388/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 388 / 2017 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 388/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ευγενία Προγάκη-εισηγήτρια, Ασπασία Μαγιάκου, Νικήτα Χριστόπουλο και Πέτρο Σαλίχο, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 1η Φεβρουαρίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Μ. συζ. Γ. Κ., το γένος Ν. Β., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο Ιωάννα Χατζοπούλου.

Του αναιρεσίβλητου: Ελληνικού Δημοσίου νόμιμα εκπροσωπούμενου από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην …, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσιά του Σωτηρία Κοσμά, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-3-2012 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4916/2013 του ιδίου Δικαστηρίου, 6983/2014 του Εφετείου Αθηνών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 12-7-2016 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας, ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης και να καταδικασθεί το αντίδικο μέρος στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης κατά της υπ’ αριθμ 6983/2014 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, έχει ασκηθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 495 και 552 επ ΚΠολΔικ. Επομένως αυτή (αίτηση) είναι παραδεκτή και πρέπει να εξεταστεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρ 571 και 577 ΚΠολΔικ).

Από την παραδεκτή θεώρηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθρο 565 παρ.2 ΚΠολΔ), προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την από 7.3.2012 αγωγή, που η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα άσκησε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και όπως αυτή (αγωγή) διευκρινίστηκε με τις προτάσεις και εκτιμήθηκε από το δικαστήριο, ζήτησε να αναγνωρισθεί κυρία ενός επακριβώς περιγραφομένου ακινήτου, που έχει εγγραφεί με ΚΑΕΚ ...

επιφάνεια 226 τμ και δικαιούχο το εναγόμενο Δημόσιο και να διορθωθεί η εγγραφή του στα οικεία Κτηματολογικά βιβλία. Ειδικότερα εκτίθεται στην αγωγή, ότι το ακίνητο αυτό, που βρίσκεται στη θέση "..." της Κοινότητας ... περιήλθε στην κυριότητα της ενάγουσας με το νόμιμα μεταγεγραμμένο υπ’ αριθμ. ...1976 συμβόλαιο της συμβ/φου Κρωπίας Μαρίας Μπούτα, με αγορά, από τους Α.

και Μ. Μ., στους οποίους είχε περιέλθει επίσης με αγορά και κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου στον καθένα από τον Γ. Μ. Ξ. και σύμφωνα με το νόμιμα μεταγεγραμμένο υπ’ αριθμ..../1963 συμβόλαιο του συμβ/φου Αθηνών Δημ. Παπαγιαννοπούλου, στον οποίο είχε περιέλθει σε μείζονα έκταση με αγορά από τους κληρονόμους του Γ.

Κ. του Σ.. Και σύμφωνα με το νόμιμα μεταγεγραμμένο υπ’ αριθμ .../1963 συμβόλαιο του συμβ/φου Κρωπίας Λυκούργου Παπαγιαννάκου στον δε τελευταίο (Γ. Κ. του Σ.) το επίδικο, που στους εν λόγω τίτλους αναφέρεται με επιφάνεια 257,95 τμ, περιήλθε ως τμήμα μεγαλυτέρου παραχωρηθέντος σ’ αυτόν ακινήτου, επιφανείας 16 στρεμμάτων, δυνάμει του από 18.9.1933 νόμιμα δημοσιευθέντος Προεδρικού Διατάγματος - παραχωρητηρίου, που εκδόθηκε κατά το άρθρο 192 του Ν.4173/1929.

