376/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 376 / 2017 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 376/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ευγενία Προγάκη, Ασπασία Μαγιάκου, Νικήτα Χριστόπουλο και Πέτρο Σαλίχο, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 21 Δεκεμβρίου 2016, με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1)Ν. Κ. του Δ., 2)Χ. Κ. του Ν., κατοίκων ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Ευστράτιο Ευστρατιάδη με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσίβλητων:1)Α. χήρας Α. Κ. το γένος Α. Κ. 2)Δ. Κ. του Α., 3)Ε. Κ. του Α., κατοίκων ..., που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Σπύρο Ασημακόπουλο με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-12-2010 αγωγή του αποβιώσαντος δικαιοπαρόχου των ήδη αναιρεσίβλητων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 26224/2012 του ιδίου Δικαστηρίου, 1088/2015 του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες, με την από 29-9-2015 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικήτας Χριστόπουλος, ανέγνωσε την από 29-3-2016 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, προσβάλλεται η 1088/2015 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, η οποία δέχθηκε την έφεση των αναιρεσειόντων [εναγομένων], εξαφάνισε την 26224/2012 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης και δέχθηκε , κατά ένα μέρος την από 29-10-2010 αγωγή ως προς τη βάση αυτής για την αναγνώριση του δικαιώματος νόμιμης μοίρας του δικαιοπαρόχου των ήδη αναιρεσίβλητων Α.

Κ. στην κληρονομία της μητέρας του Ε. Κ.. Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (ΚΠολΔικ 552, 553, 556, 558. 564, 566 παρ. 1). Επομένως, πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω, ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (ΚΠολΔικ 577 παρ. 3). Ο υπολογισμός της νόμιμης μοίρας γίνεται κατά το άρθρο 1831 παρ. 1 ΑΚ με βάση την κατάσταση και την αξία της κληρονομίας, αφού αφαιρεθούν, εκτός των άλλων, τα χρέη της κληρονομίας και οι δαπάνες κηδείας του κληρονομουμένου ενώ προστίθενται σ’ αυτήν οι παροχές , που έγιναν από τον κληρονομούμενο σε μεριδούχο, κατά την παρ. 2 του ως άνω άρθρου.

Έτσι, αν ο ενάγων μεριδούχος αποσιωπήσει τα έξοδα κηδείας ή την ύπαρξη χρεών της κληρονομίας, μπορεί ο εναγόμενος να επικαλεσθεί κατ’ ένσταση τα ανωτέρω, αφού , για το ορισμένο της περί κλήρου αγωγής του νόμιμου μεριδούχου, δεν απαιτείται να αναφέρονται σ’ αυτή τα χρέη της κληρονομίας, οι δαπάνες κηδείας καθώς και τα έξοδα απογραφής της κληρονομίας.

Εξάλλου σύμφωνα με το άνω άρθρο 1831 παρ. 2 ΑΚ, προστίθεται στην κληρονομιά για τον προσδιορισμό αυτής και τον υπολογισμό βάσει αυτής της νόμιμης μοίρας, κάθε δωρεά που έκανε ο κληρονομούμενος προς μεριδούχο οποτεδήποτε και αν έγινε ή προς τρίτους τα τελευταία δέκα χρόνια πριν από το θάνατό του, εκτός εάν η δωρεά έγινε από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον ή από λόγους ευπρέπειας, οπότε δεν προσβάλλεται ως άστοργη, έστω και αν θίγει τη νόμιμη μοίρα μεριδούχου.

Δωρεά από ιδιαίτερο καθήκον , κατά την έννοια της ανωτέρω διάταξης του άρθρου 1831 παρ.2 ΑΚ, θεωρείται εκείνη η οποία γίνεται από υποχρέωση του δωρητή προς το δωρεοδόχο, η οποία ανακύπτει από ιδιαίτερες συνθήκες και περιστάσεις και στηρίζεται στις επιταγές της ηθικής και της αλληλεγγύης και επομένως δεν υπάρχει στη δωρεά που γίνεται από πατέρα στο παιδί του για να το ανταμείψει για τις περιποιήσεις του, αφού μεταξύ πατέρα και παιδιού υπάρχει νομική υποχρέωση από το συγγενικό τους δεσμό.

Περαιτέρω, με τη διάταξη του άρθρου 1509 εδ.α’ ΑΚ ορίζεται, ότι η παροχή περιουσίας στο τέκνο από οποιονδήποτε γονέα του, είτε για τη δημιουργία ή τη διατήρηση οικονομικής ή οικογενειακής αυτοτέλειας, είτε για την έναρξη ή την εξακολούθηση επαγγέλματος, αποτελεί δωρεά μόνο ως προς το ποσόν που υπερβαίνει το μέτρο, το οποίο επιβάλλουν οι περιστάσεις, το οποίο κρίνεται σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση με βάση την περιουσιακή κατάσταση των γονέων, τον αριθμό των τέκνων, τις ανάγκες των τέκνων, την οικονομική κατάσταση των άλλων τέκνων κλπ.

