Supreme Court partially allows appeal against compensation determination, rejecting arguments regarding the municipality's land status.

Απόφαση 356 / 2021 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 356/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Καλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, Μαρία Τζανακάκη, Αικατερίνη Βλάχου και Ευστάθιο Νίκα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Νοεμβρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ΝΠΔΔ με την επωνυμία "Ταμείο Εθνικής Άμυνας (ΤΕΘΑ)", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Ανδριανή Κατσαρού, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Δήμου Καστοριάς, που εδρεύει στην Καστοριά και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Ν. Γ. του Κ., 3) Α. συζ. Χ. Μ., το γένος Κ. Γ., 4) Θ. Γ. του Κ. και 5) Γ. Μ. του Β., κατοίκων …, εκ των οποίων ο 1ος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Όλγα Πάτσιου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και οι 2ος, 3η, 4ος και 5ος εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Λέκκο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-2-2009 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης του ήδη αναιρεσείοντος (μετά την έκδοση της 69/2008 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καστοριάς που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Δυτικής Μακεδονίας.

Εκδόθηκε η 104/2011 οριστική απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 29-5-2012 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Αικατερίνη Βλάχου διάβασε την από 29-10-2020 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του 1ου λόγου της από 29-5-2012 αίτησης για την αναίρεση της 104/2011 απόφασης του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας και την απόρριψη του 2ου λόγου αυτής.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Για την εκπροσώπηση του πρώτου αναιρεσιβλήτου, Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ" από την ως άνω πληρεξουσία δικηγόρο του, προσκομίζονται, κατ' άρθρο 72 παρ. 1 εδ. ιγ' και ιε' του ν. 3852/2010, α) η 246/18-9-2020 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής του, β) το 232/31-12-1997 ΦΕΚ-Τεύχος Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου περί διορισμού της παραπάνω δικηγόρου σε θέση νομικού συμβούλου με πάγια αντιμισθία και γ) το …/…-10-2020 ειδικό πληρεξούσιο της συμβολαιογράφου Καστοριάς Αλεξάνδρας Νιτσιάκου.

Κατά τις διατάξεις των άρθρων 18 παρ. 1, 20 παρ. 1, 2 και 4 και 21 παρ. 1 και 2 του ν. 2882/2001, όπως ίσχυαν κατά το χρόνο έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρο 533 παρ. 2 του ΚΠολΔ) "Η αποζημίωση του απαλλοτριωμένου προσδιορίζεται κατά την ειδική διαδικασία του παρόντος άρθρου και των αμέσως επομένων 10 έως 20 (18 παρ. 1).

Αρμόδιο να προσδιορίσει οριστικά την αποζημίωση είναι το Εφετείο, στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται η απαλλοτριούμενη έκταση ή το μεγαλύτερο μέρος αυτής. Μέσα σε τριάντα ημέρες από την κοινοποίηση της απόφασης του μονομελούς πρωτοδικείου (περί προσωρινής αποζημίωσης) κάθε ενδιαφερόμενος δικαιούται, και αν ακόμη δεν υπήρξε διάδικος στη δίκη για τον προσωρινό καθορισμό της αποζημίωσης, να ζητήσει τον οριστικό προσδιορισμό αυτής.

Εάν κάποιος από τους ενδιαφερομένους είναι κάτοικος αλλοδαπής ή άγνωστης διαμονής, η προθεσμία για την άσκηση της αίτησης οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης είναι για όλους τους ενδιαφερομένους εξήντα ημέρες. Εάν η απόφαση του μονομελούς πρωτοδικείου δεν επεδόθη, η προθεσμία για την άσκηση της αίτησης περί οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης είναι σε κάθε περίπτωση έξι μήνες από τη δημοσίευση της απόφασης, με την επιφύλαξη εφαρμογής του δεύτερου εδαφίου της παραγράφου 4 του άρθρου 9.

