357/2006 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 357 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 357/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Βούλγαρη, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη και Δημήτριο Δαλιάνη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 3 Φεβρουαρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Α. Τ. του Θ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ανδρέα Τόσκα.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ε. Μ. του Β., 2. Ε. Ε. του Η., Σ. Σ., 3. Δ. Τ. του Π., 4. Τ. Μ. του Ι. και 5. Ε. Γ. συζ. Τ. Μ., κατοίκων ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9 Ιουνίου 2003 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 11116/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1023/2005 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 20 Σεπτεμβρίου 2005 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνον ο αναιρεσείων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Δαλιάνης ανέγνωσε την από 24 Ιανουαρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν δεκτοί οι έκτος και όγδοος λόγοι και η αίτηση επαναφοράς των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση και να απορριφθούν οι λοιποί λόγοι της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, την επαναφορά των πραγμάτων στην προτέρα της εκτέλεσης κατάσταση και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από το οικείο πινάκιο στη σειρά της δεν εμφανίσθηκαν οι αναιρεσίβλητοι, οι οποίοι, όπως προκύπτει από τις 9882, 9883, 9884, 9885 και 9886/8-11-2005 εκθέσεις επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης Μ. Π., κλητεύθηκαν νομοτύπως και εμπροθέσμως για να παραστούν κατά την παρούσα συζήτηση, καθόσον επιδόθηκε σ’ αυτούς επικυρωμένο αντίγραφο του δικογράφου της αιτήσεως αναιρέσεως με την επ’ αυτού πράξη του Προέδρου του Τμήματος περί ορισμού ως δικασίμου της 3.2.2006 και με κλήση για τη συζήτηση. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία των αναιρεσιβλήτων (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΙΙ. Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1, 2 παρ. 1, 3, 4 παρ. 1, 5 περ. α’ , 13 του ν. 3741/1929, 785, 787, 1002 και 1117 ΑΚ προκύπτει ότι κάθε ιδιοκτήτης ορόφου ή διαμερίσματος οικοδομής, για την οποία έχει συσταθεί εγκύρως οριζόντια ιδιοκτησία, δικαιούται, λόγω της αναγκαίας συγκυριότητάς του επί των κοινόχρηστων μερών της οικοδομής, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και ο ακάλυπτος χώρος του οικοπέδου, να κάνει απόλυτη χρήση τούτων, αρκεί να μη βλάπτει τα αντίστοιχα δικαιώματα των λοιπών συνιδιοκτητών και να μη μεταβάλλει τον συνήθη προορισμό των μερών αυτών, εκτός αν, με δεσμευτική γι’ αυτόν δικαιοπρακτική ρύθμιση, το δικαίωμα αυτό έχει παραχωρηθεί αποκλειστικώς σε έναν ή ορισμένους ιδιοκτήτες ορόφων ή διαμερισμάτων της οικοδομής.

Αν και πότε θίγονται τα δικαιώματα των λοιπών συνιδιοκτητών ή υπάρχει μεταβολή του συνήθους προορισμού των κοινών μερών με τη χρήση τους από ορισμένους συνιδιοκτήτες, κρίνεται, κατά περίπτωση, με βάση τις συγκεκριμένες συνθήκες και στο πλαίσιο του γενικότερου συμφέροντος της ομαλής λειτουργίας της σχέσεως της οροφοκτησίας.

Ειδικότερα, βλαπτική για τα δικαιώματα των λοιπών συνιδιοκτητών είναι η χρήση που εμποδίζει ή δυσχεραίνει υπερμέτρως αυτούς στη χρήση των οριζόντιων ιδιοκτησιών τους ή και στη σύγχρηση των κοινών μερών, ενώ μεταβολή του συνήθους προορισμού προκαλείται όταν η συγκεκριμένη χρήση αλλοιώνει τον προορισμό των κοινών μερών, που ορίζεται με δικαιοπρακτική ρύθμιση ή, σε περίπτωση ελλείψεώς της, προκύπτει από τη φύση των πραγμάτων και τον σκοπό που αυτά υπηρετούν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας στη λειτουργία της οροφοκτησίας, καθώς και από τις συνθήκες της συγκεκριμένης περιπτώσεις.

