39/2013 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 39 / 2013 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 39/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Γεράσιμο Φουρλάνο, Στυλιανή Γιαννούκου και Χαραλαμπία Σίμου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 24 Σεπτεμβρίου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΜ ΑΕ" που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Παναγιώτη Γεωργακόπουλο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Α. χήρας Π. Τ., 2. Ο. Τ. του Π., 3. Ν. Τ., κατοίκων ... , 4. Ο. χήρας Φ. Τ., κατοίκου ... , 5. Β. χήρας Ν. Μ., κατοίκου ... , 6. Δ. Τ., κατοίκου ... και 7. Λ. Τ., κατοίκου ... . Οι μεν 1η, 2η, 3η, και 7ος παραστάθηκαν με τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Δανιά, οι δε 4η, 5η, και 6η εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από α) 4-9-2005 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, β)22-11-2005 ανακοίνωση δίκης-προσεπίκληση-παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, γ) 25-11-2005 προσεπίκληση του Χ. Τ. που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, και δ)20-3-2006 πρόσθετη παρέμβασή της COMMERCIAL VALUE AAE που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 852/2009 του ίδιου Δικαστηρίου και 4171/2010 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 15-12-2010 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Χαραλαμπία Σίμου ανέγνωσε την από 14-9-2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Από τις διατάξεις των άρθρων 10 Ν. ΓΠΝ/1911, 297, 300, 330 και 914 Α.Κ. προκύπτει ότι απαραίτητη προϋπόθεση της ευθύνης προς αποζημίωση σε περίπτωση σύγκρουσης αυτοκινήτων είναι η υπαιτιότητα του οδηγού του αυτοκινήτου που προκάλεσε τη ζημία καθώς και η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της πράξεως ή παραλείψεως του οδηγού και της σύγκρουσης από την οποία προκλήθηκαν οι ζημίες.

Η ύπαρξη της υπαιτιότητας δεν αποκλείεται κατ' αρχήν από το γεγονός ότι στο αποτέλεσμα της σύγκρουσης των αυτοκινήτων συντέλεσε και συνυπαιτιότητα του ζημιωθέντος, εφόσον δεν διακόπτεται ο αιτιώδης σύνδεσμος. Η ύπαρξη συνυπαιτιότητας και ο βαθμός του συντρέχοντος πταίσματος του ζημιωθέντος δεν αναιρούνται από μόνο το γεγονός ότι ο οδηγός του ζημιογόνου αυτοκινήτου παραβίασε τις διατάξεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, ούτε επίσης θεμελιώνονται σε μόνη την παραβίαση των διατάξεων τούτου από τον ζημιωθέντα, αφού η παράβαση τούτων δεν θεμελιώνει αυτή καθαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης παράβασης και του επελθόντος αποτελέσματος.

Με τα άρθρα12 και 19 του ΚΟΚ, ορίζονται υποχρεώσεις και κανόνες προς τους οποίους πρέπει να συμμορφώνεται ο οδηγός κάθε οχήματος, προκειμένου να αποφεύγονται κατά το δυνατόν ατυχήματα πεζών και οχημάτων. Ειδικότερα: α) Αυτοί που χρησιμοποιούν τις οδούς πρέπει να αποφεύγουν οποιαδήποτε συμπεριφορά που είναι ενδεχόμενο να εκθέσει σε κίνδυνο ή να παρεμβάλλει εμπόδια στην κυκλοφορία, ενώ οι οδηγοί υποχρεούνται να οδηγούν με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή (12 παρ. 1), β) Ο οδηγός οδικού οχήματος επιβάλλεται να έχει τον πλήρη έλεγχο του οχήματός του ώστε να μπορεί σε κάθε στιγμή να εκτελεί τους απαιτούμενους χειρισμούς (19 παρ. 1), γ) ο οδηγός έχει υποχρέωση να μειώνει την ταχύτητα του οχήματός του, μεταξύ άλλων, πλησίον ισόπεδων οδικών κόμβων, ανεξάρτητα αν υπάρχει σήμανση από πλευράς προτεραιότητας διελεύσεως ή και σηματοδότηση και γενικά σε κάθε άλλη γενική περίπτωση, που επιβάλλεται ο μετριασμός αυτός (19 παρ. 3).

Έτσι κατά τις περιστάσεις μπορεί να κριθεί συνυπαίτιος και ο οδηγός, ο οποίος πλησιάζοντας σε ισόπεδο οδικό κόμβο, αν και είχε την προτεραιότητα, κατά παράβαση των ανωτέρω διατάξεων και των άρθρων 330 και 914 Α.Κ. δεν οδηγούσε το όχημά του με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του, ρυθμίζοντας την ταχύτητα ώστε να αποφύγει τυχόν ατύχημα επί του κόμβου.

