36/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 36 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 36/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Γεώργιο Σακκά, Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη και Χαράλαμπο Καλαματιανό, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 24 Οκτωβρίου 2014, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Α. Η. του Σ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Πολιτικό.

Του αναιρεσιβλήτου: ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βασίλειο Κούρτη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-5-2004 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5529/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5735/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 7-10-2011 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Χατζηπαναγιώτης διάβασε την από 12-9-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη όλων των λόγων της από 7-10-2011 και με αριθμό κατάθεσης 818/2011 αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθμ. 5735/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, ειδικής διαδικασίας αυτοκινήτων. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330 και 914 Α.Κ., συνάγεται, ότι, προϋποθέσεις της ευθύνης για αποζημίωση από αδικοπραξία είναι η υπαιτιότητα του υπόχρεου, η οποία υπάρχει και στην περίπτωση της αμέλειας, δηλαδή όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, η παράνομη συμπεριφορά του υπόχρεου σε αποζημίωση έναντι εκείνου που ζημιώθηκε και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της ζημίας.

Η παράνομη συμπεριφορά, ως όρος της αδικοπραξίας, μπορεί να συνίσταται όχι μόνο σε θετική πράξη, αλλά και σε παράλειψη, εφόσον στην τελευταία αυτή περίπτωση εκείνος που υπέπεσε στην παράλειψη ήταν υποχρεωμένος σε πράξη από το νόμο ή τη δικαιοπραξία, είτε από την καλή πίστη κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη.

Αιτιώδης δε συνάφεια υπάρχει, όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου, ήταν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε ως αποδειχθέντα επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Περαιτέρω, η παράβαση διατάξεων του Κ.Ο.Κ. δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του επελθόντος αποτελέσματος (ΑΠ 239/2011, ΑΠ 147/2011, ΑΠ 75/2005).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 1 εδ. β' του ΚΠολΔ, η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνον αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς. Η από την διάταξη αυτή παράβαση ελέγχεται μόνον αν τα διδάγματα της κοινής πείρας αφορούν στην ερμηνεία ή εφαρμογή κανόνων δικαίου, δηλαδή εξειδίκευση αορίστων νομικών εννοιών ή υπαγωγή πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς, όχι όμως όταν χρησιμεύουν προς συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων ή εκτίμηση αποδείξεων.

Περαιτέρω, ο λόγος αναίρεσης από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ιδρύεται και όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά, δηλ. υπάρχει έλλειψη αιτιολογίας ή τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του κανόνα δικαίου, για την επέλευση της απαγγελθείσας έννομης συνέπειας ή την άρνησή της, δηλ.

υπάρχει ανεπαρκής αιτιολογία (ΟλΑΠ 1/1999). Ενώ δεν ιδρύεται, όταν οι ελλείψεις ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων, εφόσον το πόρισμα από την εκτίμηση αυτή εκτίθεται σαφώς (ΟλΑΠ 24/1992, ΑΠ 861/1984). Ούτε επίσης ιδρύεται ο λόγος από την αναφορά ή μη στην επιχειρηματολογία των διαδίκων ή από την επιχειρηματολογία του δικαστηρίου (ΑΠ 16/ 2005).

Τέλος, επί αδικοπραξίας, σύμφωνα με τα άρθρα 297 και 914 ΑΚ, οι αιτιολογίες πρέπει να καλύπτουν την υπαιτιότητα, την ζημία και τον αιτιώδη σύνδεσμο (ΑΠ 16/2005).- Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, αναφορικά με το ζήτημα των συνθηκών υπό τις οποίες έλαβε χώρα το ένδικο τροχαίο ατύχημα και της εμπλοκής ή μη στην επέλευση τούτου αγνώστου αριθμού κυκλοφορίας και λοιπών στοιχείων αυτοκινήτου, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά περί πραγμάτων κρίση του, τα ακόλουθα: "Την 1.8.2002 και περί ώρα 05.15', ο ενάγων οδηγώντας την υπ' αριθμ.

