391/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 391 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 391/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Ελένη Μαραμαθά, Πλαστήρα Αναστασάκη και Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 12 Ιανουαρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ...., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σαράντη Τόλια.

Των αναιρεσίβλητων: ....., ο οποίος δεν παραστάθηκε, 2. ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ALLIANZ A.E.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Εμμανουήλ Κοπακάκη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ., 3. ....και 4. ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΦΟΙΝΙΞ - ΜΕΤΡΟΛΑΪΦ - ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε.Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Πανούση.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις με αριθμούς έκθ. κατάθεσης 46878/1999 και 38216/2000 αγωγές, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 28464/2001 μη οριστική, 5222/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2066/2005 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 21 Μαϊου 2006 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όλοι πλην του 1ου εκ των αναιρεσιβλήτων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αχιλλέας Νταφούλης, ανέγνωσε την από 2 Δεκεμβρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των 3ου και 4ης εκ των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από την προσκομιζόμενη με επίκληση 4677/5.10.2006 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή Θεσσαλονίκης ... αποδεικνύεται, ότι πιστό αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για συζήτηση στη σημερινή δικάσιμο, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον αναιρεσίβλητο ..... Αυτός όμως δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης με τη σειρά της από το οικείο πινάκιο και δεν παραστάθηκε με πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Συνεπώς, η συζήτηση θα προχωρήσει σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΙΙ. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 929 και 298 ΑΚ προκύπτει, ότι αυτός που έπαθε βλάβη στο σώμα ή στην υγεία του δικαιούται να αξιώσει και τη μελλοντική αποθετική του ζημία (διαφυγόν κέρδος), γιατί, λόγω της μειωμένης ικανότητας προς εργασία από βλάβη του σώματος ή της υγείας, χάνει τα εισοδήματα από την εργασία την οποία, έχοντας πλήρη ικανότητα, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων θα ασκούσε στο μέλλον".

Δεν απαιτείται γι΄ αυτό βεβαιότητα, αλλά αρκεί πιθανότητα κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, πράγμα που πρέπει να προκύπτει από τις ιδιαίτερες περιστάσεις, ιδίως δε από τα μέτρα που λήφθηκαν προς τούτο. Ο ζημιωθείς πρέπει να εκθέσει στην αγωγή του συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά, τα οποία πιθανολογούν τη μελλοντική ζημία του και θα καταστήσουν δυνατή στο δικαστή της ουσίας την εκτίμηση της πιθανότητας επέλευσης της ζημίας.

Εφόσον αυτό συμβαίνει, τότε η αγωγή είναι ορισμένη και νόμιμη. Αν όμως από την έκθεση των περιστατικών η μελλοντική ζημία παρίσταται ως ενδεχόμενη απλά, τότε η αγωγή δεν είναι νόμιμη και δεν θεμελιώνεται αξίωση αποζημίωσης. Εξάλλου, κατά το άρθρο 578 Κ.Πολ.Δικ., αν το αιτιολογικό της προσβαλλόμενης απόφασης κρίνεται εσφαλμένο αλλά το διατακτικό της ορθό, ο Άρειος Πάγος απορρίπτει την αναίρεση, εκτός αν υπάρχει έννομο συμφέρον να αποτραπεί δεδικασμένο, οπότε αναιρείται η απόφαση μόνο ως προς την εσφαλμένη αιτιολογία της.

Η αντικατάσταση του αιτιολογικού της προσβαλλόμενης απόφασης από το αναιρετικό δικαστήριο συνίσταται στην, με την απόφασή του, υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών που δέχεται η προσβαλλόμενη απόφαση σε άλλο κανόνα δικαίου, εφόσον η υπαγωγή αυτή απολήγει σε πόρισμα με περιεχόμενο όμοιο προς το διατακτικό της απόφασης.

Ως αιτιολογικό, δηλαδή νοείται η νομική αιτία, δηλαδή η διάταξη νόμου, που αποτελεί τη μείζονα πρόταση του νομικού συλλογισμού (Ολ.ΑΠ 30/1998 και 37/1996). Στην προκείμενη περίπτωση με την από 21.12.1999 αγωγή της, όπως απ΄ αυτή προκύπτει, η αναιρεσείουσα ισχυρίστηκε τα εξής: Στις 7.1.1998, στο 32ο χιλιόμετρο της εθνικής οδού Θεσσαλονίκης - Καβάλας, συγκρούστηκε το οδηγούμενο απ΄ αυτή ...ΙΧΕ αυτοκίνητο, με το..

