367/2023 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 367 / 2023 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 367/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Τζανερρίκο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ευδοξία Κιουπτσίδου - Στρατουδάκη, Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα, Χρήστο Κατσιάνη και Στέφανο - Σπυρίδωνα Πανταζόπουλο - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 20 Φεβρουαρίου 2023, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ EUROBANK ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και το διακριτικό τίτλο "EUROBANK", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου της Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ EUROBANK ERGASIAS ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Βασίλειο Κουτρούμπα με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ενιαίου Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ "ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ" - ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ - ΚΕΝΤΡΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΛΥΜΝΟΥ "ΤΟ ΒΟΥΒΑΛΕΙΟ"" που εδρεύει στην Ρόδο και εκπροσωπείται νόμιμα ως καθολικού διαδόχου των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία α) "ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ "ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ"", 2) "ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ - ΚΕΝΤΡΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΛΥΜΝΟΥ "ΤΟ ΒΟΥΒΑΛΕΙΟ"", το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αναστασία Καμπουροπούλου και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 31/8/2016 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 7802/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2381/2019 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 1/11/2021 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Υπόκειται προς κρίση η από 1-11-2021 αίτηση για αναίρεση της εκδοθείσας αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία υπ' αριθμ. 2381/2019 τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Με την προσβαλλόμενη απόφαση έγινε δεκτή η από 1-11-2017 έφεση της ενάγουσας της από 31-8-2016 αγωγής, ήδη αναιρεσείουσας, κατά της υπ' αριθμ. 7802//2017 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία είχε απορρίψει την ως άνω αγωγή της ενάγουσας ως μη νόμιμη, και αφού εξαφάνισε την ως άνω απόφαση και κράτησε την υπόθεση απέρριψε ως κατ' ουσία βάσιμη την ως άνω αγωγή λόγω παραγραφής. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3 ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρα 577 παρ. 1 ΚΠολΔ, 74 παρ. 1 ν. 4690/2020, 83 παρ. 1 α ν. 4790/2021, 25 ν. 4792/2021) και πρέπει να εξεταστεί το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της.

Ο λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 8(β) του άρθρου 559 ΚΠολΔ, που στόχο έχει τη διασφάλιση του συζητητικού συστήματος (άρθρο 106 ΚΠολΔ), αλλά και την αρχή της ακρόασης των διαδίκων (άρθρο 110 παρ. 2 ΚΠολΔ), ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας, παρά το νόμο, δεν έλαβε υπόψη του πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ως "πράγματα" κατά την έννοια της ως άνω διάταξης νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκούμενου με την αγωγή, ένσταση η αντένσταση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος (ΟλΑΠ 3/1997, ΑΠ 1225/2004), δηλαδή οι ισχυρισμοί που κατά το νόμο διαμόρφωσαν ή ανάλογα ήταν ικανοί να διαμορφώσουν το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης (Ολ ΑΠ 2/1989, ΑΠ 1072/2005), θα πρέπει δε οι ισχυρισμοί αυτοί να προτάθηκαν παραδεκτά στο δικαστήριο της ουσίας και μάλιστα από την ήδη αναιρεσείουσα (ΑΠ 354/2011) γιατί διαφορετικά το Δικαστήριο της ουσίας, δεν επιτρεπόταν να τους λάβει υπόψη (Ολ.

ΑΠ 2/2001). Ειδικότερα, αν προσβάλλεται με τον παραπάνω λόγο απόφαση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, θα πρέπει ο ισχυρισμός που δεν αξιολογήθηκε, να είχε προταθεί παραδεκτά στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, αλλά και να επαναφέρθηκε παραδεκτά (με λόγο έφεσης ή αναλόγως, κατά το άρθρ. 240 ΚΠολΔ, με τις προτάσεις) και στο δεύτερο βαθμό (ΑΠ 1933/2006), και να αναφέρεται αυτό στο αναιρετήριο (ΑΠ 760/2004, ΑΠ 539/2003), εκτός αν υπάγεται στις εξαιρέσεις του άρθρ. 562§2 ΚΠολΔ (Ολ.

ΑΠ 43/1990) ή πρόκειται για ισχυρισμό που παραδεκτά, κατά το άρθρ. 527 ΚΠολΔ, προτάθηκε για πρώτη φορά στην κατ' έφεση δίκη, που επίσης πρέπει να διευκρινίζεται στο αναιρετήριο. Αντίθετα, δεν είναι πράγματα με την έννοια αυτή, η αιτιολογημένη άρνηση της αγωγής, ένστασης ή αντένστασης, το περιεχόμενο των αποδεικτικών μέσων και τα επιχειρήματα των διαδίκων ή τα συμπεράσματα αυτών από την εκτίμηση των αποδείξεων, αλλά ούτε οι αόριστοι, απαράδεκτοι ή αβάσιμοι κατά νόμο ισχυρισμοί (ΑΠ 2166/2009).

