397/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 397 / 2008 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 397/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο, Ηλία Γιαννακάκη, Χρήστο Αλεξόπουλο, Σπυρίδωνα Ζιάκα, Ζήση Βασιλόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 29 Ιανουαρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ1, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Σάμπαλη.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "ΤΕΧΝΟΧΑΡΤ ΑΡΚΑΔΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΧΑΡΤΟΥ Α.Β.Ε.Ε.", που εδρεύει στη Τρίπολη και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Ιωάννη Γκρίτζαλη και Γεώργιο Στεφανάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14/9/1998 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Τριπόλεως. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 18/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 240/2006 οριστική του Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 9/11/2006 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω και ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ηλίας Γιαννακάκης, ανέγνωσε την από 3/1/2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, οι πληρεξούσιοι της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τα άρθρα 914, 932 του ΑΚ και 1, 16 του Ν. 551/1915 προκύπτει ότι χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη οφείλεται και επί εργατικού ατυχήματος όταν συντρέχουν οι όροι της αδικοπραξίας. Οι διατάξεις του άρθρου 16 παρ. 1 του Ν. 551/1915, κατά τις οποίες ο παθών σε εργατικό ατύχημα δικαιούται να εγείρει την αγωγή του κοινού αστικού δικαίου και να ζητήσει πλήρη αποζημίωση μόνο όταν το ατύχημα μπορεί να αποδοθεί σε δόλο του εργοδότη ή των προστηθέντων του ή όταν επήλθε σε εργασία στην οποία δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις νόμων, διαταγμάτων ή κανονισμών για τους όρους ασφαλείας των εργαζομένων και εξαιτίας της μη τηρήσεως των διατάξεων αυτών, αναφέρονται στην επιδίκαση αποζημιώσεως για περιουσιακή ζημία και όχι στη χρηματική ικανοποίηση για την οποία δεν υπάρχει πρόβλεψη στον ανωτέρω νόμο και εφαρμόζονται γι' αυτή μόνο οι γενικές διατάξεις.

Επομένως για να δικαιούται ο παθών σε εργατικό ατύχημα χρηματική ικανοποίηση, λόγω ηθικής βλάβης, αρκεί να συντέλεσε στην επέλευση του ατυχήματος πταίσμα του εργοδότη ή των προστηθέντων από αυτόν, με την έννοια του άρθρου 914 ΑΚ, δηλαδή αρκεί να συντρέχει οποιαδήποτε αμέλεια αυτών και όχι μόνο η ειδική αμέλεια περί την τήρηση των όρων ασφαλείας του άρθρου 16 παρ. 1 του Ν. 551/1915.

Τέτοιο πταίσμα, προκειμένου περί εργατών βιομηχανικών και βιοτεχνικών εργοστασίων κλπ θεμελιώνεται και από τη μη τήρηση των διατάξεων του Π.Δ. της 13/22 Μαρτίου 1934 "Περί υγιεινής και ασφαλείας των εργατών και υπαλλήλων των πάσης φύσεως βιομηχανικών και βιοτεχνικών εργοστασίων, εργαστηρίων κλπ", μεταξύ των οποίων και η διάταξη του άρθρου 77 αυτού, κατά την οποία "σε όλες τις μηχανές κατεργασίας και τα μηχανικά εργαλεία και τις χειροκίνητες μηχανές πρέπει οι οδοντωτοί τροχοί, δίσκοι τριβής, ατέρμονες κοχλίες κλπ να προφυλαχθούν ώστε να μη μπορεί να επέλθει τραυματισμός των απασχολουμένων στις μηχανές ή των διερχομένων κοντά σ' αυτές εργατών.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση τα εξής: Στις 12-7-1990 η αναιρεσίβλητη, η οποία διατηρεί και εκμεταλλεύεται στη βιομηχανική περιοχή........ Αρκαδίας εργοστάσιο παραγωγής χάρτου, προσέλαβε τον αναιρεσείοντα και τον απασχόλησε αρχικά ως απλό εργάτη, ενώ από το έτος 1992 αυτός έλαβε την ειδικότητα του πολτοποιού.