Το εναγόμενο ισχυρίστηκε ότι τμήμα του νομίμως δηλωθέντος από αυτό ενδίκου ακινήτου (δήλωση .../16.9.2002) επιφανείας 142 τμ, όπως τούτο απεικονίζεται με πράσινο χρωματισμό στο συνημμένο στο υπ’ αριθμ ...17.5.2013 έγγραφο του τμήματος Δασικών Χαρτογραφήσεων της Διεύθυνσης Δασών Ανατολικής Αττικής Κτηματολογικό διάγραμμα, με τις ειδικότερα αναφερόμενες σ’ αυτό γεωμετρικές συντεταγμένες, το οποίο προσκομίστηκε, ανήκει στην κυριότητά του α)κατά τεκμήριο, κατ’ άρθρο 62 παρ. 1 του Ν.998/1979, β)άλλως ως δημόσια δασική έκταση του άρθρου 3 παρ. 2 του Ν.998/1979, γ)άλλως ότι περιήλθε στην κυριότητά του ως διάδοχο του Οθωμανικού Κράτους δ)άλλως ως λιβάδι ή βοσκότοπος, με βάση το β.δ/γμα, 3/15.12.1833, ε)άλλως ότι απέκτησε την κυριότητά του με τακτική άλλως έκτακτη χρησικτησία, αφού το νέμεται με διάνοια κυρίου και καλή πίστη από την απελευθέρωση του Ελληνικού Κράτους μέχρι την άσκηση αγωγής, στ)άλλως ότι το κατέλαβε ως αδέσποτο, σύμφωνα με τις διατάξεις του από 10.7.1837 β.δ/τος "περί διακρίσεως κτημάτων", ζ)άλλως ότι το επικαλούμενο από την ενάγουσα παραχωρητήριο δεν αποτελεί οριστικό τίτλο κυριότητας και ότι συνεπώς ουδέποτε ο απώτατος και οι απώτεροι δικαιοπάροχοί της, αλλά και η ίδια κατέστησαν κύριοι του τμήματος των 142 τμ, η)άλλως ότι εγκαταλείφθηκε ο σκοπός για τον οποίο η ευρύτερη έκταση παραχωρήθηκε, αφού αυτή έπαψε να καλλιεργείται και ως τούτου η κυριότητα των 142 τμ επανήλθε στο εναγόμενο κατά το άρθρο 17 παρ. 3 του Ν 3208/2003 και θ)άλλως ότι τα συμβόλαια επί των οποίων η ενάγουσα επιχειρεί να θεμελιώσει την κυριότητά της επί των 142 τμ είναι άκυρα, αφενός μεν γιατί αν και αφορούν πώληση και κατάτμηση δάσους, δεν έχει ληφθεί για την κατάρτισή τους σχετικά άδεια του Υπουργού Γεωργίας, αφετέρου δε γιατί δεν περιλαμβάνεται σ’ αυτά σχετική δήλωση του ΝΔ 105/1969, ήτοι κατά παράβαση αντίστοιχα των άρθρων 60 και 280 παρ. 1 ΝΔ 86/69.

Με την πρωτόδικη υπ’ αριθμ 4916/2013 απόφαση του Μονομελούς η αγωγή έγινε δεκτή ως ουσία βάσιμη, ενώ οι ισχυρισμοί του Δημοσίου απορρίφθηκαν και δη οι υπό στοιχ. α και θ σιωπηρά, οι δε λοιποί ως αόριστοι, γιατί το αμφισβητούμενης κυριότητας τμήμα των 142 τμ δεν προσδιοριζόταν κατά ακριβή θέση, έκταση και όρια μέσα στο ευρύτερο γεωτεμάχιο του υπό διόρθωση ΚΑΕΚ για ακίνητο επιφανείας 226 τμ.

Κατά της πρωτόδικης απόφασης το ήδη αναιρεσίβλητο Ελληνικό Δημόσιο άσκησε την από 23.10.2013 έφεσή του, παραπονούμενο, για εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου και κακή εκτίμηση των αποδείξεων εκ μέρους του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, επί της εφέσεως δε αυτής εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. 6983/2014 απόφαση του Εφετείου, με την οποία και αφού έγινε δεκτή η έφεση και εξαφανίστηκε η πρωτόδικη απόφαση, απορρίφθηκε η αγωγή ως ουσιαστικά αβάσιμη (και δη τόσο κατά το αμφισβητουμένης κυριότητας της ενάγουσας τμήμα του επιδίκου ακινήτου (142 τμ) όσο και κατά το μη αμφισβητουμένης (84 τμ).

Επειδή σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 262 παρ. 1 ΚΠολΔικ η ένσταση (ή αντένσταση) ως αυτοτελής πραγματικός ισχυρισμός, πρέπει να περιλαμβάνει σαφή έκθεση των γεγονότων που τη θεμελιώνουν, διαφορετικά είναι αόριστη και η αοριστία της αυτή, που εξετάζεται και αυτεπαγγέλτως επιφέρει την απόρριψή της ως απαράδεκτης.

Η παράλειψη αναφοράς των αναγκαίων περιστατικών δεν μπορεί να συμπληρωθεί με παραπομπή σε άλλο έγγραφο, στο οποίο τυχόν αναγράφονται αυτά. Η έλλειψή της αυτή, που συνιστά ποιοτική ή ποσοτική αοριστία της ενστάσεως, ελέγχεται αναιρετικά ως παράβαση από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ (ΑΠ 550/2016). Αν η ένσταση είναι καταλυτική της κυριότητας τμήματος του επιδίκου ακινήτου, ο ενιστάμενος έχει υποχρέωση εκτός από την έκταση του τμήματος να προσδιορίσει τη θέση του μέσα στο μεγαλύτερο ακίνητο, έτσι ώστε ο καθού η ένσταση - ενάγων να αντιτάξει άμυνα περί συγκεκριμένου επιδίκου αντικειμένου, το δε δικαστήριο να τάξει το προσήκον θέμα αποδείξεως (ΑΠ 781/2016).

