353/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 353 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 353/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Δεκεμβρίου 2016, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην …, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Μαριέττα Βλαχοπάνου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Των αναιρεσιβλήτων: Α. 1) Κ. Θ. του Φ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. ...), 2) Φ. Τ. του Χ., κατοίκου ... (αρ. ...), 3) Α. (Κ.) Σ. του Δ., κατοίκου ... (αρ. ...Α), 4) Ι. Γ. του Γ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. ...), 5) Ε. Π. του Ι., το γένος Γ., κατοίκου ... (αρ...), 6) "..." (...), που εδρεύει στα ... και εκπροσωπείται νόμιμα (αρ. ιδ. ...), 7) Α. Γ. του Ν., κατοίκου ... (αρ. ιδ. ...), 8) Γ. Τ. του Σ., κατοίκου ... (αρ. ...), 9) Χ. Π. του Ν., κατοίκου ... (αρ. ...), 10) "...", που εδρεύει στα ... και εκπροσωπείται νόμιμα (αρ. ιδ. ...), 11) Α. Σ. του Χ., το γένος Σ. Λ., κατοίκου ... (αρ. ...), 12) Γ. Τ. του Ι., κατοίκου ... (αρ. ...), 13) Ν. Κ. του Β., κατοίκου ... (αρ. ...), 14) Δ. Α. του Σ., κατοίκου ... (αρ. ...), 15) Ξ. Μ. του Γ., κατοίκου ... (αρ. ...), 16) Δ. Λ. του Ι., κατοίκου ... (αρ. ...Α), 17) Γ. Φ. του Δ., κατοίκου ... (αρ. ...), 18) Δ. Μ. του Α., κατοίκου ... (αρ. ιδ. ...), 19) Θ. Π. του Δ., το γένος Σ. Ε., κατοίκου ... (αρ. ...), 20) Γ. Γ. του Μ., κατοίκου ... (αρ. ...), 21) Β. Γ. του Μ., κατοίκου ... (αρ. ...), 22) Α. Γ. του Μ., κατοίκου ... (αρ. ιδ. ...), 23) Θ. Γ. του Ι., κατοίκου ... (αρ. ...), 24) Μ. Γ. του Ι., κατοίκου ... (αρ. ...), 25) Η. Γ. του Ι., κατοίκου ... (αρ. ...), 26) Α. Γ. του Ι., κατοίκου ... (αρ. ...), 27) Α. Γ. του Ι., κατοίκου ... (αρ. ...).

Β. 1) Α. Χ. του Γ. (ως προς ...), 2) Α. Γ. του Θ. (ως προς αρ. ...), 3) Ε. Κ. θυγ. Ε. Κ. (ως προς αρ. ...), 4) Γ. Κ. του Ε. (ως προς αρ. ...), 5) Δ. Κ. του Ε. (ως προς αρ. ...), 6) Σ. Σ. του Κ. (ως προς αρ. ...), 7) Β. Σ. του Κ. (ως προς αρ. ...), 8) Ε. συζ. Δ. Γ., το γένος Μ. Μ. (ως προς αρ. ...), 9) Λ. συζ. Ε. Χ., το γένος Ν. Π. (ως προς αρ. ...), 10) Η. Ζ. του Γ. (ως προς αρ. ...), 11) Α. Ζ. του Γ. (ως προς αρ. ...), 12) "..." (ως προς αρ. ιδ. ...), 13) Α. Π. του Δ. (ως προς αρ...), 14) Γ. Λ. του Α. (ως προς αρ. ...Α), 15) Α. Π. του Β. (ως προς αρ. ...Α), 16) Π. συζ. Η. Κ. (ως προς αρ. ...Α), 17) Χ. συζ. Α. Π. (ως προς αρ. ...Α), 18) Γ. Τ. του Κ. (ως προς αρ. ...), 19) Γ. Τ. του Φ. (ως προς αρ. ...), 20) Μ. Μ. του Α., συζ. Μ. (ως προς αρ. ...), 21) Π. Ι. του Ι. (ως προς αρ. ...Β) και 22) Ε. Ι. του Ι. (ως προς αρ. ...).

Οι με στοιχ. Α 2ος, 6ος και 11η, καθώς και οι με στοιχ. Β 2η, 10ος, 12ος και 21ος των αναιρεσιβλήτων εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Κ. Ν., ενώ οι λοιποί δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από με αρ. εκθ. καταθ. 3...2-10-2012 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης του ήδη αναιρεσείοντος (μετά την έκδοση της 308/2012 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Ιωαννίνων και συνεκδικάστηκε με τις (διά των προτάσεων) ανταιτήσεις των ήδη αναιρεσιβλήτων.

Εκδόθηκε η 365/2013 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ιωαννίνων, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 21-11-2014 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου διάβασε την από 28-1-2016 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των πρώτου και δευτέρου λόγων της από 21-11-2014 αιτήσεως για αναίρεση της 365/2013 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Ιωαννίνων.

Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, η πληρεξούσια των παραστάντων αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθεμία δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δικ., αν ο αντίδικος εκείνου που επέσπευσε την συζήτηση δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος σ’ αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στην συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί.

Εξ άλλου, κατά το άρθρο 6Α του διατάγματος της 26 Ιουνίου - 10 Ιουλίου 1944 "Περί κώδικος των νόμων περί δικών του Δημοσίου", που προστέθηκε με το άρθρο 46 παρ. 3 του ν. 4305/ 2014 "Η επίδοση από το Ελληνικό Δημόσιο ή οποιοδήποτε Ν.Π.Δ.Δ. ενδίκου βοηθήματος και ενδίκου μέσου, οποιασδήποτε κλήσης προς συζήτηση υπόθεσης, οποιασδήποτε δικαστικής απόφασης, προσωρινής διαταγής, για οποιαδήποτε υπόθεση σε οποιονδήποτε βαθμό ή στο πλαίσιο της αναιρετικής δίκης, ενώπιον οποιουδήποτε πολιτικού ή διοικητικού δικαστηρίου, δύναται να γίνει:

α) στους αντιδίκους του ή τον αντίκλητό τους, β) στον δικηγόρο ο οποίος τους εκπροσώπησε κατά την τελευταία συζήτηση της υπόθεσης ή έχει υπογράψει το τελευταίο δικόγραφο που αφορά την υπόθεση, στην τελευταία δηλωθείσα, κατά τις κείμενες διατάξεις, διεύθυνσή τους. Ο δικηγόρος στην περίπτωση του προηγούμενου εδαφίου θεωρείται αντίκλητος και για κάθε μεταγενέστερη επίδοση, εκτός εάν ο διάδικος, κατά περίπτωση, γνωστοποίησε με δήλωση στην Κεντρική Υπηρεσία του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους ή την έδρα του Ν.Π.Δ.Δ., το διορισμό νέου πληρεξουσίου ή αντικλήτου.

Ο δικηγόρος ή ο αντίκλητος οφείλει να παραδίδει αμελλητί το επιδιδόμενο έγγραφο. Επιδόσεις που έχουν διενεργηθεί κατά τα αναφερόμενα στα προηγούμενα εδάφια θεωρούνται νόμιμες και για εκκρεμείς σε οποιοδήποτε στάδιο υποθέσεις". Στην προκειμένη περίπτωση, φέρεται προς συζήτηση η από 21.11.2014 αίτηση για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 365/2013 αποφάσεως του Εφετείου Ιωαννίνων, της οποίας με πράξη του Προέδρου του Τμήματος αυτού είχε οριστεί αρχική δικάσιμος για την συζήτηση της υποθέσεως η 5.2.2016.

Κατά την συνεδρίαση του τμήματος στην δικάσιμο αυτή αναβλήθηκε, κατόπιν κοινού αιτήματος, η συζήτηση της υποθέσεως για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (2.12.2016). Κατά την εκφώνηση της υποθέσεως στην σειρά της από το οικείο πινάκιο, κατά την τελευταία αυτή δικάσιμο, παραστάθηκαν, αφ’ ενός μεν το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, αφ’ ετέρου δε εκ των αναιρεσιβλήτων οι με στοιχ.

Α] 2ος (Τ. Φ. του Χ.), 6ος (..., 11η (Σ. Α. του Χ.) και οι με στοιχ. Β] 2η (Α. Γ. του Θ.), 10ος (Η. Ζ. του Γ.), 12ος (....) και 21ος (Π. Ι. του Ι.), νομίμως εκπροσωπούμενοι από την πληρεξουσία δικηγόρο τους Κ. Ν., ενώ οι λοιποί αναιρεσίβλητοι με στοιχ. Α] 1ος (Θ. Κ.), 3ος (Σ. Α.), 4ος (Γ. Ι.), 5η (Π. Ε.), 7ος (Γ. Α.), 8η (Τ. Γ.), 9ος (Π. Χ.), 10ος (...), 12ος (Τ. Γ.), 13ος (Κ.

Ν.), 14ος (Α. Δ.), 15ος (Μ. Ξ.), 16ος (Λ. Δ.), 17ος (Φ. Γ.), 18ος (Μ. Δ.), 19η (Π. Θ.), 20ος (Γ. Γ.), 21ος (Γ. Β.), 22ος (Γ. Α.), 23ος (Γ. Θ.), 24ος (Γ. Μ.), 25ος (Γ. Η.), 26η (Γ. Α.) και 27η (Γ. Α.) και Β] 1η (Α. Χ.), 3η (Ε. Κ.), 4ος (Γ. Κ.), 5ος (Δ. Κ.), 6ος (Σ. Σ.), 7ος (Β. Σ.), 8η (Ε. Γ.), 9η (Λ. Χ.), 11ος (Α. Ζ.), 13η (Α. Π.), 14 (Γ. Λ.), 15 (Α. Π.), 16 (Π. Κ.), 17η (Χ. Π.), 18ος (Γ. Τ.), 19η (Γ. Τ.), 20η (Μ. Μ.) και 22ος (Ε.