κυκλοφορίας ... δίκυκλη μοτοσυκλέτα του με την υπερβολική ταχύτητα άνω των 100 χιλ. την ώρα εκινείτο επί της Λεωφόρου Κηφισίας με κατεύθυνση από Αθήνα προς Κηφισιά και στο αριστερό μέρος της μεσαίας λωρίδας κυκλοφορίας. Η παραπάνω Λεωφόρος είναι οδός διπλής κατευθύνσεως με τρεις λωρίδες ανά κατεύθυνση και με νησίδα ασφαλείας με σιδερένια κιγκλιδώματα στο μέσον των δύο ρευμάτων κυκλοφορίας της.

Το συνολικό πλάτος του οδοστρώματος του ανωτέρω ρεύματος κυκλοφορίας είναι 10,70 μέτρα και το πλάτος του πεζοδρομίου είναι 1,80 μέτρα... Όταν ο ενάγων έφθασε στο ύψος του Νοσοκομείου "Υγεία", Ο.Α. 354, όπου η ανωτέρω Λεωφόρος είναι ευθεία σε μήκος 500 μέτρα και το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας είναι 70 χιλ.

την ώρα καθοριζόμενο από σχετική πινακίδα... αι ενώ η ορατότητά του δεν περιοριζόταν, η κυκλοφορία των οχημάτων ήταν αραιή, η κατάσταση της οδού καλή και ξηρά και υπήρχε τεχνητός φωτισμός, απώλεσε την ισορροπία του και εξετράπη από την πορεία του προς τ' αριστερά, προσέκρουσε στο κράσπεδο της νησίδας ασφαλείας του άξονα του οδοστρώματος με αποτέλεσμα να ανατραπεί η μοτοσυκλέτα, ο ενάγων οδηγός της να εκτιναχθεί από αυτήν, να προσκρούσει το σώμα του στο μεταλλικό στηθαίο ασφαλείας και να εμπλακεί μεταξύ των σιδερένιων κιγκλιδωμάτων, ήτοι μεταξύ πασσάλων και οριζόντιων δοκών.

Αποτέλεσμα όλων των ανωτέρω ήταν ο σοβαρός τραυματισμός του ενάγοντος και ειδικότερα η αποκοπή και των δύο χεριών του, πάνω από τους αγκώνες. Ο ενάγων εντοπίσθηκε από τον Π. Π., δημοτικό υπάλληλο της Αστυνομίας Αμαρουσίου, ο οποίος εκτελούσε εποχούμενη περιπολία. Ο ανωτέρω βρήκε τον ενάγοντα στη μεσαία λωρίδα κυκλοφορίας της ανωτέρω οδού, με το σώμα του κάθετα, καλύπτοντας όλη τη μεσαία λωρίδα, το κεφάλι του βρισκόταν προς την αριστερή λωρίδα και τα πόδια του προς τη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας, ενώ τα ακρωτηριασμένα μέλη του ήταν στη διαχωριστική νησίδα σε απόσταση 15 - 20 μέτρα πριν από το σώμα του.

Η μοτοσυκλέτα του (ενάγοντος) βρισκόταν στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας και σε απόσταση 30 μέτρα μπροστά από το σώμα του... Πρέπει να λεχθεί ότι, για το ανωτέρω ατύχημα δεν υπάρχει αυτόπτης μάρτυρας... αλλά ούτε και προσήλθε και κάποιος αυθορμήτως. Το Τμήμα Τροχαίας Κηφισιάς διόρισε πραγματογνώμονα και ειδικότερα τον Π.

Λ. μηχανολόγο - ηλεκτρολόγο μηχανικό, προκειμένου να διερευνήσει τις συνθήκες του τροχαίου ατυχήματος και ειδικότερα την ταχύτητα της δίκυκλης μοτοσυκλέτας του ενάγοντος, την τυχόν εμπλοκή άμεσα ή έμμεσα άλλου οχήματος στο εν λόγω τροχαίο ατύχημα και την εξέταση (με λεπτομερή τεχνικό έλεγχο) της μοτ/τας από απόψεως λειτουργίας της.

Ο ανωτέρω πραγματογνώμων με την από 24.10. 2002 έκθεση πραγματογνωμοσύνης του, αφού επισκέφθηκε τον τόπο του συμβάντος στις 3 και 5 Αυγούστου 2002 και προέβη σε αυτοψία και τεχνικό έλεγχο της μοτοσυκλέτας στις 23.8.2002, απεφάνθη, ότι όλα τα συστήματα της μοτοσυκλέτας ήταν σε πλήρη λειτουργικότητα και ότι από την τεχνική κατάστασή της (μοτ/τας) δεν προκύπτουν στοιχεία, ίχνη, ή ενδείξεις τεχνικών προβλημάτων, τα οποία θα μπορούσαν να προκαλέσουν συνθήκες εκτροπής και ανατροπής της (μοτοσυκλέτας).

