394/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 394 / 2018 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 394/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Ευγενία Προγάκη, Ασπασία Μαγιάκου και Πέτρο Σαλίχο, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 10η Ιανουαρίου 2018, με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ιδρύματος με την επωνυμία "ΑΝΑΡΓΥΡΕΙΟΣ ΚΑΙ ΚΟΡΓΙΑΛΕΝΕΙΟΣ ΣΧΟΛΗ ΣΠΕΤΣΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Αχιλλέα Τσάμη.

Των αναιρεσίβλητων: 1)Δ. χας Α. Λ., το γένος Γ. Μ., κατοίκου ..., 2)Η. Ν. Δ. κατοίκου ..., 3)Ι. Ν. Μ., κατοίκου ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο, 4)Χ. θυγ. Γ. Μ., κατοίκου ... και 5)Κ. Θ. Σ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Χρήστο ΑΪβαλιώτη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-6-2006 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Σπετσών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 7/2007 προδικαστική και 7/2009 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου, 2921/2016 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 10-4-2017 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης, ο πληρεξούσιος των παρόντων αναιρεσίβλητων να απορριφθεί, καθένας δε να καταδικασθεί το αντίδικο μέρος στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις υπ' αριθμ. .../13-6-2017, .../19-6-2017 και .../20-6-2017 εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Εφετείου Πειραιώς Β. Α. Χ., που επικαλείται και προσκομίζει το αναιρεσείον, το οποίο επισπεύδει τη συζήτηση, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης από 10-4-2017 αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθμ. 2921/2016 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, που δίκασε ως Εφετείο, με την κάτω από αυτές πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς τους τρεις πρώτους εκ των αναιρεσίβλητων για να παραστούν κατά τη συζήτησή της για την παρούσα δικάσιμο επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στους τελευταίους (άρθρ.126 παρ.1 εδ.α', 127 παρ. 1 και 128 παρ.1 ΚΠολΔ).

Όμως, οι τρεις πρώτοι εκ των αναιρεσίβλητων δεν εμφανίστηκαν κατά την πιο πάνω δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της από το οικείο πινάκιο, ούτε εκπροσωπήθηκαν με δήλωση πληρεξούσιου δικηγόρου τους, κατά τα άρθρα 242 παρ.2 και 573 παρ.1 ΚΠολΔ. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία των κλητευθέντων ως άνω αναιρεσίβλητων (άρθρο 576 παρ. 2 εδ.

α' και γ' ΚΠολΔ.).- Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 560 αρ. 5 ΚΠολΔ., όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο τρίτο του άρθρου 1 του ν. 4335/2015, κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση και αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Πράγματα, υπό την έννοια της πιο πάνω διάταξης, θεωρούνται οι ασκούντες ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που, υπό την προϋπόθεση της νόμιμης πρότασής τους, θεμελιώνουν ιστορικώς το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος (Ολ.Α.Π. 25/2003, 12/2000 και 3/1997), όχι δε και εκείνοι που συνέχονται με την ιστορική βάση της αγωγής και αποτελούν άρνηση αυτής, ούτε και εκείνοι που δεν έχουν αυτοτέλεια και αποτελούν επιχειρήματα νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από το νόμο ή από την εκτίμηση των αποδείξεων (Ολ.Α.Π. 469/1984).

Τέλος, από τις διατάξεις των άρθρων 106, 335, 338 και 339 ΚΠολΔ., σε συνδυασμό τους με εκείνη του άρθρου 560 αρ. 5 του ίδιου Κώδικα, προκύπτει ότι πράγματα, κατά την έννοια της τελευταίας διάταξης, δεν αποτελούν τα αποδεικτικά μέσα. Στην προκειμένη περίπτωση, το αναιρεσείον με τον πρώτο λόγο της αναίρεσης προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την από τον αριθμό 5 περ.

