391/2020 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 391 / 2020 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 391/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές, Ειρήνη Καλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Νικολακέα, Αρετή Παπαδιά, Σοφία Τζουμερκιώτη και Γεώργιο Δημάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 2α Απριλίου 2019, με την παρουσία και της γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Ξ. του Ν., κατοίκου ..., που παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) του πληρεξουσίου δικηγόρου Αριστείδη Λαμπρόπουλου, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσίβλητης: Εταιρίας με την επωνυμία "... Ο.Ε." και το δ.τ. "...", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στο ... και παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Κωνσταντίνου Βερβεσού, ο οποίος δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17/10/2012 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν η 68/2014 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 5328/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας, ζητεί ο αναιρεσείων με την από 1-6-2018 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Εισηγητής ορίσθηκε η αρεοπαγίτης Μαρία Νικολακέα. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στα δικαστικά έξοδα.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Το δικαίωμα του εργαζομένου να αξιώσει μισθούς υπερημερίας, κατά το άρθρο 656 ΑΚ, λόγω άκυρης καταγγελίας της εργασιακής του συμβάσεως, υπόκειται, όπως κάθε άλλο δικαίωμα στους περιορισμούς του άρθρου 281 ΑΚ, δηλαδή απαγορεύεται η άσκησή του αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος.

Τέτοια υπέρβαση υπάρχει και όταν ο εργαζόμενος παραμένει θεληματικά άνεργος, αποφεύγοντας αδικαιολόγητα και κακόβουλα να επιδιώξει την εξεύρεση άλλης εργασίας, την οποία μπορεί να ανεύρει και να παράσχει ευχερώς κατά το διάστημα της υπερημερίας του εργοδότη του, για να εισπράττει από αυτόν, χωρίς να εργάζεται, τους μισθούς υπερημερίας (ΑΠ 223/2014, 1212/2013, 1372/2011)? Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ.19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνηση του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (Ολ.

ΑΠ 1/1999). Δεν υπάρχει όμως ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες. Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες.

Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (Ολ. ΑΠ 861/1984). Απαραίτητη πάντως προϋπόθεση για την ίδρυση του ανωτέρω λόγου αναίρεσης αποτελεί η κατάρτιση εκ μέρους του δικαστηρίου με την προσβαλλόμενη απόφασή του ελάσσονος πρότασης εκτίμησης αποδείξεων.

Πρέπει δηλαδή το δικαστήριο να εισήλθε στην ουσία της διαφοράς και να διατύπωσε αποδεικτικό πόρισμα και όχι να απέρριψε την αγωγή ή την ένσταση ως μη νόμιμη ή για κάποιο τυπικό λόγο, διότι στην τελευταία αυτή περίπτωση τυχόν σφάλμα ελέγχεται με τον λόγο εκ του αριθ.1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (Ολ.ΑΠ 3/1997, ΑΠ 701/2011, ΑΠ 121/2009).

Στην προκειμένη υπόθεση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικώς περί τα πράγματα κρίση του τα ακόλουθα ουσιώδη: "Ο ενάγων Γ. Ξ. προσελήφθη από την εταιρία ΜΕΛΚΑ ΑΕ την 1/4/2004 με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου και προσέφερε έκτοτε σ' αυτήν την η υπό την συμφωνηθείσα ιδιότητα του εργοδηγού τεχνικών έργων εργασία του, από Δευτέρα έως και Παρασκευή, έναντι μηνιαίου μισθού. Την 1/12/2007 η εργασιακή σχέση του ενάγοντος μεταβιβάσθηκε από την αρχική εργοδότρια εταιρία ΜΕΛΚΑ ΑΕ στην εναγομένη εταιρία ... ΟΕ, στην οποία ο τελευταίος προσέφερε τις ως άνω υπηρεσίες του μέχρι την 28/9/2009, οπότε η εναγομένη εργοδότριά του προέβη σε καταγγελία της σύμβασης εργασίας του. Ο ενάγων άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών την από 21/12/2009 αγωγή του κατά της εναγομένης, με την οποία ισχυρίσθηκε ότι η καταγγελία της σύμβασης εργασίας του ήταν άκυρη και γι' αυτό αξίωσε μισθούς υπερημερίας για το χρονικό διάστημα από 28/9/2009 έως 28/3/2011.