Συνακόλουθα, δεν ιδρύει τον παραπάνω λόγο αναίρεσης η παράλειψη του δικαστηρίου της ουσίας να απαντήσει σε ισχυρισμό εκπρόθεσμο αόριστο και γενικώς απαράδεκτο, μη νόμιμη ή αλυσιτελή (Ολ ΑΠ 2/1989, 14/2004), ή σε απλώς αρνητικό ή διευκρινιστικό ισχυρισμό, δηλαδή σε ισχυρισμό που δεν καταλήγει στην επίκληση έννομης συνέπειας και βέβαια το δικαστήριο δεν υποχρεούται να απαντήσει ούτε στα πραγματικά επιχειρήματα των διαδίκων που αντλούν αυτοί από τα προσκομιζόμενα αποδεικτικά μέσα, έστω και αν διατυπώνονται υπό τη μορφή λόγου έφεσης (ΑΠ 857/2007), ούτε στα νομικά επιχειρήματά τους, που σε αντίθεση με τους αυτοτελείς ισχυρισμούς τους, δεν περιέχουν κρίση ως προς την επέλευση ή όχι μιας έννομης συνέπειας, αλλά προβάλλονται με σκοπό να συμβάλλουν στον καθορισμό του αληθινού νοήματος του επικαλούμενου ή αποκρουόμενου στη συγκεκριμένη περίπτωση κανόνα δικαίου.

Επιπλέον, ο από το ανωτέρω άρθρο 559 αρ. 8 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, δεν στοιχειοθετείται, αν το δικαστήριο που δίκασε, έλαβε υπόψη του προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε ευθέως για οποιοδήποτε λόγο τυπικό ή ουσιαστικό (Ολ. ΑΠ 12/1997, 25/2003), αλλά και όταν το δικαστήριο αντιμετωπίζει και απορρίπτει στην ουσία εκ των πραγμάτων προβληθέντα ισχυρισμό, με την παραδοχή, ως αποδειχθέντων γεγονότων, αντίθετων προς εκείνα που τον συγκροτούν (Ολ.

ΑΠ 11/1996, ΑΠ 1363/2008). Περαιτέρω, κατά το άρθρο 48 παρ. 1 ν.δ. 496/1974 ο χρόνος παραγραφής των χρηματικών αξιώσεων κατά του ν.π.δ.δ. είναι πέντε ετών, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά υπό το παρόντος, κατά δε το άρθρο 49 του ίδιου ως άνω ν.δ. η παραγραφή αρχίζει από το τέλος του οικονομικού έτους καθ' ο γεννήθηκε η αξίωση και είναι δυνατή η δικαστική της επιδίωξη, ενώ κατά το άρθρο 51 αυτού "φυλαττομένης της ισχύος των ειδικών διατάξεων, η παραγραφή των χρηματικών αξιώσεων κατά του ν.π.

διακόπτεται μόνο "....β) ?ια της υποβολής προς το ν.π. αιτήσεως περί πληρωμής της απαιτήσεως, οπότε η παραγραφή αρχίζει εκ νέου από της χρονολογίας την οποία φέρει η έγγραφος απάντηση της αρμοδίας διά την αναγνώριση ή την πληρωμήν της απαιτήσεως, Αρχής. Στην περίπτωση μη απαντήσεως η παραγραφή αρχίζει μετά πάροδο εξαμήνου από της χρονολογίας υποβολής της αιτήσεως.

Υποβολή δευτέρας αιτήσεως δεν διακόπτει εκ νέου την παραγραφή. Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ, επισκόπηση των προσκομιζομένων διαδικαστικών εγγράφων προκύπτουν τα ακόλουθα: Η ενάγουσα άσκησε την από 31-8-2016 αγωγή της κατά του εναγομένου ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία ζήτησε να υποχρεωθεί να της καταβάλει το συνολικό ποσό των 35321,82 ευρώ από ενεχύραση των εκεί αναφερόμενων απαιτήσεων από διαδοχικές συμβάσεις πώλησης κατά τα έτη 2007- 2009, άλλως κατά τις διατάξεις του αδικαιολογήτου πλουτισμού, της πιστούχου της, δυνάμει της από 18-4-2003 σύμβασης αλληλλόχρεου λογαριασμού μεταξύ αυτής και της εταιρείας την επωνυμία" ..., ιατρικών και φαρμακευτικών εμπορευμάτων προς το εναγόμενο.

