380/2020 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 380 / 2020 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 380/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Λέκκα Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Καγκάνη - Εισηγητή, Αλτάνα Κοκκοβού, Αγγελική Τζαβάρα και Θωμά Γκατζογιάννη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 21 Ιανουαρίου 2019, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ. Τ. του Ι., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Γεωργίου Ιατρού και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρείας με την επωνυμία "... ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" όπως μετονομάστηκε η Εταιρεία με την επωνυμία "...", ως καθολική διάδοχος της αρχικά αναιρεσίβλητης Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρείας με την επωνυμία "..." που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ξενοφώντα Κουτσιμπογεώργο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5/7/2001 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3943/2001 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 8734/2005 του Εφετείου Αθηνών. Κατά της ανωτέρω Εφετειακής απόφασης ο ήδη αναιρεσείων άσκησε την από 7/3/2011 ανακοπή ερημοδικίας, επί της οποίας εκδόθηκε η 4644/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 29/7/2015 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

O Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Καγκάνης ανέγνωσε την από 25/2/2016 έκθεση της κωλυομένης να μετάσχει στη σύνθεση του παρόντος Δικαστηρίου, τότε Αρεοπαγίτη και ήδη Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Πηνελόπης Ζωντανού, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 εδ. α Κ.Πολ.Δ, "αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δίκαιου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών...". Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.

ΑΠ 7/2006, 4/2005). Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και υπήχθησαν αυτά στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν εμφανή την παράβαση.

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 501 ΚΠολΔ, αναίρεση κατά απόφασης που έχει εκδοθεί ερήμην επιτρέπεται, αν εκείνος που δικάσθηκε ερήμην δεν κλητεύθηκε καθόλου ή δεν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα ή αν συντρέχει λόγος ανωτέρας βίας. Η ανωτέρω διάταξη περιέχει κανόνα δικονομικού δικαίου, με εξαίρεση την περίπτωση της ανώτερης βίας, η οποία αποτελεί διάταξη ουσιαστικού δικαίου, αφού ανήκει σε εκείνες που καθορίζουν τον τρόπο, τα όργανα και τη μορφή της ένδικης προστασίας, που ρυθμίζουν την άσκηση και διασφάλιση του κατοχυρωμένου από το άρθρο 20 του Συντάγματος ουσιαστικού δικαιώματος της ακρόασης του διαδίκου.

Ως ανώτερη βία, η οποία δικαιολογεί την άσκηση ανακοπής ερημοδικίας νοείται οποιοδήποτε γεγονός απρόβλεπτο και εξαιρετικό, το οποίο στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν μπορούσε να αποτραπεί ούτε με μέτρα άκρας επιμέλειας και σύνεσης (ΑΠ 91/2015). Λόγος ανωτέρας βίας είναι και η ασθένεια του διαδίκου, όταν είναι τέτοιας φύσης που εμποδίζει τόσο την προσέλευσή του στη συγκεκριμένη δίκη, όσο και τον διορισμό πληρεξουσίου δικηγόρου προς εκπροσώπησή του στη δίκη.

Εξ άλλου, από τη διάταξη του άρθρου 554 ΚΠολΔ προκύπτει ότι αν, επί απόφασης που εκδόθηκε από το Εφετείο σε πρώτη συζήτηση ερήμην κάποιου από τους διαδίκους, ασκήθηκε ανακοπή ερημοδικίας και εκδόθηκε απορριπτική απόφαση για οποιονδήποτε (τυπικό ή ουσιαστικό) λόγο, η ασκούμενη στη συνέχεια αναίρεση απευθύνεται κατά της απόφασης που απέρριψε την ανακοπή, οπότε θεωρείται ότι η αναίρεση απευθύνεται και κατά της ερήμην απόφασης, κατά της οποίας στρεφόταν η ανακοπή, υπό την προϋπόθεση όμως ότι δεν πέρασε η προθεσμία για την άσκηση αναίρεσης κατά της απόφασης αυτής.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφαση, που εκδόθηκε επί της από 5-7-2001 ανακοπής ερημοδικίας του αναιρεσείοντος κατά της 8734/2005 ερήμην του εκδοθείσης απόφασης του εφετείου Αθηνών, δέχθηκε, αναφορικά με τον προβληθέντα με την πιο πάνω ανακοπή λόγο ανώτερης βίας, τα εξής: Ο ανακόπτων (αναιρεσείων) άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, κατά της καθ' ης η ανακοπή ασφαλιστικής εταιρίας (αναιρεσίβλητης), την από 5-7-2001 ...