Εκδόθηκε £π' αυτής η υπ' αριθμ 1546/2011 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία την έκανε εν μέρει δεκτή. Η εναγομένη άσκησε κατά της αποφάσεως αυτής την από 22/9/2011 έφεσή της, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ' αριθμ 5244/2012 απόφαση του Εφετείου Αθηνών. Η απόφαση αυτή έκρινε τελεσίδικα ότι η από 28/9/2009 καταγγελία της σύμβασης εργασίας του ενάγοντος είναι καταχρηστική και συνεπώς άκυρη και υποχρέωσε την εναγομένη να του καταβάλει μισθούς υπερημερίας του προαναφερόμενου χρονικού διαστήματος.

Ήδη η ως άνω απόφαση κατέστη αμετάκλητη μετά την έκδοση της υπ' αριθμ 809/2014 απόφασης του Αρείου Πάγου, με την οποία απορρίφθηκε η ασκηθείσα από την εναγομένη από 19/11/2012 αίτηση αναίρεσης. Ο ενάγων, όμως μετά την παρέλευση του χρονικού διαστήματος από 28/9/2009 έως 28/3/2011,για το οποίο είχε ζητήσει (και κρίθηκε αμετακλήτως ότι εδικαιούτο) μισθούς υπερημερίας με την αναφερόμενη προηγούμενη αγωγή του, δεν κατέβαλε σοβαρή προσπάθεια για την εξεύρεση άλλης εργασίας ανάλογης με τις ικανότητες και τα προσόντα του, παρά μόνο εργάσθηκε από 24/1 1/2011 έως 23/7/2012 ως διαμετακομιστής στα ..., δηλαδή σε θέση εργασίας που δεν ήταν σύμφωνη με την ειδικότητα και τα προσόντα του, επιδιώκοντας έτσι αδικαιολόγητα και κακόβουλα, με προσχηματικές ενέργειες αναζήτησης δήθεν εργασίας και μη εξεύρεσής της, να παραμείνει για μακρό διάστημα, με τη θέλησή του, άνεργος, προκειμένου να διεκδικήσει περαιτέρω μισθούς υπερημερίας, ενώ, ως έμπειρος εργοδηγός, αν αναζητούσε εργασία σύμφωνα με αυτήν την ειδικότητά του, θα μπορούσε να προσληφθεί σε άλλη θέση εργασίας, με όρους ισάξιους σε σχέση με τους όρους εργασίας που παρείχε στην εναγομένη.

Ειδικότερα, όπως αποδεικνύεται ιδίως από το αντίγραφο των αγγελιών στο TEE (Τράπεζα Πληροφοριών - Αγορά Εργασίας), που προσκομίζει η εναγομένη, είχαν δημοσιευθεί πολλές αγγελίες από εταιρίες και φυσικά πρόσωπα, που ζητούσαν κατά το ως άνω επίδικο διάστημα να προσλάβουν εργοδηγούς. Από αυτό το έντυπο προκύπτει ότι ο ενάγων θα μπορούσε, ενδεικτικά, να ανεύρει εργασία ως εργοδηγός τους παρακάτω εργοδότες που ζητούσαν να προσλάβουν εργαζόμενο με την ειδικότητα του:

α) σε κατασκευαστική εταιρία με έδρα την Αθήνα, που ζητούσε εργοδηγούς με δυνατότητα εργασίας εντός και εκτός Αθηνών, με διεύθυνση για αποστολή βιογραφικού "info@....gr" (αγγελία 6ης-7-2011), β) στην τεχνική εταιρία ... ΑΕ, που ζητούσε εργοδηγό σε έργο κατασκευής οπλισμένου σκυροδέματος και γενικά βιομηχανικά έργα στο Νομό Κορινθίας (αναγγελία 20ης -5-2011), γ) στην κατασκευαστική εταιρία ...

ΑΕ, που ζητούσε εργοδηγό για κατασκευές κατοικιών στην ... (αγγελία της 8ης -3-2011), δ) σε κατασκευαστική εταιρία με έδρα την ..., που ζητούσε εργοδηγό για έργα της εντός ..., με διεύθυνση για αποστολή βιογραφικών "info@...gr" (αγγελία της 17ης-11-2010). Εξάλλου, η ηλικία του ενάγοντος, που κατά το χρόνο άσκησης της ένδικης αγωγής ήγε το 51° έτος της ηλικίας του, δεν περιόριζε τη δυνατότητα εύρεσης εργασίας.

Αντίθετα, στην ηλικία αυτή υπάρχει πολύ μεγαλύτερη εμπειρία, την οποία ως πρόσθετο και αναγκαίο προσόν απαιτούν οι περισσότεροι από τους ως άνω εργοδότες, ζητώντας για το λόγο αυτό και την αποστολή βιογραφικού, ούτε άλλωστε στις προαναφερόμενες αγγελίες προσφοράς εργασίας εργοδηγού ετίθετο κάποιο όριο ηλικίας.

