Supreme Court dismisses appeal on admissibility grounds regarding uncontrollable factual evaluation of public documents.

Απόφαση 384 / 2010 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 384/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο, Μιχαήλ Θεοχαρίδη και Χαράλαμπο Αθανασίου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Νοεμβρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. ..., 2. ..., 3...., 4. ... και 5. ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Σφακιανάκη.

Του αναιρεσίβλητου: Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπουμένου από τον Υπουργό Οικονομικών, που εδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο Κωνσταντίνο Κηπουρό, Πάρεδρο Ν.Σ.Κ. με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-12-1995 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Λευκάδας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 67/2000 του ίδιου Δικαστηρίου και 11/2008 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 12-5-2008 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Αθανασίου ανέγνωσε την από 16-10-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 593, 2092 και 2063 του Ιονίου Αστικού Κώδικα, που εφαρμόζονται σύμφωνα με τα άρθρα 64 και 65 του Εισ.Ν.Α.Κ. στην έκτακτη χρησικτησία, όταν αυτή συμπληρώνεται πριν την εισαγωγή του ΑΚ ή μετά την εισαγωγή του ΑΚ, πριν όμως συμπληρωθεί εικοσαετία, προς κτήση κυριότητας ακινήτου με παραγραφή (έκτακτη χρησικτησία), απαιτείται διακατοχή συνεχής, αδιάκοπος, ειρηνική, δημοσία, αναμφίβολος και επί λόγω κυριότητας για μια τριακονταετία.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 1095 του Ιονίου Α.Κ, ο αποκτών με καλή πίστη και "δικαίω λόγω" ακίνητο, παραγράφει την κυριότητα αυτού διά της παρελεύσεως δεκαετίας, αν ο αληθής κύριος κατοικεί στη νήσο ή τα εξαρτήματα αυτής, όπου κείται το ακίνητο, διά παρελεύσεως δε είκοσι ετών αν κατοικεί εκτός της ως άνω νήσου ή των εξαρτημάτων αυτής.

Από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτει ότι προς κτήση της κυριότητας ακινήτου στα νησιά του Ιονίου δια τριακονταετούς παραγραφής, αφ'ενός μεν η καλή πίστη του διακατέχοντος είναι αδιάφορη, διότι διαφορετικά θα περιλαμβάνονταν και στο άρθρο 2063 του Ιονίου ΑΚ οι όροι καλή πίστη, οι οποίοι περιέχονται στο άρθρο 2095 αυτού, αφ'ετέρου δε απαιτείται διακατοχή συνεχής και αδιάκοπος, ειρηνική, ήτοι ήσυχη και απηλλαγμένη βίας, δημόσια, ήτοι φανερώς ασκουμένη έναντι εκείνων, οι οποίοι έχουν συμφέρον να γνωρίζουν (για να αντιλέξουν) την ενέργεια των πράξεων διακατοχής, αναμφίβολος, ήτοι ασκουμένη όχι με πράξεις, που επιδέχονται διπλή ερμηνεία ως προς το χαρακτήρα τους και επί λόγω κυριότητας, ήτοι ασκουμένη με διάνοια κυρίου (ΑΠ 202/1978).

Τα στοιχεία αυτά, προκειμένου για κτήση κυριότητας σε ακίνητο υπό την ισχύ του Ιονίου ΑΚ με παραγραφή (έκτακτη χρησικτησία) πρέπει να αναφέρονται, κατ' άρθρο 216 ΚΠολΔ, στην αγωγή, διαφορετικά αυτή είναι αόριστη. Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.14 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την ένδικη αγωγή, επί της οποίας εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση, οι ενάγοντες-αναιρεσείοντες, αναφορικά με την επικουρική βάση της αναγνωριστικής της κυριότητας επί των αναφερομένων ακινήτων αγωγής τους, τη στηριζομένη στην έκτακτη χρησικτησία (παραγραφή) για το μέχρι της εισαγωγής του ΑΚ (23-2-1946) χρονικό διάστημα, εκθέτουν ότι οι δικαιοπάροχοί τους κατέστησαν κύριοι των επιδίκων (κειμένων στη νήσο ...), με χρησικτησία, αφού κατείχαν και ενέμοντο αυτά με καλή πίστη και διάνοια κυρίου από του έτους 1880.

