Supreme Court allows appeal against custody order due to procedural error regarding minor's representation after reaching majority age.

Απόφαση 36 / 2021 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 36/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Θεόδωρο Κανελλόπουλο - Εισηγητή, Μυρσίνη Παπαχίου, Ιωάννη Δουρουκλάκη και Γεώργιο Καλαμαρίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Νοεμβρίου 2020, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ε. Σ. - Δ. του Χ., κατοίκου ... Αττικής. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χαράλαμπο Χαραλάμπους.

Του αναιρεσιβλήτου: Χ. Σ. του Π., κατοίκου ... Αττικής. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Σφυρή.

Μετά την εκφώνηση των ονομάτων των διαδίκων, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την αναβολή της υπόθεσης για τους λόγους που ανέπτυξε. Για το αίτημα της αναβολής τον λόγο έλαβε και ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας, ο οποίος δε συναίνεσε. Το Δικαστήριο διασκέφτηκε και διά του Προέδρου του απέρριψε το αίτημα αναβολής.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-12-2017 αγωγή της Μ. Δ. του Ε., που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 7379/2018 του ίδιου Δικαστηρίου και 1432/2019 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 17-05-2019 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

[Α] Από το συνδυασμό των άρθρων 127 ΑΚ και 63 του ΚΠολΔ συνάγεται ότι αυτός που συμπλήρωσε το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας του είναι ικανός για κάθε δικαιοπραξία και μπορεί να παρίσταται στο δικαστήριο με το δικό του όνομα. Επομένως, μετά την ενηλικίωση του μέχρι τότε ανικάνου παραστάσεως στο δικαστήριο με το δικό του όνομα διαδίκου, παύει αυτοδικαίως η αντιπροσωπευτική εξουσία του νομίμου αντιπροσώπου του (ήτοι των ασκούντων, κατ' άρθρο 1510 ΑΚ, την γονική μέριμνα αυτού γονέων του) και χωρίς να μεσολαβήσει διακοπή της δίκης, κατ' άρθρο 286 ΚΠολΔ, συνεχίζεται η διαδικασία με την συμμετοχή του ενηλίκου διαδίκου. Αν δε η ενηλικίωση αυτού έλαβε χώρα μετά την έκδοση της αποφάσεως του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου, η αναίρεση κατά της αποφάσεως αυτής πρέπει να ασκείται από αυτόν ή κατ' αυτού (αν ο αναιρεσείων έλαβε γνώση της ενηλικιώσεώς του μέχρι της ασκήσεως της αναιρέσεως), στο δικό του όνομα και όχι στο όνομα του τέως αντιπροσώπου του. Τυχόν ασκηθείσα στο όνομα του τελευταίου (αντιπροσώπου του) είναι απαράδεκτος, εκτός αν εγκριθεί εκ των υστέρων από τον ήδη ενήλικο ως δικαιούχο διάδικο (ΑΠ 804/2017, ΑΠ 1166/2009).

Στην προκείμενη περίπτωση, από την προσβαλλόμενη απόφαση, που επιτρεπτά επισκοπείται για τις ανάγκες έρευνας της ικανότητας παράστασης στο Δικαστήριο της αναιρεσείουσας (άρθρ. 63 ΚΠολΔ), προκύπτει ότι αυτή γεννήθηκε στις 12-02-2001 και λόγω της ανηλικότητάς της εκπροσωπήθηκε στο Εφετείο από τη μητέρα της, που ασκούσε τη γονική της μέριμνα και είχε ασκήσει με την ως άνω ιδιότητά της και την ένδικη αγωγή, πλην, όμως, παραδεκτά η αναιρεσείουσα άσκησε ατομικά στο όνομά της την υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, αφού ενηλικιώθηκε στις 12-02-2019, δηλαδή μετά τη συζήτηση κατά οποία εκδόθηκε (στις 14-03-2019) η εφετειακή απόφαση και πριν από την άσκηση της αναίρεσης, η οποία κατατέθηκε στις 17-05-2019.

Σύμφωνα με το άρθρο 1484 του ΑΚ «σε περίπτωση αναγνώρισης εκούσιας ή δικαστικής, αν ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά, το τέκνο έχει ως προς όλα θέση τέκνου γεννημένου σε γάμο απέναντι στους δύο γονείς και τους συγγενείς τους» ενώ κατά το άρθρο 1489 του ΑΚ «αν δεν υπάρχουν κατιόντες, υποχρέωση διατροφής έχουν οι πλησιέστεροι ανιόντες, που ενέχονται σε ίσα μέρη, αν είναι περισσότεροι στον ίδιο βαθμό.

Οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το τέκνο τους από κοινού ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του». Από τις ανωτέρω διατάξεις, σε συνδυασμό με αυτές των άρθρων 1485-1487 και 1493 ΑΚ, συνάγεται ότι ο πατέρας του ανήλικου άγαμου τέκνου, το οποίο αναγνωρίσθηκε εκουσίως ή δικαστικώς ως δικό του τέκνο και δεν έχει εισοδήματα, από περιουσία ή από εργασία, υποχρεούται να το διατρέφει, ανάλογα με τις δυνάμεις του, από κοινού με τη μητέρα του τέκνου.

Το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του ανηλίκου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες ζωής του και περιλαμβάνει τα αναγκαία για τη συντήρηση και εν γένει εκπαίδευσή του έξοδα. Ως συνθήκες ζωής νοούνται οι συγκεκριμένοι όροι διαβίωσης, που ποικίλουν ανάλογα με την ηλικία, τον τόπο κατοικίας, την ανάγκη επιτήρησης και εκπαίδευσης και την κατάσταση της υγείας του δικαιούχου, σε συνδυασμό με την περιουσιακή κατάσταση του υποχρέου.

Για να καθοριστεί το ποσό της δικαιούμενης διατροφής αξιολογούνται κατ' αρχήν τα εισοδήματα των γονέων από οποιαδήποτε πηγή και στη συνέχεια προσδιορίζονται οι ανάγκες του τέκνου, καθοριστικό δε στοιχείο είναι οι συνθήκες της ζωής του, δηλαδή οι όροι διαβίωσής του, χωρίς όμως να ικανοποιούνται οι παράλογες αξιώσεις (ΑΠ 1250/2019).

Ο γονέας που ενάγεται προς καταβολή ολόκληρου του ποσού της διατροφής, μπορεί να επικαλεστεί κατ' ένσταση, κατ' άρθρο 1489 § 2 ΑΚ και 262 ΚΠολΔ, ότι και ο άλλος γονέας έχει την οικονομική δυνατότητα, σε σχέση με τη δική του και σε συνδυασμό με τις λοιπές υποχρεώσεις του, να καλύψει μέρος της ανάλογης διατροφής του ανηλίκου, οπότε με την απόδειξη της ένστασης αυτής περιορίζεται η υποχρέωση του εναγομένου γονέα κατά το ποσό που αντιστοιχεί στην οικονομική δυνατότητα και στη βάση αυτής υποχρέωση συνεισφοράς του άλλου γονέα (ΑΠ 995/2019, ΑΠ 1156/2017, ΑΠ 541/2015).

Περαιτέρω, για την πληρότητα της αιτιολογίας της απόφασης, αρκεί να διαλαμβάνονται σ' αυτή με επάρκεια η έλλειψη εισοδημάτων του ανηλίκου, η αδυναμία του να εργασθεί, οι οικονομικές δυνατότητες των γονέων του, οι ανάγκες του, που είναι προσδιοριστικές του ύψους της καταβλητέας διατροφής, και το απαιτούμενο για όλες τις ανάγκες του συνολικό ποσό της κατά μήνα χρηματικής δαπάνης που συνιστά την ανάλογη διατροφή του, χωρίς να απαιτείται να προσδιορίζεται με ακρίβεια και το απαραίτητο για την κάλυψη κάθε επί μέρους ανάγκης του, που προκύπτει από τις συνθήκες της ζωής του, χρηματικό ποσό (ΑΠ 1761/2013, ΑΠ 2046/2013).

[Β] Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε, με την προσβαλλομένη απόφασή του, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά:

«Από τις εκτός γάμου σχέσεις με τον εναγόμενο η ενάγουσα γέννησε στις 12-02-2001 ένα θήλυ τέκνο την Ε.Σ.-Δ.(αναιρεσείουσα), η οποία ενηλικιώνεται στις 12-02-2019. Η τελευταία αναγνωρίστηκε ως φυσικό τέκνο του εναγόμενου (αναιρεσιβλήτου) με την 7/2014 απόφαση του Εφετείου Αθηνών που έχει καταστεί αμετάκλητη με την 1634/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου. Η ενάγουσα ασκεί αποκλειστικά τη γονική μέριμνα της παραπάνω ανήλικης, όπως προβλέπει το άρθρο 1515 παρ.1 εδ.α' ΑΚ. Η θυγατέρα των διαδίκων αδυνατεί να διαθρέψει το εαυτό της διότι στερείται εισοδημάτων από οποιαδήποτε πηγή και λόγω της ηλικίας της δεν έχει τη δυνατότητα να εργαστεί. Ως εκ τούτου υπόχρεοι προς διατροφή της είναι από κοινού οι γονείς της, έκαστος αναλόγως των οικονομικών του δυνάμεων, το μέτρο δε της διατροφής της πρέπει να προσδιοριστεί με βάση τις ανάγκες της, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες διαβίωσής της και περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση, περίθαλψη, εκπαίδευση εν γένει και ανατροφή της, αξιολογώντας όμως το βιοτικό επίπεδο και τις οικονομικές δυνάμεις των γονέων.

