ζ. του Α., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μάρκο Παπαζήση.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Γ. Τ. του Θ. και 2) Σ. Ζ. του Γ., Γ. Τ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αντώνιο Κουδρόγλου, βάσει δηλώσεως του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την 20-3-2002 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Γιαννιτσών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 38/410.15/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 1559/2004 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 23/7/2004 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη ανέγνωσε την από 16 Νοεμβρίου 2005 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της από 23-7-2004 αίτησης αναίρεσης της 1559/2004 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Ο πληρεξούσιος δικηγόρος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στην δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ προκύπτει, ότι αν το δικαστήριο της ουσίας διαπιστώνει, ότι κάποια σύμβαση περιέχει κενό ή αμφίβολο σημείο, οφείλει για την πλήρωση ή άρση του σημείου, αντίστοιχα, να εφαρμόσει τους ερμηνευτικούς κανόνες (αναζήτηση της αληθινής βούλησης των συμβαλλομένων κ.λ.π.) που καθορίζονται στις πιο πάνω διατάξεις, γιατί αλλιώς παραβιάζει τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις αυτές.

Ωστόσο η από το δικαστήριο της ουσίας διαπίστωση κενού ή αμφίβολου σημείου στο περιεχόμενο της σύμβασης ανάγεται στην εκτίμηση από το δικαστήριο αυτό των πραγματικών γεγονότων, η οποία είναι, κατά το άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ αναιρετικά ανέλεγκτη. Στην προκείμενη περίπτωση, με τον από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πρώτο, κατά το πρώτο μέρος του, λόγο της αναίρεσης προβάλλεται, κατ' ορθή εκτίμησή τους, ότι το Εφετείο, με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, παρά την παραδοχή του, ότι το περιεχόμενο της ένδικης σύμβασης διανομής επίκοινου ακινήτου διατυπωνόταν" εκτός πάσης αμφιβολίας", έμμεσα διαπίστωσε αμφίβολο σημείο σ'αυτή τη σύμβαση και για την άρση του εφάρμοσε τους ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 Α.Κ., μολονότι δεν τους μνημόνευσε ρητά, καταλήγοντας στην κρίση, ότι με την επίμαχη σύμβαση συστήθηκε κάθετη ιδιοκτησία στο επίδικο ακίνητο και ότι, ενώ στην πραγματικότητα δεν υπήρχε στην εν λόγω σύμβαση αμφίβολο σημείο, αφού αυτή σαφώς προέβλεπε τον τεμαχισμό του επιδίκου και τη διανομή των τεμαχίων του μεταξύ των άμεσων δικαιοπαρόχων των διαδίκων Α.

Ζ. και Θ. Ζ., το δικαστήριο εκείνο παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 173 και 200 Α.Κ., με την εφαρμογή των σ'αυτή τις διατάξεις περιεχόμενων ερμηνευτικών κανόνων. Ενόψει, όμως, του ότι ο αναιρετικός αυτός λόγος στηρίζεται, κατά τα εκτιθέμενα σ' αυτόν, στην εσφαλμένη διαπίστωση αμφίβολου σημείου στη σύμβαση διανομής του επίδικου ακινήτου, η οποία διαπίστωση είναι αναιρετικά ανέλεγκτη, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Με τον πρώτο λόγο της αναίρεσης, κατά το δεύτερο μέρος του, προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση, ότι το Εφετείο παραβίασε τη διάταξη του αριθμού 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., με το να προσδώσει στη νομική έννοια της "κάθετης ιδιοκτησίας" ψευδή ερμηνεία, με το να δεχθεί δηλαδή ότι με το πιο πάνω διανεμητήριο συμβόλαιο συστήθηκε κάθετη ιδιοκτησία.