Το έτος 1995 η αναιρεσίβλητη προμηθεύθηκε μηχάνημα διασκορπισμού χάρτου και έκτοτε οι εργαζόμενοι ως πολτοποιοί ανέλαβαν και τα καθήκοντα του χειριστή του μηχανήματος αυτού, δεδομένου ότι το μηχάνημα αυτό εντάσσεται στη λειτουργία της πολτοποίησης της χαρτομάζας. Προς τούτο οι εργαζόμενοι εναλλάξ και κατά βάρδιες ως πολτοποιοί, με τη βοήθεια του εκάστοτε υπευθύνου μηχανικού ενημερώθηκαν για τη χρήση του μηχανήματος αυτού και απέκτησαν έτσι την εμπειρία τόσο για τη χρήση του, όσο και για τους κινδύνους από την πρέπουσα λειτουργία του.

Υπόψη ότι το μηχάνημα αυτό, ικανού ύψους (το χείλος του απέχει δύο μέτρα από το έδαφος) φέρει δύο πόρτες, μία δεξιά και μία αριστερά. Η αριστερή είναι ανοιχτή, γιατί εξ αυτής διέρχεται ο χαρτοπολτός, ενώ η δεξιά είναι κλεισμένη ερμητικά με βίδες, όπως άλλωστε επιβάλλει το άρθρο 77 του ΠΔ 13/22-3-1934, προκειμένου να αποκλείεται ο τραυματισμός οποιουδήποτε εργαζομένου.

Το μηχάνημα αυτό εκ κατασκευής δεν φέρει κάποιο στήριγμα (σκαλοπάτι) ή χειρολαβή, προφανώς για λόγους ασφάλειας, προκειμένου δηλαδή να αποφευχθεί οποιαδήποτε προσπάθεια εργαζομένου ή τεχνικού να επέμβει στο εσωτερικό του, λόγω του μεγάλου κινδύνου που συνεπαγόταν η κίνηση αυτή. Η διαδικασία του συστήματος πολτοποίησης του χάρτου στο εν λόγω εργοστάσιο έχει ως εξής:

Η χαρτομάζα αδειάζει στον αναλυτή με αντλία, οδηγείται στους φυγοκεντρικούς πολτοκαθαριστές, κατόπιν στο θερμικό διασκορπιστή και στη συνέχεια μέσω κοχλία στη δεξαμενή αποθήκευσης για την παραγωγή χάρτου. Το ένδικο ατύχημα συνέβη στον θερμικό διαχωριστή, όπου υπάρχει κοχλίας που μεταφέρει το πολτοποιημένο χαρτί στη δεξαμενή αποθήκευσης.

Η μάζα του χάρτου οδηγείται στον κοχλία από ύψος, μέσω κεκλιμένου επιπέδου και μετά ωθείται από τους κύκλους (πτερύγια) του κοχλία στη δεξαμενή. Κατά τη λειτουργία των μηχανημάτων πολτοποίησης υπήρχαν περιπτώσεις, κατά τις οποίες ο θερμικός διαχωριστής δεν μπορούσε να απορροφήσει την τροφοδοσία με αποτέλεσμα να "μπλοκάρει" και να καθίσταται αναγκαία η παρέμβαση του πολτοποιού βάρδιας, προκειμένου να συνεχιστεί η απρόσκοπτη λειτουργία του εργοστασίου.

Η τεχνικώς ενδεδειγμένη και από τον υπεύθυνο ασφαλείας μηχανικό υποδειχθείσα προς τους πολτοποιούς ενέργεια για το "ξεμπλοκάρισμα" του διασκορπιστή, ήταν να κλείνουν τον ατμό και τη λειτουργία του μηχανήματος αυτού, να ξεβιδώνουν και ανοίγουν τη δεξιά πόρτα του διασκορπιστή και με μάνικα ύδατος να καθαρίζουν το συσωρευθέντα χαρτοπολτό, στη συνέχεια δε αφού βιδώσουν και ασφαλίσουν τη δεξιά πόρτα να θέτουν ξανά σε λειτουργία το μηχάνημα.

Οποιαδήποτε παρέμβαση του εργαζομένου πολτοποιού στο εσωτερικό του μηχανήματος αυτού και μάλιστα εν ώρα λειτουργίας αυτού, απαγορευόταν. Γιαυτό το σκοπό άλλωστε η αναιρεσίβλητη είχε αναρτήσει πινακίδες στο χώρο εργασίας, που ανέγραφαν ότι απαγορεύεται η επέμβαση των εργαζομένων στο μηχάνημα εν ώρα λειτουργίας.

