371/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 371 / 2014 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 371/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γεώργιο Χρυσικό, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Γεώργιο Γεωργέλλη, Δημήτριο Κράνη, Αντώνιο Ζευγώλη και Αθανάσιο Καγκάνη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 16 Δεκεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Οργανισμού Ανέγερσης Νέου Μουσείου Ακρόπολης (ΟΑΝΜΑ), Ν.Π.Ι.Δ., που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Στυλιανό Σταματόπουλο.

Της αναιρεσιβλήτου: εταιρείας συμβούλων με την επωνυμία "…", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία τελεί υπό εκκαθάριση και εκπροσωπήθηκε νόμιμα από τον εκκαθαριστή της και η οποία εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Ανδρέου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3 Ιανουαρίου 2007 προσφυγή της ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών.

Εκδόθηκε η 5051/2010 οριστική απόφαση του ιδίου δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 18 Ιανουαρίου 2011 αίτησή του και τους από 18 Ιουνίου 2012 και 20 Ιουνίου 2013 πρόσθετους λόγους αναίρεσης.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Καγκάνης, ανέγνωσε την από 6 Δεκεμβρίου 2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων (κυρίου και προσθέτων) της αναίρεσης.

Ο πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και των προσθέτων λόγων, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή των, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους του στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 569 παρ. 2, 571 παρ. 1 και 11 παρ. 1 και 2 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, η παραδεκτή άσκηση των προσθέτων λόγων αναίρεσης προϋποθέτει όπως τόσο η κατάθεση του σχετικού δικογράφου στη γραμματεία του Αρείου Πάγου όσο και η επίδοση αντιγράφου αυτού στον αναιρεσίβλητο και τους άλλους διαδίκους να έχει λάβει χώρα τριάντα τουλάχιστον πλήρεις ημέρες πριν από τη συζήτηση της αναίρεσης που είχε αρχικώς οριστεί και όχι εκείνης που προσδιορίστηκε μετ' αναβολή ή ματαίωση (Ολ ΑΠ 143/1984), στις οποίες (ημέρες) δεν υπολογίζονται η ημέρα κατάθεσης, επίδοσης και συζήτησης (Ολ ΑΠ 33/1996).

Η παράλειψη τηρήσεως των παραπάνω διατυπώσεων ή της μιάς απ' αυτές συνεπάγεται την απόρριψη αυτών ως απαραδέκτων και αυτεπαγγέλτως, αποτέλεσμα το οποίο επίσης επιφέρει η μη προσκομιδή εκθέσεως επιδόσεως από την οποία να προκύπτει η εντός της οριζομένης ως άνω προθεσμίας (εμπρόθεσμη) επίδοση των ασκηθέντων προσθέτων λόγων (ΑΠ 599/2011, ΑΠ 897/2008).

Κατ' ακολουθίαν αυτών πρέπει ν' απορριφθούν ως απαράδεκτοι οι με τα υπ' αριθ. εκθ. καταθ. 63 και 70/2013 δικόγραφα ασκηθέντες από 22-4-2013 και 19-6-2013 αντίστοιχα, πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης αφού από τα στοιχεία του φακέλλου της δικογραφίας προκύπτει μεν ότι τα σχετικά δικόγραφα κατατέθηκαν στη γραμματεία του Αρείου Πάγου εμπροθέσμως (την 22-4-2013 και 19-6-2013 αντίστοιχα), δηλαδή τριάντα πλήρεις ημέρες πριν από την αρχικώς ορισθείσα ημερομηνία συζήτησης της ένδικης αίτησης αναίρεσης, δεν προκύπτει όμως και ότι αυτά επιδόθηκαν στην αναιρεσίβλητη εντός της ίδιας προθεσμίας καθόσον το αναιρεσείον ΝΠΙΔ δεν προσκομίζει (αλλά ούτε και επικαλείται) τις αποδεικνύουσες σχετικές εκθέσεις επίδοσης.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 13 παρ.1,2,4 και 5 του Ν. 1418/1984 "περί Δημοσίων Έργων", όπως αυτές αντικατεστάθησαν με το άρθρο 3 παρ. 3 του ν.2940/2001, "κάθε διαφορά μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών που προκύπτει από τη σύμβαση κατασκευής δημοσίου έργου επιλύεται με προσφυγή στο αρμόδιο δικαστήριο κατά τις διατάξεις του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας ή του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, με την επιφύλαξη των επόμενων παραγράφων.