Με το περιεχόμενο αυτό η αγωγή είναι αόριστη, κατά την πιο πάνω βάση της και για το χρονικό διάστημα έως τις 23-2-1946, διότι δεν εκτίθεται σ' αυτή σαφώς ότι συντρέχουν τα αναγκαία για την εφαρμογή του άρθρου 2063 του Ιονίου ΑΚ στοιχεία, αφού δεν μνημονεύονται τα ως άνω αναφερομένα στοιχεία και ειδικώς η ειρηνική, δημόσια και αναμφίβολος διακατοχή, υπό την προεκτεθείσα εκάστου όρου έννοια.

Βέβαια, γίνεται μνεία για διακατοχή με καλή πίστη, η οποία όμως, εν προκειμένω, είναι αδιάφορος, όπως προαναφέρθηκε και σε κάθε περίπτωση δεν καλύπτει τα ελλείποντα ως άνω στοιχεία. Επομένως, το Εφετείο, που με την προσβαλλόμενη απόφασή του έκρινε την αγωγή, κατά την ως άνω επικουρική της βάση και για το χρονικό διάστημα έως τις 23-2-1946, αόριστη, δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 14 ΚΠολΔ.

Συνεπώς, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι αβάσιμος.

ΙΙ Κατά τη διάταξη του άρθρου 1033 του ΑΚ, για τη μεταβίβαση της κυριότητας ακινήτου απαιτείται συμφωνία μεταξύ του κυρίου και εκείνου που την αποκτά, ότι μετατίθεται σ' αυτόν η κυριότητα για κάποια νόμιμη αιτία. Η συμφωνία γίνεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο, που υποβάλλεται σε μεταγραφή. Για τη μεταβίβαση με τον παράγωγο αυτό τρόπο της κυριότητας του ακινήτου, αποτελεί προϋπόθεση να ήταν κύριος εκείνος που συμφώνησε τη μεταβίβασή της.

Εξάλλου, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση όταν στο αιτιολογικό, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ως τέτοια δε νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που συγκροτούν την ιστορική βάση αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης, και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόσθηκε.

Αντιθέτως, η απόφαση δεν στερείται νόμιμης βάσης όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αιτιολογίες, ούτε αν οι ανωτέρω ελλείψεις αφορούν την εκτίμηση των αποδείξεων (αρθρ.561 παρ. 1 ΚΠολΔ) και ειδικότερα τα επιχειρήματα του Δικαστηρίου ή την ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση του πορίσματος που εξάγεται από αυτές, αρκεί μόνο το πόρισμα να εκτίθεται με σαφήνεια.

Στην κρινόμενη υπόθεση, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφασή του, το Εφετείο δέχθηκε, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη περί των πραγμάτων κρίση του, αναφορικά με την κύρια βάση της αναγνωριστικής κυριότητας αγωγής των εναγόντων - αναιρεσειόντων, τη στηριζόμενη στον παράγωγο τρόπο, ότι δεν αποδείχθηκε ότι τα επίδικα ακίνητα, όπως αυτά περιγράφονται στα με αριθ.....και ....συμβολαιογραφικά έγγραφα, με τα οποία μεταβιβάστηκε η κυριότητά τους στους δύο πρώτους ενάγοντες - αναιρεσείοντες και στο δικαιοπάροχο των λοιπών, ταυτίζονται με τα περιγραφόμενα ακίνητα στους προγενέστερους τίτλους και δη α) το με αριθ. ...πωλητήριο συμβόλαιο του Συμβολαιογράφου Λευκάδας Δημ.

Καμπίτση, β) το με αριθ. ...συμβόλαιο του Συμβολαιογράφου Λευκάδας Αντωνίου Σικελιανού και εντεύθεν ότι ο δικαιοπάροχος αυτών (αναιρεσειόντων) ... ήταν κύριος των επιδίκων, κατά το χρόνο της μεταβιβάσεώς τους και έτσι απέρριψε την αγωγή, ως κατ' ουσίαν αβάσιμη, κατά τη βάση της αυτή. Η παραδοχή αυτή του Εφετείου συνιστά οντολογική κρίση και ως εκ τούτου είναι ανεπίδεκτη αναιρετικού ελέγχου.

Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως, πρώτο μέρος, από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, με τον οποίο αποδίδεται στο Εφετείο η πλημμέλεια ότι η προσβαλλόμενη απόφασή του έχει ανεπαρκείς αιτιολογίες, λόγω εσφαλμένης εκτίμησης των αναφερομένων τριών συμβολαίων, ήτοι, α. του ... πωλητηρίου συμβολαίου του Συμβολαιογράφου Λευκάδας Δημ.

Καμπίτση, β) του ... συμβολαίου του Συμβολαιογράφου Λευκάδος Αντωνίου Σικελιανού και γ) του ... συμβολαίου του Συμβολαιογράφου Πατρών Χρήστου Ανδρέου Αργύρη, είναι απαράδεκτος.

ΙΙ. Ο λόγος αναιρέσεως του άρθρου 559 αριθμ. 12 ΚΠολΔ, ότι το δικαστήριο παραβίασε τους ορισμούς του νόμου σχετικά με τη δύναμη των αποδεικτικών μέσων ιδρύεται μόνον αν το δικαστήριο προσέδωσε σε αποδεικτικό μέσο εξαιρετική δύναμη, που δεν είχε κατά νόμο ή δεν του προσέδωσε τέτοια δύναμη, παρότι είχε κατά νόμο και όχι όταν, εκτιμώντας ελεύθερα τις αποδείξεις, όπως έχει δικαίωμα από το νόμο (άρθρο 340 ΚΠολΔ), αποδίδει σε ορισμένα αποδεικτικά μέσα μεγαλύτερη βαρύτητα ή αξιοπιστία από άλλα που έχουν κατά νόμο την ίδια αποδεικτική δύναμη (ΑΠ 437/2000). Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 438 και 440 ΚΠολΔ, σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 340 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι τα δημόσια έγγραφα αποτελούν πλήρη απόδειξη ως προς τα εις τις πρώτες των ως άνω διατάξεων αναφερόμενα περιστατικά (γενόμενα υπό του συντάξαντος αυτά δημοσίου υπαλλήλου-λειτουργού ή προσώπου ασκούντος δημόσιον υπηρεσία ή λειτουργία ή ενώπιον του και βεβαιούμενα σ'αυτά την αλήθεια των οποίων όφειλε να διαπιστώσει εκείνος) οσάκις αυτά παρέχουν κατά την ανήκουσαν εις την κυριαρχικήν κρίση του δικαστηρίου της ουσίας εκτίμηση του περιεχομένου των υπ'αυτού (δικαστηρίου της ουσίας) άμεσο απόδειξη για το αποδεικτέο θέμα.

Συνεπώς, όταν αυτά λαμβάνονται υπόψη προς έμμεσο απόδειξη από εκείνο, κρίνον μετ'εκτίμηση του περιεχομένου των ότι δεν παρέχουν άμεσο τοιαύτη, τότε η αποδεικτική αυτών δύναμη είναι τέτοια με την των λοιπών δικαστικών τεκμηρίων και την των καταθέσεων, των εξετασθέντων μαρτύρων (ΑΠ 1042/2002). Τέλος κατά το άρθρο 441 ΚΠολΔ τα δημόσια έγγραφα έχουν πλήρη και δεσμευτική δύναμη, ως προς τις δικαιοπρακτικές δηλώσεις των μερών που περιέχονται σ'αυτά. Στην κρινόμενη υπόθεση, με το δεύτερο λόγο αναιρέσεως, δεύτερο μέρος, από το άρθρο 559 αρ.12 ΚΠολΔ όπως εκτιμάται, αποδίδεται στην προσβαλλομένη και η αιτίαση ότι δεν προσέδωσε στα ανωτέρω τρία συμβολαιογραφικά έγγραφα, "το οικείο αποδεικτικό βάρος" απ'αυτό που ο νόμος τους αναγνωρίζει. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι απαράδεκτος, διότι αναφέρεται στην ανέλεγκτη εκτίμηση του περιεχομένου των συμβολαίων αυτών.

ΙV. Κατ'ακολουθίαν, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 12 Μαΐου 2008 αίτηση των ..., κλπ. για αναίρεση της 11/2008 απόφασης του Εφετείου Πατρών.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου Ελληνικού Δημοσίου, τα οποία καθορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 16 Φεβρουαρίου 2010.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 2 Μαρτίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