Supreme Court partially allows appeal on death compensation but dismisses procedural objection regarding deceased defendant's heirs.

Απόφαση 395 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 395/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Πλαστήρα Αναστασάκη, Αντώνιο Παπαθεοδώρου και Γεώργιο Πετράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 26 Ιανουαρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ν.Π.Ι.Δ., με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αργυρώ Γρατσία-Πλατή.

Των αναιρεσίβλητων: αναφέρονται 5 αναιρεσίβλητοι. Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Χρήστο Βούλγαρη, ο οποίος δήλωσε ότι ο 4ος αναιρεσίβλητος (....), ο οποίος δεν παραστάθηκε, απεβίωσε στις 15 Μαίου 2004, σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ΄αριθμ. ..... ληξιαρχική πράξη θανάτου του Ληξιάρχου Αλμυρού και την παρούσα δίκη συνεχίζουν επ΄ονοματί του οι νόμιμοι κληρονόμοι του: αναφέρονται 3 κληρονόμοι, τους οποίους εκπροσωπεί ο ίδιος δια πληρεξουσίων εγγράφων.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις με αριθμούς έκθ. κατάθεσης 3/2002 και 92/2002 αντίθετες αγωγές, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Βόλου και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 186/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 635/2004 οριστική του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 29 Νοεμβρίου 2004 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αχιλλέας Νταφούλης, ανέγνωσε την από 22 Μαρτίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I.- Συνομολογείται από τα διάδικα μέρη και αποδεικνύεται από τα προσκομιζόμενα με επίκληση έγγραφα, ανάμεσα στα οποία το 80/2006 πρακτικό συνεδρίασης του Δικαστηρίου αυτού, η .... ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου Αλμυρού Μαγνησίας και το από ....πιστοποιητικό του δημάρχου του Δήμου Αλμυρού Μαγνησίας, ότι ο τέταρτος αναιρεσίβλητος ... πέθανε στις ...και κληρονομήθηκε εξ αδιαθέτου από τη σύζυγό του ... (το γένος ...) και τα παιδιά του ... και ..... Το γεγονός, ότι το αναιρεσείον έχει απευθύνει την κρινόμενη από 29.11.2004 αίτηση αναίρεσης και κατά του αναιρεσίβλητου αυτού που πέθανε δεν καθιστά το δικόγραφο αυτό άκυρο, γιατί το θάνατο αυτό πληροφορήθηκε μετά την άσκηση της αναίρεσης, στις 17.6.2005 (Ολ. ΑΠ 27/1987).

Συνεπώς νόμιμα (άρθρα 286 παρ. 1 και 290 ΚΠολΔ) χωρεί τώρα η συζήτησή της και με τους άνω κληρονόμους του αναιρεσίβλητου αυτού, που αποδέχτηκαν την κληρονομία και συνεχίζουν την παρούσα δίκη με την ιδιότητά τους αυτή, η οποία δεν αμφισβητείται από το αναιρεσείον που απευθύνει τις από 26.1.2007 προτάσεις του κατά των κληρονόμων αυτών (Ολ. ΑΠ 17/1989).

II.- Από τις διατάξεις των άρθρων 932 και 300 ΑΚ προκύπτει, ότι το δικαστήριο της ουσίας στα πλαίσια της διακριτικής εξουσίας που έχει από το άρθρο 932 ΑΚ δύναται να καθορίσει το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης του δικαιούχου, με βάση τους οικείους προσδιοριστικούς παράγοντες, όπως είναι το πταίσμα του υπόχρεου, το συντρέχον πταίσμα του δικαιούχου, η κοινωνική και η περιουσιακή κατάσταση των μερών.

Ο προσδιορισμός από το δικαστήριο της ουσίας του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί αναφέρεται στην εκτίμηση των πραγμάτων. Αντίθετα η εκτίμηση του δικαστηρίου της ουσίας ελέγχεται για πλημμέλεια από το εδάφιο 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αν στα πλαίσια του προσδιορισμού αυτού δεν έλαβε υπόψη γεγονότα που έπρεπε να συνεκτιμήσει για την κρίση του αυτή και τα οποία γεγονότα επηρεάζουν το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης.

Το συντρέχον πταίσμα της θανούσας συνεπιβάτιδας συνεκτιμάται μαζί με άλλα προσδιοριστικά στοιχεία, είτε αυτό αναφέρεται στην πρόκληση της ζημίας, είτε στην έκταση αυτής, για τον καθορισμό του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης των μελών της οικογένειάς της. Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, το Εφετείο, προκειμένου να καθορίσει το ποσό της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης των δικαιούχων αναιρεσιβλήτων, μελών της οικογένειας της ...., η οποία επέβαινε στο ...

