Supreme Court dismisses appeal on insolvency grounds, ruling lower court correctly assessed asset sufficiency at suit filing time.

Απόφαση 365 / 2019 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 365/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αβροκόμη Θούα, Γεώργιο Αποστολάκη - Εισηγητή, Θεόδωρο Κανελλόπουλο και Κυριάκο Οικονόμου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 12 Νοεμβρίου 2018, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Μ. Μ. του Φ. και 2) Η. Α. του Ν., αμφοτέρων κατοίκων Χίου, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Παρθενίδη.

Του αναιρεσιβλήτου: Ι. Π. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-11-2012 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Χίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 36/2014 του ίδιου Δικαστηρίου και 36/2015 του Τριμελούς Εφετείου Βορείου Αιγαίου (Μεταβατική έδρα Χίου). Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 3-11-2015 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο οι αναιρεσείοντες, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Αποστολάκης ανέγνωσε την από 18-9-2017 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθούν όλοι οι λόγοι της αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από την έκθεση επιδόσεως υπ' αριθ. …05στ/11.9.2018 του δικαστικού επιμελητή Χίου Π. Τ., την οποία προσκομίζουν και επικαλούνται οι αναιρεσείοντες, ακριβές αντίγραφο της από 3.11.2015 αιτήσεως, με την πράξη καταθέσεως και ορισμού της αρχικής δικασίμου και της από 6-9-2018 βεβαιώσεως με κλήση προς συζήτηση για την ορισθείσα μετ' αναβολή δικάσιμο της 12ης Νοεμβρίου 2018, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, με επιμέλεια των αιτούντων, στον αναιρεσίβλητο ο οποίος όμως δεν εμφανίσθηκε κατά την εκφώνηση της υποθέσεως με τη σειρά του πινακίου. Επομένως, πρέπει να δικασθεί ερήμην και να προχωρήσει η συζήτηση της αιτήσεως παρά την απουσία του, σύμφωνα με το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν είτε προς άμεση απόδειξη είτε για την συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων. Κατά την έννοια της προαναφερομένης διάταξης για την ίδρυση του λόγου αυτού αναίρεσης αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για τη λήψη από το δικαστήριο προσκομισθέντων με επίκληση αποδεικτικών μέσων, τα οποία το δικαστήριο έχει υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη κατά τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339 και 346 ΚΠολΔ.

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο αναίρεσης από τον αριθμό 11 περ. γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τα ακόλουθα έγγραφα που οι αναιρεσείοντες προσκόμισαν με επίκληση στο εκδόν την προσβαλλομένη απόφαση δικαστήριο: 1) το με αριθμό πρωτοκόλλου ..8/19-2-2014 πιστοποιητικό βαρών του Κτηματολογικού Γραφείου ….

που αφορούσε το ακίνητο κείμενο στη θέση "..." ... της πόλης της …, 2) το με αριθμό ….258/2006 συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Σ. Κ. νομίμως μεταγραμμένο στον τόμο …6 με αριθμό …8 στο Υποθηκοφυλακείο .. στις 11/4/2006, 3) το κτηματολογικό φύλλο του εν λόγω με αριθμό ΚΑΕΚ 5...2002/0/0 ακινήτου εκδοθέν από το Κτηματολογικό Γραφείο ..

του Εθνικού Κτηματολογίου, 4) τα με αριθμό 36/2014 πρακτικά συνεδρίασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, τα οποία περιείχαν την ένορκη κατάθεση του μάρτυρα που κάλεσε ο αντίδικος, ήτοι του δικαστικού επιμελητή Χίου Π. Τ. και 5) κινήσεις από τρεις λογαριασμούς του πρώτου αναιρεσείοντος. Ωστόσο, το Εφετείο, όπως βεβαιώνεται στην προσβαλλόμενη απόφασή του, κατέληξε στο αποδεικτικό πόρισμά του "από την εκτίμηση της ένορκης κατάθεσης του μάρτυρα απόδειξης που εξετάστηκε στο ακροατήριο του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου (οι εναγόμενοι δεν εξέτασαν μάρτυρα) όπως αυτή περιέχεται στα ταυτάριθμα με την εκκαλούμενη- απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης του και, όλων, χωρίς εξαίρεση, των εγγράφων που νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι".

Από τη βεβαίωση αυτή του Εφετείου, αλλά και από όλο το περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης, στο οποίο ορισμένα μάλιστα από τα ανωτέρω αποδεικτικά μέσα αναλύονται και σχολιάζονται, καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι το εν λόγω δικαστήριο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε με τα λοιπά στοιχεία, όλα τα αποδεικτικά μέσα που αναφέρουν οι αναιρεσείοντες στον λόγο αυτό αναιρέσεως.