Ι.) δεν εμφανίστηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν με δήλωση από πληρεξούσιο δικηγόρο, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δικ, όπως αυτό προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου. Από τις προσκομιζόμενες μετ’ επικλήσεως από το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, που επισπεύδει την συζήτηση της υπό κρίση από 21.11.2014 αιτήσεως αναιρέσεως, υπ’ αριθμ. .../24.11.2015 και .../25-11-2015 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Ιωαννίνων Κ.

Κ., προκύπτει ότι ακριβή επικυρωμένα αντίγραφα της αιτήσεως αυτής με την κάτω από αυτήν πράξη καταθέσεως και ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αρχικώς ορισθείσα δικάσιμο της 5.2.2016, κατά την οποία, κατά τα προεκτεθέντα, η συζήτηση αναβλήθηκε για την δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, επιδόθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα, με παραγγελία της πληρεξουσίας δικηγόρου του αναιρεσείοντος Μαριέτας Βλαχοπάνου, Παρέδρου του Ν.Σ.Κ., στους δικηγόρους Ιωαννίνων:

α) Δ. Δ., ως αντίκλητο των εκ των παραπάνω, μη εμφανισθέντων, με στοιχ. Α] 20ο (Γ. Γ. του Μ.), 21ο (Β. Γ. του Μ.) και 22ο (Α. Γ. του Μ.) αναιρεσιβλήτων και παραστάντα κατά την συζήτηση, κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλομένη απόφαση, εκπροσωπώντας αυτούς και β) Κ. Ν., ως αντίκλητο των λοιπών μη εμφανισθέντων αναιρεσιβλήτων και παραστάσα κατά την προαναφερομένη συζήτηση, εκπροσωπώντας αυτούς.

Συνεπώς, ενόψει και του ότι δεν απαιτείται νέα κλήτευση των μη εμφανισθέντων ως άνω αναιρεσιβλήτων για την μετ’ αναβολή δικάσιμο, σύμφωνα με την εφαρμοζόμενη και στην αναιρετική διαδικασία (άρθρο 575 του Κ.Πολ.Δικ.) διάταξη του άρθρου 226 παρ. 4 του ίδιου Κώδικα, πρέπει να δικαστούν ερήμην, να ερευνηθεί όμως η υπόθεση σαν να ήταν και αυτοί παρόντες, εφόσον, κατά τα προεκτεθέντα, κλητεύθηκαν νομότυπα και εμπρόθεσμα.

Κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 του Κ.Πολ.Δικ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παραβάσεως του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ` αυτήν λόγος αναιρέσεως ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Δεν υπάρχει όμως ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες. Το κατά νόμον αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος προτάσεως προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της αποφάσεως στο αποδεικτικό της πόρισμα και να μην καταλείπονται αμφιβολίες.

Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα στην αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες. Δηλαδή μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (Ολ.ΑΠ 1/1999, ΑΠ 9/2013, ΑΠ 101/2015).

Τα επιχειρήματα του δικαστηρίου, που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων δεν συνιστούν παραδοχές επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της αποφάσεως, ώστε στο πλαίσιο της ερευνώμενης διατάξεως του άρθρου 559 αριθ. 19 να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναιρέσεως του αριθμού 19 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δικ.

ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναιρέσεως απορρίπτεται ως απαράδεκτος. Τέλος, από την διάταξη του άρθρου 561 παράγραφος 1 του Κ.Πολ.Δικ. προκύπτει, ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμησή τους δεν ιδρύει λόγους αναιρέσεως από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δικ., είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναιρέσεως, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις απορρίπτεται ως απαράδεκτος, εφόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υποθέσεως που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 600/2010).

Εξ άλλου, κατά την διάταξη του άρθρου 13 του ν. 2882/2001 "1. Η αποζημίωση πρέπει να είναι πλήρης και να ανταποκρίνεται στην αξία του απαλλοτριωμένου ακινήτου κατά τον χρόνο της συζητήσεως ενώπιον του δικαστηρίου για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημιώσεως ή, σε περίπτωση απευθείας αιτήσεως για οριστικό προσδιορισμό, κατά το χρόνο της συζητήσεως για τον προσδιορισμό αυτόν.

Αν η συζήτηση για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημιώσεως διεξαχθεί μετά την παρέλευση έτους από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό, τότε για τον προσδιορισμό της αποζημιώσεως λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά το χρόνο συζήτησης για τον οριστικό προσδιορισμό. Ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου λαμβάνονται υπόψη, ιδίως, η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζεται κυρίως από την αντικειμενική αξία, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβιβάσεως κυριότητας ακινήτων, τα οποία συντάχθηκαν κατά το χρόνο της κηρύξεως της απαλλοτριώσεως, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριωμένου".

Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ότι για τον υπολογισμό της αξίας των απαλλοτριωμένων ακινήτων λαμβάνεται υπόψη η αξία αυτών κατά τον χρόνο συζητήσεως για τον οριστικό προσδιορισμό στο Εφετείο, αν η συζήτηση αυτή διεξαχθεί μετά από ένα έτος από την συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημιώσεως και ότι τα δικαστήρια, κατά τον καθορισμό τιμής μονάδας αποζημιώσεως ακινήτου, που εμπίπτει στο ισχύον σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας του, υποχρεούνται να λαμβάνουν υπόψη και την αντικειμενική αξία αυτού, καθώς και των ομόρων και ομοειδών προς αυτό ακινήτων, κατά τον κρίσιμο χρόνο, ως ασφαλές και αντικειμενικό μέτρο κρίσεως για την εξεύρεση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου, η οποία πάντως σε καμιά περίπτωση δεν δεσμεύει την δικαστική κρίση για την πραγματική αξία του.

Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής τα διαγραφόμενα κριτήρια δεν είναι αποκλειστικά και υποχρεωτικά για το δικαστήριο για τη διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριωμένου, κατά τον κρίσιμο χρόνο, έτσι, ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται στην περίπτωση που το δικαστήριο δεν τα λάβει υπόψη του ή θα λάβει υπόψη άλλα τέτοια.

Το δικαστήριο μπορεί να στηρίζει την κρίση του για την πραγματική αξία του απαλλοτριουμένου ακινήτου, ενόψει της χρησιμοποιούμενης στην παραπάνω διάταξη λέξεως "ιδίως", σε κάθε πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει κατάλληλα. Μεταξύ των κριτηρίων, τα οποία μπορεί να λάβει υπόψη του το δικαστήριο είναι και οι υπάρχουσες, κατά τον ανωτέρω χρόνο, οικονομικές και νομισματικές συνθήκες, χωρίς να είναι υποχρεωμένο να τις αναλύει διεξοδικά, όταν αυτές είναι πασίγνωστες και οι οποίες λαμβάνονται υπόψη αυτεπαγγέλτως και χωρίς απόδειξη (άρθρο 336 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δικ.).

Η σχετική για το πρόσφορο ή όχι του συγκριτικού στοιχείου κρίση του δικαστηρίου ανάγεται στην εκτίμηση πραγμάτων και ως εκ τούτου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δικ. (ΑΠ 418/2014, ΑΠ 600/2010). Στην προκειμένη περίπτωση από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη, ως προς την εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων, κρίση του (άρθρο 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δικ.) τα ακόλουθα: "Με την με αριθμό .../14-6-2007 απόφαση του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας Ηπείρου, η οποία δημοσιεύθηκε νόμιμα στο ΦΕΚ 325/30-7-2007 τ.

Δ’ και μεταγράφηκε στα βιβλία μεταγραφών των Υποθηκοφυλακείων ..., κηρύχθηκε αναγκαστική απαλλοτρίωση για λόγους δημόσιας ωφέλειας και συγκεκριμένα για την "Κατασκευή της Ε.Ο. ..., τμήμα Διακλάδωση ..., από χ.θ. 21 + 000 έως χ.θ. 25 + 000", στο πλαίσιο του ευρύτερου έργου "..., έργο ... στο νομό Ιωαννίνων", συνολικής έκτασης 176.343 τ.μ.

Η έκταση αυτή απεικονίζεται με κλίμακα 1 : 500 στα από 25-9-2006 και με αριθμούς από ... κτηματολογικά διαγράμματα και στον υπό ιδία ημερομηνία κτηματολογικό πίνακα της ... Περιφέρειας Ηπείρου, που έχει συντάξει η τοπογράφος μηχανικός Β. Κ., έχει θεωρήσει ο διευθυντής της εν λόγω ... Ε. Μ., τοπογράφος μηχανικός και έχει εγκρίνει ο διευθυντής της Δ.Δ.Ε.

Χ. Τ., επίσης τοπογράφος μηχανικός. Η επίδικη απαλλοτρίωση κηρύχθηκε υπέρ και με δαπάνες του Δημοσίου, καθώς και των ωφελούμενων παρόδιων ιδιοκτητών. Θα πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι οι εκτάσεις που απαλλοτριώνονται με την επίδικη απαλλοτρίωση είχαν απαλλοτριωθεί και στο παρελθόν με τη με αριθμό .../20-2-1998 κοινή απόφαση των Υπουργών Γεωργίας και ΠΕΧΩΔΕ, η οποία δημοσιεύθηκε στο 154/13-3-1998 ΦΕΚ (τ.

Δ’ ) και με τη με αριθμό ...9-6-2000 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και ΠΕΧΩΔΕ, η οποία δημοσιεύθηκε στο 410/7-7-2000 ΦΕΚ (τ. Δ’ ). Εκδόθηκαν δε σχετικώς η 208/2004 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων για τον καθορισμό της προσωρινής τιμής μονάδας αποζημίωσης, καθώς και η 348/2005 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου για τον καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης.

