396/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 396 / 2012 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Δικονομία Πολιτική. Πότε ιδρύεται ο λόγος αναιρέσεως του άρθρου 559 αρ. 1 του Κ.Πολ.Δ. Χρηματιστηριακές συναλλαγές. Παραγγελία. Χρόνος παραγραφής σχετικών αξιώσεων. Διαγραφή της παραγραφής. Η νέα (όμοια) παραγραφή αρχίζει μετά το τέλος του έτους κατά το οποίο διακόπηκε η παραγραφή. Η εφαρμογή ΑΚ 270§2 και όχι 261 εδ. β’. Αναιρεί Εφ.Αθ. 7297/2009.

Αριθμός 396/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Αργύριο Σταυράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 26 Σεπτεμβρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΑΕ" πρώην "ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΑΕ" και αυτής ως καθολικής διαδόχου της εταιρίας με την επωνυμία 'ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ' λόγω συγχωνεύσεως με απορρόφηση της δεύτερης από την πρώτη και της τρίτης από την δεύτερη. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ελέσα Μπακατσέλου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Ε. Κ. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Φιλιώτη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-12-2006 ανακοπή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3666/2008 του ίδιου Δικαστηρίου και 7297/2009 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 18-3-2010 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης, Αργύριος Σταυράκης, ανέγνωσε την από 15-9-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ο κατά το άρθρο 559 αρ. 1 εδ. α' του ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως ιδρύεται αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου, εσωτερικού ή διεθνούς. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή του ή αν εφαρμοσθεί ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα (ΟλομΑΠ 4/2005), η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολομ 7-8/2006).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 15 παρ. 6 του ν. 3632/1928 κάθε αξίωση που πηγάζει από χρηματιστηριακή συναλλαγή παραγράφεται μετά πάροδον έτους από τη λήξη του έτους κατά το οποίο είχε συναφθεί. Στις χρηματιστηριακές αυτές συναλλαγές υπάγονται και οι συναφείς προς τις κύριες ή παρεπόμενες των κύριων χρηματιστηριακών συναλλαγών (άρθ. 16 εδ.

ε' του ν. 3632/1928 και ήδη άρθρ. 20 παρ. 1 στοιχ. γ' του ν. 1806/1988), όπως είναι και η σύμβαση παραγγελίας (χρηματιστηριακή παραγγελία), οι εκ της οποίας αξιώσεις υπόκεινται επίσης στην προαναφερθείσα βραχυχρόνια (ετήσια) παραγραφή, που αρχίζει από τη λήξη του έτους κατά το οποίο είχε συναφθεί (ΟλΑΠ 28/2007). Ως προς τη διακοπή, όμως της παραγραφής των ως άνω αξιώσεων δεν υπάρχει πρόβλεψη στον προαναφερθέντα ν. 3632/1928, ή σε άλλον νόμο, κατά συνέπειαν δε εφαρμόζονται ως προς το ζήτημα αυτό, προς κάλυψη του νομοθετικού κενού, οι σχετικές διατάξεις του ΑΚ, όπως εφαρμόζονται και στις αξιώσεις που πηγάζουν από τους εν γένει ειδικούς νόμους (ΑΠ 358/2008, Ολομ ΑΠ 15/1992 σχετικά με τις αξιώσεις του ΚΙΝΔ).

Από τις διατάξεις αυτές του ΑΚ εκείνη του άρθρου 261 ορίζει ότι την παραγραφή διακόπτει η έγερση της αγωγής και ότι η παραγραφή που διακόπηκε με αυτόν τον τρόπο αρχίζει και πάλι από την τελευταία δικαστική πράξη των διαδίκων ή του δικαστηρίου, εκείνη δε του άρθρου 270 ότι αν η παραγραφή διακόπηκε, ο χρόνος που πέρασε έως τότε δεν υπολογίζεται και αφότου περατώθηκε η διακοπή αρχίζει νέα παραγραφή, και ότι στις περιπτώσεις άρθρου 250 (όπου ορίζεται πενταετής παραγραφή των αναφερόμενων εκεί αξιώσεων, αρχομένη, σύμφωνα με το άρθρο 253, από τη λήξη του έτους στο οποίο συμπίπτει ο λόγος έναρξης της παραγραφής) η νέα (μετά τη διακοπή) παραγραφή αρχίζει μόλις λήξει το έτος μέσα στο οποίο περατώθηκε η διακοπή.

Περαιτέρω, η σύμβαση παραγγελίας χρηματιστηριακής συναλλαγής αποτελεί σύμβαση εμπορικής παραγγελίας των άρθρων 90 επ. του ΕμπΝ και οι αξιώσεις που απορρέουν από αυτήν συμπίπτουν ως προς το περιεχόμενό τους με εκείνες του άρθρου 250 αρ. 1 και 5 του ΑΚ. Παρέπεται ότι στην περίπτωση της διακοπής της παραγραφής αξιώσεως από τέτοια (χρηματιστηριακή) συναλλαγή με την έγερση αγωγής, η νέα, όμοια παραγραφή αρχίζει μόλις λήξει το έτος μέσα στο οποίο έλαβε χώραν η διακοπή, σύμφωνα με το άρθρο 270 παρ. 2 του ΑΚ, που εφαρμόζεται όπως προαναφέρθηκε στις ρηθείσες όμοιες ως προς το περιεχόμενό τους αξιώσεις του άρθρου 250 του ΑΚ, που έχουν άλλωστε και τον ίδιο χρόνο ενάρξεως της παραγραφής κατά το επίσης προαναφερθέν άρθρο 253 του ΑΚ (μόλις λήξει το έτος στο οποίο συμπίπτει η έναρξη της παραγραφής), όχι δε αμέσως μετά τη διακοπή της παραγραφής, κατά το άρθρο 261 εδ.

