360/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 360 / 2007 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 360/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο, Ανδρέα Μαρκάκη, Ηλία Γιαννακάκη, Αθανάσιο Θεμέλη, Μάριο-Φώτιο Χατζηπανταζή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 28 Νοεμβρίου 2006, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ....., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Παναγιώτου, βάσει δηλώσεως του άρθρου 242§2 Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: Ανωνύμου Συνεταιριστικής εταιρίας με την επωνυμία "Συνεταιριστική Κορινθιακής Σταφίδας-Ανων.Συνεταιριστική Εταιρία, ΣΚΟΣ ΑΣΕ", που εδρεύει ενταύθα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αλέξανδρο Αρβανίτη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10/7/2002 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 632/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 96/2005 οριστική του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 15/6/2005 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω και ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Θεμέλης, ανέγνωσε την από 14/11/2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο μοναδικός λόγος της από 15-6-2005 αίτησης του ..... για αναίρεση της 96/2005 απόφασης του Εφετείου Πατρών. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψή της και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 2 παρ. 2 του Α.Ν. 173/1967 "εις ας περιπτώσεις εργοδότης τυγχάνει το Δημόσιο ή Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου ή Τράπεζαι ή Επιχειρήσεις και Οργανισμοί κοινής ωφελείας (ΔΕΗ, ΟΤΕ, Εταιρία Υδάτων κ.λ.π.) ή επιχειρήσεις επιχορηγούμεναι υπό του κράτους, η υπό του Νόμου 2112/1920, ως ούτος ετροποποιήθη και συνεπληρώθη μεταγενεστέρως, οφειλομένη αποζημίωσις, δεν δύναται να υπερβαίνει εις πάσαν περίπτωσιν το ποσό των 240.000 δραχμών, καταργομένης πάσης αντιθέτου ειδικής διατάξεως Νόμου ή συμβάσεως οιασδήποτε μορφής ή τυχόν υπάρχοντος εθίμου". Το με την άνω διάταξη καθοριζόμενο ποσό αυξήθηκε μεταγενέστερα σε 1.500.000 δραχμ. με το άρθρο 33 ν. 1876/1990. Εξάλλου κατά το άρθρο 1 παρ. 1 του Ν.Δ. 618/1970 "τα υπό των διατάξεων της παρ. 2 του άρθρου 2 και 3 του Α.Ν. 173/1967 "περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως του Α.Ν. 99/1967 περί ελέγχου ομαδικών απολύσεων κ.λ.π.", τιθέμενα ανώτατα όρια αποζημιώσεως ισχύουν δια πάσαν περίπτωσιν οφειλομένης, δυνάμει γενικής ή ειδικής διατάξεως νόμου ή κανονισμού ή συμβάσεως, αποζημιώσεως εις τους αποχωρούντας, απομακρυνομένους ή απολυομένους υπαλλήλους και εργάτες του Δημοσίου, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοικήσεως, Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου, Τραπεζών, Επιχειρήσεων Κοινής Ωφελείας ή Επιχειρήσεων επιχορηγουμένων υπό του Κράτους, εφοιαδήποτε σχέσεις εργασίας μετ' αυτών συνδεομένων, καταργουμένης πάσης αντιθέτου γενικής ή ειδικής διατάξεως νόμου, κανονισμού, συμβάσεως οιασδήποτε μορφής και εθίμου". Οι ως άνω διατάξεις, ως εκ του σκοπού θεσπίσεώς τους που προδήλως έγκειται στον περιορισμό, για λόγους γενικοτέρου συμφέροντος, των αποζημιώσεων των άνω μισθωτών για την οικονομική ανακούφιση του Δημοσίου, των ΝΠΔΔ και των άλλων οργανισμών και επιχειρήσεων, περιλαμβανομένων των επιχειρήσεων κοινής ωφελείας, δεδομένου ότι οι σχετικές δαπάνες επιβαρύνουν τελικώς τους φορολογούμενους και στις περιπτώσεις των μη επιχορηγουμένων από το κράτος επιχειρήσεων κοινής ωφελείας το κόστος των παρεχομένων στους πολίτες υπηρεσιών τους, αποτελούν κατά την έννοια του άρθρου 7 παρ. 3 του ν. 1876/1990 διατάξεις αναγκαστικού δικαίου με αμφιμερή ενέργεια, αφού τείνουν τελικά σε προστασία και των πολιτών. Ως τέτοιες υπερισχύουν κατά την τελευταία διάταξη των κανονιστικών όρων των ΣΣΕ που καθορίζουν ευνοϊκότερο όριο αποζημιώσεως για τις συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων, ως προς τους οποίους οι εν λόγω ΣΣΕ τυγχάνουν ανίσχυρες (Ολ. Α.