3/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 3 / 2018 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 3/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Λέκκα Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Καγκάνη - Εισηγητή, Αλτάνα Κοκκοβού, Ιωάννη Μπαλιτσάρη και Αγγελική Τζαβάρα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 20 Νοεμβρίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "..." και το διακριτικό τίτλο "...", που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Φώτη με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας Γενικών Ασφαλίσεων με την επωνυμία "... AΕΓΑ", ως καθολικής διαδόχου της Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρείας με την επωνυμία "...." που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικηφόρο Πετσατώδη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22/3/2011 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Θεσσαλονίκης.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2429/2012 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 15906/2015 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 11/11/2016 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τη διάταξη του άρθ. 560 αρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, λόγος αναιρέσεως για ευθεία παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται, αν αυτός δεν εφαρμόσθηκε ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμόστηκε ενώ δεν έπρεπε καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία του κανόνα δικαίου, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή σ’ αυτόν των περιστατικών της ατομικής περιπτώσεως (Ολ.ΑΠ 10/2011, ΑΠ 191/2013, ΑΠ 486, 568/13). Προς εξεύρεση της παραβιάσεως ελέγχεται ο δικανικός συλλογισμός που διατυπώνεται, έστω και ατελώς, και συγκροτείται από τη μείζονα πρόταση (νομική διάταξη), την ελάσσονα πρόταση (πραγματικές παραδοχές) και το συμπέρασμα. Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ’ ουσίαν, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναιρέσεως, αν οι πραγματικές παραδοχές της αποφάσεως καθιστούν φανερή την παραβίαση και τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των περιστατικών στη διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται. (ΑΠ 609/13, ΑΠ 495/13, ΑΠ 1976/2014, ΑΠ 1470/2017).

Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 68 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι το έννομο συμφέρον και η νομιμοποίηση του διαδίκου αποτελούν ουσιαστικές προϋποθέσεις για την παροχή δικαστικής προστασίας και συνεπώς η εσφαλμένη κρίση του Δικαστηρίου περί συνδρομής ή όχι των προϋποθέσεων αυτών ιδρύει τον αναιρετικό λόγο του αριθμού 1 του άρθρου 559 ή 560 ΚΠολΔ και όχι εκείνου του αριθμού 14, ο οποίος ανακύπτει μόνο όταν στο δικόγραφο της αγωγής δεν εκτίθενται τα στοιχεία που θεμελιώνουν τη νομιμοποίηση και δικαιολογούν το έννομο συμφέρον για την άσκησή της (Ολ ΑΠ 25/2008, ΑΠ 579/2015). Τέλος, κατά την έννοια των διατάξεων των άρθρων 410 και 411 ΑΚ γνήσια σύμβαση υπέρ τρίτου, κατά την οποία ο τελευταίος, παρόλο που δεν μετείχε στην κατάρτισή της, δικαιούνται να απαιτήσει την παροχή απευθείας από τον υποσχεθέντα υπάρχει αν από τη σύμβαση, ερμνηνευομένη σύμφωνα με τις γενικές αρχές των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, προκύπτει τέτοια θέληση των μερών (ΑΠ 1154/1998, ΑΠ 1017/1990), ή αυτό συνάγεται από τη φύση και το σκοπό της συμβάσεως (ΑΠ 1613/1999), ύστερα από έρευνα των σχετικών αντιλήψεων των συναλλαγών και των εν γένει οικονομικών και κοινωνικών αναγκών. Αν δεν προκύπτει από τη σύμβαση τέτοια δικαίωμα του τρίτου, τότε ο τελευταίος αποκτά δικαίωμα να απαιτήσει την παροχή απευθείας από τον υποσχεθέντα μόνο κατά τα άρθρα 455 και 460 ΑΚ, δηλαδή όταν εκχωρηθεί σε αυτόν, από εκείνον που δέχθηκε την υπόσχεση, η απαίτηση αφού αλλιώς δεν νομιμοποιείται στην άσκηση αγωγής κατά του υποσχεθέντος (ΑΠ 1017/1990).