Εάν η προθεσμία για την άσκηση της αίτησης παρήλθε άπρακτη, η αποζημίωση που προσδιορίστηκε προσωρινά καθίσταται οριστική για τον ενδιαφερόμενο που δεν άσκησε αίτηση. Η εμπρόθεσμη αίτηση για οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης αφορά αποκλειστικά το συμφέρον του αιτούντος, προς αύξηση ή μείωση μόνον υπέρ αυτού της αποζημίωσης που προσδιορίστηκε προσωρινά (άρθρο 20).

Η αίτηση για οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης δύναται να ασκηθεί και απευθείας ενώπιον του εφετείου, εφόσον δεν εκκρεμεί αίτηση οποιουδήποτε ενδιαφερομένου για προσωρινό προσδιορισμό αυτής ή δεν έχει εκδοθεί απόφαση που να την προσδιορίζει προσωρινώς. Η αίτηση ασκείται και συζητείται κατά τις διατάξεις του προηγούμενου άρθρου, οι οποίες εφαρμόζονται αναλόγως" (άρθρο 21).

Από τις προαναφερόμενες διατάξεις, σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 9 παρ. 4 εδ. β' του ίδιου νόμου, κατά την οποία "όποιος δεν κλητεύτηκε ούτε έλαβε μέρος στη δίκη για τον καθορισμό της αποζημίωσης δικαιούται να ασκήσει με αίτηση την αξίωσή του για καθορισμό μεγαλύτερης οριστικής αποζημίωσης, κατά το άρθρο 21 του παρόντος νόμου, μέσα σε πέντε έτη από τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης και, σε περίπτωση που αποδεδειγμένα έχει λάβει γνώση, μέσα σε έξι μήνες από τότε που αυτός έλαβε γνώση" συνάγονται τα ακόλουθα:

Επί αναγκαστικής απαλλοτρίωσης ακινήτου, η αίτηση οριστικού προσδιορισμού αποζημίωσης, για εκείνους που υπήρξαν διάδικοι στη δίκη περί καθορισμού προσωρινής αποζημίωσης και κάθε ενδιαφερόμενο, ασκείται εντός τριάντα ημερών από την επίδοση της απόφασης που προσδιορίζει την προσωρινή αποζημίωση και επί μη επίδοσης της απόφασης αυτής εντός έξι μηνών από τη δημοσίευσή της.

Η προαναφερόμενη προθεσμία είναι αποσβεστική με την έννοια του άρθρου 279 του ΑΚ, λαμβανόμενη υπόψη αυτεπαγγέλτως κατά το άρθρο 280 του ίδιου Κώδικα. Επί παρέλευσής της άπρακτης η προσωρινά προσδιορισθείσα αποζημίωση καθίσταται οριστική, οι διάδικοι δεν δικαιούνται να ασκήσουν πλέον αίτηση περί οριστικής αποζημίωσης ενώπιον του Εφετείου και τυχόν ασκούμενη απορρίπτεται και αυτεπαγγέλτως ως απαράδεκτη.

Εκείνοι δε εκ των ενδιαφερομένων που δεν κλητεύθηκαν ή δεν έλαβαν μέρος στη δίκη για τον καθορισμό της αποζημίωσης (προσωρινής ή οριστικής) δικαιούνται να ζητήσουν απευθείας από το Εφετείο τον προσδιορισμό μεγαλύτερης οριστικής αποζημίωσης εντός πέντε ετών από τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης ή εντός έξι μηνών από τότε που αποδεδειγμένα έλαβαν γνώση του δικαστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης.

Για την εφαρμογή όμως της διάταξης του άρθρου 20 παρ. 2 του ν. 2882/2001 περί αποσβεστικής προθεσμίας για την άσκηση εκ μέρους ενδιαφερομένου της αίτησης οριστικού προσδιορισμού αποζημίωσης στο Εφετείο προϋποτίθεται ότι το κεφάλαιο για το οποίο ζητείται οριστικός προσδιορισμός αποζημίωσης έχει εισαχθεί παραδεκτώς στη δίκη του προσωρινού προσδιορισμού και έχει εκδοθεί επ' αυτού απόφαση από το μονομελές πρωτοδικείο (ήδη μονομελές εφετείο) που προσδιορίζει προσωρινή αποζημίωση.