Ο εναγόμενος είναι πρόεδρος διευθύνων σύμβουλος και ιδρυτής της εισηγμένης στο Χρηματιστήριο ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "... ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ" και το διακριτικό τίτλο ..." στο μετοχικό κεφάλαιο της οποίας συμμετέχει με ποσοστό 34,85%. Η συγκεκριμένη εταιρεία συμμετέχει ως μητρική σε όμιλο εταιρειών και διαθέτει έξι θυγατρικές εταιρείες, τρείς στο εξωτερικό (Κύπρο, Ελβετία, Ηνωμένο Βασίλειο) και τρείς στην Ελλάδα, έχοντας επιτύχει να συγκαταλέγεται μεταξύ των μεγαλυτέρων εταιριών του κλάδου της παγκοσμίως.

Διαθέτει πολυετή πείρα στον τομέα της πληροφορικής ιδίως στον χρηματοοικονομικό τομέα αλλά και στις νέες τεχνολογίες με διακεκριμένο πελατολόγιο τόσο στο εξωτερικό όσο και στην Ελλάδα, όπου αναλαμβάνει σημαντικά δημόσια έργα. Ενδεικτικά αναφέρεται το έργο της ψηφιοποίησης των πρακτικών των δικαστικών συνεδριάσεων που ανέλαβε το Δεκεμβριο του 2015 σε σύμπραξη με το ελληνικό δημόσιο με τη σύσταση μάλιστα προς τούτο ανώνυμης εταιρείας ειδικού σκοπού με μοναδικό μέτοχο την ίδια (...).

Ο εναγόμενος έλαβε το έτος 2016 για αμοιβές λόγω της θέσης του στο διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας το ποσό των 274.996 ευρώ (προ φόρου και ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης), ενώ δήλωσε εισόδημα από μερίσματα (προ φόρων) ημεδαπής προέλευσης 4.030,44 ευρώ, από μερίσματα (προ φόρων) αλλοδαπής προέλευσης το ποσό των 8.630,85 ευρώ, από τόκους (προ φόρων) ημεδαπής προέλευσης το ποσό των 2.981,26 ευρώ και από τόκους (προ φόρων) αλλοδαπής προέλευσης το ποσό των 571,93 ευρώ, όπως προκύπτει και από το προσκομιζόμενο αντίγραφο της υποβληθείσας για το έτος 2016 φορολογικής του δήλωσης.

Όπως ο ίδιος άλλωστε παραδέχεται, το συνολικό καθαρό εισόδημά του για το παραπάνω έτος ανερχόταν στο ποσό των 180.281,59 ευρώ, ενώ κατά το έτος 2015 αποδείχθηκε ότι έλαβε από μερίσματα λόγω διανομής αφορολόγητων αποθεματικών το ποσό των 80.000 ευρώ. Σημειώνεται ότι τα ποσά που αντιστοιχούν στις φορολογικές του υποχρεώσεις, όπως και η καταβολή ποσού 23.982,39 ευρώ για τον ΕΦΚΑ για το έτος 2017 και ποσού 2.476,21 ευρώ για τον ΕΝΦΙΑ δεν προαφαιρούνται από το εισόδημά του αλλά συνεκτιμώνται ως επί πλέον βιοτική ανάγκη του υπόχρεου.

Ο εναγόμενος κατοικεί με τη σύζυγό του, ..., σε διώροφη κατοικία (μαιζονέτα) συνολικής επιφανείας 240 τ.μ επί οικοπέδου 580,13 τ.μ, με υπόγειο 114 τ.μ και χώρους στάθμευσης 82 τ.μ που βρίσκεται στη ... Αττικής. Επ' αυτής διατηρεί το δικαίωμα επικαρπίας σε ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου με τη σύζυγό του και βαρύνεται αναλόγως με τις λειτουργικές της δαπάνες.

Ο εναγόμενος καταβάλει ετησίως 37.000 ευρώ περίπου προς εξόφληση του στεγαστικού δανείου που έλαβε από κοινού με τη σύζυγό του από την Τράπεζα Πειραιώς για την ανέγερση του παραπάνω ακινήτου. Οι δόσεις του δανείου συνεκτιμώνται ως επιπλέον βιοτική ανάγκη. Δεν προαφαιρείται δηλαδή από τα εισοδήματά του αλλά λαμβάνεται υπόψη ως στοιχείο προσδιοριστικό της αξίας της περιουσίας του καθώς και ως στοιχείο προσδιοριστικό των συνθηκών διαβίωσής του.