Εξάλλου κατά μεν το άρθρο 562 παρ. 2 ΚΠολΔικ, με τις εκεί αναφερόμενες εξαιρέσεις, που δεν συντρέχουν ενταύθα, είναι απαράδεκτος ο λόγος αναίρεσης που δεν στηρίζεται σε ισχυρισμό, ο οποίος δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, κατά δε το άρθρο 269 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα, μέσα επίθεσης και άμυνας προβάλλονται κατά την πρώτη συζήτηση με τις προτάσεις, διαφορετικά είναι απαράδεκτα.

Ακόμη κατά το άρθρο 527 παρ. 1 ΚΠολΔικ, είναι απαράδεκτη η προβολή στην κατ’ έφεση δίκη πραγματικών ισχυρισμών που δεν προτάθηκαν στην πρωτόδικη δίκη, εκτός αν α) προτείνονται από τον εφεσίβλητο ως υπεράσπιση κατά της έφεσης και δεν μεταβάλλεται με τον ισχυρισμό η βάση της αγωγής, β) γεννήθηκαν μετά την τελευταία συζήτηση στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, γ) συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 269 ΚΠολΔικ.

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον πρώτο, κατά ένα μέρος και το δεύτερο λόγους αναίρεσης, με την επίκληση των αριθμών 1, 11 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ, προβάλλεται η αιτίαση ότι με την προσβαλλόμενη απόφαση κατά παράβαση των ορισμών του άρθρου 1831 ΑΚ κατά τον προσδιορισμό της κληρονομιαίας περιουσίας α) δεν αφαιρέθηκαν από αυτή τα χρέη της κληρονομίας, όπως προέκυπταν από σχετικά έγγραφα , τα οποία δεν έλαβε υπόψη, και β) προστέθηκε σε αυτή και το ακίνητο, το οποίο μεταβίβασε η κληρονομουμένη στον πρώτο αναιρεσείοντα με γονική παροχή με το .../2004 συμβόλαιο γονικής παροχής , αν και είχαν ισχυριστεί ότι η ένδικη γονική παροχή έγινε από ιδιαίτερο καθήκον και ως εκ τούτου δεν έπρεπε να προσμετρηθεί στην κληρονομιαία περιουσία για τον προσδιορισμό της νόμιμης μοίρας του δικαιοπαρόχου των αναιρεσιβλήτων.

Οι λόγοι αυτοί αναίρεσης είναι απορριπτέοι ως απαράδεκτοι, διότι, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση των προτάσεων των αναιρεσειόντων, ως εναγομένων, ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, οι πιο πάνω ισχυρισμοί, που φέρεται να μη λήφθηκαν υπόψη από το Εφετείο και στηρίζεται ο λόγος αναίρεσης δεν είχαν προταθεί ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου και περαιτέρω απαραδέκτως προτάθηκαν από αυτούς ως εκκαλούντες με συναφείς λόγους έφεσης, χωρίς να συντρέχει κάποια από τις οριζόμενες στο άρθρο 527 ΚΠολΔικ εξαιρέσεις βραδείας προβολής νέων πραγματικών ισχυρισμών.

Με τον πρώτο, κατά το δεύτερο μέρος του, λόγο αναίρεσης οι αναιρεσείοντες προβάλλουν ότι η προσβαλλόμενη απόφαση υπέπεσε στις πλημμέλειες από τους αριθμούς 1, 11 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ, διότι , για τον υπολογισμό της αξίας της κληρονομίας και στη συνέχεια της νόμιμης μοίρας των αναιρεσιβλητων δεν έλαβε υπόψη, χωρίς αιτιολογία, την αντικειμενική αξία των ακινήτων, τα οποία μεταβιβάστηκαν από την κληρονομουμένη με γονικές παροχές και αναγράφεται στα σχετικά στα συμβόλαια , δεν αναφέρει τα κριτήρια με βάση τα οποία εκτίμησε την αξία της κληρονομίας και δεν αιτιολογεί γιατί έσφαλε το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων.

Τα αποδιδόμενα, όμως, με τον πιο πάνω λόγο σφάλματα του Εφετείου αφορούν την εκτίμηση των αποδείξεων, η οποία δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔικ), ενώ τα συμβόλαια δεν αποτελούν, κατά τα άρθρα 438 και 440 ΚΠολΔικ, πλήρη απόδειξη για την αναφερόμενη σ’ αυτά αξία των ακινήτων που μεταβιβάστηκαν, γι’ αυτό και ο λόγος αυτός πρέπει ν’ απορριφθεί ως απαράδεκτος.

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης, να διαταχθεί , κατ’ άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔικ η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου που καταβλήθηκε και να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων κατά το νόμιμο αίτημα αυτών [ΚΠολΔικ 176, 183, 191 παρ. 2].

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 29.9.2015 αίτηση για αναίρεση της 1088/2015 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου που καταβλήθηκε. Και

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων [2.700] ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Φεβρουαρίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 7 Μαρτίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