Το κεφάλαιο για τον προσδιορισμό αποζημίωσης για τα επικείμενα απαλλοτριούμενου ακινήτου, τα οποία αυτοδικαίως, κατ' άρθρο 4 του ΚΑΑΑ, συναπαλλοτριώνονται, είναι διαφορετικό από εκείνο για τον προσδιορισμό αποζημίωσης για το έδαφος, ενώ ως ενδιαφερόμενοι, οι οποίοι, κατά την έννοια του ν. 2882/2001, μπορούν να ζητήσουν τον προσωρινό ή οριστικό προσδιορισμό αποζημίωσης είναι, κατ' άρθρο 14 παρ. 1 αυτού, ο υπόχρεος να καταβάλλει την αποζημίωση, ο υπέρ ου κηρύχθηκε η αναγκαστική απαλλοτρίωση και όποιος αξιώνει κυριότητα ή άλλο εμπράγματο δικαίωμα στο απαλλοτριούμενο.

Συνεπώς, εάν επί αίτησης ενδιαφερομένου περί προσωρινού προσδιορισμού αποζημίωσης για το έδαφος και ανταίτησης περί προσωρινού προσδιορισμού μεγαλύτερης αποζημίωσης για το έδαφος και προσωρινής αποζημίωσης για τα επικείμενα, εκδοθεί απόφαση που προσδιορίζει προσωρινή αποζημίωση μόνον για το έδαφος και απορρίπτει την ανταίτηση ως προς τα επικείμενα χωρίς έρευνα της ουσίας της, τότε ο ανταιτών μπορεί, αποδεχόμενος την απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου ως προς την αποζημίωση για το έδαφος, η οποία (αποζημίωση) καθίσταται έτσι οριστική, να ασκήσει αίτηση για οριστικό προσδιορισμό αποζημίωσης για τα επικείμενα, για τα οποία δεν έχει αποφανθεί επί της ουσίας το δικαστήριο του προσωρινού προσδιορισμού, απευθείας στο Εφετείο, σύμφωνα με τα οριζόμενα στη διάταξη του άρθρου 21 του ν. 2882/2001, χωρίς την τήρηση των προθεσμιών του άρθρου 20 παρ. 2 του ίδιου Κώδικα, καθόσον απόφαση περί προσωρινού προσδιορισμού αποζημίωσης για τα επικείμενα δεν υφίσταται (ΑΠ 1301/2017).

Στην προκείμενη περίπτωση από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 αρ. 2 του ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης και των διαδικαστικών εγγράφων προκύπτουν, ως προς τη δικαστική πορεία της υπόθεσης, τα ακόλουθα: Το αναιρεσείον, Ταμείο Εθνικής Άμυνας (ΤΕΘΑ), ως ιδιοκτήτης απαλλοτριούμενου ακινήτου μετά επικειμένων, άσκησε ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας την από 20-2-2009 (αριθμ.

εκθ. καταθ. 7/2009) αίτηση κατά των ήδη αναιρεσιβλήτων, Δήμου Καστοριάς, Ν. Γ., Α. Μ., Θ. Γ. και Γ. Μ., με την οποία ισχυρίστηκε ότι με την …/…-3-2005 πράξη τακτοποίησης και αναλογισμού αποζημίωσης του Δήμου Καστοριάς, η οποία κυρώθηκε με την ΚΟ/547/12.4.2005 απόφαση του Νομάρχη Καστοριάς τακτοποιήθηκαν λόγω ρυμοτομίας και με προσκυρώσεις τα οικόπεδα που περιλαμβάνονται στο ΟΤ … του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου της πόλης … στην περιοχή "...", μεταξύ των οποίων και το γεωτεμάχιο με αριθμό …, ιδιοκτησίας του, έκτασης 13.668 τμ (πρώην …).