αγωγή, με την οποία ζητούσε την καταβολή αποζημίωσης ποσού 12.780.000 δραχμών (ήδη 37.505,5 ευρώ), για την αναφερόμενη στην αγωγή αιτία (επέλευση ασφαλιστικού κινδύνου). Επί της αγωγής αυτής, μετά από συζήτηση που διεξήχθη κατά την τακτική διαδικασία ... κατ' αντιμωλία των διαδίκων, εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 3943/2002 οριστική απόφαση του προαναφερθέντος Δικαστηρίου, η οποία απέρριψε αυτή ως ουσιαστικά αβάσιμη.

Κατά τη συζήτηση της εν λόγω αγωγής κατά την προαναφερθείσα δικάσιμο ο ενάγων παρέστη με την πληρεξούσια δικηγόρο του Χαρίκλεια Σαιτάνη. Ακολούθως κατά της αποφάσεως αυτής ο ενάγων κατέθεσε ενώπιον του Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου την από 21-7-2005 (υπ' αριθμ. καταθ. 6744/25-7-2005) έφεση, δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του Παναγιώτη Τσαρουχάλη (υπογράφοντος και το δικόγραφο της εφέσεως αυτής).

Ακριβές αντίγραφο της εν λόγω εφέσεως με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για τη δικάσιμο της 13-10-2005 ενώπιον αυτού του Δικαστηρίου επιδόθηκε στην καθ' ης η ανακοπή - εναγομένη την 28-7-2005, με παραγγελία του ιδίου δικηγόρου, Παναγιώτη Τσαρουχάκη, ενεργούντος ως πληρεξουσίου του ενάγοντος - ανακόπτοντος ...

Κατά τη συζήτηση της εν λόγω εφέσεως κατά την προαναφερθείσα δικάσιμο (13-10-2005) ο εκκαλών - ανακόπτων δεν εμφανίστηκε κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του οικείου πινακίου, με αποτέλεσμα να δικαστεί ερήμην και να απορριφθεί η έφεσή του ως ανυποστήρικτη. Ήδη ο ανακόπτων με τον μοναδικό λόγο της ανακοπής του ισχυρίζεται ότι κατά τη δικάσιμο της 13-10-2005, οπότε συζητήθηκε ερήμην του η από 21-7-2005 (υπ' αριθμ.

κατάθ. 6744/25-7-2005) έφεσή του, δεν κατέστη δυνατή η εμφάνισή του, ούτε η εκπροσώπηση του στο Δικαστήριο από λόγους ανωτέρας βίας. Ειδικότερα, όπως αναφέρει στο δικόγραφο της υπό κρίση ανακοπής, "κατά την ημερομηνία συζητήσεως της εφέσεώς μου υπήρξε αντικειμενική αδυναμία τόσο για την προσωπική παράστασή μου στο Δικαστήριο ένεκα της εσπευσμένης εισαγωγής μου στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο ..., λόγω αιφνίδιου κρίσεως και υποτροπής της παθήσεώς μου (χρονίσασα βαρεία ψυχωτική συνδρομή με έντονα οργανικά στοιχεία σε συνεχή επιδείνωση και χρεία συνεχούς βοήθειας), όσο και δια της δια Δικηγόρου εκπροσώπησή μου, τον οποίο δεν κατέστη δυνατό να ειδοποιήσω λόγω της επήρειας της παρεχόμενης ισχυράς φαρμακευτικής αγωγής προς καταστολή της εντόνου επιθετικότητός μου ..." Προς απόδειξη των ανωτέρω περιστατικών προσκομίζει, μεταξύ άλλων, την υπ' αριθμ. .../25-9-2009 Ιατρική Βεβαίωση - Γνωμάτευση του ως άνω θεραπευτηρίου, σύμφωνα με την οποία ο ανακόπτων πάσχει από "χρονίσασα βαρεία ψυχωτική συνδρομή με έντονα οργανικά στοιχεία (έντονες διαταραχές μνήμης, προσανατολισμού, ψυχοκινητική επιβράδυνση, δυσαρθρία και άλλα οργανικά στοιχεία), σε συνεχή επιδείνωση με έντονη επιθετικότητα και μεγάλη δυσκολία στη βάδιση.