Εξάλλου κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως ιδρύεται, όταν από το αιτιολογικό της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως δεν προκύπτουν σαφώς και επαρκώς τα πραγματικά εκείνα περιστατικά που είναι κατά νόμο αναγκαία για την εφαρμογή στη συγκεκριμένη περίπτωση, του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε όπως όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες σχετικά με τα πραγματικά περιστατικά που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης με συνέπεια να μη μπορεί να ελεγχθεί αναιρετικά, αν ορθώς ή όχι εφαρμόσθηκε ο κανόνας ουσιαστικού δικαίου.

Αντιθέτως δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσεως, όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγόμενου απ' αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα κατά το άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε τα εξής ως προς τις συνθήκες του ατυχήματος και την ευθύνη των οδηγών των εμπλακέντων σ' αυτό αυτοκινήτων: "Α. Στις 11-12-2004, ηµέρα Σάββατο, γύρω στις 12 το µεσηµέρι, ο Π. Τ. ... που γεννήθηκε το έτος 1961 ... οδηγός ταξί, σύζυγος τής πρώτης των εναγόντων, πατέρας της δεύτερης και τρίτης ...

υιός της τέταρτης, γαµβρός της πέµπτης και αδελφός των έκτου και εβδόµου εξ αυτών, οδηγούσε ... Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο ... ιδιοκτησίας της συζύγου του, πρώτης των εναγόντων, κινούµενος στην άκρα δεξιά λωρίδα της λεωφόρου Ποσειδώνος, µε κατεύθυνση από Άλιµο προς Γλυφάδα και µε προορισµό τις αθλητικές εγκαταστάσεις του Αγίου Κοσµά.

Η λεωφόρος Ποσειδώνος έχει τρεις λωρίδες κυκλοφορίας σε κάθε ρεύµα πορείας, πριν δε από την είσοδο - έξοδο των αθλητικών εγκαταστάσεων του Αγίου Κοσµά έχει δηµιουργηθεί και τέταρτη λωρίδα κυκλοφορίας σε εσοχή, για όσα οχήµατα πρόκειται να στρίψουν δεξιά, για να µπουν στις αθλητικές εγκαταστάσεις. Παράλληλα και δεξιά προς την πορεία των οχηµάτων που κατευθύνονται προς Γλυφάδα, υπάρχουν σιδηροτροχιές διπλής κατευθύνσεως για την κίνηση των συρµών του τραµ, πλάτους 5,5 µέτρων.

Β. Στον πιο πάνω τόπο και χρόνο και ενώ υπήρχε καλοκαιρία και η κατάσταση της οδού ήταν καλή µε ξηρό οδόστρωµα, ο υπ' αριθµ. κυκλοφορίας ΤΑ-10005 συρµός [τραµ], ιδιοκτησίας της πρώτης των εναγοµένων ανωνύµου εταιρείας, που οδηγούσε ο, προστηθείς υπό της πρώτης των εναγοµένων, δεύτερος των εναγοµένων και ο οποίος [συρµός] ήταν ασφαλισµένος στην τρίτη των εναγοµένων, ανώνυµη ασφαλιστική εταιρεία, κινούµενος µε ταχύτητα 44 χιλιοµέτρων την ώρα µε κατεύθυνση από Γλυφάδα προς Πειραιά, προσέκρουσε µε το εµπρόσθιο τµήµα του στο οπίσθιο αριστερό πλαϊνό τµήµα του πιο πάνω αυτοκινήτου που οδηγούσε ο Π.

Τ., στη διασταύρωση της λεωφόρου Ποσειδώνος µε την είσοδο - έξοδο των αθλητικών εγκαταστάσεων του Αγίου Κοσµά, καθ' ον χρόνο ο τελευταίος [Τ.] είχε διενεργήσει ελιγµό προς τα δεξιά, επιχειρώντας να διασχίσει τις σιδηροτροχιές, για να µπεί στις αθλητικές εγκαταστάσεις. Το αυτοκίνητο παρασύρθηκε από το συρµό και εγκλωβίστηκε µεταξύ του αµαξώµατος του τραµ και της εκεί ευρισκοµένης κολώνας, που συγκρατεί τα εναέρια καλώδια ηλεκτροδοτήσεως του τραµ.

Ο συρµός σταµάτησε 20 περίπου µέτρα µετά το σηµείο συγκρούσεως, η οποία είχε ως αποτέλεσµα το θανάσιµο τραυµατισµό του Π. Τ. καθώς και την ολοσχερή καταστροφή του αυτοκινήτου. Γ. Όταν η λεωφόρος Ποσειδώνος έχει πράσινο στην ευθεία προς Γλυφάδα, ανάβουν τα παλλόµενα δύο βέλη πορτοκαλί για τη στροφή δεξιά προς την είσοδο - έξοδο των αθλητικών εγκαταστάσεων του Αγίου Κοσµά.