Αποδείχθηκε επίσης ότι ο εναγόμενος έχει στην κυριότητά του 13 οριζόντιες ιδιοκτησίες συνολικού εμβαδού 2.000 τ.μ. σε πολυκατοικία στο κέντρο της … (...), οι οποίες ουδέν εισόδημα του αποφέρουν, καθόσον δεν είναι μισθωμένες μη διαθέτοντας τις κατάλληλες προς τούτο υποδομές. Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι διαθέτει την επικαρπία ενός οικοπέδου εκτάσεως 1.041,61 τ.μ , με την επ' αυτού ανεγερθείσα διώροφη οικία εμβαδού 199,36 τ.μ.

με βοηθητικούς χώρους και δεξαμενή κολύμβησης που βρίσκεται στο ... και χρησιμοποιείται ως εξοχική κατοικία του ίδιου και της οικογένειάς του. Ως εκ τούτου δεν του αποφέρει εισόδημα. Τέλος αποδείχθηκε ότι ο εναγόμενος έχει στην κυριότητά του δύο επιβατικά αυτοκίνητα: το με αριθμό κυκλοφορίας ... , 4.196 κ.εκ (έτους α' κυκλοφορίας 2009) και το με αριθμό κυκλοφορίας ... , 2.418 κ.εκ (έτους α' κυκλοφορίας 2015).

Η σύζυγός του δεν εργάζεται ωστόσο, όπως προκύπτει από την κοινή φορολογική τους δήλωση για το έτος 2016, η τελευταία δηλώνει 10.755,54 ευρώ από κύριες συντάξεις και 2.590,44 ευρώ από επικουρικές συντάξεις-μερίσματα με αναλογούντα φόρο 933,05 ευρώ, από μερίσματα στην αλλοδαπή 350,21 ευρώ, από τόκους καταθέσεων στην ημεδαπή 439,92 ευρώ με αναλογούντα φόρο 57,41 ευρώ, από τόκους καταθέσεων στην αλλοδαπή 88,35 ευρώ και από ακίνητα 4.800 ευρώ και 1.200 ευρώ.

Ανεξαρτήτως της μη απόδειξης απορίας της συζύγου του ο εναγόμενος βαρύνεται με την υποχρέωση συνεισφοράς κατά το άρθρο 1389 ΑΚ έναντι της συζύγου του. Επίσης βαρύνεται με τη διατροφή των δύο ενηλίκων τέκνων του που απέκτησε από το γάμο του με την τελευταία, τα οποία σπουδάζουν στο Λονδίνο και εκ του λόγου αυτού δεν έχουν υποχρέωση μέχρι την περάτωση των σπουδών τους να εργαστούν.

Η σχετική δαπάνη (σπουδών και διαβίωσης) ανέρχεται στο ποσό των 40.000 ευρώ περίπου ετησίως. Δεν αποδείχθηκε όμως ότι βαρύνεται με τη δαπάνη διατροφής της υπέργηρης μητέρας του παρά τα αντίθετα υποστηριζόμενα με τον α' λόγο της έφεσής του. Άλλα εισοδήματα ή περιουσία δεν αποδείχθηκε ότι διαθέτει ο εναγόμενος.

Η μητέρα της ανήλικης εργαζόταν μέχρι το 2009 (οπότε έκανε χρήση του δικαιώματος της εθελουσίας εξόδου λαμβάνοντας αποζημίωση 88.000 ευρώ) ως υψηλόβαθμο στέλεχος στην τράπεζα HSBC ΒΑΝΚ PLC με υψηλές αποδοχές που κατά το τελευταίο πριν την αποχώρησή της έτος ανήλθαν σε 48.000 ευρώ ετησίως. Μετά τη συνταξιοδότησή της σε ηλικία 48 ετών, οι προσπάθειες που κατέβαλε να εργασθεί ως ασφαλιστικός σύμβουλος δεν αποδείχθηκε ότι ευοδώθηκαν, παρά την εμπειρία της στον χρηματοοικονομικό τομέα, συνηγορούσας της οικονομικής κρίσης αλλά και της ηλικίας της, παρά τα αντίθετα υποστηριζόμενα από τον εναγόμενο με τον β' λόγο της έφεσής του ότι πορίζεται εισοδήματα από αδήλωτη εργασία.

Έτσι το εισόδημά της περιορίστηκε μετά ταύτα στην καταβαλλόμενη μηνιαίως από το ΙΚΑ (κύρια και επικουρική) σύνταξή της, η οποία κατά τον επίδικο χρόνο ανέρχεται σε 1.100 ευρώ συνολικά, με την επισήμανση ότι ο αναλογών φόρος και η εισφορά αλληλεγγύης δεν αφαιρούνται από το εισόδημά της αλλά συνεκτιμώνται ως επί πλέον βιοτική ανάγκη.