Έτσι, η "χρήση", με την οποία βλάπτονται τα δικαιώματα των λοιπών συνιδιοκτητών ή και επέρχεται μεταβολή του συνήθους προορισμού των κοινών μερών, είναι αόριστη νομική έννοια, η εξειδίκευση της οποίας από το δικαστήριο της ουσίας υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο. Εξάλλου, κάθε ιδιοκτήτης, εφόσον βλάπτεται από μια τέτοια χρήση, έχει το δικαίωμα να ζητήσει με αγωγή την επαναφορά των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση.

Εν προκειμένω, στην από 9-6-2003 αγωγή, όπως το δικόγραφό της εκτιμάται, εκτίθενται, μεταξύ άλλων, και τα εξής: Ο αναιρεσείων (ενάγων) είναι ιδιοκτήτης των ημιυπόγειων ορόφων δύο πολυώροφων οικοδομών, που ευρίσκονται επί της οδού ... της Θεσσαλονίκης και έχουν υπαχθεί στο καθεστώς της οροφοκτησίας από το έτος 1973.

Με βάση την ...1973 οικοδομική άδεια του Πολεοδομικού Γραφείου Θεσσαλονίκης, ο αναιρεσείων προέβη στην εκσκαφή και εξομάλυνση της εισόδου προς τον οπίσθιο ακάλυπτο χώρο της επί της οδού ... κείμενης οικοδομής και στην κατασκευή "ράμπας", προκειμένου οι δύο αυτοί συνενωμένοι ημιυπόγιοι όροφοι, που έχουν συνολικό εμβαδόν περίπου 600 µ² και ήταν προορισμένοι για εκμίσθωσή τους ως καταστημάτων, να εξυπηρετούνται, έτσι ώστε να είναι δυνατή η είσοδος και έξοδος οχημάτων για τη φορτοεκφόρτωση εμπορευμάτων.

Μετά την αποπεράτωση των οικοδομών και μέχρι τον Φεβρουάριο του έτους 2002, ο αναιρεσείων εκμίσθωνε τους δύο ημιυπόγειους ορόφους σε επιχειρήσεις βιοτεχνίας ενδυμάτων, η διακίνηση δε των οχημάτων, για τη φορτοεκφόρτωση των εμπορευμάτων τους, εγίνετο μέσω της ως άνω "ράμπας". Όμως, από τον Φεβρουάριο του έτους 2002 και εντεύθεν, οι αναιρεσίβλητοι (εναγόμενοι), που είναι και αυτοί ιδιοκτήτες διαμερισμάτων της οικοδομής επί της οδού ..., χρησιμοποιούν καθημερινώς τον επίδικο ακάλυπτο χώρο για τη στάθμευση των αυτοκινήτων των ίδιων και άλλων συνοίκων συγγενών τους, τα οποία (αυτοκίνητα) διακινούνται μέσω της "ράμπας" και σταθμεύουν στον εν λόγω χώρο καθόλη τη διάρκεια της νύκτας αλλά και της ημέρας.

Με τη χρήση αυτή, η οποία δεν προβλέπεται ούτε από τη συστατική της οροφοκτησίας πράξη ούτε από άλλες ιδιαίτερες συμφωνίες των συνιδιοκτητών (κανονισμός πολυκατοικίας δεν υφίσταται), οι αναιρεσίβλητοι παραβλάπτουν τα δικαιώματα του αναιρεσείοντος ως συνιδιοκτήτη και μεταβάλλουν τον συνήθη προορισμό του κοινόχρηστου ακάλυπτου χώρου.

Ειδικότερα, καθίσταται αδύνατη η εξυπηρέτηση των δύο ημιυπογείων ορόφων, αφού η κίνηση των οχημάτων φορτοεκφορτώσεως εμποδίζεται, λόγω της στενότητας που προκαλείται στην "πρασιά" από την ύπαρξη των σταθμευμένων αυτοκινήτων, με συνέπεια να βλάπτονται τα δικαιώματα του αναιρεσείοντος στη σύγχρηση του επίδικου κοινόχρηστου χώρου και στη χρήση των οριζόντιων ιδιοκτησιών του.

Εξάλλου, η στάθμευση των αυτοκινήτων στον χώρο τούτο μεταβάλλει τον συνήθη προορισμό του, που είναι η χρήση του για την ακώλυτη διέλευση των συνιδιοκτητών ή για την καλλιέργεια καλλωπιστικών φυτών και ανθέων ή για την αναψυχή των παιδιών των συνιδιοκτητών. Με βάση το ιστορικό αυτό, ο αναιρεσείων ζητούσε να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι να παύσουν τη στάθμευση αυτοκινήτων στον επίδικο κοινόχρηστο χώρο και να απειληθεί κατ’ αυτών χρηματική ποινή και προσωπική κράτηση για κάθε παράβαση της εν λόγω υποχρεώσεώς τους.