Με το δεύτερο λόγο της αναιρέσεως προβάλλεται από την αναιρεσείουσα η, από το άρθρο 560 αρ. 1 ΚΠολΔ, αιτίαση με την επίκληση ότι, κατ’ εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή της, ουσιαστικού δικαίου, διατάξεως του άρθρου 411 ΑΚ η προσβαλλόμενη απόφαση έκανε δεκτή, εξαφανίζοντας την αντιθέτως αποφηναμένη πρωτόδικη απόφαση (2429/2012 Ειρ. Θεσσαλονίκης), την κατ’ αυτής ένδικη αγωγή της αναιρεσιβλήτου δεχθείσα, εσφαλμένως, την ενεργητική νομιμοποίηση της τελευταίας απορρέουσα από την κατάρτιση μεταξύ αυτής (αναιρεσείουσας) και της μη διαδίκου στην παρούσα δίκη ανωνύμου εταιρείας με την επωνυμία .... συμβάσεως φυλάξεως των κτιριακών εγκαταστάσεων της δευτέρας, δια της οποίας (συμβάσεως) κρίθηκε (εσφαλμένως κατά την προβαλλομένη αιτίαση), ότι παρασχέθηκε στην μισθώτρια τμήματος των εν λόγω κτιριακών εγκαταστάσεων της .... και ασφαλισμένη της αναιρεσιβλήτου εταιρεία με την επωνυμία ..., στη θέση της οποίας, μετά την επέλευση του ασφαλιστικού κινδύνου (κλοπή εμπορευμάτων της παραπάνω μισθώτριας) και την αποζημίωση αυτής από την αναιρεσίβλητη - ασφαλίστρια υποκαταστάθηκε η τελευταία (αναιρεσίβλητη), άμεσο και αυτοτελές υπέρ αυτής (...), ως τρίτης, δικαίωμα, απευθείας εναγωγής της ιδίας (αναιρεσείουσας) προς αναζήτηση των καταβληθέντων. Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή (αρθρ. 561§2 ΚΠολΔ) επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι, αυτή, μετ’ εκτίμηση των εκατέρωθεν προσκομισθεισών αποδείξεων, δέχθηκε, αναφορικά με το κρίσιμο για την έκβαση της δίκης ως άνω ζήτημα, τ’ ακόλουθα: Με το υπ’ αριθμό .../3.6.2008 ασφαλιστήριο συμβόλαιο της περιουσίας, η ενάγουσα (αναιρεσίβλητη) ασφάλισε, για την χρονική περίοδο από 15.6.2008 έως 15.6.2009, μέχρι του ποσού των 700.000 ευρώ, το περιεχόμενο του περιγραφομένου σ’ αυτό ακινήτου, η χρήση του οποίου ανήκει στην Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης με την επωνυμία "... ΕΠΕ", (μη διάδικο) η οποία εδρεύει στη … πλην των άλλων και έναντι του κινδύνου ζημιών που προκαλούνται συνεπεία κλοπής και διάρρηξης του ακινήτου, με λήπτη της ασφάλισης της εν λόγω ΕΠΕ. Ειδικότερα, ασφάλισε το περιεχόμενο μιας ισόγειας αποθήκης, εμβαδού 1.600 τ.μ., η οποία χρησιμοποιείται ως χώρος αποθηκεύσεως υφασμάτων, κειμένης στο ... επί της οδού .... Η αποθήκη αυτή ανήκει κατά κυριότητα στην εταιρία με την επωνυμία "....", (μη διάδικο) αποτελεί δε τμήμα κτιρίου μεγαλύτερου εμβαδού, στο οποίο στεγάζονται δύο ακόμη εμπορικές επιχειρήσεις, όπως εκατέρωθεν συνομολογείται. Σύμφωνα με το ασφαλιστήριο αυτό συμβόλαιο στις κτιριακές αυτές εγκαταστάσεις της ασφαλισμένης επιχείρησης υπάρχει σύστημα συναγερμού με σειρήνα που λειτουργεί με ηλεκτρικό ρεύμα και αυτόνομη μπαταρία, που παγιδεύει όλες τις εισόδου του κτιρίου με κρουστά ή ραντάρ και είναι συνδεδεμένο με ειδικό κέντρο εταιρείας παροχής ασφαλείας (...). Όπως εκατέρωθεν, επίσης συνομολογείται, με σύμβαση που καταρτίστηκε μεταξύ της ιδιοκτήτριας του ακινήτου ανώνυμης εταιρείας εθνικών μεταφορών με την επωνυμία "....", και έδρα τη …, η εναγομένη τοποθέτησε σύστημα συναγερμού σ’ ολόκληρο τον εξωτερικό χώρο του περιφραγμένου αγροτεμαχίου, αλλά και εσωτερικά σε καθένα από τους τρεις αποθηκευτικούς χώρους, τον οποίο συνέδεσε με το κέντρο λήψεως σημάτων που διαθέτει αυτή (εναγομένη) στο .... Σύμφωνα με ειδικό όρο της σύμβασης αυτής, η εναγομένη ανέλαβε την υποχρέωση, σε περίπτωση συναγερμού του συστήματος ή εκπομπής σήματος και λήψεως αυτού από το κέντρο να αποστείλει περιπολικό όχημα προκειμένου να διαπιστώσει την αιτία του συναγερμού και να ειδοποιεί τους υπευθύνους της συμβαλλόμενης εταιρίας "....", (βλ. ένορκη κατάθεση μάρτυρα αποδείξεως και από 15.6.2011 έγγραφο εταιρείας "...."). Το ενιαίο αυτό κεντρικό σύστημα συναγερμού ήταν συνδεδεμένο και με τους εξωτερικούς και εσωτερικούς χώρους των αποθηκών, που είχε μισθώσει η ασφαλισμένη στην ενάγουσα εταιρία περιορισμένης ευθύνης από την ιδιοκτήτρια αυτών ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "....", και επομένως η εναγομένη είχε αναλάβει την υποχρέωση φυλάξεως και των αποθηκών αυτών, γνωρίζοντας ότι την χρήση αυτών είχε, κατόπιν συμβάσεως μισθώσεως, η ασφαλισμένη στην ενάγουσα εταιρεία περιορισμένης ευθύνης. Έτσι η τελευταία, ως μη συμβαλλόμενη τρίτη, απέκτησε αυτομάτως το εκ της συμβάσεως αυτής δικαίωμα φυλάξεως των μισθωμένων εγκαταστάσεών της από την εναγομένη, με τον πιο πάνω ειδικό όρο. Το βράδυ ης 19-12-2008 προς 20-12-2008 άγνωστοι διέρρηξαν τις κτιριακές εγκαταστάσεις αυτές της ασφαλισμένης στην εναγομένη επιχειρήσεως και αφήρεσαν τα μη αμφισβητούμενα κινητά πράγματα, συνολικής αξίας 8.665 ευρώ. Η διάρρηξη της αποθήκης και η κλοπή του ηλεκτρολογικού εξοπλισμού και η εντεύθεν ζημία της ασφαλισμένης στην ενάγουσα εταιρείας οφείλεται στην αμελή συμπεριφορά των αρμοδίων της εναγομένης κατά την εκπλήρωση των συμβατικών της υποχρεώσεων.