Ομοίως δεν αφαιρούνται από το εισόδημά της αλλά συνεκτιμώνται ως επί πλέον βιοτικές της ανάγκες τα ποσά που η ενάγουσα καταβάλει για τη ρύθμιση των τραπεζικών οφειλών της όπως αυτές καθορίστηκαν με την 195/2015 απόφαση του Ειρηνοδικείου Καλλιθέας με την υπαγωγή της στο ν.3869/2010, των ληξιπροθέσμων οφειλών της προς τη ΔΟΥ, των ληξιπροθέσμων οφειλών προς τη ΔΕΗ και το ποσό του ΕΝΦΙΑ.

Αποδείχθηκε περαιτέρω ότι η ενάγουσα έχει στην πλήρη κυριότητά της: κατά ποσοστό 100% ένα διαμέρισμα του 3ου ορόφου στη ... Αττικής, εμβαδού 112 τ.μ, κατασκευής του 1970, όπου κατοικεί με την ανήλικη θυγατέρα της, μια ημιτελή μη ηλεκτροδοτούμενη εξοχική κατοικία, εμβαδού 106 τ.μ, επί οικοπέδου 1050 τ.μ που βρίσκεται στο δήμο ...

στην Εύβοια και κατά ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου ένα οικόπεδο 407,20 τ.μ. στην ίδια ως άνω περιοχή, καθώς και την ψιλή κυριότητα ενός καταστήματος εμβαδού 2,85 τ.μ και ενός διαμερίσματος 71,55 τ.μ. στην .... Ουδέν των ανωτέρω ακινήτων αποδείχθηκε ότι αποφέρει οποιοδήποτε εισόδημα στην ενάγουσα. Τέλος διαθέτει ένα ΙΧΕ αυτοκίνητο HONDA CRV, 1998 κ.εκ, έτους α' κυκλοφορίας 2005.

Άλλη περιουσία ή εισοδήματα δεν αποδείχθηκε ότι διαθέτει η ενάγουσα, ούτε αποδείχθηκε ότι βαρύνεται με την υποχρέωση διατροφής άλλων προσώπων πλην της ανήλικης κόρης της Ε. Σ.-Δ., με την οποία συγκατοικεί στο προαναφερόμενο διαμέρισμα ιδιοκτησίας της στη ....

Συνεπώς αυτή δεν βαρύνεται με δαπάνες στέγασης, πλην της ανάλογης συμμετοχής της στις συνήθεις λειτουργικές δαπάνες της κατοικίας (θέρμανσης, φωτισμού, τηλεφωνίας κλπ).

Η ανήλικη κόρη των διαδίκων φοιτά κατά το επίδικο διάστημα ως μαθήτρια της Β' Λυκείου στο φημισμένο ιδιωτικό εκπαιδευτήριο "ΣΧΟΛΗ ..." όπου παρακολουθεί (κατόπιν επιτυχούς εξετάσεως) το τμήμα διεθνούς απολυτηρίου (ΙΒ- lnternational Baccalaureate), το οποίο λόγω του ολοκληρωμένου προγράμματος σπουδών που προσφέρει σε συνδυασμό με την πολυετή πείρα του σχολείου εξασφαλίζει στους μαθητές του την πρόσβαση στα μεγαλύτερα και διακεκριμένα πανεπιστήμια της αλλοδαπής τόσο στην Ευρώπη (Cambridge, Oxford, LSE, UCL, lmperial, Warwick, Edinburgh, King's, Queen Mary, Brighton, Sussex, Lausanne, Humanitas στο Μιλάνο, Groningen, Amsterdam στις Κ.Χώρες) όσο και στις Η.Π.Α (Princeton, Cornell, Columbia, Brown, n-lfts, Daramuth, Babson, Bendey), αλλά και στον Καναδά (British Columbia, McGill) με μεγάλη επιτυχία διεθνώς.

Η φοίτησή της ολοκληρώνεται κατά το σχολικό έτος 2018-2019. Η ετήσια δαπάνη για τα δίδακτρα εκάστου σχολικού έτους στο συγκεκριμένο εκπαιδευτήριο αποδείχθηκε ότι ανέρχεται σε 13.795 ευρώ. Των ιδίων προνομίων άλλωστε απήλαυσαν και οι μεγαλύτερες κόρες του εναγόμενου που φοίτησαν στο εξ ίσου φημισμένο εκπαιδευτήριο "..." και ακολούθως συνέχισαν τις σπουδές τους (πανεπιστημιακές) στη Μ.