Π. 20/2006). Περαιτέρω με το άρθρο 1 παρ. 6 του Ν. 1256/1982 "για την πολυθεσία, την πολυαπασχόληση και την καθιέρωση ανωτάτου ορίου απολαβών του δημοσίου τομέα... και άλλες διατάξεις", "η αληθινή έννοια της παρ. 1 του άρθρου 9 του νόμου 1232/1982 για την "επαναφορά σε ισχύ, τροποποίηση και συμπλήρωση των διατάξεων του Ν.Δ. 4352/1964 και άλλες διατάξεις" είναι ότι στο δημόσιο τομέα περιλαμβάνονται όλοι οι κρατικοί φορείς ανεξάρτητα από το καθεστώς δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου που τους διέπει, ήτοι: α, β, γ..., δ..., ε..., στ) τα κρατικά νομικά πρόσωπα που έχουν χαρακτηρισθεί από το νόμο ή τα δικαστήρια ως νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, όπως ο Οργανισμός Συγκοινωνιών Ελλάδος, ο Αυτόνομος Σταφιδικός Οργανισμός κ.α. που χρηματοδοτούνται ή επιχορηγούνται από οποιοδήποτε των προαναφερομένων νομικών προσώπων... ". Εξάλλου τα άρθρα 20, 23 και 27 του Ν. 2538/1997 "τροποποίηση της κριμένης νομοθεσίας για τα γεωργικά και κτηνιατρικά φάρμακα, ρύθμιση χρόνου συνεταιριστικών οργανώσεων και άλλες διατάξεις", ορίζουν ότι άρθρ. 20 "1. Ο Αυτόνομος Σταφιδικός Οργανισμός (Α.Σ.Ο.) διαλύεται 2... 3 α) Με βάση το αποτέλεσμα της απογραφής και της εκκαθάρισης διαιρετό ποσοστό ογδόντα τοις εκατό (80%) από τη συνολική περιουσία του Α.Σ.Ο. περιέχεται κατά κυριότητα στην ανώνυμη συνεταιριστική εταιρία. Το υπόλοιπο διαιρετό είκοσι τοις εκατό (20%) από τη συνολική ακίνητη περιουσία του Α.Σ.Ο. περιέχεται κατά κυριότητα στο Υπουργείο Γεωργίας, προκειμένου να διατεθεί ισομερώς, με απόφαση του Υπουργού Γεωργίας για τη δημιουργία επιμορφωτικών και εκπαιδευτικών κέντρων του Υπουργείου Γεωργίας... 5. Η μετάβαση της κινητής και ακίνητης περιουσίας του Α.Σ.Ο. στην ανώνυμη συνεταιριστική εταιρία... απαλλάσσεται από φόρους, τέλη, τέλη χαρτοσήμου, εισφορές, κρατήσεις ή δικαιώματα υπέρ του Δημοσίου, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης ή οποιουδήποτε άλλου φυσικού ή νομικού προσώπου... ", άρθρο 23 "εποπτεία Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων και Συνεταιριστικών Εταιριών. 1. Οι Αγροτικοί Συνεταιρισμοί κάθε βαθμού, οι Κοινοπραξίες και οι Εταιρίες τους, τελούν υπό την εποπτεία του Κράτους. 2. Η εποπτεία έχει σκοπό: α) Τη νόμιμη λειτουργία των Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων, των Κοινοπραξιών και των Συνεταιριστικών Εταιριών και ιδίως την τήρηση από τα όργανά τους του νόμου, του καταστατικού και των κανονισμών. β) το διαχειριστικό και λογιστικό έλεγχο των Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων, των Κοινοπραξιών και των Συνεταιριστικών Εταιριών και γενικά την παρακολούθηση της οικονομικής τους κατάστασης. γ) την υποβοήθηση του έργου των Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων, των Κοινοπραξιών και των Εταιριών τους για την ορθολογική οργάνωση, τη σωστή επιχειρηματική δράση, την αποδοτική λειτουργία και την πληρέστερη άσκηση των δραστηριοτήτων τους. δ) την υποβοήθηση των Εποπτικών Συμβουλίων των Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων, των Κοινοπραξιών και των εταιριών τους στην άσκηση των αρμοδιοτήτων τους... ", άρθρο 27 "προσωπικό του Α.Σ.Ο. 1. Με αίτηση του προσωπικού του Α.Σ.