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 7802/2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία απέρριψε η αγωγή ως νόμω αβάσιμη. Κατά της ως άνω οριστικής απόφασης η ενάγουσα άσκησε την από 1-11-2017 έφεσή της, η οποία με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση έγινε δεκτή, εξαφανίστηκε η ως άνω πρωτόβαθμη απόφαση, επειδή κρίθηκε ότι η ένδικη αγωγή είναι νόμω βάσιμη, στη συνέχεια δε το Εφετείο αφού κράτησε και δίκασε κατ' ουσίαν απέρριψε την αγωγή ως κατ' ουσία αβάσιμη λόγω αποδοχής της ένστασης παραγραφής που πρότεινε το εναγόμενο και συγκεκριμένα λόγω παρόδου των πέντε ετών από το τέλος του έτους εντός του οποίου γεννήθηκε η κάθε μία από τις ως άνω ενεχυρασθείσες αξιώσεις δεχόμενο, όπως προκύπτει από την παραδεκτή κατά το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπησή της τα εξής "..από όλα τα ανωτέρω τιμολόγια που εκδόθηκαν (στις 12/9/2007 το πρώτο και στις 22/7/2009 το τελευταίο) προκύπτει ότι από την 1-1-2008 και από την 1-1-2010, οπότε αρχίζει η παραγραφή των ένδικων αξιώσεων (πρώτης και τελευταίας) αντίστοιχα έως την κατάθεση της κρινόμενης αγωγής (22/9/2016) έχει παρέλθει χρονικό διάστημα πέραν των πέντε ετών από τότε που άρχισε να τρέχει η παραγραφή για κάθε μία από τις αξιώσεις που ενσωματώνονται στα επίμαχα τιμολόγια και ήταν δικαστικά επιδιώξιμη η είσπραξή τους.

Η εκκαλούσα αντενιστάμενη στην ανωτέρω ένσταση με την κρινόμενη έφεση επικαλείται καθ' υποφοράν με το δικόγραφό της έφεσης γενικά και αόριστα ως διακοπτικό λόγο της παραγραφής την αναγνώριση της επίδικης οφειλής από το εφεσίβλητο, χωρίς ωστόσο να προσδιορίζει ούτε το χρόνο ούτε ακριβώς τον τρόπο αναγνώρισης της επίδικης οφειλής από το εφεσίβλητο".

Με τα να δεχθεί αυτά το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του αρ. 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, καθότι δεν έλαβε υπόψη του παραδεκτό και νόμιμο προταθέντα ισχυρισμό (πράγμα) περί διακοπής παραγραφής της επίδικης απαίτησης, διότι όπως προκύπτει τόσον με τις από 13-12-2016 προτάσεις ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου όσον και με τις από 14-1-2019 προτάσεις ενώπιον του Εφετείου, η ενάγουσα είχε προτείνει τον αυτοτελή ισχυρισμό της .αντένστασης της διακοπής της προταθείσας πενταετούς παραγραφής από το εναγόμενο κατ' εφαρμογή της προααναφερθείσας διάταξης του άρθρου 51 ν.δ. 496/1974 συνιστάμενη στο ότι στις 6-12-2012 είχε επιδώσει στο εναγόμενο την από 12-11-2012 όχλησή της για την καταβολή του ως άνω ποσού, με συνέπεια τη διακοπή της παραγραφής και εν όψει του ότι το τελευταίο δεν απήντησε, η παραγραφή της απαίτησης να αρχίζει μετά την πάροδο του εξαμήνου από την υποβολή της όχλησης δηλ.

την 6-5-2013, η δε ένδικη αγωγή επιδόθηκε στο εναγόμενο πριν την παρέλευση της πενταετίας δηλ. την 29-9-2016. Επομένως ο πρώτος από τον αρ. 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος της ένδικης αναίρεσης με τον οποίο επικαλείται αναιρεσείουσα ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του τον νομίμως προταθέντα ισχυρισμό περί διακοπής της παραγραφής της ένδικης αξίωσης είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτή η αναίρεση, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αυτής, λόγω της αναιρετικής εμβέλειας του ως άνω λόγου στο σύνολο της προσβαλλόμενης απόφασης, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο Μονομελές Εφετείο Αθηνών, συντιθέμενο από άλλον δικαστή, εκτός εκείνου που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), να διαταχθεί, σύμφωνα με το άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ, η επιστροφή του παραβόλου στην αναιρεσείουσα και να καταδικασθεί το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της τελευταίας, που κατέθεσε προτάσεις, λόγω της ήττας της (άρθρα 176, 183, 191 ΚΠολΔ), κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 2381/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Διατάζει την απόδοση του παραβόλου στην αναιρεσείουσα.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 7 Μαρτίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 10 Μαρτίου 2023.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