Σε εκτέλεση των συμβατικών της υποχρεώσεων και ενόψει του ότι επήλθε ο ασφαλισμένος κίνδυνος, η ενάγουσα κατέβαλε στην ασφαλισμένη επιχείρηση το μη αμφισβητούμενο ποσό των 7.798,50 ευρώ, μετά την αφαίρεση του ποσού απαλλαγής της (10%), που συμφωνήθηκε με το πιο πάνω ασφαλιστήριο συμβόλαιο. Μετά την καταβολή του ασφαλίσματος αυτού, η ενάγουσα (αναιρεσίβλητος) υποκαταστάθηκε αυτοδικαίως στα δικαιώματα της ασφαλισμένης εταιρείας και επομένως νόμιμα ζητά με την κρινόμενη αγωγή της, να υποχρεωθεί η υπαίτια της προξενηθείσας ζημίας (αναιρεσείουσα) εναγομένη να αποκαταστήσει την ζημία αυτή.

Συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτή η αγωγή και ως ουσιαστικά βάσιμη και να υποχρεωθεί η εναγομένη να καταβάλει στην ενάγουσα το ποσό αυτό των 7.798,50 ευρώ, με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής (άρθρο 346 ΚΠολΔ)".

Έτσι, που έκρινε το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του, υπέπεσε στην αποδιδομένη με τον παραπάνω, από το άρθρο 560 αρ. 1 ΚΠολΔ, λόγο πλημμέλειας καθόσον, κατ’ εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή της, ουσιαστικού δικαίου, διατάξεως του άρθρου 411 ΑΚ η προσβαλλομένη απόφαση δέχθηκε την ευεργετική νομιμοποίηση της αναιρεσιβλήτου, προς έγερση κατά της αναιρεσείουσας της ενδίκου αγωγής κρίνοντας ότι η εν λόγω νομιμοποίηση, απέρρεε από την κατάρτιση, μεταξύ της τελευταίας (αναιρεσείουσας) και της (μη διαδίκου στην παρούσα δίκη), ανωνύμου εταιρείας με την επωνυμία ...., (της από 1998), συμβάσεως φυλάξεως εκ μέρους της πρώτης (αναιρεσείουσας), των κτιριακών εγκαταστάσεων της δευτέρας (....), στο ..., τμήμα των οποίων (κτιριακών εγκαταστάσεων), η ως άνω ..., εκμίσθωσε [κατά μήνα Φεβρουάριο 2009] στην, [μη διάδικο στην παρούσα δίκη], εταιρεία με την επωνυμία ..., η οποία με το ... /3.6.08 ασφαλιστήριο συμβόλαιο, που κατάρτισε με την αναιρεσίβλητη, ασφάλισε σ’ αυτή, για την περίοδο 15-6-2008 έως 15-6-2009, το περιεχόμενο του μισθωθέντος τμήματος των ως άνω κτιριακών εγκαταστάσεων, έναντι του κινδύνου κλοπής και διαρρήξεως, η οποία και έλαβε χώρα, τις βραδινές ώρες της 19 προς 20-12-2008 με αποτέλεσμα την πρόκληση της περιγραφόμενης στο σκεπτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως ζημία, ποσού 8665 ευρώ, τα οποία η αναιρεσίβλητη κατέλαβε στην ως άνω ασφαλισμένη της μισθώτρια (...), υποκατασταθείσα στα δικαιώματα της τελευταίας, μεταξύ των οποίων (δικαιωμάτων) και αυτό της απευθείας εναγωγής της (κατά τον αγωγικό ισχυρισμό της εναγούσας - αναιρεσιβλήτου) υπαιτίου της προκληθείσας ζημίας αναιρεσείουσας καθόσον, κατά την ρητή παραδοχή της προσβαλλομένης αποφάσεως, η ασφαλισμένη στην αναιρεσίβλητη, ως άνω μισθώτρια εταιρεία (...) "ως μη συμβαλλομένη είχε αποκτήσει