Αρμόδιο δικαστήριο για την εκδίκαση των διαφορών αυτών είναι το διοικητικό ή πολιτικό εφετείο της περιφέρειας στην οποία εκτελείται το έργο ..." Κατά την έννοια του Ν. 1418/1984, δημόσιο έργο είναι το έργο το οποίο συναρτάται αμέσως προς την επίτευξη δημοσίου σκοπού, του οποίου έχει χωρήσει η ανάθεση κατά τις διατάξεις του ως άνω νόμου και έχει τηρηθεί περί την ανάληψη του ο έγγραφος συστατικός τύπος, η δε νομική μορφή της αναθέτουσας το έργο αρχής, ως Ν.Π.Δ.Δ.

ή Ν.Π.Ι.Δ., που λειτουργεί κατά τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας, χάριν δημοσίου συμφέροντος, ενδιαφέρει μόνον για τον χαρακτηρισμό της συμβάσεως κατασκευής δημοσίου έργου, ως διοικητικής ή ιδιωτικού δικαίου, αφού αυτός καθορίζει την καθ' ύλην αρμοδιότητα του διοικητικού ή πολιτικού εφετείου, αντίστοιχα (ΑΕΔ 8/1992).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 1 παρ. 1 του Ν. 1406/1983 "στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων υπάγονται όλες οι διοικητικές διαφορές ουσίας που δεν έχουν μέχρι σήμερα υπαχθεί σ' αυτήν, κατά δε την παρ. 2 εδ. 1 του αυτού άρθρου στις διαφορές αυτές περιλαμβάνονται και αυτές που αναφύονται κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας που αφορά τις διοικητικές συμβάσεις.

Συμβάσεις προς κατασκευή δημοσίων έργων, από τις οποίες γεννώνται διαφορές υπαγόμενες στη δικαιοδοσία των διοικητικών εφετείων νοούνται, όχι όλες οι συμβάσεις που συνάπτονται κατά τη νομοθεσία των δημοσίων έργων, αλλά μόνον εκείνες που ως εκ της φύσεώς τους έχουν διοικητικό χαρακτήρα, ενώ, δεν μπορεί να υπάρξει διοικητική διαφορά από σύμβαση προς κατασκευή δημοσίου έργου που να εμπίπτει στην κατά το άρθρο 94 παρ. 1 του Συντάγματος δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων όταν το δημόσιο έργο εκτελείται από ιδιώτη ανάδοχο για λογαριασμό νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, το οποίο και είναι κύριος ή φορέας του δημοσίου έργου, έστω και αν το νομικό πρόσωπο του ιδιωτικού δικαίου αποτελεί δημόσια επιχείρηση ή ανήκει στο Δημόσιο και το έργο διέπεται κατά ειδική πρόβλεψη του νόμου από τις διατάξεις περί εκτελέσεως δημοσίων έργων (βλ.

Α.Ε.Δ. 8/1992, 10/1987).

Εξάλλου, από τις διατάξεις του ν.2160/1994, που προβλέπουν τα της ίδρυσης και της λειτουργίας του αναιρεσείοντος Οργανισμού Ανέγερσης Νέου Μουσείου Ακρόπολης (Ο.Α.Ν.Μ.Α.) προκύπτει ότι, ο οργανισμός αυτός αποτελεί Ν.Π.Ι.Δ., λειτουργεί χάριν του δημοσίου συμφέροντος, και, ειδικότερα, προς εξυπηρέτηση του, αναμφισβήτητα, δημοσίου σκοπού της ανέγερσης του νέου μουσείου της Ακρόπολης, κατά τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας, διεπόμενο από τις διατάξεις της, περί ανωνύμων εταιρειών (ν.2190/1920), νομοθεσίας (εκτός από αυτές που αντίκεινται στον παραπάνω ιδρυτικό του νόμου), ανήκει εξ ολοκλήρου στο Ελληνικό Δημόσιο, που το επιχορηγεί, και διατελεί υπό τον έλεγχο και εποπτεία του Υπουργού Πολιτισμού.

Τέλος, από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 5 Κ.Πολ.Δ., κατά την οποία, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο, σε περίπτωση καθ' ύλην αρμοδιότητας, εσφαλμένα δέχθηκε ότι είναι αρμόδιο ή αναρμόδιο, με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 47 ή αν το δικαστήριο στο οποίο παραπέμφθηκε η υπόθεση παραβίασε τις διατάξεις του άρθρου 46, προκύπτει ότι, ο παραπάνω λόγος αναίρεσης δημιουργείται μόνο όταν υπάρχει σφάλμα του δικαστηρίου της ουσίας αναφερόμενο σε παραδοχή καθύλην αρμοδιότητας αυτού του ίδιου, επομένως και του εφετείου, και όχι όταν το τελευταίο, επιλαμβανόμενο εφέσεως κρίνει εσφαλμένως ότι το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, που εξέδωσε την εκκαλουμένη απόφαση ήταν ή όχι αρμόδιο καθ' ύλην (Ολ.