β' του άρθρου 560 ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί το ως Εφετείο δικάσαν Πολυμελές Πρωτοδικείο με την προσβαλλόμενη απόφαση απέρριψε κατ' ουσία την ένδικη αγωγή του, με την αιτιολογία ότι ''δεν αποδείχθηκε άλλωστε ότι η παραπάνω πραγματογνωμοσύνη είναι εσφαλμένη, απορριπτομένου του περί του αντιθέτου ισχυρισμού του ενάγοντος'', χωρίς να λάβει υπόψη πράγματα που προτάθηκαν μ' αυτήν (αγωγή), με τα δικόγραφα της εφέσεώς του και των πρόσθετων αυτής λόγων, αλλά και με τις προτάσεις του ενώπιον του Ειρηνοδικείου Σπετσών και του δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου και συγκεκριμένα ότι : "τα δικαστήρια της ουσίας δεν έλαβαν υπόψη τις από 31-1-2009 δύο εκθέσεις των τεχνικών του συμβούλων Κ.

Κ. και Ι. Σ., που προσκόμισε μετ' επικλήσεως τόσο στον πρώτο, όσο και στο δεύτερο βαθμό, από τις οποίες αποδεικνύονται οι ουσιώδεις πραγματικοί ισχυρισμοί του αναφορικά με το ξύλινο παράπηγμα, που αναφέρεται στην υπ' αριθμ. 9/1966 αμετάκλητη απόφαση του Ειρηνοδικείου Σπετσών, το μονοπάτι, που εντοπίζεται στην αεροφωτογραφία του έτους 1962, το βράχο, που εντοπίστηκε στο σημείο … του υπ' αριθμ.

… διαγράμματος της από 29-9-2008 δικαστικής πραγματογνωμοσύνης και την ευθεία νοητή οριογραμμή από το βράχο, που εντοπίστηκε στο πιο πάνω σημείο … του ανωτέρω διαγράμματος, συνεχίζει επί ευθείας έως ότου συναντήσει το πρανές του ρέματος στις εκβολές του ξεροπόταμου, στο σημείο …, δυτικά του μονοπατιού που εντοπίστηκε και στη συνέχεια κάμπτει βόρεια και ακολουθεί το πρανές κατά μήκος της ακτής και καταδεικνύουν τα σφάλματα της από 29-9-2008 έκθεσης δικαστικής πραγματογνωμοσύνης, στην οποία στηρίχθηκε αποκλειστικά και μόνο η προσβαλλόμενη απόφαση για να σχηματίσει τη δικανική της πεποίθηση".

Ο ερευνώμενος αυτός αναιρετικός λόγος πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, διότι τα μεν αποδεικτικά μέσα που φέρεται ότι δεν έλαβε υπόψη το Πολυμελές Πρωτοδικείο δεν αποτελούν "πράγματα" με την εκτιθέμενη στη νομική σκέψη έννοια, οι δε αποδιδόμενες στην προσβαλλόμενη απόφαση πλημμέλειες ανάγονται σε ελλείψεις ως προς την εκτίμηση και αξιολόγηση των αποδεικτικών μέσων καθώς και σε επιχειρήματα του αναιρεσείοντος για παραγνώριση αποδεικτικής αξίας προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων προς υποστήριξη της ουσιαστικής βασιμότητας της αγωγής του.

Σε κάθε περίπτωση, ο ίδιος λόγος της αναίρεσης είναι απαράδεκτος, διότι, υπό την επίκληση της ως άνω αναιρετικής πλημμέλειας από το άρθρο 560 αρ. 5 περ. β' ΚΠολΔ., πλήττεται η κατά κανόνα, σύμφωνα με το άρθρο 561 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα, ανέλεγκτη αναιρετικώς εκτίμηση περί πραγματικών γεγονότων του Δικαστηρίου της ουσίας.-

Κατά την έννοια του άρθρου 560 αρ. 6 ΚΠολΔ, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο τρίτο του άρθρου 1 του Ν. 4335/2015, που είναι ταυτόσημος με το άρθρο 559 αρ.19 ΚΠολΔ., ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία, που έχει ως συνέπεια την αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης για έλλειψη νόμιμης βάσης, υπάρχει όταν από τις παραδοχές της, που περιλαμβάνονται στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού της και αποτελούν το αιτιολογικό της, δεν προκύπτουν καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκαία για τη θεμελίωση του κανόνα δικαίου που εφαρμόστηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση, όχι όμως και όταν υπάρχουν ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές, εφόσον τούτο εκτίθεται σαφώς (Ολ.Α.Π.9/2016, Ολ.Α.Π.15/2006).