Η μοτοσυκλέτα πριν το συμβάν βρισκόταν σε καλή και αξιόπιστη κατάσταση. Ο ανωτέρω πραγματογνώμονας εκτίμησε την ταχύτητα της μοτ/τας μεγαλύτερη των 100 km/ανά ώρα κατά το χρόνο του ατυχήματος, αξιολογώντας τα ίχνη στο χώρο του συμβάντος. Ενώ πρέπει να λεχθεί, ότι στο οδόστρωμα δεν βρέθηκαν ίχνη πέδησης...

Πρέπει επίσης να λεχθεί, ότι υπήρχε χαλύβδινη αντικλεπτική κλειδαριά στη δεξιά πλευρά του πλαισίου του ποδομοχλού πέδησης του οπισθίου τροχού, η οποία κατά τις παραδοχές του άνω πραγματογνώμονα, ενδεχομένως να σχετίζεται με εμπλοκή αυτής με τον ποδομοχλό και την αδυναμία του ενάγοντος να κάνει χρήση της πέδησης του οπίσθιου τροχού.

Από όλα τα ανωτέρω προκύπτει, ότι αποκλειστικά υπαίτιος του ένδικου τροχαίου ατυχήματος και του τραυματισμού του είναι ο ίδιος ο ενάγων, όπως ορθά έκρινε και το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο και δεν αποδείχθηκε ότι παρενεβλήθη στην πορεία του κάποιο άλλο άγνωστο ΙΧΕ αυτοκίνητο, όπως αβασίμως ισχυρίζεται απορριπτομένων των σχετικών λόγων της εφέσεως ως ουσιαστικά αβασίμων, με τους οποίους υποστηρίζονται τ' αντίθετα, αφού αυτός από αμέλειά του που όφειλε και μπορούσε, από τις παραπάνω περιστάσεις να επιδείξει ως μέσος συνετός οδηγός, οδηγούσε την μοτοσυκλέτα με υπερβολική ταχύτητα άνω των 100 χιλιομέτρων την ώρα για τις επικρατούσες συνθήκες (νύκτα και ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας 70 χιλ.

την ώρα). Με βάση τα παραπάνω αποδειχθέντα δεν προέκυψε άμεση εμπλοκή άλλου ΙΧΕ αυτοκινήτου στο ένδικο ατύχημα, ενώ όπως εκτιμάται από τον ανωτέρω ορισθέντα πραγματογνώμονα έμμεση εμπλοκή άλλου οχήματος ή άλλου εμποδίου δεν αποκλείεται, όμως τα ανωτέρω δεν αποδείχθηκαν ότι οδήγησαν στο ένδικο ατύχημα.

Όλα τα ανωτέρω δεν αναιρούνται από την κατάθεση του μάρτυρα του ενάγοντος στο Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο Δ. Κ., ο οποίος είναι και ο πραγματογνώμονας στον οποίο ανέθεσε ο ενάγων να συντάξει έκθεση ανάλυσης συνθηκών τροχαίου ατυχήματος, την οποία και συνέταξε στις 14.3.2003..., ο οποίος εξεταζόμενος κατέθεσε ότι "ένα άλλο όχημα έκλεισε τον ενάγοντα", αφού αυτός αφ' ενός μεν επελήφθη του ατυχήματος, όπως ο ίδιος κατέθεσε, 3 - 4 μήνες μετά το χρόνο του ατυχήματος και αφ' ετέρου ο ίδιος κατέθεσε και αναφέρει και στην ανωτέρω έκθεσή του, ότι ο ενάγων έτρεχε με ταχύτητα 80 χιλ.