Επομένως ο ερευνώμενος λόγος είναι αβάσιμος.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 336 παρ. 3, 339 και 395 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, όταν για το αποδεικτέο θέμα επιτρέπονται οι μάρτυρες, το Δικαστήριο μπορεί, ως προς αυτό, να λάβει υπόψη για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων και βουλεύματα και αποφάσεις ποινικών δικαστηρίων, έστω και αν έχουν εξαφανισθεί κατά παραδοχή ενδίκου μέσου που ασκήθηκε εναντίον τους, γιατί η εξαφάνισή τους αυτή επάγεται μόνο την απώλεια της νομικής ισχύος τους. Ούτε τις καθιστά πραγματικά ανύπαρκτες, ούτε αίρει το γεγονός της έκδοσής τους, γι' αυτό και η λήψη τους υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας για έμμεση απόδειξη είναι κατά το νόμο επιτρεπτή και δεν ιδρύει τον από το άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης (ΑΠ 179/1991 ΝοΒ 1992.1019, ΑΠ 6/1991 Δίκη 1993.288).

Συνεπώς, ο δεύτερος λόγος του αναιρετηρίου, που προσάπτει στο Εφετείο την αιτίαση, ότι με την προσβαλλόμενη απόφασή του για την απόδειξη της καταδολιευτικής προθέσεως των εναγομένων έλαβε υπόψη και εκτίμησε την υπ' αριθ. 50/2014 απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Χίου, που εκ των υστέρων (κατά παραδοχή της εναντίον της έφεσης) εξαφανίστηκε με την υπ' αριθ. 91/2015 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Χίου, είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί.

Κατά τη διάταξη του άρθρο 939 ΑΚ, βασική προϋπόθεση για τη γέννηση της αξίωσης του δανειστή προς διάρρηξη της γενόμενης από τον οφειλέτη προς τρίτο καταδολιευτικής απαλλοτρίωσης περιουσιακού του στοιχείου αποτελεί η εξ αιτίας αυτής δημιουργούμενη για τον οφειλέτη αφερεγγυότητα, δηλαδή η ανεπάρκεια της υπολειπόμενης (εμφανούς) περιουσίας του προς ικανοποίηση του δανειστή, πρέπει δε η αφερεγγυότητα να υπάρχει (και) κατά το χρόνο άσκησης της σχετικής αγωγής, οπότε κρίνεται το στοιχείο της βλάβης του δανειστή (ΑΠ 765/2014).

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης έγιναν δεκτά, αναφορικά με το ενδιαφέρον εν προκειμένω ζήτημα της αφερεγγυότητας του πρώτου εναγομένου, τα εξής: "...Αναφορικά δε με τον ισχυρισμό των εναγομένων ότι παρά την επίδικη απαλλοτρίωση, η υπόλοιπη περιουσία του πρώτου απ' αυτούς ήταν επαρκής για την ικανοποίηση της εκτελεστής αξίωσης του ενάγοντος, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος κατ' ουσίαν, διότι:

α) το μεν αγροτεμάχιο, έκτασης 2.509 τ.μ., στη θέση ...-... (ΚΑΕΚ 5...2002/0/0 του κτηματολογικού Γραφείου ….), στο οποίο είναι συγκύριος σε ποσοστό 53,57% εξ αδιαιρέτου (κατά το υπόλοιπο ποσοστό ανήκει σε περισσότερους δικαιούχους, στους οποίους έχει περιέλθει με κληρονομική διαδοχή, χωρίς να έχουν προβεί εισέτι σε αποδοχή κληρονομιάς) και το οποίο βαρύνεται με εμπράγματες ασφάλειες η εμπορική αξία του ανωτέρω ποσοστού εξ αδιαιρέτου του πρώτου εναγομένου και με βάση τα ειδικά χαρακτηριστικά του, τη θέση του και τη φύση του υπό τις παρούσες δυσμενείς κοινωνικές και οικονομικές περιστάσεις, που πλήττουν και την αγορά ακινήτων, δεν υπερβαίνει το ποσό της ανωτέρω εκτελεστής αξίωσης του ενάγοντος, ώστε να επαρκεί για την ικανοποίηση της απαίτησής του, β) το δε διαμέρισμα του δευτέρου ορόφου (ΚΑΕΚ ...9020/0/23 του κτηματολογικού Γραφείου …), εμβαδού 61 τ.μ., σε παλαιά οικοδομή, κείμενη επί της οδού … στην πόλη της …, η εμπορική αξία του οποίου κατ' εκτίμηση, με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του, δεν υπερβαίνει τις 80.000 ευρώ, είναι βεβαρημένο με εγγεγραμμένες προσημειώσεις υποθήκης, ποσού άνω των 220.00 ευρώ, για εξασφάλιση απαιτήσεων εναντίον του, που εμφανώς υπερκαλύπτουν την εμπορική αξία του, όπως τα ανωτέρω προκύπτουν από τα προσκομιζόμενα κτηματολογικά φύλλα των ακινήτων.