ΙΧΦ αυτοκίνητο που οδηγούσε ο τρίτος αναιρεσίβλητος και ήταν ασφαλισμένο στην τέταρτη αναιρεσίβλητη. Ο οδηγός του φορτηγού μπήκε ανεπίτρεπτα στο ρεύμα πορείας εκείνης, στην προσπάθειά του να αποφύγει το προπορευόμενο με στοιχεία ....ΙΧΦ αυτοκίνητο που οδηγούσε ο .... όταν ο τελευταίος τροχοπέδησε ξαφνικά, γιατί του απέκοψε την πορεία του το....

ΙΧΦ αυτοκίνητο που οδηγούσε ο πρώτος αναιρεσίβλητος και ήταν ασφαλισμένο στη δεύτερη αναιρεσίβλητη. Για εκτιθέμενες αιτίες η σύγκρουση οφείλεται στη συνυπαιτιότητα των πρώτου και τρίτου των αναιρεσιβλήτων, οδηγών των άνω ΙΧΦ αυτοκινήτων. Κατά τη σύγκρουση τραυματίστηκε η ίδια σοβαρά. Κατά το ατύχημα τέλειωνε τη θητεία της αγροτικής ιατρού.

Αν δεν τραυματιζόταν είχε πρόγραμμα να αρχίσει χειρουργική ειδικότητα γιατί είχε κλίση και φυσική επιδεξιότητα, έκανε όνειρα και έμπρακτα είχε προπαρασκευαστεί γι΄ αυτή, με παρακολούθηση πολλών σεμιναρίων, ανάμεσα στα οποία τρίμηνη εκπαίδευση σε χειρουργεία εξωτερικού (Βρυξέλλες) με το πρόγραμμα "ΕΡΑΣΜΟΥΣ", όπου έτυχε τιμητικές διακρίσεις για τις επιδόσεις της στη χειρουργική.

Τελικά θα πετύχαινε να ειδικευθεί στην καρδιοχειρουργική και σε ηλικία 34 ετών θα διοριζόταν κατόπιν στο Δημόσιο - Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ), όπου θα ασκούσε το επάγγελμά της μέχρι 31.12.2049 που θα συμπλήρωνε το 67ο έτος της ηλικίας της. Ο καθαρός μισθός του πρωτοδιοριζόμενου σήμερα στο Ε.Σ.Υ. καρδιοχειρουργού ή άλλου χειρουργού με βαθμό επιμελητή Β΄ είναι περίπου 700.000 δραχμές το μήνα.

Όμως αυτή μετά το ατύχημα και το σοβαρό τραυματισμός της, με αναφερόμενες παθήσεις - αναπηρίες και ιδιαίτερα του στραβισμού του αριστερού οφθαλμού, καθώς και της μετατραυματικής οσφυαλγίας και μόνιμης αρθραλγίας του αριστερού γόνατος συνεπεία του ενδαρθρικού τριπλού κατάγματος της κεφαλής του μηριαίου, δεν θα μπορεί να εκτελεί με ευχέρεια μικροχειρουργικές πράξεις και να χρησιμοποιεί μικροσκόπιο.

Υπολείπεται των συναδέλφων της και είναι βέβαιο ότι δεν θα μπορεί να διοριστεί στο Δημόσιο (ΕΣΥ). Θα εργαστεί στον ιδιωτικό τομέα και θα είναι βοηθός χειρουργός σε οποιαδήποτε ειδικότητα της χειρουργικής. Οι μηνιαίες αποδοχές της θα υπολείπονται των αποδοχών των άλλων χειρουργών, του μεν επιμελητή Β΄ του ΕΣΥ κατά 50%, του δε ελεύθερου επαγγελματία καρδιοχειρουργού κατά ποσοστό άνω του 90%.

Έτσι κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων θα απολέσει μηνιαία, κατά μέσο όρο, το ποσό των 500.000 δραχμών και συνολικά για το χρονικό διάστημα από 1.1.2006 μέχρι 31.12.2049 το ποσό των 204.000.000 δραχμών. Με βάση αυτά ζήτησε η αναιρεσείουσα να αναγνωριστεί, ότι οι αναιρεσίβλητοι (εναγόμενοι) υποχρεούνται να της καταβάλουν, σε ολόκληρο ο καθένας, το ως άνω ποσό (ευρώ 598.679,38), για μελλοντική αποθετική ζημία από απώλεια εισοδημάτων που θα είχε αν δεν τραυματιζόταν και εργαζόταν στο Δημόσιο (ΕΣΥ) ως ιατρός με την ειδικότητα καρδιοχειρουργού ή με άλλη ειδικότητα χειρουργού, κατά το ως άνω κρίσιμο χρονικό διάστημα.

Με αυτό το περιεχόμενο η αγωγή ήταν αβάσιμη κατά το νόμο και ως τέτοια έπρεπε να απορριφθεί με αυτεπάγγελτη ενέργεια. Αυτό διότι, υπό τα εκτιθέμενα περιστατικά, η μελλοντική ζημία πράγματι παρίσταται απλά ως ενδεχόμενη. Δεν δημιουργείται βέβαια εδώ αξίωση αποζημίωσης από την ύπαρξη απλής ελπίδας ή προσδοκίας κέρδους.