Πλην, όμως, για ορισμένα από τα εδαφικά τμήματα της απαλλοτρίωσης αυτής έλαβε χώρα ανάκληση της απαλλοτρίωσης, ενώ άλλα τμήματα απαλλοτριώνονται το πρώτον με την επίδικη απαλλοτρίωση. Αποδείχθηκε, περαιτέρω, ότι οι εκτάσεις που απαλλοτριώνονται ήδη με την επίδικη απαλλοτρίωση βρίσκονται στις κτηματικές περιφέρειες ...

και βρίσκονται εκτός σχεδίου πόλης ή οικισμού, περιλαμβάνονται, όμως σε αυτές και οικόπεδα, όπως θα εκτεθεί ειδικότερα παρακάτω, δεδομένου ότι έτσι τις χαρακτηρίζει και το ίδιο το αιτούν Ελληνικό Δημόσιο. Πιο συγκεκριμένα οι επίδικες εκτάσεις βρίσκονται πλησίον της εθνικής οδού ... και ειδικότερα πλησίον του τμήματος ..., απαλλοτριώνονται δε προς διάνοιξη της νέας εθνικής οδού ....

Η νέα αυτή εθνική οδός και στο τμήμα από ... έως ..., αρχίζει από την εθνική οδό ..., πλησίον του οικισμού ... και συνεχίζει με κατεύθυνση περίπου παράλληλη προς την ήδη υπάρχουσα εθνική οδό ..., μέχρι τη διασταύρωση ..., όπου συναντά την εν λόγω εθνική οδό, σχηματίζοντας τελικά μία καμπύλη πορεία. Οι επίδικες εκτάσεις, εκτός από τις περιπτώσεις που θα αναφερθούν ειδικότερα παρακάτω, αποτελούν αγροτικές εκτάσεις, προορισμένες για γεωργική εκμετάλλευση, ήδη δε, εξ αιτίας του ότι έχουν καταστεί αγροί ξηρικοί και χέρσοι, προορίζονται και για κτηνοτροφική εκμετάλλευση.

Απέχουν περί τα 35 χιλιόμετρα από την πόλη των Ιωαννίνων και. βρίσκονται μεταξύ των οικισμών .... Απέχουν από την ήδη υπάρχουσα παλαιά εθνική οδό ... περί το ένα χιλιόμετρο, η απόσταση δε αυτή μειώνεται σταδιακά και τελικά μηδενίζεται στο σημείο της διασταύρωσης .... Στην ευρύτερη περιοχή και ειδικότερα τόσο στο τμήμα από το ...

έως το σημείο που αρχίζει η νέα αυτή εθνική οδός, όσο και στην παλαιά εθνική οδό ... -... και συγκεκριμένα από το ... έως τη διασταύρωση ..., όπου βρίσκεται και ο οικισμός ..., έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια μικρές επιχειρήσεις, όπως κατάστημα τροφίμων, συνεργεία αυτοκινήτων, βιοτεχνία κατασκευής πινακίδων σήμανσης, πτηνοτροφείο, επιχειρήσεις αλουμινίου και σιδηρικών, πρατήριο υγρών καυσίμων και μάντρα οικοδομικών υλικών.

Στις επίδικες, όμως, εκτάσεις δεν υπάρχουν τέτοιες επιχειρήσεις, καθώς, όπως προαναφέρθηκε, αυτές ήταν προορισμένες από παλαιά για γεωργική εκμετάλλευση, απέχουν δε μέχρι και ένα χιλιόμετρο από τις ανωτέρω περιοχές που παρουσιάζουν οικονομικές δραστηριότητες. Οι εκτάσεις, επίσης, αυτές επικοινωνούν με το υπάρχον ασφαλτοστρωμένο οδικό δίκτυο μέσω αγροτικών δρόμων, ενώ, πλην των κατωτέρω εξαιρέσεων, δεν εξυπηρετούνται από τα δίκτυα κοινής ωφέλειας.

Είναι χαρακτηριστική η κατάθεση του μάρτυρα των καθ’ ων Κ. Ο. ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου (βλ. τα 308/ 2012 πρακτικά συνεδρίασης), ο οποίος συγκεκριμένα κατέθεσε ότι στις επίδικες εκτάσεις υπήρχαν μέχρι πρότινος χορτοκαλύβες και ότι ζούσαν εκεί οικογένειες από την αγροτική αξιοποίηση των κτημάτων.