Χρήζει συνεχούς βοήθειας ετέρου ατόμου. Χρήζει συνεχούς θεραπείας και παρακολούθησης". Σύμφωνα με την ίδια βεβαίωση, ο ανακόπτων νοσηλεύτηκε για την παραπάνω πάθηση στο εν λόγω θεραπευτήριο από 31-8-2001 έως 9-10-2001, από 23-11-2001 έως 2-4-2002, από 10-9-2003 έως 23-12-2004, από 16-9-2005 έως 4-11-2006, από 11-5-2007 έως 12-6-2007, από 11-9-2009 έως 25-9-2009.

Από την ανάγνωση όμως του εν λόγω εγγράφου και των λοιπών προσκομιζομένων από τον ανακόπτοντα ιατρικών γνωματεύσεων - βεβαιώσεων και πιστοποιητικών νοσηλείας, δεν προκύπτει ότι ο ανακόπτων, ο οποίος πράγματι πάσχει από χρόνια ψυχωτική συνδρομή (Συναισθηματική Διαταραχή Διπολικού τύπου - Μ.Κ.Ψ. - με έντονα ψυχωτικά και οργανικά στοιχεία), καθ' όλο το κρίσιμο χρονικό διάστημα, ήτοι από την ημερομηνία εισαγωγής του στο εν λόγω θεραπευτήριο την 16-9-2005 έως την ημερομηνία συζήτησης της προαναφερθείσας εφέσεως την 13-10-2005, ευρισκόταν, εξαιτίας της πάθησής του, σε πλήρη και αδιάλειπτη αδυναμία να επικοινωνήσει με τον ως άνω πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Τσαρουχάκη, ο οποίος, έχοντας στα χέρια του τη δικογραφία και τα ουσιώδη έγγραφα αυτής, αφού προέβη στη σύνταξη και κατάθεση του δικογράφου της εφέσεως και ακολούθως στην επίδοση αυτής στην εφεσίβλητη, μπορούσε να παραστεί και να εκπροσωπήσει τον ενάγοντα κατά τη συζήτηση της εφέσεώς του ή έστω να ζητήσει την αναβολή της συζήτησης αυτής.

Σημειωτέον μάλιστα ότι ο ανακόπτων δεν επικαλείται ούτε άλλωστε από την εν γένει διεξαχθείσα αποδεικτική διαδικασία προκύπτει ότι ανακάλεσε τη δοθείσα στον τελευταίο δικηγόρο εντολή περί πληρεξουσιότητας για την υπό κρίση υπόθεση κατά το χρονικό διάστημα από την άσκηση (επίδοση) της εφέσεώς του την 28-7-2005 έως τη συζήτηση αυτής την 13-10-2005.

Επιπλέον ο ανακόπτων όφειλε κατά το προ της εισαγωγής του στο εν λόγω θεραπευτήριο χρονικό διάστημα, έχοντας γνώση της κατάστασης της υγείας του (χρόνια βαρεία ψυχωτική συνδρομή) και την αναγκαιότητα νοσηλείας του σε τακτά χρονικά διαστήματα, κατά τη διάρκεια κρίσεων και υποτροπών της πάθησής του, ως συνετός διάδικος που λαμβάνει όλα τα μέτρα επιμέλειας και σύνεσης, να ενημερώσει σχετικά τον πληρεξούσιο δικηγόρο του για το πρόβλημα υγείας που αντιμετωπίζει και να του επιστήσει την προσοχή να παραστεί και να τον εκπροσωπήσει κατά τη συζήτηση και εκδίκαση της εφέσεώς του ή έστω να ζητήσει αναβολή της συζήτησης αυτής.

Ενισχυτικό της παραπάνω κρίσης είναι και το γεγονός ότι ο ανακόπτων δεν άσκησε ανακοπή κατά της προσβαλλομένης αποφάσεως αφότου εξήλθε του θεραπευτηρίου την 4-11-2005, αλλά την 10-3-2011, ήτοι μετά την πάροδο 5 1/2 περίπου ετών από την έκδοση αυτής. Επομένως, ο επικαλούμενος λόγος της ανακοπής δεν συνιστά γεγονός ανωτέρας βίας, ήτοι απρόβλεπτο και αιφνίδιο γεγονός, το οποίο δεν ήταν δυνατόν να αποτραπεί από τον ανακόπτοντα που δικάσθηκε ερήμην ούτε με μέτρα άκρας επιμέλειας και σύνεσης, σύμφωνα και με όσα προεκτέθηκαν στη μείζονα σκέψη της παρούσας και δεν δικαιολογεί την άσκηση ανακοπής.