δίκυκλο μοτοποδήλατο που οδηγούσε ο σύζυγός της πρώτος αναιρεσίβλητος (εκκαλών - ενάγων) και τραυματίστηκε θανάσιμα στις 12-7-2000, όταν το μοτοποδήλατο αυτό, στην επαρχιακή οδό Αλμυρού - παραλίας Αλμυρού (2ο χιλιόμετρο), συγκρούστηκε με τον ... γεωργικό ελκυστήρα που οδηγούσε ο ιδιοκτήτης του ....(δεν είναι εδώ διάδικος), δεν έλαβε υπόψη και δεν συνεκτίμησε με άλλα προσδιοριστικά στοιχεία και το συντρέχον πταίσμα της ως άνω συνεπιβάτιδας του μοτοποδηλάτου που είχε προσδιορίσει σε ποσοστό 30% για το θάνατό της, λόγω του ότι δεν έφερε προστατευτικό κράνος και πέθανε από βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση.

Επίσης, για τον καθορισμό του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης του συζύγου της θανούσας, οδηγού του μοτοποδηλάτου, δεν έλαβε υπόψη και δεν συνεκτίμησε και το ποσοστό συνυπαιτιότητας του ίδιου (30%) που καταλόγισε για τη σύγκρουση των δύο οχημάτων. Κρίνοντας έτσι, παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή, τις πιο πάνω διατάξεις ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 932 και 300 ΑΚ.

Συνεπώς υπέπεσε στην αποδιδόμενη πλημμέλεια από το εδάφιο 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ, άρα είναι βάσιμος ο πρώτος λόγος αναίρεσης και πρέπει να γίνει δεκτός.

ΙΙΙ.- Με το δεύτερο και τελευταίο λόγο του αναιρετηρίου το αναιρεσείον επικαλείται το εδάφιο 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ και προβάλλει την αιτίαση, ότι η αναιρεσιβαλλομένη υπέπεσε στην πλημμέλεια από τη διάταξη αυτή, γιατί παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και συγκεκριμένα ισχυρισμό του για αποκλειστική υπαιτιότητα του πρώτου αναιρεσίβλητου, οδηγού του μοτοποδηλάτου, στη σύγκρουση των οχημάτων, καθώς και ένστασή του για συνυπαιτιότητα κατά ποσοστό 85%, που υπέβαλε στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο και επανέφερε με τον πρώτο λόγο της από 22-12-2003 έφεσής του στο Εφετείο, όπου υποστήριξε ειδικότερα ότι ο οδηγός του μοτοποδηλάτου οδηγούσε χωρίς την αναγκαία επιμέλεια και προσοχή, δεν τηρούσε την επιβαλλόμενη από το νόμο απόσταση ασφαλείας από τον προπορευόμενο γεωργικό ελκυστήρα με συρόμενο βυτίο, είχε υπερβολική για τις περιστάσεις ταχύτητα και δεν μπόρεσε να τροχοπεδήσει έγκαιρα και επαρκώς για να αποφύγει τη σύγκρουση, μη κάνοντας ελιγμό προς τ' αριστερά αν και υπήρχε επαρκές γι' αυτό πλάτος οδοστρώματος.

Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει, ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη τους πιο πάνω ισχυρισμούς και δέχτηκε κατά ένα μέρος την ένσταση, αφού έκρινε τελικά με βάση τις πραγματικές διαπιστώσεις που έκανε από την αξιολόγηση του όλου αποδεικτικού υλικού, ότι η σύγκρουση των δύο οχημάτων οφείλεται σε συγκλίνουσα υπαιτιότητα αμφοτέρων των οδηγών των εμπλακέντων οχημάτων, με βαρύνουσα εκείνη του οδηγού του γεωργικού ελκυστήρα που ανέρχεται σε ποσοστό 70%, ενώ η υπαιτιότητα του οδηγού μοτοποδηλάτη, που αιφνιδιάστηκε από παράνομη και χωρίς καμία προηγούμενη ειδοποίηση κίνηση του ελκυστήρα για στροφή δεξιά σε χωμάτινο δρόμο, δεν ανέκοψε έγκαιρα την κανονική ταχύτητά του, ούτε μπόρεσε να ακινητοποιήσει το όχημά του με έγκαιρη τροχοπέδηση αν και αντιλήφθηκε το γεωργικό ελκυστήρα από απόσταση εκατό (100) περίπου μέτρων, ανέρχεται σε ποσοστό 30%.

IV.- Μετά απ' αυτά πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά ένα μέρος, δηλαδή κατά τις διατάξεις της εκείνης με τις οποίες επιδίκασε στους αρχικά αναιρεσίβλητους και σε βάρος του αναιρεσείοντος τα σ' αυτή χρηματικά ποσά, ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης από το θάνατο της συγγενούς τους ..... Στη συνέχεια, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της απόφασης, για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Εφετείο που την εξέδωσε, διότι είναι δυνατή η σύνθεσή της από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 635/2004 απόφαση του Εφετείου Λάρισας, κατά ένα μέρος, όπως στο σκεπτικό αναφέρεται, μεταξύ των διαδίκων της προκειμένης δίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Εφετείο Λάρισας, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, που ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 7 Φεβρουαρίου 2007.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 23 Φεβρουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