β' του ΑΚ το οποίο και δεν έχει (ως προς την έναρξη της νέας παραγραφής) εφαρμογή στην εξεταζόμενη περίπτωση. Η λύση δε αυτή αφενός μεν εναρμονίζεται προς τον νομοθετικό σκοπό της πρόβλεψης του τέλους του έτους ως αφετηρίας για την έναρξη και την (μετά τη διακοπή) επανέναρξη της παραγραφής, που είναι η εξυπηρέτηση των επαγγελματιών γενικώς των οποίων οι αξιώσεις εκκαθαρίζονται συνήθως στο τέλος του έτους με το κλείσιμο των λογιστικών βιβλίων (πρβλ.

Απ. Γεωργιάδη, Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου -2007-σελ. 231), αφετέρου δε δεν αντιστρατεύεται τον σκοπό της βραχυπρόθεσμης, ως ανωτέρω, παραγραφής, που είναι σύμφωνα και με την αιτιολογική έκθεση του ν. 3632/1928( και Ολομ. ΑΠ 28/2007) ο επιβαλλόμενος από τη φύση των χρηματιστηριακών συναλλαγών τερματισμός το ταχύτερον των σχετικών δικών και η ρύθμιση των διαφορών που προκύπτουν από αυτές (συναλλαγές) με εξαιρετική ταχύτητα, Τούτο δε, διότι ο ίδιος ο νόμος που προβλέπει ως χρόνο παραγραφής των σχετικών αξιώσεών το έτος, ορίζει ως αφετηρία της την λήξη του έτους κατά το οποίο είχε συναφθεί η χρηματιστηριακή παραγγελία, παρομοίως προς την έναρξη της παραγραφής του άρθρου 250 του ΑΚ.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο που την εξέδωσε δέχθηκε ότι η ένδικη αξίωση της αναιρεσείουσας Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδας ΑΕ κατά του αναιρεσιβλήτου εκ 255.329 ευρώ που προερχόταν από την αναφερόμενη (παρεπόμενη) χρηματιστηριακή συναλλαγή (εκτέλεση από την αναιρεσείουσα χρηματιστηριακών παραγγελιών του αναιρεσιβλήτου για αγορά και πώληση μετοχών) και για την οποία η αναιρεσείουσα επέσπευσε αναγκαστική εκτέλεση εις βάρος του αναιρεσιβλήτου βάσει της τελεσίδικης υπ' αριθ. 6106/2004 σχετικής καταψηφιστικής αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών έχει υποπέσει στην ειρημένη ενιαύσια παραγραφή του άρθρου 15 παρ. 6 ν. 3632/1928, αφού (από την 29-10-2004, κατά την οποία δημοσιεύτηκε η ανωτέρω απόφαση, ως διακοπτική της παραγραφής διαδικαστική πράξη του δικαστηρίου, μέχρι την 5-12-2005, κατά την οποία η αναιρεσείουσα επέδωσε την απόφαση αυτή στον αναιρεσίβλητο, χωρίς εν τω μεταξύ να μεσολαβήσει άλλη διαδικαστική πράξη των διαδίκων ή του δικαστηρίου σχετική με την αξίωση αυτή, είχε συμπληρωθεί (από την 30-10-2005) η εν λόγω παραγραφή, η οποία είχε αρχίσει και πάλι από την επομένη της δημοσιεύσεως της απόφασης του δικαστηρίου (29-10-2004), σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 261 του ΑΚ, την οποί εφήρμοσε το Εφετείο, που δέχθηκε εν συνεχεία με επικύρωση της πρωτόδικης απόφασης, τον σχετικό λόγο της ανακοπής του αναιρεσιβλήτου και ακύρωσε την εις βάρος του τελευταίου επισπευδόμενη ως άνω αναγκαστική εκτέλεση.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο παραβίασε, με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή, την προρρηθείσα διάταξη του άρθρου 261 του ΑΚ, η οποία δεν είχε εφαρμογή εν προκειμένω, κατά τα προεκτεθέντα, ως προς τον χρόνο ενάρξεως της νέας, μετά τη διακοπή, παραγραφής της ένδικης αξίωσης, αλλά (παραβίασε), με την μη εφαρμογή της, και την εφαρμοστέα ως άνω διάταξη του άρθρου 270 παρ. 2 του ΑΚ, σε συνδυασμό με εκείνην του άρθρου 15 παρ. 6 του ν. 3632/1928, όπως βάσιμα η αναιρεσείουσα υποστηρίζει με τον πρώτο, από το άρθρο 559 αρ. 1 του ΚΠολΔ, λόγο της αιτήσεώς της.

Πρέπει επομένως, κατά παραδοχήν αυτού του λόγου, μετά την οποία και παρέλκει η έρευνα των λοιπών, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρούμενη αυτή απόφαση και του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλους δικαστές (άρθρο 580§3 του ΚΠολΔ), και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος στην αναφερόμενη στο διατακτικό δικαστική δαπάνη της αναρεσείουσας, κατά το νόμιμο αίτημα της τελευταίας (αρθρ. 176,183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 7297/2009 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 8 Φεβρουαρίου 2012.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Μαρτίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