ΑΠ 30/95, Ολ ΑΠ 5/2003). Με το μοναδικό (κύριο) λόγο της αναίρεσης προβάλλεται από το αναιρεσείον η από το άρθρ. 559 αρ. 5 ΚΠολΔ αιτίαση με την επίκληση ότι, η προσβαλλομένη απόφαση δέχθηκε εσφαλμένως την υλική αρμοδιότητα του δικάσαντος την ένδικη προσφυγή εφετείου, ενώ αυτή έπρεπε, ως μη αφορώσα διαφορά από δημόσιο έργο, να εκδικαστεί από το, λόγω ποσού, καθύλην αρμόδιο, Πολυμελές Πρωτοδικείο.

Στη προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση του εισαγωγικού δικογράφου της προσφυγής η προσφεύγουσα (αναιρεσίβλητη) εξέθετε σ' αυτό ότι "ύστερα από διενέργεια μειοδοτικού διαγωνισμού, μου ανατέθηκε με την από 24-7-2006 έγγραφη σύμβαση μεταξύ εμού και του (αναιρεσείοντος) Οργανισμού Ανέγερσης Νέου Μουσείου Ακρόπολης (Ο.Α.Ν.Μ.Α.), που αποτελεί Ν.Π.Ι.Δ., ιδρυθέν με το Ν. 2260/1994, η εκτέλεση του δημόσιου έργου των υπηρεσιών συμβούλου Οίκου Ποιοτικού, Ελέγχου (ΟΠΕ) για τις "Οικοδομικές και Ηλεκτρομηχανολογικές Εργασίες του Νέου Μουσείου Ακρόπολης" σύμφωνα με την από 17-3-2006 Διακήρυξη και την από 17-3-2006 Συγγραφή Υποχρεώσεων του έργου και σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 1418/1984 και του Π.Δ. 609/1985.

Ενώ όμως εκτελούσα κανονικά το έργο που είχα αναλάβει, εκπληρώνοντας τις υποχρεώσεις μου για χρόνο πέραν του τριμήνου, και στις 15-11-2006 ζήτησα την καταβολή της πρώτης τριμηνιαίας δόσης της αμοιβής της, ανερχόμενης, μαζί με τον Φ.Π.Α. επί του τιμολογίου παροχής υπηρεσιών που εξέδωσα, στο ποσό των 23.205 ευρώ, το καθού η προσφυγή, όχι μόνον δεν μου κατέβαλε την ως άνω πρώτη τριμηνιαία δόση της αμοιβής της, αλλά στις 23-11-2006 μου κοινοποίησε την υπ' αριθμ.

πρωτ. Φ102/1028/1621/23-11-2006 απόφαση του Προϊσταμένου της Διευθύνουσας τα έργα υπηρεσίας του κ. Ν. Δ., με την οποία, χωρίς να συντρέχει από μέρους μου υπαίτια μη εκπλήρωση των υποχρεώσεών μου ως συμβούλου ΟΠΕ, με κήρυττε έκπτωτη από το ως άνω έργο. 'Ότι κατά της αποφάσεως αυτής που με κήρυττε έκπτωτη, η οποία εκδόθηκε κατά παράβαση του νόμου και χωρίς να συντρέχει υπαίτια από μέρους μου παράβαση των υποχρεώσεών μου ως αναδόχου συμβούλου ΟΠΕ, άσκησα νόμιμα και εμπρόθεσμα την από 5-12-2006 και με αριθμ.

πρωτ. 1058/Φ102/6-12-2006 ένσταση ενώπιον της Προϊστάμενης Αρχής του καθού η προσφυγή, πλην όμως στις 21-12-2006 μου κοινοποιήθηκε απόσπασμα πρακτικού της 30ής/2006 συνεδρίασης του Διοικητικού Συμβουλίου του καθού η προσφυγή, με το οποίο το τελευταίο αποφάσισε την απόρριψη της ενστάσεώς μου και την επικύρωση της ως άνω αποφάσεως του Προϊσταμένου της Διευθύνουσας υπηρεσίας και ήδη, πριν από την άσκηση της προσφυγής της, άσκησα κατά της ως άνω αποφάσεως του Δ.Σ.