Συνακόλουθα, η υπό κρίση ανακοπή πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμη".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, ότι δηλαδή δεν συνέτρεχε λόγος ανωτέρας βίας αναφορικά με την ερημοδικία του αναιρεσείοντος κατά την εκδίκαση της έφεσής του, δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 501 ΚΠολΔ. και 217, 223 και 131 ΑΚ και διέλαβε στην απόφαση του, σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, ως προς το ζήτημα αυτό.

Ειδικότερα, στο παραπάνω πόρισμά του με σαφείς και χωρίς αντιφατικές αιτιολογίες κατέληξε, αφού δέχθηκε ως προς μεν τον αναιρεσείοντα ότι δεν προέκυψε συνεχής αδυναμία αυτού κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα, από την εισαγωγή του στο θεραπευτήριο την 16-9-2005 και μέχρι τη συζήτηση της υπόθεσης στο Εφετείο την 13-10-2005, όπως επικοινωνήσει με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Τσαρουχάκη, ενώ ως προς τον παραπάνω δικηγόρο ότι, μπορούσε να εκπροσωπήσει τον αναιρεσείοντα στη δίκη, δεδομένου ότι ήταν εκείνος που είχε προβεί στη σύνταξη και κατάθεση της έφεσης και επομένως είχε στα χέρια του τη δικογραφία και γνώριζε την υπόθεση ή έστω ότι μπορούσε αυτός να ζητήσει την αναβολή της συζήτησης της υπόθεσης.

Έλλειψη πληρεξουσιότητας του παραπάνω δικηγόρου όπως εκπροσωπήσει τον αναιρεσείοντα στην κατ' έφεση δίκη δεν ισχυρίστηκε ο αναιρεσείων με την ανακοπή του, που άσκησε κατά της ερήμην του εκδοθείσης απόφασης, εφόσον, σύμφωνα με την προσβαλλομένη απόφαση, εκείνο που τελείως αόριστα υποστήριξε ο αναιρεσείων με την ανακοπή του ήταν ότι λόγω του προβλήματος υγείας που αντιμετώπιζε δεν μπόρεσε να επικοινωνήσει με τον δικηγόρο του.

Ανεξαρτήτως όμως αυτού, εφόσον έγινε δεκτό από το Δικαστήριο ότι δεν υπήρχε συνεχής αδυναμία του αναιρεσείοντα κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα όπως επικοινωνήσει με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Τσαρουχάκη, αυτό αρκούσε για τη στήριξη του διατακτικού και χωρίς την δεύτερη επάλληλη σκέψη (περί πληρεξουσιότητας του δικηγόρου).

Το δε γενόμενο δεκτό από το Δικαστήριο ότι ο αναιρεσείων γνωρίζοντας την κατάσταση της υγείας του και την αναγκαιότητα νοσηλείας του ανά τακτά χρονικά διαστήματα, όφειλε να ενημερώσει σχετικά τον πληρεξούσιο δικηγόρο του για τις ενέργειες, στις οποίες θα έπρεπε αυτός (δικηγόρος) να προβεί σε περίπτωση νοσηλείας του αναιρεσείοντος αποτελεί επιχείρημα του Δικαστηρίου, που δεν ελέγχεται αναιρετικά.

Συνεπώς, οι πρώτος και δεύτερος εκ του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ. λόγοι αναίρεσης είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι.

Κατ' ακολουθίαν όλων των ως άνω αναφερθέντων και ενόψει της μη προβολής άλλου αναιρετικού λόγου προς έρευνα, πρέπει ν' απορριφθεί, στο σύνολό της, η ένδικη αίτηση αναιρέσεως, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο (αρ. 495 παρ.4 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την [από 29-7-15 και με αριθμ. καταθ. 755/15] αίτηση αναιρέσεως της 4644/2013 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου από δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 1η Απριλίου 2019.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 14 Απριλίου 2020.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