Ως "ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης", που αναφέρεται στην άνω διάταξη και του οποίου η αιτιολόγηση ή μη, ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο ανεπαρκή και αντιφατικό στερεί από την απόφαση τη νόμιμη βάση της νοείται μόνο ο ισχυρισμός που έχει αυτοτελή ύπαρξη, δηλαδή εκείνος που τείνει στη θεμελίωση ή την κατάλυση ουσιαστικού δικαιώματος, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο, όχι όμως και τα πραγματικά ή νομικά επιχειρήματα, που συνέχονται με την αξιολόγηση και στάθμιση των αποδείξεων, για την οποία η έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας δεν ιδρύει λόγο αναίρεσης (Ολ.Α.Π.24/1992).

Όμως, για να είναι ορισμένος ο λόγος αυτός, με τον οποίο αποδίδεται η πλημμέλεια ότι η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση εξαιτίας ανεπαρκών ή αντιφατικών αιτιολογιών, πρέπει στο αναιρετήριο, πλην των άλλων, να αναφέρεται η αιτία συνεπεία της οποίας τούτο συμβαίνει, ήτοι σε τι συνίσταται η ανεπάρκεια ή η αντίφαση των αιτιολογιών, δηλαδή ποιες επιπλέον αιτιολογίες έπρεπε να περιλαμβάνει η απόφαση ή που εντοπίζονται οι αντιφάσεις και εκ ποιων αντιτιθέμενων μερών των αιτιολογιών προκύπτει η αντίφαση (Ολ.Α.Π.32/1996).

Επιπρόσθετα πρέπει να εκτίθεται στο αναιρετήριο ότι υποβλήθηκε στο Εφετείο ισχυρισμός για την αντιμετώπιση του οποίου εσφαλμένα εφαρμόστηκε ή, ενώ έπρεπε να εφαρμοστεί, εσφαλμένα δεν εφαρμόστηκε ο επικαλούμενος κανόνας ουσιαστικού δικαίου, ώστε από το αναιρετήριο να προκύπτει η προβαλλόμενη νομική πλημμέλεια, δοθέντος ότι η από την παράλειψη αυτή αοριστία του δικογράφου της αναιρέσεως, η οποία επάγεται την απόρριψη αυτή ως απαραδέκτου (άρθρ.577 παρ. 1,2 ΚΠολΔ), δεν μπορεί, όπως άλλωστε και κάθε αοριστία οποιουδήποτε εισαγωγικού δίκης δικογράφου, να συμπληρωθεί από στοιχεία που βρίσκονται εκτός του αναιρετηρίου (Ολ.Α.Π. 20/2005, 27/1998, 32/1996), ούτε ειδικότερα από την υπάρχουσα στη δικογραφία απόφαση που προσβάλλεται με την αναίρεση, διότι εκτός των άλλων ο Άρειος Πάγος δεν μπορεί να γνωρίζει ποιες από τις παραδοχές του δικαστηρίου της ουσίας, είναι αυτές που κατά τον αναιρεσείοντα, συνιστούν το αναιρετικό σφάλμα και έτσι μπορεί να επιλεγούν τέτοιες που να μη το συνιστούν και να απορριφθεί για το λόγο αυτόν η αναίρεση, ενώ αν επιλέγονταν άλλες που είχε επισημάνει ο αναιρεσείων, χωρίς όμως να τις αναφέρει στο αναιρετήριο, ενδεχομένως να ήταν διαφορετικό το αποτέλεσμα.

Στην προκειμένη περίπτωση, το αναιρεσείον, με το δεύτερο λόγο αναίρεσης, από τον αριθμό 6 του άρθρου 560 ΚΠολΔ., προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την αιτίαση της έλλειψης νόμιμης βάσης λόγω παντελούς έλλειψης αιτιολογίας και αντιφατικών αιτιολογιών ''σε άλλα ζητήματα'' και επί λέξει, όπως διατυπώνεται στο αναιρετήριο, ότι : "το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη του πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και συγκεκριμένα δεν έλαβε υπόψη του τις από 31-1-2009 δύο εκθέσεις των τεχνικών του συμβούλων Κ.