Η αιτιώδης διαδρομή μεταξύ πράξης και ζημίας δεν προσδοκάται με πιθανότητα. Η τελευταία δεν υπάρχει, διότι παρεμβάλλονται μελλοντικοί αστάθμητοι παράγοντες, όπως η ύπαρξη κενής θέσης σε νοσοκομείο για γρήγορη τοποθέτηση αυτής για ειδίκευση στην καρδιοχειρουργική ή άλλη ειδικότητα χειρουργικής, οι επιτυχείς εξετάσεις για την απόκτηση της ειδικότητας ενώπιον ειδικής επιτροπής και η θετική κρίση και επιλογή για διορισμό σε θέση κλάδου ιατρών του ΕΣΥ από ειδικό συμβούλιο επιλογής ιατρικού προσωπικού, που λαμβάνει υπόψη ιατρική προϋπηρεσία, επιστημονικές εργασίες δημοσιευμένες σε αναγνωρισμένα ειδικά επιστημονικά περιοδικά, εκθέσεις επιτροπών αξιολόγησης και άλλα κριτήρια υπεροχής, σύμφωνα με το άρθρο 27 παρ. 4 και 5 ν.1397/1983).

Οι παράγοντες αυτοί δεν προσδιορίζονται και καθιστούν τη ζημία της αναιρεσείουσας άδηλη και υποθετική. Παρά ταύτα η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση απέρριψε την ένδικη αγωγή, καθόσον αφορά το κονδύλι αυτό της αποθετικής ζημίας, ως κατ΄ ουσίαν αβάσιμη, επικυρώνοντας την πρωτόδικη 5222/2003 απόφαση του μονομελούς πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.

Επομένως, το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης είναι ορθό κατά το αποτέλεσμα και πρέπει, σύμφωνα με όσα πιο πάνω αναφέρθηκαν, να αντικατασταθεί εδώ (άρθρο 578 Κ.Πολ.Δ.) το αιτιολογικό αυτής με τη σωστή αιτιολογία (Ολ.ΑΠ 37/1996, 8/1993). Η απόρριψη της αγωγής ως αβάσιμης κατά το νόμο, δεν έλκει σε εφαρμογή την επικαλούμενη από την αναιρεσείουσα διάταξη του άρθρου 263 ΑΚ, που αφορά τελεσίδικη απόρριψη αγωγής για λόγους μη ουσιαστικούς, για να θεμελιώσει έννομο συμφέρον με άσκηση πάλι της αγωγής μέσα σε έξι μήνες από τη δημοσίευση της παρούσας, ώστε να θεωρηθεί ότι έχει διακοπεί η παραγραφή με την προηγούμενη αγωγή.

Δεν προκύπτει από το νόμο, ότι η απόρριψη αγωγής ως μη νόμιμης εξομοιώνεται με την απόρριψη για "τυπικούς και μη ουσιαστικούς λόγους", ώστε να συντρέξει έννομο συμφέρον για αναίρεση της προσβαλλομένης ως προς την εσφαλμένη αιτιολογία της, όλοι δε οι αντίθετοι ισχυρισμοί της αναιρεσείουσας είναι αβάσιμοι και απορριπτέοι.

Συνακόλουθα πρέπει να απορριφθούν ως αλυσιτελείς οι δύο λόγοι αναίρεσης από τα εδάφια 1 και 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δικ., με τους οποίους η αναιρεσείουσα προβάλλει την αιτίαση, ότι το Εφετείο υπέπεσε στις αποδιδόμενες αυτές πλημμέλειες, γιατί αφενός παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 298, 929 ΑΚ (με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή) και 27 παρ. 4-5 του ν.1397/1983, που επαναφέρθηκαν σε ισχύ με την παράγραφο 2 του άρθρου 1 του ν.2256/1994 (με τη μη εφαρμογή του, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις για να εφαρμοστεί) και αφετέρου διέλαβε στην απόφασή του ελλιπείς, ανεπαρκείς και αντιφατικές (απορριπτικές στην ουσία του κονδυλίου αυτού) αιτιολογίες, οι οποίες καθιστούν αδύνατο τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής ή μη εφαρμογής των διατάξεων που εφαρμόστηκαν.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21.5.2006 αίτηση της ...., για αναίρεση της 2066/2005 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων που παραστάθηκαν, την οποία ορίζει συνολικά σε δύο χιλιάδες τριακόσια σαράντα (2340) ευρώ, από τα οποία 1170 ευρώ αναλογούν στη δεύτερη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία και τα υπόλοιπα στους τρίτο και τέταρτη αναιρεσίβλητους.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 24 Ιανουαρίου 2007.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 23 Φεβρουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