Ο λόγος αυτός της αναίρεσης είναι απορριπτέος ως αόριστος, αφού δεν αναφέρονται οι παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, δεν προσδιορίζονται οι ουσιαστικές διατάξεις που φέρονται ότι παραβιάστηκαν και δεν προσδιορίζεται με σαφήνεια το υπαγωγικό σφάλμα του Εφετείου σε σχέση με τη ψευδή ερμηνεία των εν λόγω διατάξεων ως προς την παραδοχή από το τελευταίο της κάθετης ιδιοκτησίας, ώστε να μπορεί να ελεχθεί αν η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση οδήγησε σε εσφαλμένο διατακτικό, μολονότι, όπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρων 118 αριθ. 4, 559 αριθ. 1 και 566 § 1 Κ.Πολ.Δ., τα πιο πάνω ελλείποντα στοιχεία είναι αναγκαία για το ορισμένο του λόγου αυτού Κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ., η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, όταν στο αιτιολογικό που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν, στη συγκεκριμένη περίπτωση, συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε (Ολ.

Α.Π. 24/1992). Στην προκείμενη περίπτωση, με το δεύτερο λόγο της αναίρεσης, κατά το πρώτο μέρος του, προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση, ότι το Εφετείο παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 Α.Κ., γιατί δεν διέλαβε επαρκείς και εμπεριστατωμένες αιτιολογίες σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και, έτσι, υπέπεσε στην πλημμέλεια του αριθμού 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., ειδικότερα δε, γιατί παρά την παραδοχή του ότι συστήθηκε κάθετη ιδιοκτησία, δεν αναφέρει "το ποσοστό συνιδιοκτησίας κατά το οποίο συμμετέχει το αυτοτελές οικοδόμημα στο επίκοινο οικόπεδο επί της συνολικής δομούμενης κατά νόμο επιφάνειας του όλου ενιαίου οικοπέδου χωρίς να θίγονται και τα επί της δόμησης (αλλά και ποσοστού κάλυψης) δικαιώματα των ιδιοκτητών των άλλων αυτοτελών οικοδομημάτων".

Ο λόγος αυτός της αναίρεσης είναι απορριπτέος προεχόντως, γιατί στηρίζεται στην εσφαλμένη προϋπόθεση, ότι αντικείμενο της δίκης μεταξύ των διαδίκων ήταν ο καθορισμός του ποσοστού της συγκυριότητας (της ανάλογης μερίδας) των τελευταίων, ως ειδικών διαδόχων των αρχικώς συμβαλλομένων στο ... διανεμητήριο συμβόλαιο και συνιδιοκτητών χωριστών οριζόντιων ιδιοκτησιών στο ενιαίο κοινό και από πολεοδομική άποψη οικόπεδο και όχι το ήδη αμφισβητούμενο (με βάση την αγωγή και την από τους εναγομένους άρνηση σ'αυτή) δικαίωμα χρήσης από μέρους των εναγομένων και ήδη αναιρεσιβλήτων της εισόδου, του κλιμακοστασίου και των διαδρόμων των αυτοτελών και ανεξάρτητων, εφαπτόμενων, όμως, οικοδομών των διαδίκων.

Με το δεύτερο, επίσης, λόγο της αναίρεσης, κατά το δεύτερο μέρος του, κατ'ορθή εκτίμησή του, οι αναιρεσείοντες μέμφονται την προσβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., γιατί το Εφετείο με το να δεχθεί ότι συστάθηκε κάθετη ιδιοκτησία με το ... διανεμητήριο συμβόλαιο, δηλαδή, πριν από την ισχύ του ν.δ. 1024/1971, χωρίς παράλληλα να δεχτεί ότι η "σύσταση" αυτή είναι έγκυρη και παράγει όλες τις έννομες συνέπειες, γιατί δεν ακυρώθηκε μέχρι το χρόνο ισχύος του πιο πάνω ν.

δ/τος αμετάκλητα, διέλαβε ανεπαρκείς αιτιολογίες. Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, κατ' ορθή εκτίμησή της, δέχθηκε, τα ακόλουθα: Με το ... διανεμητήριο συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Γιαννιτσών Παναγιώτη Κόντου, που νόμιμα μεταγράφηκε, οι αδελφοί Α. Ζ., δικαιοπάροχος των εναγόντων και ήδη αναιρεσειόντων και Θ.

Ζ., δικαιοπάροχος των εναγομένων και ήδη αναιρεσιβλήτων, συγκύριοι ενός ακινήτου (οικοπέδου), κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου, που βρίσκεται στην πόλη των Γιαννιτσών, επί της οδού ... και ήδη Αφών Π., συνολικής έκτασης 532 τετρ. μέτρων, διένειμαν το ακίνητο αυτό, σε δύο, ίσης έκτασης αυτοτελή και διαιρετά τμήματα, έκτασης του καθενός απ'αυτά 266 τετρ.