Ο. και εντός αποκλειστικής προθεσμίας δέκα (10) μηνών από τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως μεταφέρεται: α) στη συσταθησομένη με το άρθρο 20 ανώνυμη εταιρία, β) στο Υπουργείο Γεωργίας και γ) στη νομαρχιακή αυτοδιοίκηση των αντίστοιχων περιοχών, εφόσον υφίστανται κενές θέσεις, μετά από απόφαση του νομαρχιακού συμβουλίου και κατατάσσεται σε υφιστάμενες κενές θέσεις προσωπικού με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, με βάση τα τυπικά προσόντα που προβλέπονται για τις θέσεις αυτές, τα έτη υπηρεσίας, τον τόπο κατοικίας και κοινωνικούς λόγους. Με αίτησή του το προσωπικό του Ταμείου Ασφαλίσεως Προσωπικού... μετατάσσεται σε υφιστάμενες κενές θέσεις προσωπικού του Υπουργείου Γεωργίας,... 4. O χρόνος υπηρεσίας του μεταφερομένου ή μετατασσομένου προσωπικού μέχρι την ημερομηνία εμφάνισής του στη νέα θέση λογίζεται ως χρόνος πραγματικής υπηρεσίας στη νέα του υπηρεσία για όλες τις νόμιμες συνέπειες και για κάθε μισθολογική και βαθμολογική εξέλιξή του. Στο χρόνο αυτόν υπολογίζεται και ο χρόνος τον οποίο οι μεταφερόμενοι ή μετατασσόμενοι υπάλληλοι διήνυσαν εκτός υπηρεσίας μέχρι την εμφάνισή τους στη νέα θέση". Κατά δε το άρθρο 29 παρ. 1 και 7 της από 19-7-2000 Σ.Σ.Ε. "για τους όρους αμοιβής και εργασίας του εν γένει προσωπικού των Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων" (90/20-7-2000 πράξη καταθέσεως Υπ. Εργασίας), η οποία κηρύχθηκε υποχρεωτική από 27-7-2000 (Υ.Α. 11813/25-10-2000, ΦΕΚ 1382, τΒ' της 10-11-2000), το προσωπικό των Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων οποιασδήποτε κατηγορίας και κλάδου, ανεξάρτητα από τον Οργανισμό κύριας ασφαλίσεως, όπου είναι ασφαλισμένο, δύναται εφόσον συμπληρώνει είκοσι πέντε (25) χρόνια πραγματικής υπηρεσίας και πληροί τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησής του σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις του ΤΑΥΣΟ ή οποιουδήποτε Οργανισμού κυρίας ασφάλισης αυτού, να αποχωρεί από την Υπηρεσία του λαμβάνοντας στην περίπτωση αυτή το 75% της από το Ν. 2112/1920 οριζομένης αποζημίωσης (παρ. 1). Για τον υπολογισμό της αποζημίωσης του Ν 2112/1920 θα λαμβάνεται υπόψη η προϋπηρεσία του μισθωτού και σαν εκτάκτου, που διανύθηκε με σύμβαση ορισμένου ή αορίστου χρόνου στην ίδια οργάνωση, εφόσον είναι συνεχής (παρ.7). Από τις προαναφερόμενες διατάξεις του Ν. 2538/1997 προκύπτει ότι με την διάλυση του Αυτόνομου Σταφιδικού Οργανισμού, ο οποίος τέθηκε υπό εκκαθάριση, και τη σύσταση της αναιρεσίβλητης εταιρίας, η τελευταία δεν αποτελεί διάδοχο αυτού φορέα. Η αναιρεσίβλητη εταιρία δεν υπάγεται στις διατάξεις που ισχύουν για τις επιχειρήσεις που χρηματοδοτούνται ή επιχορηγούνται από το Δημόσιο ή τα αναφερόμενα νομικά πρόσωπα. Δεν προβλέπεται με σχετική διάταξη του Ν. 2538/1997 ότι σε περίπτωση αποχωρήσεως μισθωτού από την υπηρεσία της αναιρεσίβλητης μετά την ένταξη ή την μεταφορά σ' αυτήν από τον Α.Σ.Ο. προκειμένου να συνταξιοδοτηθεί θα καταβάλλεται σ' αυτόν (μισθωτό) η αποζημίωση του Ν. 2112/1920, με τον περιορισμό του άρθρου 2 παρ. 2 του Α.Ν. 173/1967 και 33 Ν. 1876/1990. Με την ανωτέρων διάταξη του άρθρου 27 παρ. 4 αναγνωρίζεται ο χρόνος υπηρεσίας του μεταφερομένου ή μετατασσομένου μέχρι την ημερομηνία εμφάνισής του στη νέα θέση και ήδη στην αναιρεσίβλητη (για την ερευνωμένη περίπτωση) ως χρόνος πραγματικής υπηρεσίας στη νέα υπηρεσία για όλες τις νόμιμες συνέπειες και για κάθε μισθολογική και βαθμολογική εξέλιξή του. Επομένως μία από τις νόμιμες αυτές συνέπειες για τον υπολογισμό του χρόνου υπηρεσίας στον Α.Σ.