Συνεπώς; με βάση τα προεκτεθέντα αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, η άσκηση του δικαιώματος του ενάγοντος για επιδίκαση περαιτέρω αποδοχών υπερημερίας για το χρονικό διάστημα από 28/3/2011 έως 28/3/2013 κρίνεται καταχρηστική (άρθρο 281 ΑΚ), γιατί υπερβαίνει προφανώς τα όρια της καλής πίστης, των χρηστών ηθών και του κοινωνικού και οικονομικού σκοπού του εν λόγω δικαιώματος, κατά παραδοχή της νομίμως προταθείσης σχετικής ένστασης της εναγομένης, απορριπτομένης εντεύθεν της αγωγής ως ουσιαστικά αβάσιμης....".

Με τις κρίσεις του αυτές το Εφετείο, το οποίο δέχθηκε τυπικά και απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση του ήδη αναιρεσείοντος, επικυρώνοντας την εκκληθείσα πρωτόδικη απόφαση, με την οποία απερρίφθη, κατ' ουσίαν η αγωγή του, διέλαβε στον υπαγωγικό συλλογισμό του επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή εφαρμογή των ανωτέρω όσον αφορά το ουσιώδες ζήτημα της ασκήσεως εν προκειμένω του αγωγικού, δικαιώματος του ενάγοντος - αναιρεσείοντος να ζητήσει μισθούς υπερημερίας γα δύο ακόμη έτη (28-3-2011 έως 28-3-2013), πέραν των μισθών υπερημερίας για 18 μήνες που του επιδικάσθηκαν, κατά τα ανωτέρω, ήτοι μέχρι 28-3-2011, κατά προφανή υπέρβαση των αντικειμενικών ορίων της καλής πίστης ή των χρηστών ηθών ή του κοινωνικού ή οικονομικού σκοπού του δικαιώματος που θέτει η διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ.

Συγκεκριμένα, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του κατά την διατύπωση του δικανικού συλλογισμού του επί του ανωτέρω ζητήματος και κατά την διακρίβωση των πράξεων και παραλείψεων του ήδη αναιρεσείοντος, όπως αυτές εκτίθενται στην νομίμως προταθείσα, ένσταση περί καταχρηστικής ασκήσεως εν προκειμένω εκ μέρους του ενάγοντος του δικαιώματος του για διεκδίκηση μισθών υπερημερίας για περαιτέρω χρονικό διάστημα, αναφέρει αναλυτικά με σαφήνεια και επάρκεια τέσσερις (4) κατασκευαστικές εταιρείες, οι οποίες κατά την αρχή μάλιστα του επιδίκου διαστήματος, με σχετικές αγγελίες αναζητούσαν προς πρόσληψη μισθωτό με την ειδικότητα του ενάγοντος - αναιρεσείοντος, ήτοι εργοδηγό χωρίς να θέτουν ως προϋπόθεση κάποιο όριο ηλικίας, ενώ αντιθέτως, κάνει λόγο ότι η ηλικία του ενάγοντος, ο οποίος όπως δέχεται ήταν έμπειρος εργοδηγός, και θα μπορούσε να προσληφθεί σε άλλη θέση με όρους ισάξιους σε σχέση με τους όρους εργασίας που παρείχε στην εναγομένη, δεν περιόριζε τη δυνατότητα εύρεσης εργασίας αφού στην ηλικία αυτή υπάρχει πολύ μεγαλύτερη εμπειρία ως πρόσθετο και αναγκαίο προσόν που απαιτούν οι περισσότεροι από τους ως άνω εργοδότες.

Με τις λοιπές δε διαλαμβανόμενες στον λόγο αναίρεσης αιτιάσεις και υπό την επίφαση της άνω αναιρετικής πλημμέλειας πλήττονται απαραδέκτως, οι ανεπίδεκτες αναιρετικού ελέγχου ουσιαστικές παραδοχές του Εφετείου. Επομένως, ο περί του αντιθέτου μοναδικός λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη η από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναιρετική πλημμέλεια, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Κατόπιν αυτών πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων, λόγω της ήττας του, στην δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου, ο οποίος δεν κατέθεσε προτάσεις (αρθ. 176, 183, 191 παρ.2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 1-6-2018 αίτηση για αναίρεση της υπ'αριθ.5328/2017 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης ποσού χιλίων εκατό (1.100) ευρώ. ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 10 Μαρτίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 16 Απριλίου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