Βρεττανία. Η δαπάνη για την προμήθεια των απαραίτητων για την παρακολούθηση του ανωτέρω προγράμματος σπουδών, βιβλίων με βάση τον προτεινόμενο από το σχολείο πίνακα και τη δήλωση επιλογής της μαθήτριας αποδείχθηκε ότι ανέρχεται σε 534 ευρώ ετησίως, για δε τα σχολικά αναλώσιμα ανέρχεται σε 231 ευρώ, ενώ η δαπάνη για την προμήθεια φορητού ηλεκτρονικού υπολογιστή που συνιστά απαραίτητο και αναγκαίο εργαλείο για την παρακολούθηση του ΙΒ και την εκπόνηση των απαιτούμενων εργασιών και ασκήσεων αποδείχθηκε ότι ανέρχεται στο ποσό των 979 ευρώ.

Επίσης για τη συμμετοχή της ανήλικης στις εκδρομές που διοργανώνει το σχολείο της αποδείχθηκε ότι απαιτείται το ποσό των 850 ευρώ ετησίως, ενώ για τον παραθερισμό της ανήλικης κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών σε παιδικές κατασκηνώσεις (Το ... στο Λαύριο, ... στον Παρνασσό, καθόσον η μητέρα της αδυνατεί να της προσφέρει παραθεριστική διαμονή λόγω του ημιτελούς της άνω εξοχικής κατοικίας της), ανάγκη που κρίνεται απαραίτητη για την ψυχική και σωματική της ισορροπία και την ανάπτυξή της, το κόστος (διαμονής και σίτισης) αποδείχθηκε ότι ανέρχεται ετησίως σε 1.150 ευρώ.

Αποδείχθηκε ακόμη ότι η ενάγουσα έχει ασφαλίσει την ανήλικη κόρη της στην ιδιωτική ασφαλιστική εταιρεία "Εθνική Ασφαλιστική" στο νοσοκομειακό πρόγραμμα "πλεονεκτικό" με ετήσιο ασφάλιστρο που ανέρχεται σε 576 ευρώ. Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι η ανήλικη διαγνώστηκε ότι πάσχει από μεικτή αγχώδη και καταθλιπτική διαταραχή.

Εκ του λόγου αυτού ουνεστήθη ως αναγκαία η ψυχολογική της υποστήριξη από ειδικούς ψυχολόγους εφήβων με συχνότητα οκτώ συνεδριών μηνιαίως για την ανήλικη και τεσσάρων συμβουλευτικών συνεδριών για την ενάγουσα μητέρα της. Το κόστος των συνεδριών αυτών για το χρονικό διάστημα από το Δεκέμβριο του 2016 ως το Δεκέμβριο του 2017 (χωρίς όμως να αποδειχθεί ότι παρίσταται ανάγκη παράτασής τους πέραν αυτού) αποδείχθηκε ότι ανέρχεται συνολικά σε 1260 ευρώ, ενώ η δαπάνη για τις υπηρεσίες γναθοχειρουργού (δύο χειρουργικές εξαγωγές) προς την ανήλικη αλλά και για την υποβολή της σε πανοραμική ακτινογραφία προς διάγνωση του προβλήματος αποδείχθηκε ότι ανήλθε για το επίδικο διάστημα σε 526 ευρώ.

Όλες οι υπόλοιπες ιατροφαρμακευτικές της δαπάνες και δαπάνες περίθαλψης καλύπτονται τόσο από την προαναφερθείσα ιδιωτική ασφαλιστική σύμβαση αλλά και από την κάλυψη που προσφέρει σ' αυτήν ως προστατευόμενο μέλος ο φορέας ασφάλισης της μητέρας της (ΙΚΑ). Δεν αποδείχθηκε ωστόσο ότι η ανήλικη έχει ανάγκη παρακολούθησης ιδιαιτέρων μαθημάτων κατ' οίκον στα μαθηματικά, την αγγλική γλώσσα, τη βιολογία και τη χημεία, ούτε ότι απαιτείται η παρακολούθηση μαθημάτων στο φροντιστήριο ...

στο Μαρούσι για τη διευκόλυνση της εισαγωγής της σε πανεπιστήμια της Αμερικής. Και τούτο διότι το ίδιο το εκπαιδευτήριο "..." με το πρόγραμμα σπουδών που προσφέρει στους μαθητές του καλύπτει πλήρως όλες τις ανάγκες των υποψηφίων για την επιτυχή πρόσβαση στα πανεπιστήμια της αλλοδαπής τόσο στον τομέα της αγγλικής γλώσσας, την οποίαν η ανήλικη (όπως αποδείχθηκε) κατέχει σε υψηλό επίπεδο (-High level ) αλλά και στα υπόλοιπα μαθήματα (βλ.