Ότι από το προαναφερόμενο ακίνητό του προσκυρώθηκαν τμήματα στις ιδιοκτησίες των δεύτερου έως και πέμπτου των καθών που περιγράφονται σ' αυτή, ενώ τμήματα αυτού καταλήφθηκαν λόγω ρυμοτόμησης από οδούς, με εικαζόμενο ιδιοκτήτη (οι οδοί) τον πρώτο των καθών, Δήμο Καστοριάς. Ότι επί των ως άνω ρυμοτομηθέντων και προσκυρωθέντων τμημάτων του ακινήτου του υπήρχαν κεραμοσκεπής αποθήκη, εμβαδού 65,36 τμ και περίφραξη συνολικού εμβαδού 48 τμ., ευρισκόμενες, η περίφραξη και τμήμα της αποθήκης εμβαδού 41,43 επί των προσκυρωθέντων τμημάτων και τμήμα της αποθήκης εμβαδού 23,93 τμ επί του ρυμοτομηθέντος τμήματος (δρόμου ιδιοκτησίας του πρώτου των καθών), για τις οποίες, σύμφωνα με την …/2005 πράξη αναλογισμού και αποζημίωσης του Δήμου Καστοριάς, υπόχρεοι έναντι αυτού προς αποζημίωση είναι οι καθών.

Ότι οι δεύτερος έως και πέμπτος των καθών άσκησαν ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καστοριάς κατ' αυτού και των Δ. Τ., Ε. Κ., Α. Κ. και Ν. Δ., την υπ' αριθμ. καταθ. 9/23-3-2006 αίτηση, με την οποία ζήτησαν τον καθορισμό προσωρινής τιμής μονάδας αποζημίωσης για τα απαλλοτριούμενα ακίνητα, μεταξύ των οποίων και για το ως άνω ακίνητό του που προσκυρώθηκε στις ιδιοκτησίες τους.

Ότι το ίδιο άσκησε ανταίτηση με τις προτάσεις του, με την οποία ζήτησε τον καθορισμό μεγαλύτερης προσωρινής τιμής μονάδας αποζημίωσης για το έδαφος και επιπλέον τον καθορισμό προσωρινής τιμής μονάδας αποζημίωσης για τα επικείμενα που προαναφέρθηκαν. Ότι επί της αίτησης και της ανταίτησης εκδόθηκε η 14/14-2-2007 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καστοριάς, η οποία καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδας αποζημίωσης μόνον για το έδαφος και απέρριψε την ανταίτησή του ως προς τα επικείμενα με την αιτιολογία ότι η σχετική υποχρέωση βαρύνει τον (μη διάδικο τότε) Δήμο Καστοριάς.

Ότι στη συνέχεια αυτό άσκησε ενώπιον του ίδιου Δικαστηρίου την υπ' αριθμ. καταθ. 28/5-10-2007 αίτησή του κατά του Δήμου Καστοριάς, με την οποία ζήτησε τον καθορισμό προσωρινής τιμής μονάδας αποζημίωσης για τα επικείμενα (αποθήκη και περίφραξη). Ότι επί της τελευταίας αίτησης εκδόθηκε η 69/20-6-2008 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καστοριάς που την απέρριψε για έλλειψη παθητικής νομιμοποίησης, με την αιτιολογία ότι ο καθού, Δήμος Καστοριάς, υποχρεούται να αποζημιώσει επικείμενα επί ρυμοτομηθέντων και όχι και επί προσκυρωθέντων τμημάτων.