Ο. μέχρι την εμφάνιση του μεταφερομένου ή μετατασσομένου στη νέα υπηρεσία του είναι, μεταξύ άλλων, και η, σε περίπτωση αποχωρήσεως του προσωπικού αυτού από τη νέα υπηρεσία του για να συνταξιοδοτηθεί, εφόσον συμπληρώνει τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησής του, λήψη και αποζημίωσης, όπως αυτή προβλέπεται από το άρθρο 29 παρ. 1 της ανωτέρω από 19-7-2000 Σ.Σ.Ε., ήτοι το 75% της από το ν. 2112/1920 οριζομένης αποζημίωσης υπολογιζομένης βάσει του συνολικού χρόνου υπηρεσίας του μισθωτού τόσον στον Α.Σ.Ο όσον και στην αναιρεσίβλητη. Το Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφαση, δέχθηκε ότι ο αναιρεσείων είχε προσληφθεί την 23-5-1975 από τον Αυτόνομο Σταφιδικό Οργανισμό (Α.Σ.Ο.) ως υπάλληλος, με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου και παρείχε την εργασία του συνεχώς μέχρι την 31-12-2000, οπότε, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 27 του Ν. 2538/1997 και την επελθούσα διάλυση και εκκαθάριση του Α.Σ.Ο. μεταφέρθηκε και εντάχθηκε στο προσωπικό της συσταθείσας δυνάμει του ίδιου νόμου αναιρεσίβλητης συνεταιριστικής εταιρίας, στην οποία εξακολούθησε να παρέχει τις υπηρεσίες του μέχρι την αποχώρησή του την 1-6-2002 λόγω συμπληρώσεως των προϋποθέσεων της πλήρους συνταξιοδότησής του από το Ι.Κ.Α. Ειδικότερα, η μεταφορά του στην αναιρεσίβλητη έγινε κατόπιν της 8536/21-12-2000 αποφάσεως περί μεταφοράς προσωπικού του Υπουργού Γεωργίας, στην παράγραφο VI της οποίας ορίζεται: "Από της 1ης Ιανουαρίου 2001 μεταφέρεται στην ΣΚΟΣ - ΑΣΕ, προκειμένου να εργαστεί σ' αυτήν, όπως ορίζεται από τις διατάξεις του άρθρου 27 του Ν. 2538/1997, το υπηρετούν ακόμη στον ΑΣΟ προσωπικό που ζήτησε με αιτήσεις του να μεταφερθεί στην Ανώνυμη Συνεταιριστική Εταιρία". Οι όροι αμοιβής της εργασίας του αναιρεσείοντος καθορίστηκαν σύμφωνα με την προαναφερόμενη από 19-7-2000 ΣΣΕ του προσωπικού των Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων, η οποία λόγω της κηρύξεώς της ως υποχρεωτικής εφαρμόζεται στην αναιρεσίβλητη, όπως άλλωστε συνομολογεί η τελευταία. Η αναιρεσίβλητη εταιρία κατά την ως άνω αποχώρηση του αναιρεσείοντος από την υπηρεσία της λόγω συνταξιοδοτήσεώς του προσέφερε στον τελευταίο την λόγω λύσεως της εργασίας αποζημίωσή του, την οποία υπολόγισε για το διάστημα από 23-5-1975 μέχρι 31-12-2000 που εργάστηκε στον Α.Σ.Ο. στο ποσό του 1.500.000 δραχμών, δηλαδή σε 4.402,05 ευρώ, κατ' εφαρμογή του άρθρου 2 παρ. 2 του Α.Ν. 173/1967 που θέτει το παραπάνω ανώτατο όριο αποζημιώσεως, ενώ, για το χρονικό διάστημα από 1-1-2001 έως 35-5-2002 που απασχολήθηκε στην υπηρεσία της αναιρεσίβλητης, η τελευταία υπολόγισε την αποζημίωση σύμφωνα με την από 19.7.2000 ΣΣΕ στο ποσό των 1.970 ευρώ, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο του χρόνου υπηρεσίας του αναιρεσείοντος, ανερχομένου σε ένα (1) έτος και πέντε (5) μήνες, στην ίδια την αναιρεσίβλητη. Το Εφετείο δέχθηκε ότι ο παραπάνω υπολογισμός της αποζημιώσεως είναι νόμιμος. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο παραβίασε τις προαναφερθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις. Επομένως πρέπει να γίνει δεκτός ο μοναδικός από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης. Πρέπει, συνεπώς, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω επιδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 96/2005 απόφαση του Εφετείου Πατρών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω επιδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη ανώνυμη συνεταιριστική εταιρία στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε χίλια εκατό (1100) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 6 Φεβρουαρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 22 Φεβρουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