μέτρων, ώστε ο μεν πρώτος να λάβει το λαχόν σ'αυτόν τμήμα του οικοπέδου προς ανατολάς, ο δε δεύτερος το προς δυσμάς τμήμα του ακινήτου. Και επί των δύο διαιρετών, πλέον, τμημάτων του οικοπέδου αυτού υπήρχαν κτισμένες δύο μονόροφες κατοικίες στο ανατολικό τμήμα και δύο κτίσματα, από τα οποία μια μονόροφη οικοδομή από οπλισμένο σκυρόδεμα και μια άλλη πλινθόκτιστη κεραμοσκεπής οικοδομή στο δυτικό τμήμα.

Μεταξύ των συμβαλλομένων, συμφωνήθηκαν τα εξής... "... Προκειμένου υπό των συμβαλλομένων ή διαδόχων των να ανεγερθώσι επί των αυτοτελών... τμημάτων οικοπέδου πολυώροφοι οικοδομαί και προς εξοικονόμηση χώρου δια την κατασκευήν ευρυχωροτέρων διαμερισμάτων..." να αφεθεί χώρος συνολικής έκτασης 17,10 τετρ. μέτρων για να χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά από αυτούς (συμβαλλομένους) ή τους διαδόχους τους, ως κοινή είσοδος των "...

ανεγερθησομένων, πολυωρόφων οικοδομών των, ένθα θέλει κατασκευασθεί το εξ οπλισμένου σκυροδέματος κλιμακοστάσιο των ανεγερθησομένων οικοδομών...". Το έτος 1975 ο Α. Ζ., εμφανίζοντας το οικόπεδο ενιαίο, έκτισε επί της δικής του πλευράς, τετραόροφη οικοδομή, χρησιμοποιώντας, ως είσοδο και κλιμακοστάσιο της οικοδομής του, τον προαναφερθέντα ενιαίο χώρο των 17,10 τετρ.

μέτρων και μεταβίβασε, με τα με αριθμούς ..., ..., ... και ..., αντίστοιχα, συμβόλαια γονικής παροχής και σύστασης οριζοντίου ιδιοκτησίας των συμβ/φων Γιαννιτσών Κ. Δεληγιάννη και Ευαγ. Δοϊτσίνη - Γραμματικού, αντίστοιχα, που νόμιμα μεταγράφηκαν, τους αναφερόμενους σ'αυτά διαιρετούς χώρους στα παιδιά του (ενάγοντες).

Ο ίδιος, επίσης, έλαβε για την οικοδομή του αυτή και άλλες οικοδομικές άδειες, όπως τις 227/1983, 357/1983, 409/1988, αντίστοιχα, για την ανέγερση κτισμάτων, εμφανίζοντας, πάντοτε, ως ενιαίο το οικόπεδό του, δηλαδή μετά του άλλου ημίσεος, ανήκοντος κατά το διανεμητήριο, στον αδελφό του Θ.. Με το με αριθμό ... συμβόλαιο πώλησης καταστήματος και σύστασης οριζόντιας ιδιοκτησίας της συμβ/φου Γιαννιτσών Αν.

Σιγκούδη - Ψαρρή και με το με αριθμό ... συμβόλαιο πώλησης ποσοστού εξ αδιαιρέτου δικαιώματος καθ'ύψος επέκτασης οικοδομής της συμβ/φου Θεσσαλονίκης Ευαγ. Μεγαπάνου - Χάϊκα, που νόμιμα μεταγράφηκαν, οι εναγόμενοι σύζυγοι έγιναν συγκύριοι του πιο πάνω τμήματος του οικοπέδου του Θ. Ζ., κατά τα αναφερόμενα εξ αδιαιρέτου ποσοστά.

Στη συνέχεια, με αίτηση των εναγομένων, εκδόθηκε η με αριθμό ... οικοδομική άδεια της Πολεοδομίας Γιαννιτσών, για ανέγερση τετραόροφης οικοδομής, ως προσθήκης, κατ'επέκταση, της οικοδομής των εναγόντων, θεωρώντας την ιδιοκτησία, επί της οποίας ανεγέρθηκε η οικοδομή αυτή, ενιαία (συμπεριλαμβανομένου και του ανατολικού τμήματος του ενιαίου οικοπέδου).