Με αυτό το ιστορικό ζήτησε τον οριστικό προσδιορισμό αποζημίωσης για τα ως άνω επικείμενα από το Εφετείο. Επί της αίτησης αυτής εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία την απέρριψε, ως προς μεν τους δεύτερο έως και πέμπτο των καθών ως εκπρόθεσμη λόγω παρόδου 30 ημερών από την επίδοση της 14/14-2-2007 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καστοριάς περί προσωρινής τιμής μονάδας αποζημίωσης, ως προς δε τον πρώτο κατ' ουσίαν, δεχόμενο ότι το τμήμα της αποθήκης για το οποίο ζητήθηκε από το τελευταίο αποζημίωση λόγω ρυμοτομίας βρίσκεται επί τμήματος ιδιοκτησίας του αιτούντος που καταλαμβάνεται από οδούς, έχει παραχωρηθεί στο Δήμο Καστοριάς και σύμφωνα με την …/2005 πράξη τακτοποίησης και αναλογισμού δεν αποζημιώνεται.

Κατά το άρθρο 559 αρ. 14 του ΚΠολΔ υπάρχει λόγος αναίρεσης αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Ο λόγος αυτός αναφέρεται σε ακυρότητες, δικαιώματα και απαράδεκτα από το δικονομικό δίκαιο. Με τον όρο "απαράδεκτο" νοείται το δικονομικό απαράδεκτο, δηλαδή αυτό που δημιουργείται από την αθέτηση-παραβίαση δικονομικής διάταξης, με αποτέλεσμα η δικονομική ενέργεια να στερείται των αναγκαίων προϋποθέσεων του κύρους της (ΑΠ 95/2020, ΑΠ 53/2019).

Το αναιρεσείον, με τον πρώτο λόγο αναίρεσης, αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 1 και ορθότερα από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο, παρά το νόμο απέρριψε την αίτησή του περί καθορισμού οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης για τα επικείμενα ως προς τους δεύτερο έως και πέμπτο των καθών ως απαράδεκτη λόγω εκπρόθεσμης άσκησής της και ειδικότερα λόγω παρόδου 30 ημερών από την επίδοση της 14/2007 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καστοριάς περί καθορισμού προσωρινής τιμής μονάδας αποζημίωσης για το έδαφος, αφού η αίτησή του αφορά επικείμενα για τα οποία δεν έχει οριστεί προσωρινή τιμή, ασκήθηκε απευθείας στο Εφετείο κατά τις διατάξεις του άρθρου 21 του ν. 2882/2001 και δεν υπόκειται στις προθεσμίες του άρθρου 20 του ν. 2882/2001.

Από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρο 561 αρ. 2 του ΚΠολΔ) προκύπτει ότι το εφετείο, για το ερευνώμενο ως άνω ζήτημα, δέχτηκε, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά περί των πραγμάτων κρίση του, τα ακόλουθα: "Με την 9/2006 αίτηση προς το Μονομελές Πρωτοδικείο Καστοριάς οι δεύτερος-πέμπτος των καθών της υπό κρίση αιτήσεως είχαν ζητήσει τον ορισμό προσωρινής τιμής μονάδος αποζημιώσεως για τα προσκυρούμενα και ρυμοτομούμενα οικοπεδικά τμήματα με την …/2005 Πράξη τακτοποίησης και αναλογισμού αποζημιώσεως του Δήμου Καστοριάς.

Κατά τη συζήτηση της υποθέσεως (12-1-2007) το καθού η αίτηση Ταμείο Εθνικής Άμυνας είχε ασκήσει ανταίτηση με αίτημα να οριστεί τιμή μονάδος αποζημιώσεως για τα προσκυρούμενα τμήματα, στα οποία φέρεται ως ιδιοκτήτης, καθώς και για τις ευρισκόμενες στα προσκυρούμενα τμήματα εγκαταστάσεις του και συγκεκριμένα για ένα κτίσμα, εμβαδού 65,36 τμ, το ποσό των 6.884,76 ευρω και για μία περίφραξη, μήκους 40 μέτρων στο ποσό των 1.120 ευρώ.