Τότε οι φωτεινοί σηµατοδότες που ρυθµίζουν τη κίνηση των συρµών του τραµ έχουν παύλα [ερυθρό] και στη τρίτη κατά σειρά σηµατοδότηση. Η κίνηση των συρµών γίνεται όταν τα οχήµατα που εξέρχονται από την πλαζ του Αγίου Κοσµά προς τη λεωφόρο Ποσειδώνος και εισέρχονται σε αυτήν, έχουν κόκκινο σταθερό φώς στους σηµατοδότες και οι σηµατοδότες του τραµ έχουν κάθετη γραµµή [πράσινο] στον πρώτο στους φωτεινούς σηµατοδότες ...

Το οδηγούµενο από τον Π. Τ. αυτοκίνητο είχε µπεί στη διασταύρωση µε ένδειξη σηµατοδότη δύο παλλόµενα βέλη πορτοκαλί για τη στροφή δεξιά προς την είσοδο - έξοδο των αθλητικών εγκαταστάσεων του Αγίου Κοσµά, ενώ το οδηγούµενο από το δεύτερο των εναγοµένων τραµ µπήκε στην ίδια διασταύρωση µε το σηµατοδότη που ρυθµίζει τη κίνηση του να έχει την ένδειξη παύλα [ερυθρό], υποχρεουµένου έτσι του οδηγού του να διακόψει την πορεία του.

Εν όψει αυτών, το ατύχηµα και οι εξ αυτού συνέπειες οφείλονται σε συγκλίνουσα υπαιτιότητα και των δύο οδηγών, αφού ειδικότερα: α) ο δεύτερος των εναγοµένων δεν οδηγούσε µε σύνεση και διαρκώς τεταµένη τη προσοχή του, δεν είχε τον πλήρη έλεγχο του οχήµατος του για να εκτελεί τους απαιτούµενους χειρισµούς και ενώ πλησίαζε σε ισόπεδο οδικό κόµβο, δεν επέδειξε την ιδιαίτερη προσοχή που όφειλε και µπορούσε να καταβάλει και του ότι, ενόψει του είδους και του βάρους του οχήµατος [τραµ] και της ελλείψεως τριβής, είναι ιδιαιτέρως δυσχερής η άµεση τροχοπέδηση και ακινητοποίηση αυτού και αδύνατη η διενέργεια κάποιου αποφευκτικού ελιγµού, δεν σταµάτησε, αν και σηµατοδότης που ρύθµιζε την κίνηση του είχε την ένδειξη παύλα [ερυθρό], αναµένοντας την ένδειξη συνεχίσεως της, αλλά συνέχισε την πορεία του, µε αποτέλεσµα τον θανάσιµο τραυµατισµό του Π.

Τ., β) ο τελευταίος [Π. Τ.], αν και είχε ένδειξη σηματοδότη δύο παλλόμενα βέλη πορτοκαλί για τη στροφή δεξιά προς την είσοδο - έξοδο των αθλητικών εγκαταστάσεων του Αγίου Κοσµά και όφειλε έτσι να ανακόψει την ταχύτητα και να προχωρήσει µε ιδιαίτερη προσοχή, από έλλειψη της προσοχής που όφειλε και µπορούσε να καταβάλει, δεν ενήργησε έτσι, αλλά προτιθέµενος να στρίψει δεξιά, επιχειρώντας να διασχίσει τις σιδηροτροχιές, για να µπεί στις αθλητικές εγκαταστάσεις, ενήργησε ανεξέλεγκτα και χωρίς την απαιτούµενη προσοχή, ενώ η ορατότητα του δεν περιοριζόταν και µπορούσε να δει ότι ερχόταν το τραµ.

Η υπαιτιότητα τους επιµερίζεται σε ποσοστό 80% για το δεύτερο των εναγοµένων και 20% για τον Π. Τ.".

Μ' αυτά που δέχθηκε το Εφετείο, διέλαβε στην απόφασή του σαφείς, επαρκείς και όχι αντιφατικές αιτιολογίες, οι οποίες καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο αναφορικά με την εξατομίκευση της αφηρημένης νομικής έννοιας της υπαιτιότητας των οδηγών των αυτοκινήτων που συγκρούστηκαν και ειδικότερα με την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της αμελούς συμπεριφοράς καθενός από αυτούς και του επελθόντος αποτελέσματος καθώς και με τα περιστατικά που καθιστούν την συμπεριφορά του εναγόμενου οδηγού μη νόμιμη. Επομένως ο (μοναδικός) αναιρετικός λόγος (εκ του άρθρου 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ), με τον οποίο υποστηρίζεται το αντίθετο, είναι αβάσιμος. Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 15 Δεκεμβρίου 2010 αίτηση της εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΜ Α.Ε." για την αναίρεση της 4171/2010 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσίβλητων, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 24 Οκτωβρίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 14 Ιανουαρίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