Με το εκτεθέν περιεχόμενο η αγωγή είναι νόμω βάσιμη, ερειδόμενη στις αναφερόμενες πιο πάνω διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου, καθόσον τα διαλαμβανόμενα σ’ αυτή πραγματικά γεγονότα εμπίπτουν στο εύρος των αόριστων νομικών εννοιών της βλαπτικής χρήσεως και της μεταβολής του συνήθους προορισμού του επίδικου κοινόχρηστου χώρου, δηλαδή ανταποκρίνονται στις προϋποθέσεις εφαρμογής των ως άνω διατάξεων.

Ωστόσο, το εφετείο, δεχθέν ότι, λόγω της ανυπαρξίας κανονισμού που να απαγορεύει τη χρήση του επίδικου χώρου για τη στάθμευση αυτοκινήτων, οι αναιρεσίβλητοι νομίμως χρησιμοποιούν προς τούτο τον εν λόγω χώρο κατ’ ενάσκηση του εκ του νόμου απορρέοντος σχετικού δικαιώματός τους και ότι, λόγω ελλείψεως προσδιορισμού της χρήσεως με απόφαση των συνιδιοκτητών δεν μπορεί να γίνει λόγος για μεταβολή του τρόπου χρήσεως, έκρινε την αγωγή ως νόμω αβάσιμη και απέρριψε κατά τούτο την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της ομοίως κρίνασας πρωτόδικης αποφάσεως.

Με την κρίση του αυτή το εφετείο παρεβίασε, με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή, τις ως άνω διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου. Επομένως, οι εκ του άρθρου 559 αρ.1 ΚΠολΔ απορρέοντες έκτος και όγδοος λόγοι της αιτήσεως αναιρέσεως, με τους οποίους αποδίδεται στο εφετείο η πλημμέλεια αυτή, είναι βάσιμοι.

ΙΙΙ. Με τις προτάσεις που κατέθεσε στις 13-1-2006 στη Γραμματεία του Δικαστηρίου τούτου (βλ. τη σχετική κάτω από αυτές επισημείωση), ο αναιρεσείων ζητεί, στο πλαίσιο της προβλεπόμενης από το άρθρο 579 παρ. 2 ΚΠολΔ επαναφοράς των πραγμάτων την προηγούμενη κατάσταση, να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι να του αποδώσουν τα δικαστικά έξοδα των 700 ευρώ, που επιδικάσθηκαν σε βάρος του με την προσβαλλόμενη απόφαση και τα οποία πλήρωσε στους αναιρεσιβλήτους σε εκούσια συμμόρφωσή του προς την εν λόγω απόφαση. Η αίτηση αυτή έχει ασκηθεί παραδεκτώς και είναι νόμω βάσιμη, σύμφωνα με την ως άνω διάταξη. Η πληρωμή του εν λόγω ποσού των δικαστικών εξόδων αποδεικνύεται από τις με χρονολογία 5-5-2005 δύο έγγραφες αποδείξεις της πληρεξούσιας δικηγόρου των αναιρεσιβλήτων Ειρήνης Τερζίδου. Η αίτηση συνεπώς αυτή είναι βάσιμη στην ουσία της.

Κατ’ ακολουθία, πρέπει να γίνουν δεκτές η αίτηση αναιρέσεως και η αίτηση επαναφοράς των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο εφετείο που θα συντεθεί από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ). Τα δικαστικά έξοδα της παρούσας δίκης πρέπει να επιβληθούν σε βάρος των αναιρεσιβλήτων, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 176 και 183 ΚΠολΔ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1023/2005 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκη.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο εφετείο με άλλη σύνθεση. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους να αποδώσουν στον αναιρεσείοντα τα δικαστικά έξοδα των επτακοσίων (700) ευρώ, που επιδικάσθηκαν σε βάρος του με την αναιρεθείσα απόφαση και τα οποία πλήρωσε στους αναιρεσιβλήτους σε εκούσια συμμόρφωσή του προς την εν λόγω απόφαση.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε χίλια εκατό (1100) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 15 Φεβρουαρίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 22 Φεβρουαρίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