Η 14/2007 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καστοριάς όρισε την τιμή αποζημιώσεως των προσκυρουμένων ακινήτων στο ποσό των 200 ευρώ/τμ, των ρυμοτομουμένων ακινήτων στο ποσό των 356,65 ευρώ/τμ, απέρριψε όμως ως αβάσιμο το αίτημα του ΤΕΘΑ για την αποζημίωση του κτίσματος (αποθήκης) και της περίφραξης με το σκεπτικό ότι η σχετική υποχρέωση είχε επιβληθεί στο Δήμο Καστοριάς, ο οποίος δεν ήταν διάδικος στη δίκη εκείνη.

Κατόπιν αυτού το Ταμείο Εθνικής Άμυνας άσκησε κατά του Δήμου Καστοριάς την 28/2007 αίτηση ορισμού προσωρινής τιμής μονάδος αποζημιώσεως με την οποία ζήτησε τον ορισμό τιμής μονάδος αποζημίωσης για την επίδικη αποθήκη και την περίφραξη που βρίσκονται στα προσκυρούμενα τμήματα ιδιοκτησίας του, σύμφωνα με την 3/2005 Πράξη Τακτοποίησης και Αναλογισμού.

Η 69/20-6-2008 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καστοριάς απέρριψε την αίτηση του ΤΕΘΑ λόγω ελλείψεως παθητικής νομιμοποίησης του Δήμου Καστοριάς με το σκεπτικό ότι ο Δήμος Καστοριάς υποχρεώνεται να αποζημιώσει τα επικείμενα επί των ρυμοτομηθέντων οικοπεδικών τμημάτων και όχι αυτά επί των προσκυρωθέντων οικοπεδικών τμημάτων, όπως αιτείτο το ΤΕΘΑ.

Ακολούθως, το ΤΕΘΑ κατέθεσε την υπό κρίση αίτηση με την οποία αιτείται, όπως προεκτέθηκε, ο ορισμός τιμής μονάδος αποζημιώσεως για την αποθήκη και την περίφραξη που βρίσκονται στα εν μέρει προσκυρούμενα και εν μέρει ρυμοτομούμενα τμήματα της ιδιοκτησίας του. Η αίτηση, ως προς τους δεύτερο έως πέμπτο των καθών είναι εκπρόθεσμη διότι η 14/14-1-2007 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καστοριάς επιδόθηκε στο ΤΕΘΑ την 20-3-2007 (βλ. 5236/20-3-2007 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο πρωτοδικείο Αθήνας Α.

Μ.). Έκτοτε και μέχρι την κατάθεση της υπό κρίση αιτήσεως (23-2-2009) παρήλθε χρονικό διάστημα πολύ μεγαλύτερο του ενός μηνός". Κρίνοντας όμως έτσι το Εφετείο, με το να απορρίψει ως εκπρόθεσμη την ένδικη αίτηση του αναιρεσείοντος περί καθορισμού οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης για τα επικείμενα που προαναφέρθηκαν, παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο, καθόσον, αφού, σύμφωνα με τις παραδοχές του, με την 14/2007 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καστοριάς καθορίστηκε προσωρινή αποζημίωση μόνον για το έδαφος και όχι και για τα επικείμενα, το αναιρεσείον εδικαιούτο να ασκήσει αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης των επικειμένων απευθείας στο Εφετείο, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 21 του ν. 2882/2001, ως προς την οποία δεν ισχύει η προβλεπόμενη από τη διάταξη του άρθρου 20 παρ. 2 του ν. 2882/2001 προθεσμία.

Κατά συνέπεια, ο πρώτος λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία).

Δεν υπάρχει όμως ανεπάρκεια αιτιολογιών όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες. Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα και να μην καταλείπονται αμφιβολίες.

Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες. Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε.

Τα επιχειρήματα δε του δικαστηρίου, που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων δεν συνιστούν παραδοχές επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε στο πλαίσιο της ερευνώμενης διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος.

Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ προκύπτει, ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμησή τους δεν ιδρύει λόγο αναίρεσης από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις απορρίπτεται ως απαράδεκτος, εφόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υπόθεσης που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο.

Με το δεύτερο λόγο αναίρεσης το αναιρεσείον αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο παραβίασε εκ πλαγίου τις ουσιαστικού κανόνα δικαίου διατάξεις των άρθρων 21 και 13 του ν. 2882/2001 (οι οποίες, αν και δεν αναφέρονται αριθμητικά, το πραγματικό τους προκύπτει από το όλο περιεχόμενο του αναιρετηρίου) και ειδικότερα γιατί το Εφετείο, με το να απορρίψει την αίτησή του περί καθορισμού οριστικής αποζημίωσης για τα επικείμενα της απαλλοτριούμενης ιδιοκτησίας του ως προς τον πρώτο των καθών, Δήμο Καστοριάς, διέλαβε ελλιπή και αντιφατική αιτιολογία, ιδίως ως προς τη θέση του απαλλοτριωθέντος ακινήτου επί του οποίου βρίσκονται τα επικείμενα.

Ως προς το ζήτημα αυτό το Εφετείο δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη περί των πραγμάτων κρίση του, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Σύμφωνα... με την …/2005 πράξη τακτοποίησης και αναλογισμού του Δήμου Καστοριάς...ορίστηκαν τα εξής: Α) προσκυρώθηκαν...Γ) Υποχρεώθηκε ο Δήμος Καστοριάς να αποζημιώσει ό,τι κτίσματα, περιφράξεις...βρίσκονται στα ρυμοτομούμενα τμήματα των οικοπέδων.

Γίνεται μνεία στην Πράξη ότι για τα τμήματα της ιδιοκτησίας του ΤΕΘΑ που καταλαμβάνονται από οδούς δεν συντάσσεται πράξη αναλογισμού, διότι αυτά παραχωρούνται στο Δήμο Καστοριάς, κατ' εφαρμογή του άρθρου 3 παρ. 2 του Ν. 2745/1999 (ΦΕΚ Α' 224/27-10-1999) και της παρ. 5Α της ΚΟ/οικ.2064/21-11-2003 απόφασης του Νομάρχη Καστοριάς....Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι τα ρυμοτομούμενα τμήματα οικοπέδων, στα οποία αναφέρεται η …./2005 Πράξη Τακτοποίησης και Αναλογισμού, σύμφωνα με την οποία ο Δήμος Καστοριάς υποχρεούται να αποζημιώσει τα επ' αυτών επικείμενα, βρίσκονται προς την οδό … και δεν έχουν καμία σχέση με τα ρυμοτομούμενα τα οποία δεν περιλαμβάνονται στην άνω πράξη, επειδή αυτά έχουν παραχωρηθεί από το ΤΕΘΑ στο Δήμο Καστοριάς με την ΚΟ/οικ. 2064/21-11-2003 απόφαση του Νομάρχη Καστοριάς (βλ.

το συνοδεύον την 3/2005 Πράξη διάγραμμα). Πρέπει να λεχθεί ότι τμήμα μόνον της επιδίκου αποθήκης βρίσκεται επί των ρυμοτομούμενων τμημάτων που παραχωρήθηκαν από το ΤΕΘΑ στο Δήμο Καστοριάς, ενώ το υπόλοιπο τμήμα της αποθήκης και η περίφραξη βρίσκονται επί των προσκυρουμένων τμημάτων της υπ' αριθμ. 5 ιδιοκτησίας.