Οι δε επικαλούμενες τραπεζικές καταθέσεις του ούτε εμφανές περιουσιακό στοιχείο συνιστούν ως υπόλοιπη αξιόχρεη περιουσία για ικανοποίηση του ενάγοντος, ούτε προκύπτει αν είναι προσωπικές του ή ανήκουν στην εταιρεία "... ΑΕ", η οποία, έστω και αν αυτός είναι μέτοχος της σε ποσοστό 50%, συνιστά ένα αυτοτελές νομικό πρόσωπο και δεν ταυτίζεται με τον ίδιο.

Τα δε προσκομιζόμενα έγγραφα ισολογισμών της ΑΕ δεν αφορούν τον επίδικο χρόνο επιδίκασης της απαίτησης και της γενόμενης απαλλοτρίωσης. Ο ίδιος, απολογούμενος στο ποινικό Δικαστήριο, αναφέρθηκε στην πτωτική πορεία της εταιρείας και στα περί υπαγωγής της στην προπτωχευτική διαδικασία του άρθρου 99 του ΠτωχΚ.

Άλλωστε, εάν ήταν οικονομικά φερέγγυος, όπως διατείνεται, θα είχε είδη εξοφλήσει έκτοτε (1995-2003) την αξίωση του ενάγοντος, την οποία κατ' ουσίαν δεν αμφισβητεί πλέον. Επομένως, το πλέον αξιόχρεο περιουσιακό του στοιχείο, το οποίο φρόντισε να προφυλάξει, ενεργώντας καταδολιευτικά σε βάρος του δανειστή του, ήταν το επίδικο ποσοστό συγκυριότητας του στο ως άνω ακίνητο και ουδόλως απέδειξε ότι διέθετε άλλη εμφανή αξιόχρεη περιουσία... ".

Από το σύνολο των ως άνω παραδοχών προκύπτει ότι το Εφετείο, ερευνώντας την προϋπόθεση του άρθρου 939 ΑΚ που αναφέρεται στην αφερεγγυότητα του οφειλέτη, δηλαδή στην ανεπάρκεια της υπολειπόμενης (εμφανούς) περιουσίας του προς ικανοποίηση του δανειστή, απέβλεψε για την πλήρωση της εν λόγω προϋποθέσεως-έστω και αν περί αυτού δεν κάνει πανηγυρική μνεία- όχι μόνο στο χρόνο της απαλλοτριώσεως αλλά (και) στο χρόνο άσκησης της ένδικης αγωγής.

Τούτο συνάγεται από το ότι αναζητεί την εμπορική αξία των λοιπών -πλην του απαλλοτριωθέντος- ακινήτων του οφειλέτη όχι κατά το χρόνο της απαλλοτριώσεως (9.11.2007) αλλά σε πολύ μεταγενέστερο χρόνο, αφού αναφέρεται στην μεγάλη πτώση της αξίας των ακινήτων λόγω της τρέχουσας οικονομικής κρίσης ("... υπό τις παρούσες κοινωνικές και οικονομικές περιστάσεις που πλήττουν την αγορά ακινήτων...").

Επομένως ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τον κανόνα του άρθρου 939 ΑΚ και ο σχετικός τρίτος λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, κατά τον οποίο παραβίασε την ανωτέρω διάταξη, διότι έκρινε την αφερεγγυότητα του οφειλέτη με βάση διαφορετικό χρόνο, και συγκεκριμένα με βάση το χρόνο επιδικάσεως της απαιτήσεως και της απαλλοτριώσεως, είναι αβάσιμος.- Κατόπιν τούτων, η ένδικη αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί και να διαταχθεί η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος για την άσκηση της αίτησης αναιρέσεως παραβόλου (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Έξοδα δεν επιδικάζονται, σε βάρος των αναιρεσειόντων, αφού λόγω της ερημοδικίας ο αναιρεσίβλητος δεν υποβλήθηκε σε δικαστική δαπάνη.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 3 Νοεμβρίου 2015 αίτηση των Μ. Μ. και Η. Α. για αναίρεση της υπ' αριθ. 36/2015 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Βορείου Αιγαίου (μεταβατική έδρα Χίου).-

Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος, για την άσκηση της ένδικης αίτησης αναιρέσεως, παραβόλου.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 11 Δεκεμβρίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 28 Μαρτίου 2019.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