του καθού η προσφυγή που απέρριψε την ένστασή μου την από 3-1-2007 αίτηση θεραπείας ενώπιον του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ και του Υπουργού Πολιτισμού" Με βάση τα περιστατικά αυτά, η προσφεύγουσα, ζήτησε να ακυρωθεί η υπό του αρμοδίου Υπουργού σιωπηρώς τεκμαιρομένη απόρριψη της από 3-1-2007 αιτήσεως θεραπείας, που υπέβαλε κατά της αποφάσεως του Διοικητικού Συμβουλίου του καθού η προσφυγή, που εκδόθηκε επί της ενστάσεώς της στην 30η/2006 συνεδρίαση του, να ακυρωθεί η ως άνω υπ' αριθμ.

πρωτ. Φ102/1028/1621/23-11-2006 απόφαση του Προϊσταμένου της Διευθύνουσας τα έργα υπηρεσίας του καθού η προσφυγή κ. Ν. Δ., που την κήρυξε έκπτωτη καθώς και η ως άνω από 12-12-2006 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του καθού η προσφυγή που την επικύρωσε και απέρριψε την ένστασή της, να υποχρεωθεί ο καθού η προσφυγή να της καταβάλει νομιμότοκα το ποσό των 23.205 ευρώ της πρώτης τριμηνιαίας δόσης της αμοιβής της.

Η προσβαλλομένη απόφαση δέχθηκε ότι η, με το ως άνω περιεχόμενο και αίτημα, ένδικη προσφυγή έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα, μετά την τήρηση της προβλεπομένης ενδικοφανούς προδικασίας της ενστάσεως και της αιτήσεως θεραπείας, αφορά, λόγω της ιδιότητας του καθού η προσφυγή και φορέα του δημόσιου έργου ως Ν.Π.Ι.Δ., ιδιωτική διαφορά και όχι διοικητική διαφορά κατά την έννοια του άρθρου 94 παρ. 1 του Συντάγματος και ως εκ τούτου υπάγεται στη δικαιοδοσία των τακτικών πολιτικών Δικαστηρίων, εισαγομένη αρμοδίως και παραδεκτώς ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου (βλ.

άρθρ. 1 παρ. 1-3, 13 παρ. 1 και 2 του Ν.1918/1984, ήδη 1 παρ. 1-3 και 77 παρ. 1 και 2 του Ν.3669/2008 "περί Κώδικα Κατασκευής Δημοσίων Έργων" και 64 Εισ. Ν.Κ.Πολ.Δ.).

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, κατ' ορθή ερμηνεία και εφαρμογή των προαναφερθεισών διατάξεων, δέχθηκε την υλική του αρμοδιότητα προς εκδίκαση της ένδικης προσφυγής, αφού αυτή αναφέρεται σε διαφορά ιδιωτικού δικαίου, προκύπτουσα από σύμβαση κατασκευής δημοσίου έργου μεταξύ της αναιρεσίβλητης αναδόχου ιδιωτικής εταιρείας και του αναιρεσείοντος (φορέα ανάθεσης του έργου), ο οποίος (φορέας), όπως προαναφέρθηκε, αποτελεί νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, που λειτουργεί κατά τις αρχές της ιδιωτικής οικονομίας, διεπόμενο από τις διατάξεις του ν.2190/1920 και επιχορηγούμενο από το Δημόσιο, υπό τον έλεγχο και την εποπτεία του οποίου διατελεί, με αντικείμενο την κατασκευή του, εξυπηρετούντος το δημόσιο συμφέρον, έργου της ανέγερσης νέου μουσείου Ακρόπολης, υπαγομένης, (της διαφοράς) υπό τις παραδοχές αυτές και τα εκτιθέμενα στη μείζονα σκέψη, στην αρμοδιότητα του πολιτικού εφετείου (με 5μελή σύνθεση), απορριπτομένης, συνακολούθως, ως αβάσιμης της προσβαλλομένης με τον παραπάνω αναιρετικό λόγο αιτίασης. Κατ' ακολουθίαν των παραπάνω και ενόψει της μη υπάρξεως άλλου λόγου προς έρευνα πρέπει ν' απορριφθεί στο σύνολό της η ένδικη αίτηση αναίρεσης καθώς και οι ασκηθέντες πρόσθετοι λόγοι, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρ. 495 παρ. 4 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης (άρθρ. 176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 18-1-2011 αίτηση και τος από 22-4-2013 και 19-6-2013 προσθέτους λόγους αναίρεσης της 5051/2010 τελεσίδικης απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης ποσού δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 21 Ιανουαρίου 2014. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Φεβρουαρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