Η κατάθεσή του δε αυτή επιβεβαιώνεται και από την κατάθεση του μάρτυρα του Δημοσίου Ι. Κ., ο οποίος συγκεκριμένα κατέθεσε ότι κατά την αυτοψία που διενήργησε μαζί με τα υπόλοιπα μέλη της αρμόδιας εκτιμητικής επιτροπής στο χώρο όπου βρίσκονται τα επίδικα ακίνητα "δεν είχε τίποτα". Η επιτροπή αυτή (του άρθρου 15 Ν. 1882/2001) με τη σχετική από 15-2-2008 έκθεσή της εκτίμησε την αξία των απαλλοτριουμένων ακινήτων ως εξής:

Α) Για τα ακίνητα που βρίσκονται στο Δ.Δ. ..., α) για τα οικόπεδα στο ποσό των 43 ευρώ το τ.μ. και β) για τα αγροτεμάχια στο ποσό των 0,75 ευρώ το τ.μ. Β) Για τα ακίνητα που βρίσκονται στο Δ.Δ. ..., α) για τα οικόπεδα στο ποσό των 32,50 ευρώ το τ.μ., β) για τα αγροτεμάχια στο ποσό των 0,75 ευρώ το τ.μ. και γ) για τα ποτιστικά αγροτεμάχια στο ποσό του 1,35 ευρώ το τ.μ., προσδιορίζοντας ότι η εκτίμηση αυτή των ποτιστικών αγροτεμαχίων αφορά τις ιδιοκτησίες με αύξ.

αριθμούς του κτηματολογικού πίνακα ..., ήτοι τις ιδιοκτησίες με αριθμούς .... Γ) Για τα επικείμενα, α) συρματόπλεγμα με σιδηροπασσάλους σε 8 ευρώ ανά μ.μ., β) συρματόπλεγμα με ξύλινους πασσάλους σε 5 ευρώ ανά μ.μ., γ) συρματόπλεγμα με τσιμεντοπασσάλους σε 9 ευρώ ανά μ.μ., δ) περίφραξη με αγκαθωτό σύρμα σε σιδηροπασσάλους σε 6 ευρώ ανά μ.μ.

και ε) περίφραξη με πλέγμα Τ131 σε σιδηροπασσάλους σε 11 ευρώ ανά μ.μ. Και Δ) Για τα δέντρα, α) κλήματα (ρίζες) σε 10 ευρώ το τεμ., β) καρυδιές μεγάλες σε 300 ευρώ το τεμ., γ) κερασιές μεγάλες σε 100 ευρώ το τεμ., δ) κερασιές μικρές σε 70 ευρώ το τεμ., ε) δρυς μεγάλες σε 60 ευρώ το τεμ., στ) κωνοφόρα δέντρα σε 50 ευρώ το τεμ., ζ) λεύκες μεγάλες σε 60 ευρώ το τεμ.

και η) καρυδιές μεσαίες σε 200 ευρώ το τεμ. Στις ίδιες τιμές ζητεί και το αιτούν Ελληνικό Δημόσιο τον προσδιορισμό της οριστικής τιμής μονάδας των υπό απαλλοτρίωση ακινήτων και των επικειμένων τους. Προσκομίζει δε φύλλα υπολογισμού αξίας ακινήτων και έντυπα ΑΑ-ΓΗΣ της ..., από τα οποία προκύπτει ότι κατά την εν λόγω υπηρεσία οι ιδιοκτησίες με αριθμούς ...

του κτηματολογικού πίνακα, οι οποίες βρίσκονται στη διασταύρωση ..., είναι οικόπεδα (όπως αναφέρονται και στον κτηματολογικό πίνακα) και η αξία τους προσδιορίζεται στο ποσό των 58,80 ευρώ το τ.μ., ενώ οι υπόλοιπες ιδιοκτησίες είναι αγροτεμάχια, η αξία των οποίων προσδιορίζεται στο ποσό του 1,00 ευρώ το τ.μ. Οι καθ’ ων η αίτηση - ανταιτούντες προσδιορίζουν την αξία των ακινήτων τους και των επικειμένων τους ως ακολούθως, ζητώντας τον καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης στις αντίστοιχες αξίες:

Α) Για τις ιδιοκτησίες που βρίσκονται στη διασταύρωση ... και στη θέση "...", ήτοι για τις ιδιοκτησίες με αριθμούς ... του κτηματολογικού πίνακα, προσδιορίζουν την αξία τους στο ποσό των 50 ευρώ το τ.μ., λόγω της οικοπεδικής τους αξίας, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι βρίσκονται πολύ κοντά στον οικισμό .... Β) Για τις ιδιοκτησίες που βρίσκονται στη συνέχεια και προς τη κατεύθυνση του ..., ήτοι για τις ιδιοκτησίες με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ..., ..., …, 1Α, ..., ..., οι οποίες συγκεκριμένα εκτείνονται μεταξύ της διασταύρωσης ...