Με την από 30.10.2000 αναθεώρηση της παραπάνω άδειας εγκρίθηκε και η αλλαγή χρήσης των "διαμερισμάτων" της οικοδομής αυτής από κατοικίες σε επαγγελματική στέγη και ήδη οι εναγόμενοι άρχισαν την κατασκευή του σκελετού της οικοδομής τους, εφαπτομένης εκείνης των εναγόντων, ώστε να έχει και αυτή κοινή είσοδο και κλιμακοστάσιο με την άλλη οικοδομή, όπως με το διανεμητήριο συμβόλαιο συμφωνήθηκε.

Ακολούθως, το Εφετείο δέχθηκε, ότι από τα προαναφερόμενα και αποδεικνυόμενα πραγματικά περιστατικά προκύπτει "εκτός πάσης αμφιβολίας", ότι με το παραπάνω διανεμητήριο συμβόλαιο συστήθηκε, σύμφωνα με όσα έχουν ήδη ειπωθεί, κάθετη συνιδιοκτησία του αρχικού, ενιαίου, οικοπέδου των Α. και Θ. Ζ., καθορίζοντας, με την άφεση του χώρου, συνολικής έκτασης 17,10 τετρ.

μέτρων την κοινή είσοδο και κλιμακοστάσιο των υπό ανέγερση οικοδομών των αρχικών συμβαλλομένων. Βέβαια, οι ενάγοντες ισχυρίζονται με την ένδικη αγωγή, ότι συστήθηκε για το χώρο, έκτασης 17,10 τετρ. μέτρων, με το διανεμητήριο συμβόλαιο, δουλεία διόδου, πλην όμως, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, πρόκειται περί σύστασης κάθετης συνιδιοκτησίας και, άλλωστε, δεν συντρέχουν και οι όροι της σύστασης της δουλείας αυτής (άρθρα 1121, 1120, 1119, 1118 Α.Κ.), εφόσον δεν υπάρχει σύστασή της πραγματικών αυτής δουλείας με ίδια δικαιοπραξία δια συμβολαιογραφικού εγγράφου και μεταγραφής της.

Με βάση τις παραδοχές αυτές δέχθηκε το Εφετείο, ότι η σύσταση της κάθετης ιδιοκτησίας που υλοποιήθηκε με το ... διανεμητήριο συμβόλαιο, εξακολούθησε να είναι έγκυρη όχι μόνο μέχρι την έναρξη ισχύος του ν.δ. 1024/1971 (15-11-1971), σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 3 του εν λόγω ν.δ/τος, αλλά και πολύ μεταγενέστερα και μέχρι τουλάχιστον τις 30-10-2000, οπότε εκδόθηκε η άδεια αναθεώρησης της ...

οικοδομικής άδειας της Πολεοδομίας Γιαννιτσών, με την οποία επιτράπηκε η μετατροπή της χρήσης των διαμερισμάτων της οικοδομής των εναγομένων σε γραφεία, αφού επιβεβαιώθηκε η επίμαχη σύσταση διηρημένων ιδιοκτησιών με τις ρητά μνημονευόμενες στο αιτιολογικό της προσβαλλόμενης απόφασης επί μέρους πράξεις των αρχικών συμβαλλομένων και των ειδικών διαδόχων τους (και ήδη διαδίκων).

Με αυτά που δέχθηκε και έτσι που έκρινε το Εφετείο, διέλαβε στην απόφασή του επαρκείς αιτιολογίες επί του ουσιώδους για την έκβαση της δίκης ζητήματος του ότι το περιεχόμενο του προμνημονευόμενου διανεμητήριου συμβολαίου αφορούσε όχι τη σύσταση της προβαλλόμενης με την αγωγή δουλείας διόδου, αλλά της προβαλλόμενης από τους εναγομένους κάθετης ιδιοκτησίας.

Ο εξεταζόμενος, επομένως, αναιρετικός λόγος πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 23-7-2004 αίτηση για αναίρεση της 1559/2004 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 31 Ιανουαρίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του την 1η Μαρτίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