την ώρα...". Με βάση δε τα ανωτέρω δεκτά γενόμενα από το Εφετείο ως αποδειχθέντα το δικαστήριο εκείνο έκρινε ως αβάσιμη κατ' ουσία την από 5.5.2004 σχετική περί αποζημίωσης αγωγή του παθόντος και ήδη αναιρεσείοντος κατά του ήδη αναιρεσίβλητου Επικουρικού Κεφαλαίου και απέρριψε την από 10.9.2007 έφεσή του κατά της ομοίως κρίνασας υπ' αριθμ. 5529/ 2005 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις αιτιολογίες αναφορικά με τα ασκούντα ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης ζητήματα της (αποκλειστικής) υπαιτιότητας του παθόντος στην επέλευση του ενδίκου ατυχήματος και της εμπλοκής ή μη στην επέλευση τούτου αγνώστου αριθμού κυκλοφορίας και λοιπών στοιχείων αυτοκινήτου, οι οποίες επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο της ορθότητας ή μη των εφαρμοσθεισών από αυτό διατάξεων των άρθρων 297, 298, 300, 330 και 914 ΑΚ, τις οποίες και δεν παραβίασε ευθέως ή εκ πλαγίου.

Συνεπώς, ο πρώτος κατά σειρά λόγος της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης, κατά το μέρος του από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι αβάσιμος και απορριπτέος. Περαιτέρω, ο ίδιος αυτός λόγος, κατά το από το άρθρο 559 αριθμ. 1 εδάφ. β' Κ.Πολ.Δ. μέρος του, με τον οποίο προσάπτεται στο Εφετείο η πλημμέλεια της παράβασης των διδαγμάτων της κοινής πείρας, πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως απαράδεκτος. Τούτο δε διότι η φερομένη ως παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας, συνισταμένη και συμποσουμένη, κατά την προσήκουσα εκτίμηση του όλου περιεχομένου του λόγου τούτου, στο ότι α) μόνη η ταχύτητα της μοτοσυκλέτας, η οποία, κατά τον αναιρεσείοντα, ανερχόταν σε 80 χλμ/ώρα, δεν μπορεί να οδηγήσει στην προς τα αριστερά της πορείας του εκτροπή αυτής (μοτοσυκλέτας), ούτε δε και εκείνη των 100 χλμ/ώρα και β) μόνη η ταχύτητα της μοτοσυκλέτας, κινουμένης επί ευθείας 500 μέτρων, δεν δύναται να δικαιολογήσει την προς τα αριστερά της πορείας της εκτροπή της άνευ ύπαρξης εμποδίου στην πορεία της δικαιολογούντος την τοιαύτη εκτροπή, ανάγεται στην εκτίμηση των αποδείξεων και όχι στην ερμηνεία ή την εφαρμογή κανόνων δικαίου. Υπό το πρόσχημα δε της παράβασης των διδαγμάτων της κοινής πείρας πλήττεται η περί πραγμάτων ανέλεγκτη αναιρετικώς κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, του οποίου το αποδεικτικό πόρισμα είναι σαφές.-

ΙΙ.- Ο εκ του άρθρου 559 αριθ. 11γ' του Κ.Πολ.Δ. λόγος αναίρεσης, ιδρυόμενος αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος αν προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν.- Στην προκειμένη περίπτωση, όπως από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει, το Εφετείο, για να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα, βεβαιώνει ότι έλαβε υπόψη, μεταξύ άλλων, και όλα τα έγγραφα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Από τη βεβαίωση αυτή, σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης, καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και την με επίκληση προσκομισθείσα από τον νυν αναιρεσείοντα από 14.3.2003 τεχνική έκθεση του διορισθέντος υπ' αυτού ως πραγματογνώμονα Δ. Κ., της οποίας και γίνεται ρητή μνεία στην πρώτη σελίδα του πέμπτου φύλλου αυτής (προσβαλλόμενης απόφασης) και ο αντίθετος, από το άρθρο 559 αριθμ. 11γ' του Κ.Πολ.Δ., δεύτερος κατά σειρά και τελευταίος λόγος της αναίρεσης είναι αβάσιμος και απορριπτέος.-

ΙΙΙ.- Κατόπιν πάντων των προαναφερομένων πρέπει η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης να απορριφθεί και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του έχοντος καταθέσει και προτάσεις αναιρεσίβλητου Ν.Π.Ι.Δ. (άρθρ. 106, 176, 183 Κ.Πολ.Δ.), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 7.10.2011 και με αριθμό κατάθεσης 818/2011 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 5735/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, η οποία εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητο.- Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 11 Δεκεμβρίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 15 Ιανουαρίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