αυτοδικαίως το εκ της μεταξύ της αναιρεσείουσας και της παραπάνω .... συμβάσεως, δικαίωμα φυλάξεως των μισθωμένων εγκαταστάσεών της από την εναγομένη (αναιρεσείουσα)". Μόνη, όμως παραδοχή αυτή περί καταρτίσεως μεταξύ της αναιρεσείουσας και της παραπάνω .... γνησίας υπέρ τρίτου (...) συμβάσεως, χωρίς την παράλληλη παραδοχή, περί συνδρομής και της απαιτούμενης περαιτέρω προϋποθέσεως, ότι δηλαδή, αυτό είτε προκύπτει από τη θέλησή του συμβληθέντα μερών, κατά την, σύμφωνα με τις γενικές αρχές των άρθρων 173 και 200ΑΚ, γενομένη ερμηνεία της συμβάσεως, είτε συνάγεται από τη φύση και το σκοπό αυτής [συμβάσεως], κατόπιν ερεύνης των σχετικών αντιλήψεων των συναλλαγών και των εξυπηρετουμένων οικονομικών και κοινωνικών αναγκών, καθιστά εσφαλμένη την εφαρμογή της παραπάνω διατάξεως του άρθρου 411 ΑΚ, υπό την έννοια του ότι τα, ως αποδειχθέντα, γενόμενα δεκτά, ως άνω πραγματικά περιστατικά, χωρίς την παραδοχή συνδρομής (και) της παραπάνω προϋποθέσεως, κρίνονται ανεπαρκή για την εφαρμογή της, η οποία, κατά τα εκτιθέμενα στη μείζονα σκέψη, είναι δυνατή μόνο όταν το απευθείας δικαίωμα του τρίτου, είτε προκύπτει από τη θέληση των συμβληθέντων μερών είτε συνάγεται από τη φύση και το σκοπό της συμβάσεως, περί των οποίων ουδεμία αναφορά γίνεται στην προβαλλομένη απόφαση.

Υπό τις (ανεπαρκείς) παραδοχές αυτές της προσβαλλομένης αποφάσεως οι οποίες δεν δικαιολογούν το αποδεικτικό πόρισμα, υπό την έννοια της ορθής υπαγωγής των ανελέγκτως γενομένων δεκτών ως αποδεχθέντων πραγματικών περιστατικών στο πραγματικό του εφαρμοσθέντος, ως άνω κανόνος δικαίου, ευρίσκει έρεισμα εφαρμογής η προβαλλόμενη από το άρθρο 560 αριθμ. 1 ΚΠολΔ αιτίαση, η οποία για το λόγο αυτό, πρέπει να γίνει δεκτή ως και ουσιαστικά βάσιμη.

Κατ’ ακολουθίαν αυτών πρέπει, δεκτού γενομένου του παραπάνω λόγου, η αναιρετική εμβέλεια του οποίου καθιστά αλυσιτελή την έρευνα, των λοιπών λόγων, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί προς εκδίκαση η υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή (άρθρ. 580§3 ΚΠολΔ), διατασσομένης της επιστροφής του παραβόλου στην αναιρεσείουσα (άρθρο 495§4 ΚΠολΔ). Τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας πρέπει να επιβληθούν σε βάρος της ηττηθείσας αναιρεσιβλήτου (άρθρ. 176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ’ αριθμ. 15906/2015 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στην αναιρεσείουσα.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, συγκροτούμενο από διαφορετικό από εκείνο που εξέδωσε την αναιρουμένη απόφαση δικαστή.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 18 Δεκεμβρίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 3 Ιανουαρίου 2018.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