και του υπάρχοντος αγροτικού δρόμου, στη θέση "...", προσδιορίζουν την αξία τους στο ποσό των 35 ευρώ το τ.μ., λόγω της οικοπεδικής τους αξίας και της εγγύτητάς τους προς τον οικισμό .... Γ) Για τις ιδιοκτησίες που βρίσκονται στη συνέχεια προς την κατεύθυνση του ..., ήτοι μετά τον ανωτέρω αγροτικό δρόμο και συγκεκριμένα για τις ιδιοκτησίες με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... (μέχρι δηλαδή την ιδιοκτησία Μ.), οι οποίες βρίσκονται στην ειδικότερη θέση "...", προσδιορίζουν την αξία τους στο ποσό των 15 ευρώ το τ.μ., λόγω της θέσης τους μεταξύ των οικισμών ...

και ... και της καταλληλότητάς τους για επαγγελματική χρήση. Δ) Για τις ιδιοκτησίες που βρίσκονται στη συνέχεια προς την κατεύθυνση ..., ήτοι μετά την ιδιοκτησία Μ., οι οποίες βρίσκονται στην ειδικότερη θέση "...", ήτοι για τις ιδιοκτησίες με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ..., προσδιορίζουν την αξία τους στο ποσό των 25 ευρώ το τ.μ., λόγω της εγγύτητάς τους στην περιοχή ..., στον οικισμό ...

και της οικοπεδικής τους αξίας. Σημειωτέον ότι στην με ... ιδιοκτησία υπάρχει συνεργείο αυτοκινήτων (βλ. το με ... τοπογραφικό διάγραμμα), ενώ η ιδιοκτησία αυτή, όπως και η ιδιοκτησία με ... χαρακτηρίζονται στον κτηματολογικό πίνακα ως οικόπεδα. Σημειωτέον, επίσης, ότι δεν προσκομίζονται από τους ανταιτούντες στοιχεία από τα οποία να προκύπτει πράγματι η ιδιότητα των ανωτέρω ακινήτων ως οικοπέδων, ενόψει μάλιστα του γεγονότος ότι βρίσκονται εκτός σχεδίου πόλης.

Το μόνο στοιχείο από το οποίο προκύπτει ότι η έκταση των ακινήτων είναι μεγαλύτερη των 4.000 τ.μ. και ότι επομένως μπορούν να αξιοποιηθούν όχι οικιστικά, αλλά ενδεχομένως ως γηπεδικές εκτάσεις και μόνο για κάποια οικονομική δραστηριότητα, είναι η έκταση κατά την οποία τα ακίνητα αυτά απαλλοτριώνονται, όπως το στοιχείο αυτό προκύπτει από τον κτηματολογικό πίνακα, σε συνδυασμό με τα κτηματολογικά διαγράμματα της απαλλοτρίωσης.

Τέτοια ακίνητα από τα ανωτέρω αναφερόμενα είναι. οι ιδιοκτησίες με ... (4.570 τ.μ.), … (11.230 τ.μ.), … (6.830 τ.μ..), … (26.920 τ.μ.), … (4.453 τ.μ.), … (24.550 τ.μ.), … (17.670 τ.μ.) ... (19.735 τ.μ.). Και πάλι, όμως, η αξία των ακινήτων αυτών διαφοροποιείται ανάλογα με την ειδικότερη θέση τους και την απόστασή τους από τους εγγύς οικισμούς των ...

και του .... Επίσης, οι αυτοί ως άνω αιτούντες ζητούν για τα επικείμενα των ακινήτων τους τις ακόλουθες τιμές: Α) Για τις περιφράξεις: α) για συρματόπλεγμα με σιδηροπασσάλους σε 20 ευρώ το μέτρο, β) για συρματόπλεγμα με ξύλινους πασσάλους σε 15 ευρώ το μέτρο, γ) για συρματόπλεγμα με τσιμεντοπασσάλους σε 25 ευρώ το μέτρο, δ) για περίφραξη με αγκαθωτό σύρμα σε σιδηροπασσάλους σε 18 ευρώ το μέτρο και ε) για περίφραξη με πλέγμα Τ131 με σιδηροπασσάλους σε 30 ευρώ το μέτρο.

Επίσης, ζητούν να προσδιοριστεί η αξία των δέντρων που βρίσκονται στα απαλλοτριούμενα ακίνητα ως ακολούθως: Για τα κλήματα σε 50 ευρώ ανά ρίζα, για καρυδιές μεγάλες σε 2.000 ευρώ ανά τεμάχιο, για καρυδιές μεσαίες σε 1.500 ευρώ ανά τεμάχιο, για καρυδιές μικρές σε 1.000 ευρώ ανά τεμάχιο, για λοιπά οπωροφόρα μεγάλα σε 1.000 ευρώ ανά τεμάχιο, για λοιπά οπωροφόρα μεσαία σε 800 ευρώ ανά τεμάχιο, για λοιπά οπωροφόρα μικρά σε 600 ευρώ ανά τεμάχιο, για λεύκες και κυπαρίσσια μικρά σε 500 ευρώ ανά τεμάχιο, για δρυς μεγάλες σε 1.000 ευρώ ανά τεμάχιο, για κωνοφόρα διάφορα σε 500 ευρώ ανά τεμάχιο και για λεύκες μεσαίες σε 300 ευρώ ανά τεμάχιο.