Στην προκειμένη περίπτωση το αναιρεσίβλητο - εκκαλούν δημόσιο με λόγους εφέσεως επανέφερε όλους τους προαναφερθέντες και υποβληθέντες πρωτοδίκως ισχυρισμούς του, από τους οποίους οι υπό στοιχεία α έως και ζ ήταν αρνητικοί ισχυρισμοί, ενώ οι υπό στοιχεία η και θ ήταν ενστάσεις. Ως προς τους συνιστώντες άρνηση ισχυρισμούς δεν τίθεται θέμα έρευνας του ορισμένου τους αφού τούτο συνάπτεται με την έρευνα της αμφισβητουμένης βασιμότητας της αγωγής πλην όμως οι συνιστώντες ενστάσεις ισχυρισμοί θα έπρεπε να είναι ορισμένοι, πράγμα το οποίο δεν συμβαίνει αφού το Δημόσιο εκτός από την έκταση του τμήματος του επιδίκου ως επιφανείας 142 τμ, την κυριότητα του οποίου και μόνο αμφισβητεί, κανένα άλλο προσδιοριστικό στοιχείο του δεν αναφέρει, με αποτέλεσμα να δημιουργείται αμφιβολία ως προς την ταυτότητά του, η δε αοριστία αυτή δεν θεραπεύεται με την παραπομπή στο συνημμένο, στο προσκομιζόμενο από το αυτό (ενιστάμενο - εκκαλούν - εναγόμενο) υπ’ αριθμ πρωτ ...17-5-2013 έγγραφο του Τμήματος Δασικών Χαρτογραφήσεων της Δ/νσης Δασών Ανατολικής Αττικής, Κτηματογραφικό Διάγραμμα που απεικονίζει το αφορών την ένσταση τμήμα του επιδίκου ακινήτου.

Ενόψει τούτων το Εφετείο με το να απορρίψει τον οικείο περί αοριστίας των ενστάσεων αυτών ως προς το εν λόγω τμήμα του επιδίκου ισχυρισμό της ενάγουσας, ο οποίος, ως λαμβανόμενος υπόψη και αυτεπαγγέλτως παραδεκτά υποβλήθηκε από την αναιρεσείουσα το πρώτον στο Εφετείο (ΑΠ 475/2015) υπέπεσε στην επικαλούμενη αναιρετική πλημμέλεια του αρ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ και γιαυτό ο ερευνούμενος οικείος πρώτος λόγος της αναιρέσεως, πρέπει να γίνει δεκτός ως ουσιαστικά βάσιμος.

Κατ’ ακολουθίαν τούτων πρέπει η απόφαση να αναιρεθεί στο σύνολό της, ώστε η υπόθεση να επανακριθεί, αφού απορριφθούν και δεν ληφθούν υπόψη, ως αόριστες οι προαναφερθείσες ενστάσεις, ενώ το τμήμα του επιδίκου, την κυριότητα του οποίου και μόνο αμφισβητεί το εναγόμενο θα προκύψει από τις αποδείξεις. Η υπόθεση θα παραπεμφθεί για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η εκδίκασή της από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔικ), ενώ πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στην αναιρεσείουσα του κατατεθέντος από αυτήν παραβόλου (άρθρο 495 παρ 3 εδ 3 ΚΠολΔικ). Το αναιρεσίβλητο λόγω της ήττας του (άρθρ 183 και 176 ΚΠολΔικ) πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία όμως θα καταλογισθούν μειωμένα, σύμφωνα με το άρθρο 22 του Ν.3693/1957, που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 αρ. 18 του ΕισΝΚΠολΔικ και όπως τούτο ισχύει, μετά την υπ’ αριθμ 134423/1992 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης (ΦΕΚ Β 11/20.11.1993), που εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 5 παρ. 12 του ν.1738/1987.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ’ αριθμ 6983/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Μονομελές Εφετείο Αθηνών, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, εκτός εκείνου που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή στην αναιρεσείουσα του κατατεθέντος από αυτήν παραβόλου.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) Ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 1 Μαρτίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 7 Μαρτίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