Supreme Court allows appeal against insurance denial due to erroneous application of driving license requirements for construction machinery.

Απόφαση 390 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 390/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή και Βασίλειο Λαμπρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 8 Φεβρουαρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ Η ΕΘΝΙΚΗ" που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Ιωάννη Αρνέλλο και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Χ. Θ. του Δ., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε και δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, 2.Π. Κ. του Π., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του Δημήτριο Σηφακάκη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις ΕΓα/720/17-6-2008, ΕΓα/1163/7-10-2008 αγωγές προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα υπόθεση και τις ΕΓα/1184/8-10-2008 και ΕΓα/1562/19-12-2008 παρεμπίπτουσες αγωγές της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου. Συνεκδικάσθηκαν και εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 496/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 117/2011 του Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 25-7-2012 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης, Δημητρούλα Υφαντή, ανέγνωσε την από 28-1-2013 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου και την απόρριψη του δεύτερου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του 2ου των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την υπ'αριθ…/2012 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Ναυπλίου … που προσκομίζει και επικαλείται η αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για την αναφερομένη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, καθώς και κλήση προς συζήτηση της αίτησης επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στον πρώτο αναιρεσίβλητο, ο οποίος όμως δεν εμφανίσθηκε κατά την ως άνω δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της από το πινάκιο. Επομένως, και σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ.1 και 2 ΚΠολΔ πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση που επισπεύδεται από την αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία, παρά την απουσία του πιο πάνω αναιρεσίβλητου.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.1 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται μόνον αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.

ΑΠ 7/2006, 4/2005). Με το λόγο αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (παραβίαση κανόνα του ουσιαστικού δικαίου) ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λ.π.

ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν (Ολ. ΑΠ 21 και 29/1998). Εξάλλου, το άρθρο 361 του ΑΚ ορίζει, ότι για τη σύσταση ή αλλοίωση ενοχής με δικαιοπραξία απαιτείται σύμβαση, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά.

Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό και προς εκείνη του άρθρου 11 παρ.1 του Ν. 489/1976, προκύπτει, ότι μεταξύ ασφαλιστή και ασφαλισμένου μπορεί έγκυρα να συμφωνηθεί, ότι αποκλείεται η κάλυψη από τον ασφαλιστή των ζημιών, που προκαλούνται από την κυκλοφορία του αυτοκινήτου, όταν τούτο οδηγείται από οδηγό, ο οποίος δεν έχει την, από το νόμο και για την κατηγορία του οχήματος, το οποίο οδηγεί, προβλεπόμενη άδεια οδήγησης.

Η συνομολόγηση του όρου αυτού δεν απαλλάσσει μεν τον ασφαλιστή της υποχρέωσής του να αποζημιώσει τον ζημιωθέντα τρίτο, παρέχει όμως στον ασφαλιστή το δικαίωμα να εναγάγει τον ασφαλισμένο του και να ζητήσει από αυτόν, ό,τι κατέβαλε στον ζημιωθέντα τρίτο για την αποκατάσταση της ζημίας, που ο τελευταίος υπέστη.

Η συνομολόγηση του παραπάνω όρου, που παρέχει στον ασφαλιστή δικαίωμα αναγωγής κατά του ασφαλισμένου, μπορεί να γίνει είτε με την ενσωμάτωση του όρου αυτού στη σύμβαση ασφάλισης, είτε με παραπομπή της σύμβασης ασφάλισης στους όρους της Κ4/585/5.4.1978 απόφασης του Υπουργείου Εμπορίου όπως ίσχυε μέχρι την 14-5-2007 που άρχισε να ισχύει ο ν. 3557/2007 (άρθρο6β παρ.1), η οποία έχει δημοσιευθεί στο 795/1978 ΦΕΚ (τεύχος ΑΕ και ΕΤΕ) και ορίζει στο άρθρο 25 περ. 6 ότι "αποκλείονται της ασφαλίσεως ζημίαι προξενούμεναι υπό οδηγού μη έχοντας την υπό του νόμου και δια την κατηγορίαν του οχήματος, το οποίον οδηγεί, προβλεπομένην άδειαν οδηγήσεως".

Η παραπομπή μπορεί επίσης να γίνει απευθείας στο εν λόγω ΦΕΚ, που περιέχει την υπουργική αυτή απόφαση με όλους τους όρους της, αφού μέσω της αναφοράς αυτής είναι δυνατή και η γνώση του περιεχομένου της Κ4/585/1978 υπουργικής απόφασης. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 2 παρ.1 του Ν. 2696/1999 (Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας), αυτοκίνητο ή αυτοκίνητο όχημα είναι το μηχανοκίνητο όχημα, το οποίο χρησιμοποιείται κυρίως για τη μεταφορά προσώπων ή πραγμάτων ή για τη ρυμούλκηση στις οδούς οχημάτων, που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά προσώπων ή πραγμάτων, διακρίνεται δε σε αυτοκίνητο δημόσιας χρήσης, αυτοκίνητο επιβατικό, αυτοκίνητο ιδιωτικής χρήσης κλπ, ενώ μηχάνημα έργων είναι το μηχανοκίνητο όχημα που προορίζεται για την κατασκευή και συντήρηση οδικών ή άλλων τεχνικών έργων.