και έντυπο του σχολείου της που την αφορά με τις σημάνσεις των μαθημάτων επιλογής της και την αναφορά γνωστικού επιπέδου αυτής, ομοίως υψηλού στη βιολογία καθώς και στη χημεία) πέραν του ότι παρέχει εντός του σχολείου απογευματινό ενισχυτικό πρόγραμμα συμπεριλαμβανομένης και της ξένης γλώσσας (βλ. και προσκομιζόμενα προγράμματα ως άνω εκπαιδευτηρίου).

Κατά τα λοιπά οι δαπάνες διαβίωσης της ανήλικης, δηλαδή σίτισης, ένδυσης, υπόδησης, ψυχαγωγίας, αλλά και συμμετοχής στις λειτουργικές δαπάνες της κατοικίας της είναι οι συνήθεις δαπάνες παιδιών της αντίστοιχης με αυτήν ηλικίας. Με βάση λοιπόν τις προαναφερόμενες ανάγκες της ανήλικης όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής της, περιλαμβάνοντας όλα τα αναγκαία για τη συντήρηση, περίθαλψη, ανατροφή και εκπαίδευσή της, μετά συνεκτίμηση των οικονομικών δυνάμεων, της κοινωνικής θέσεως, του μορφωτικού επιπέδου και των συνθηκών της ζωής εκάστου των γονέων, χωρίς να ικανοποιούνται παράλογες απαιτήσεις, η κατά μήνα διατροφή γι' αυτήν πρέπει να καθοριστεί για το επίδικο διάστημα στο ποσό των 2.000 ευρώ.

Στο ποσό αυτό συμπεριλαμβάνεται και η αποτιμητή σε χρήμα προσφορά των φροντίδων και περιποιήσεων της ενάγουσας αλλά και η παροχή στέγης προς το τέκνο. Από το ποσό αυτό ο εναγόμενος πατέρας της δύναται να καταβάλει το ποσό των 1600 ευρώ μηνιαίως, προδήλως εν όψει των ως άνω αποδειχθέντων, χωρίς να κινδυνεύει η δική του διατροφή, ούτε βέβαια και των λοιπών προσώπων που είναι υποχρεωμένος να διατρέφει.

Κατά το υπόλοιπο ποσό των 400 ευρώ μηνιαίως που απαιτείται για τη διατροφή της ανήλικης συμμετέχει και η ενάγουσα μητέρα της με μέρος του εισοδήματός της, την παροχή στέγης σ' αυτή και την προσφορά της προσωπικής της εργασίας και απασχόλησης για την περιποίηση και φροντίδα της. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο συνεπώς που έκρινε ότι η ανάγκες διατροφής της ενάγουσας ανέρχονται για το επίδικο διάστημα στο μεγαλύτερο ποσό των 3.500 ευρώ και ότι η συμμετοχή του εναγόμενου σ' αυτή πρέπει να προσδιοριστεί στο ποσό των 3.100 ευρώ, εσφαλμένα τις αποδείξεις εκτίμησε όπως βάσιμα ισχυρίζεται με τον τρίτο λόγο της έφεσής του ο εναγόμενος».

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο δέχθηκε κατ' ουσίαν την έφεση, εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση και, στη συνέχεια, δικάζοντας επί της αγωγής της αναιρεσείουσας έναντι του αναιρεσιβλήτου θετού πατέρα της, δέχθηκε αυτήν εν μέρει και αναγνώρισε ότι ο τελευταίος οφείλει στην αναιρεσείουσα ως διατροφή σε χρήμα, για το χρονικό διάστημα από την 07-07-2017 μέχρι την ενηλικίωσή της (12-02-2019), το ποσό των 1.600 ευρώ μηνιαίως, με το νόμιμο τόκο από την καθυστέρηση κάθε παροχής και μέχρι την πλήρη εξόφληση.

Με αυτά που δέχθηκε και έτσι που έκρινε το Εφετείο, στέρησε την προσβαλλόμενη απόφασή του από νόμιμη βάση, παραβιάζοντας εκ πλαγίου τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1485-1487, 1493, 1489 ΑΚ, καθόσον διέλαβε ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες σχετικά με τα ουσιώδη για την έκβαση της δίκης ζητήματα των μηνιαίων εισοδημάτων του αναιρεσιβλήτου και των μηνιαίων αναγκών της αναιρεσείουσας, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο ως προς το υποκείμενο σ' αυτόν ανάλογο ποσοστό συμμετοχής τόσο του υποχρέου εναγομένου πατέρα (αναιρεσίβλητου), όσο και της συνυπόχρεης μητέρας στη διατροφή του κοινού τέκνου τους.