Στις 15-10-1997 και περί ώρα 14.45 ενώ εργαζόταν ο αναιρεσείων ως πολτοποιός βάρδιας, ο διασκορπιστής εμφάνισε "μπλοκάρισμα-μπούκωμα". Ο αναιρεσείων εργαζόμενος μόλις διαπίστωσε το πρόβλημα δεν ακολούθησε την τεχνικώς ενδεδειγμένη διαδικασία ξεμπλοκαρίσματος, η οποία άλλωστε είχε υποδειχθεί προηγουμένως και από τον υπεύθυνο ασφαλείας μηχανικό.

Δηλαδή δεν έκλεισε τη λειτουργία του μηχανήματος αυτού, ούτε ξεβίδωσε τη δεξιά πόρτα του προκειμένου με τη χρήση μάνικας νερού να το καθαρίσει. Αντίθετα ακολούθησε μία ανορθόδοξη και πολύ επικίνδυνη μέθοδο. Συγκεκριμένα σκαρφάλωσε στο μηχάνημα αυτό, μιας και όπως προεκτέθηκε τούτο για λόγους προνοίας και ακριβώς για να αποτρέψει τέτοια ενέργεια, εστερείτο σκαλοπατιού ή χειρολαβής και αφού άνοιξε (ξεβίδωσε) τη δεξιά πόρτα προσπάθησε απλώνοντας το χέρι του στο εσωτερικό του μηχανήματος να "ξεμπουκώσει" τον εν λειτουργία ευρισκόμενο κοχλία από τον συσωρευθέντα χαρτοπολτό.

Στην προσπάθειά του αυτή γλίστρησε και απώλεσε την ισορροπία του, με αποτέλεσμα το δεξί του χέρι να εισχωρήσει στο κενό που δημιουργούν οι κινούμενοι δίσκοι (πτερύγια) του κοχλία, να συνθλιβεί απ' αυτούς και να υποστεί ακρωτηριασμό άνω 1/3 μορίου δεξιού πήχεως. Δεν απεδείχθη ότι η αναιρεσίβλητη όφειλε να είχε κατασκευάσει στο επίμαχο μηχάνημα βάση (σκαλοπάτι) ή χειρολαβή ή οποιοδήποτε άλλο στήριγμα επ' αυτού, προκειμένου να καθίσταται ευχερής η επ' αυτού άνοδος και παραμονή.

Αντίθετα απεδείχθη ότι οι προδιαγραφές του μηχανήματος δεν προέβλεπαν τέτοια κατασκευή, προφανώς για να αποτραπεί η επ' αυτού άνοδος των εργαζομένων και να αποκλεισθεί η επέλευση ατυχήματος αναλόγου προς το επισυμβάν. Προκύπτει με σαφήνεια ότι ο αναιρεσείων τραυματίσθηκε ενώ εκτελούσε εργασία σύμφωνη με την ειδικότητά του.

Η επέλευση του ενδίκου ατυχήματος οφείλεται αποκλειστικά σε αμέλεια του ίδιου του παθόντος και στην εκ μέρους του παράβαση διατάξεων του νόμου που καθορίζουν το χειρισμό του μηχανήματος εν ώρα λειτουργίας. Ουδεμία παράλειψη της αναιρεσίβλητης υπήρχε ως προς τη λήψη των αναγκαίων μέτρων ασφάλειας του εργαζομένου αναιρεσείοντος.

Με βάση τις παραδοχές αυτές του Εφετείου απορρίφθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση η αγωγή του αναιρεσείοντος για πληρωμή σ' αυτόν χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, συνεπεία εργατικού ατυχήματος. Έτσι που έκρινε το Εφετείο, που δέχθηκε δηλαδή ότι η αναιρεσίβλητη δεν βαρύνεται με οποιοδήποτε πταίσμα, με την έννοια του άρθρου 914 ΑΚ, επομένως ούτε με εκείνο που θεμελιώνεται από τη διάταξη του άρθρου 77 που πιο πάνω ΠΔ, δεν παραβίασε ευθέως ή εκ πλαγίου τις πιο άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, αφού διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφαση επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες για ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και ειδικότερα για την έλλειψη υπαιτιότητας της αναιρεσίβλητης στον τραυματισμό του αναιρεσείοντος και την αποκλειστική υπαιτιότητα του ίδιου, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο.