Ο όρος αυτός περιλαμβάνει και τα οχήματα που προορίζονται για την αποκατάσταση της κυκλοφορίας, τον καθαρισμό και τη σήμανση των οδών. Δεν υπάγονται στην κατηγορία των μηχανημάτων έργων, θεωρούμενα ως αυτοκίνητα, τα μηχανοκίνητα οχήματα, εφόσον αυτά εκτελούν και μεταφορικό έργο επί των οδών της χώρας, κατά δε τη διάταξη του άρθρου 97 του ίδιου νόμου: "Δεν επιτρέπεται σε κανένα να οδηγεί αγροτικό μηχάνημα ή μηχάνημα έργων, εάν δεν έχει την κατά νόμο άδεια οδήγησης.

Επίσης δεν επιτρέπεται σε κανένα να οδηγεί αγροτικό μηχάνημα ή μηχάνημα έργων όταν η άδεια αυτή έχει αφαιρεθεί. 2. Τα της έκδοσης και ισχύος αδειών οδηγήσεως αγροτικών μηχανημάτων ή μηχανημάτων έργων ρυθμίζονται με κοινές αποφάσεις των Υπουργών Γεωργίας ή Ανάπτυξης κατά περίπτωση και του Υπουργού Μεταφορών. 3.

Αυτός που οδηγεί αγροτικό μηχάνημα ή μηχάνημα έργων χωρίς να έχει την κατά περίπτωση άδεια ικανότητας οδηγού ή όταν αυτή έχει ανακληθεί ή αφαιρεθεί, τιμωρείται με φυλάκιση ενός μέχρι τριών μηνών και με χρηματική ποινή τουλάχιστον 200€". Από τις παραπάνω διατάξεις του ΚΟΚ συνάγεται ότι το αγροτικό μηχάνημα, και εν προκειμένω το μηχάνημα έργων, αποτελεί διαφορετική από το αυτοκίνητο (με την έννοια που προαναφέρθηκε) κατηγορία οχήματος, και ότι για την οδήγησή του απαιτείται η έκδοση ιδιαίτερης άδειας ικανότητας από το άρθρο 97 του ΚΟΚ η οποία δεν αναπληρώνεται ούτε καλύπτεται από την άδεια οδήγησης αυτοκινήτου (ΑΠ 1774/2008), ανεξάρτητα από το εάν και με άλλες διατάξεις επιβάλλεται στο χειριστή του μηχανήματος έργων να είναι εφοδιασμένος και με ειδική άδεια μηχανοδηγού χειριστή ακόμα και όταν δεν λειτουργεί στατικά το μηχάνημα στον τόπο του τεχνικού έργου, αλλά μετακινείται με αυτό από τόπο σε τόπο μέσω του οδικού δικτύου της χώρας (ΑΠ 868/1991).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχτηκε σε σχέση με τη νομιμότητα των δύο παρεμπιπτουσών αγωγών της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας κατά των αναιρεσιβλήτων ότι οι παρεμπίπτουσες αυτές αγωγές δεν είναι νόμιμες αφού ο οδηγός του ασφαλισμένου από αυτήν μηχανήματος έργου (που κρίθηκε αποκλειστικά υπαίτιος), διέθετε άδεια οδήγησης Γ' κατηγορίας αυτοκινήτων και το όχημα κατά τη στιγμή του ατυχήματος βρισκόταν εν κινήσει στο δρόμο και δεν λειτουργούσε ως μηχάνημα σε κάποιο έργο ώστε ν' απαιτείται επιπροσθέτως και άδεια μηχανοδηγού χειριστή.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο και απορρίπτοντας ακολούθως της από 20-7-2... έφεση της αναιρεσείουσας εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προαναφερθείσες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου για το κρίσιμο ζήτημα της υπάρξεως λόγου απαλλαγής της αναιρεσείουσας, γιατί δέχτηκε ότι ο ίδιος οδηγός κατέχοντας άδεια ικανότητας οδηγού αυτοκινήτου Γ' κατηγορίας είχε εκπληρώσει το αντίστοιχο ασφαλιστικό βάρος καίτοι δεν δέχτηκε παράλληλα ότι ήταν εφοδιασμένος και με την ιδιαίτερη άδεια ικανότητας οδηγήσεως από τη διάταξη του άρθρου 97, η οποί δεν αναπληρώνεται ούτε καλύπτεται από την άδεια οδήγησης αυτοκινήτου.

Επομένως, τα όσα συναφώς υποστηρίζει η αναιρεσείουσα με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης, υπό την επίκληση πλημμέλειας των από τον αριθ.1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ κρίνονται βάσιμα.

Μετά τα παραπάνω πρέπει ν' αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το μέρος της εκείνο που απέρριψε την από 20-7-2009 έφεση της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας με την οποία διατύπωνε αιτιάσεις για την απόρριψη πρωτόδικα, των δύο παρεμπιτουσών αγωγών της, ακολούθως δε παραπεμφθεί η υπόθεση στο ίδιο Εφετείο, για περαιτέρω εκδίκαση, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρ.580 παρ.3 ΚΠολΔ) και καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας (αρθρ.176 και 185 ΚΠολΔ) κατά τα εις το διατακτικό

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 117/2011 απόφαση του Εφετείου Ναυπλίου κατά το εις το σκεπτικό μέρος της.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, κατά το αναιρούμενο μέρος της, που θα συγκροτηθεί από άλλους Δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας, με την επωνυμία "ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ Η ΕΘΝΙΚΗ", που ορίζει σε τρείς χιλιάδες (3000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Φεβρουαρίου 2013. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Μαρτίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