Ειδικότερα, α) ενώ δέχεται, ως προς τα εισοδήματα του αναιρεσιβλήτου, ότι αυτός έλαβε κατά το έτος 2016 (που δεν περιλαμβάνεται στο επίδικο χρονικό διάστημα) για αμοιβές, μερίσματα και τόκους (προ φόρων) το ποσό των 291.210,48 ευρώ, ακολούθως αναφέρει ότι "όπως ο ίδιος άλλωστε παραδέχεται, το συνολικό καθαρό εισόδημά του για το παραπάνω έτος ανερχόταν στο ποσό των 180.281,59 ευρώ, με αποτέλεσμα να προκύπτει ασάφεια σχετικά με το συγκεκριμένο ποσό που, τελικά, δέχθηκε ως εισόδημα του αναιρεσιβλήτου κατά το ανωτέρω έτος, β) δεν διαλαμβάνει παραδοχή, αν και κατά το κρίσιμο - ένδικο χρονικό διάστημα (7-7-2017 έως 12-2-2019) το ετήσιο εισόδημα του αναιρεσιβλήτου ήταν αντίστοιχο με αυτό του ως άνω αναφερόμενου έτους 2016 ή, αντίθετα, υπήρξε μεταβολή αυτού, ώστε να κριθεί, αν το ποσό των 1600 ευρώ, στο οποίο καθόρισε την οφειλόμενη από αυτόν μηνιαία διατροφή του ανηλίκου είναι, σε συνδυασμό και με τις οικονομικές δυνατότητες της μητέρας αυτού, ανάλογο με τα εισοδήματά του, συνεκτιμώμενης και της παράλληλης, κατά τις παραδοχές της απόφασης, υποχρέωσης συνεισφοράς αυτού έναντι της συζύγου του και διατροφής των άλλων δύο ενηλίκων τέκνων του, γ) προσδιορίζει το σύνολο των αναγκών της αναιρεσείουσας στο ποσό των 2.000 ευρώ, παραθέτοντας επί μέρους έξοδα των εν λόγω αναγκών ύψους 1.565 ευρώ περίπου, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων αφορούν τη φοίτησή της στο ιδιωτικό εκπαιδευτήριο, και συμπεριλαμβάνοντας στο εναπομένον υπόλοιπο των 435 ευρώ αφενός μεν όλες τις λοιπές "δαπάνες διαβίωσης της ανήλικης, δηλαδή σίτισης, ένδυσης, υπόδησης, ψυχαγωγίας, αλλά και συμμετοχής στις λειτουργικές δαπάνες της κατοικίας της", αφετέρου δε την αποτιμητή σε χρήμα προσφορά των φροντίδων και περιποιήσεων της μητέρας της αναιρεσείουσας αλλά και την παροχή από αυτή στέγης προς το τέκνο της", με αποτέλεσμα να δημιουργούνται αμφιβολίες, αν συνεκτιμήθηκαν, πράγματι, όλα τα προσδιοριστικά των αναγκών αυτών στοιχεία και ιδιαίτερα, ενόψει και της μη αποτίμησης αυτών, η κάλυψη των στεγαστικών αναγκών του ανηλίκου από τη μητέρα του, αλλά και να μην αιτιολογείται επαρκώς η κρίση της προσβαλλόμενης, ότι το παραπάνω ποσό ανταποκρίνεται και καλύπτει την αντιμετώπιση όλων των ανωτέρω λοιπών αναγκών της ανήλικης, και δ) προκαλείται, επίσης, ασάφεια σχετικά με το εάν, για την παραδοχή της προσβαλλόμενης ότι οι δαπάνες διαβίωσης της αναιρεσείουσας είναι "οι συνήθεις δαπάνες παιδιών της αντίστοιχης με αυτήν ηλικίας", ελήφθησαν υπόψη οι οικονομικές δυνατότητες και οι λοιπές συνθήκες διαβίωσης των γονέων της αναιρεσείουσας και ιδιαίτερα του αναιρεσιβλήτου, αν δηλαδή οι συνήθεις αυτές δαπάνες αφορούν παιδιά, που βρίσκονται στην ίδια κατάσταση από άποψη οικονομικών δυνατοτήτων των γονέων τους.

Επομένως, ο πρώτος, κατά το δεύτερος σκέλος, από τον αρ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος της αίτησης αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η ως άνω πλημμέλεια, είναι βάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν τούτων, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων, οι οποίοι καλύπτονται από την αναιρετική εμβέλεια του ως άνω κριθέντος ως βασίμου, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναιρέσεως και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση. Στη συνέχεια δε, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά την παρ. 3 του άρθρου 580 ΚΠολΔ, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο που δίκασε, συντιθέμενο από άλλον δικαστή, εκτός εκείνου που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ). Τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε προτάσεις, πρέπει να επιβληθούν σε βάρος του αναιρεσιβλήτου λόγω της ήττας του (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1432/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, εκτός εκείνου που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.

Επιβάλλει στον αναιρεσίβλητο τη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 24 Νοεμβρίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 15 Ιανουαρίου 2021.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