Σύμφωνα με τα ως άνω εκτεθέντα ο Δήμος Καστοριάς δεν είναι υπόχρεος για καταβολή οποιασδήποτε αποζημιώσεως για την επίδικη αποθήκη και την περίφραξη". Με αυτά που δέχτηκε το Εφετείο για να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα ότι ο Δήμος Καστοριάς δεν υποχρεούται σε αποζημίωση των επικειμένων, δεχόμενο ότι τμήμα μόνον της επιδίκου αποθήκης βρίσκεται επί ρυμοτομηθέντος ακινήτου, πλην όμως παραχωρηθέντος σ' αυτόν (Δήμο Καστοριάς) από το αναιρεσείον χωρίς αποζημίωση, διέλαβε στην απόφασή του σαφείς, επαρκείς (έστω και συνοπτικές) και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, οι οποίες στηρίζουν το αποδεικτικό του πόρισμα, ώστε καθίσταται εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος ως προς την ορθή ή μη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν στο πραγματικό των παραπάνω εφαρμοσθέντων ουσιαστικών κανόνων δικαίου.

Οι ειδικότερες αιτιάσεις ότι δεν προσδιορίζεται στην προσβαλλομένη με ποια κριτήρια και από ποια στοιχεία το Εφετείο κατέληξε στην παραδοχή ότι το τμήμα της επίδικης αποθήκης για το οποίο ζητήθηκε οριστικός προσδιορισμός αποζημίωσης με υπόχρεο τον πρώτο των καθών, Δήμο Καστοριάς, βρίσκεται επί ρυμοτομούμενου τμήματος παραχωρηθέντος στον τελευταίο ακινήτου, αφορούν στην αιτιολόγηση του ως άνω σαφούς πορίσματος του Εφετείου που εξήχθη από τις ενώπιόν του αποδείξεις, επί των οποίων η σχετική κρίση αυτού είναι αναιρετικά ανέλεγκτη, ενώ, με την επίφαση της πιο πάνω αναιρετικής πλημμέλειας, προβάλλονται αιτιάσεις για την, κατ' άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ, αναιρετικά ανέλεγκτη εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και την ανάλυση και στάθμιση των αποδείξεων από το Εφετείο ως προς τα οποία το αναιρεσείον έχει διαφορετική ουσιαστική προσέγγιση, καθώς και για τη σαφήνεια, επάρκεια και πειστικότητα των επιχειρημάτων, με βάση τα οποία το πιο πάνω Δικαστήριο στήριξε το αποδεικτικό του πόρισμα.

Κατά συνέπεια ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Κατόπιν όλων αυτών και εφόσον δεν υπάρχει άλλος λόγος προς έρευνα, πρέπει α) να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης ως προς τον πρώτο αναιρεσίβλητο και να καταδικαστεί το αναιρεσείον που ηττήθηκε στα δικαστικά έξοδα αυτού, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο αίτημά του (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 του ΚΠολΔ), μειωμένα όμως κατ' άρθρο 22 παρ. 1 του ν. 3693/1957, το οποίο, σύμφωνα με το άρθρο 22 παρ. 3 του ν. 2882/2001, εφαρμόζεται και στην παρούσα αναιρετική δίκη και β) να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης ως προς τους λοιπούς (δεύτερο έως και πέμπτο) αναιρεσιβλήτους, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς αυτούς, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, στο ίδιο Δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 του ΚΠολΔ) και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι αυτοί στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο αίτημά του (άρθρα 176 , 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 του ΚΠολΔ), μειωμένα κατ' άρθρο 22 παρ. 1 του ν. 3693/1957, όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 29-5-2012 (αριθμ. εκθ. καταθ. 22/30-5-2012) αίτηση για αναίρεση της 104/2011 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας ως προς τον πρώτο αναιρεσίβλητο, Δήμο Καστοριάς.

Καταδικάζει το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα του πιο πάνω αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

Δέχεται την αίτηση αναίρεσης ως προς τους δεύτερο έως και πέμπτο των αναιρεσιβλήτων.

Αναιρεί την 104/2011 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας ως προς αυτούς.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, στο Τριμελές Εφετείο Δυτικής Μακεδονίας, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, πλην αυτών που εξέδωσαν την παραπάνω απόφαση.

Και

Καταδικάζει τους δεύτερο έως και πέμπτο από τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 4 Φεβρουαρίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 18 Μαρτίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