Επομένως, ο πρώτος και ο τρίτος λόγος αναιρέσεως, κατά το ένα σκέλος τους, από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. καθώς και ο δεύτερος, έκτος και έβδομος, από τον αριθμό 1 του ίδιου άρθρου, με τους οποίους προβάλλεται ευθεία και εκ πλαγίου παραβίαση των άνω διατάξεων, είναι αβάσιμοι και απορριπτέοι. Το Εφετείο κατέληξε στο πιο πάνω αποδεικτικό πόρισμά του, αφού συνεκτίμησε όλα τα αποδεικτικά μέσα που προσκομίσθηκαν ενώπιόν του και όχι χωρίς αποδείξεις.

Επομένως, ο πρώτος, ο τρίτος και ο πέμπτος λόγος αναιρέσεως, κατά ένα σκέλος τους, από τον αριθμό 10 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι, επίσης, αβάσιμοι και απορριπτέοι. Κατά το άρθρο 559 αριθ. 8 του Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναιρέσεως, αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ως πράγματα δε κατά την έννοια της παραπάνω διατάξεως θεωρούνται οι ισχυρισμοί, που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση ή την κατάλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, το οποίο ασκήθηκε ως επιθετικό, είτε ως αμυντικό μέσο και όχι οι αρνητικοί της αγωγής ή της ενστάσεως ισχυρισμοί και οι συνιστώντες επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου εκ της εκτιμήσεως των αποδείξεων.

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, κατά ένα σκέλος του καθώς και τον τέταρτο, από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., προβάλλεται ότι, το Εφετείο δέχθηκε χωρίς να έχει προταθεί ότι, ο αναιρεσείων δεν έκλεισε τη λειτουργία του μηχανήματος, ούτε ξεβίδωσε τη δεξιά πόρτα καθώς και ότι η αναιρεσίβλητη δεν όφειλε να έχει κατασκευάσει στο επίμαχο μηχάνημα βάση (σκαλοπάτι) ή χειρολαβή κλπ.

Όλα, όμως, τα παραπάνω που δέχθηκε το Εφετείο, δεν αποτελούν πράγματα κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ., αλλά συμπεράσματα του δικαστηρίου που προέκυψαν από τις αποδείξεις και επομένως, οι πιο άνω λόγοι αναιρέσεως, είναι απαράδεκτοι και απορριπτέοι. Περαιτέρω το Εφετείο δεν παραβίασε τους ορισμούς του νόμου σχετικά με τη δύναμη των αποδεικτικών μέσων και ειδικότερα δεν εκτίμησε ως ομολογία την κατάθεση του αναιρεσείοντος στο Νοσοκομείο Τριπόλεως και συγκεκριμένα την απάντησή του σε σχετική ερώτηση "...ότι δεν ευθύνεται κανένας άλλος για το ατύχημα που μου συνέβη...δεν επιθυμώ να τιμωρηθεί κανένας γιαυτό...", αλλά τη συνεκτίμησε ως δικαστικό τεκμήριο μαζί με τα άλλα αποδεικτικά μέσα.

Επομένως, ο πρώτος, ο πέμπτος και ο όγδοος λόγος αναιρέσεως, κατά ένα σκέλος τους, από τον αριθμό 12 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα, βασίζονται σε εσφαλμένη προϋπόθεση και είναι αβάσιμοι και απορριπτέοι. Ο όγδοος λόγος αναιρέσεως, κατά ένα σκέλος του, από τον αριθμό 20 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., με τον οποίο προβάλλεται ότι, το Εφετείο παραμόρφωσε την κατάθεση αυτή, είναι προεχόντως αόριστος και απορριπτέος, γιατί δεν εκτίθεται στο αναιρετήριο το αληθινό περιεχόμενο του πιο πάνω εγγράφου το οποίο φέρεται ότι παραμορφώθηκε.

Τέλος, η αναιρεσίβλητη είχε επικαλεσθεί στις προτάσεις της ενώπιον του Εφετείου τις φωτογραφίες που προσκόμισε και επομένως, ο πρώτος και ο πέμπτος λόγος αναιρέσεως, κατά ένα σκέλος τους, από τον αριθμό 11 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., με τους οποίους προβάλλεται ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη φωτογραφία χωρίς να έχει γίνει επίκλησή της, είναι αβάσιμοι και απορριπτέοι, όπως απορριπτέα είναι και η αίτηση για αναίρεση στο σύνολό της.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την 92/9-11-2006 αίτηση του Χ1 για αναίρεση της 240/2006 απόφασης του Εφετείου Ναυπλίου. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε χίλια διακόσια (1200) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 22 Φεβρουαρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 4 Μαρτίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