Κ. και Ι. Σ., που προσκόμισε μετ' επικλήσεως τόσο στον πρώτο, όσο και στο δεύτερο βαθμό, από τις οποίες αποδεικνύονται οι ουσιώδεις πραγματικοί ισχυρισμοί του αναφορικά με το ξύλινο παράπηγμα, που αναφέρεται στην υπ' αριθμ. 9/1966 αμετάκλητη απόφαση του Ειρηνοδικείου Σπετσών, το μονοπάτι, που εντοπίζεται στην αεροφωτογραφία του έτους 1962, το βράχο, που εντοπίστηκε στο σημείο … του υπ' αριθμ. ...

διαγράμματος της από 29-9-2008 δικαστικής πραγματογνωμοσύνης και την ευθεία νοητή οριογραμμή από το βράχο, που εντοπίστηκε στο πιο πάνω σημείο … του ανωτέρω διαγράμματος, συνεχίζει επί ευθείας έως ότου συναντήσει το πρανές του ρέματος στις εκβολές του ξεροπόταμου, στο σημείο …, δυτικά του μονοπατιού που εντοπίστηκε και στη συνέχεια κάμπτει βόρεια και ακολουθεί το πρανές κατά μήκος της ακτής και καταδεικνύουν τα σφάλματα της από 29-9-2008 έκθεσης δικαστικής πραγματογνωμοσύνης, στην οποία στηρίχθηκε αποκλειστικά και μόνο η προσβαλλόμενη απόφαση για να σχηματίσει τη δικανική της πεποίθηση και δεν περιέλαβε επαρκείς και εμπεριστατωμένες αιτιολογίες για την εκτίμηση των ζητημάτων που αυτό (αναιρεσείον) έθεσε και απέδειξε και ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, σε πολλά δε ζητήματα που έθεσε δεν περιέλαβε καθόλου αιτιολογίες και σε άλλα περιέλαβε αντιφατικές αιτιολογίες".

Ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, αφενός μεν λόγω της αοριστίας του, καθόσον δεν αναφέρει τον κανόνα δικαίου που παραβιάστηκε εκ πλαγίου, ούτε παρατίθενται στο αναιρετήριο με πληρότητα οι παραδοχές του δικαστηρίου της ουσίας υπό τις οποίες συντελέσθηκε η παραβίαση, αλλά αποσπασματικά αναφέρεται μόνο το ως άνω τμήμα της προσβαλλόμενης απόφασης, αφετέρου δε διότι α) υπό το πρόσχημα της θεμελίωσης του λόγου αυτού αναίρεσης πλήττεται αποκλειστικά η εκτίμηση από το Πολυμελές Πρωτοδικείο πραγματικών γεγονότων, η οποία (εκτίμηση), καθ' εαυτή, δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου (άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ) και β) οι αποδιδόμενες, με τον ίδιο αναιρετικό λόγο, στην προσβαλλόμενη απόφαση ανεπαρκείς αιτιολογίες δεν αναφέρονται σε "ζητήματα", δηλαδή σε αυτοτελείς ισχυρισμούς, των οποίων η ανεπαρκής αιτιολόγηση στερεί από την απόφαση τη νόμιμη βάση της, αλλά στην εκτίμηση και αξιολόγηση των αποδείξεων, που δεν ιδρύουν το λόγο αυτό αναίρεσης.

Κατ' ακολουθίαν αυτών, πρέπει η ένδικη αίτηση αναίρεσης να απορριφθεί στο σύνολό της, να διαταχθεί η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος, σύμφωνα με το άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ., που προστέθηκε με το άρθρο 12 παρ. 2 του ν. 4055/2012, παραβόλου και να καταδικαστεί το αναιρεσείον, ως ηττηθείς διάδικος, στη δικαστική δαπάνη των παριστάμενων αναιρεσίβλητων (άρθρα 176, 183 και 191 παρ.2 ΚΠολΔ.), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10-4-2017 αίτηση του Ιδρύματος με την επωνυμία ''ΑΝΑΡΓΥΡΕΙΟΣ ΚΑΙ ΚΟΡΓΙΑΛΕΝΕΙΟΣ ΣΧΟΛΗ ΣΠΕΤΣΩΝ'' για αναίρεση της υπ' αριθμ. 2921/2016 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, που δίκασε ως Εφετείο.-

Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.-

Καταδικάζει το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη των παριστάμενων αναιρεσίβλητων, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 7 Φεβρουαρίου 2018.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα στις 21 Φεβρουαρίου 2018.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