Τέλος, οι υπόλοιποι των καθ’ ων η αίτηση - ανταιτούντες ζητούν να προσδιοριστεί η οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης για τα ακίνητα με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... στο ποσό των 50 ευρώ το τ.μ. και των ακινήτων με αριθμούς ..., ..., σε 40 ευρώ το τ.μ., για το λόγο ότι χαρακτηρίζονται ως οικόπεδα. Θα πρέπει δε να σημειωθεί εδώ ότι τα ακίνητα αυτά βρίσκονται πλησίον των ορίων του οικισμού ..., στην έναρξη της κατασκευής της νέας εθνικής οδού και στο σημείο που αυτή τέμνει την εθνική οδό ..., όπου μερικά από τα ακίνητα αυτά έχουν πρόσοψη.

Συγκεκριμένα, η ιδιοκτησία με ..., η οποία απαλλοτριώνεται σε έκταση 7.475 τ.μ., βρίσκεται πολύ κοντά στην ανωτέρω εθνική οδό ... (παρεμβάλλεται μεταξύ αυτής και της εθνικής οδού άλλο ακίνητο) και μπορεί να χαρακτηρισθεί ως οικόπεδο, δεδομένου μάλιστα ότι και το αιτούν δέχεται ότι τα ακίνητα που βρίσκονται πλησίον του ...

χαρακτηρίζονται ως τέτοια, χωρίς όμως να προσδιορίζει ποια εξ αυτών είναι οικόπεδα. Η ιδιοκτησία με ..., η οποία απαλλοτριώνεται σε έκταση 7.476 τ.μ., έχει πρόσοψη στην ανωτέρω εθνική οδό και ενόψει της έκτασής της και της θέσης της χαρακτηρίζεται ως οικόπεδο. Η ιδιοκτησία με ..., η οποία απαλλοτριώνεται σε έκταση 1.361 τ.μ., έχει πρόσοψη τόσο στην αριστερή, όσο και στη δεξιά πλευρά της ανωτέρω εθνικής οδού, ενόψει δε της έκτασής της δεν μπορεί βέβαια να χαρακτηριστεί ως οικόπεδο και μάλιστα της ίδιας αξίας με τα ανωτέρω, έχει όμως παρ’ όλα αυτά την αξία της ενόψει της συγκεκριμένης θέσης της.

Η ιδιοκτησία με ..., η οποία απαλλοτριώνεται σε έκταση 3.887 τ.μ. έχει πρόσοψη, έστω και περιορισμένη στην ανωτέρω εθνική οδό. Η όλη δε έκταση του ακινήτου αυτού (μαζί δηλαδή με το υπόλοιπο μέρος του ακινήτου που απομένει εκτός απαλλοτρίωσης), όπως σαφώς προκύπτει από το με ... τοπογραφικό διάγραμμα της απαλλοτρίωσης, είναι σαφώς μεγαλύτερη των 4.000 τ.μ.

Πρόκειται, επομένως, ενόψει της έκτασης και της θέσης του για οικόπεδο. Σημειωτέον ότι όλες οι αμέσως παραπάνω ιδιοκτησίες (307 έως 310), όπως ήδη αναφέρθηκε, χαρακτηρίζονται από την εκτιμητική επιτροπή του άρθρου 15 Ν. 2882/2001, ως αγροτεμάχια ποτιστικά. Οι ιδιοκτησίες με ..., οι οποίες απαλλοτριώνονται σε έκταση 125 τ.μ.

η πρώτη και σε έκταση 2.700 τ.μ. η δεύτερη, δεν έχουν πρόσοψη στην ανωτέρω εθνική οδό (βλ. το πιο πάνω τοπογραφικό διάγραμμα) και ενόψει της έκτασής τους δεν αποτελούν οικόπεδα. Έχουν, όμως και οι ιδιοκτησίες αυτές αυξημένη αξία, λαμβανομένης υπόψη της ειδικότερης θέσης τους. Τέλος, οι ιδιοκτησίες με αριθμούς ..., οι οποίες απαλλοτριώνονται σε έκταση 595 τ.μ.

η πρώτη και σε έκταση 34 τ.μ. η δεύτερη, έχουν πρόσοψη στην ανωτέρω εθνική οδό, έστω και περιορισμένη. Λόγω της έκτασής τους δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως οικόπεδα, ενώ λόγω της ειδικότερης θέσης τους και της περιορισμένης κατά τα παραπάνω πρόσοψής τους, έχουν και αυτές αυξημένη αξία. Ο μάρτυρας των καθ’ ων -ανταιτούντων Κ.

Ο. κατέθεσε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων ότι η αξία των ακινήτων που βρίσκονται κοντά στον οικισμό ... ανέρχεται στο ποσό των 25 ευρώ το τ.μ., των εν συνεχεία ακινήτων, που βρίσκονται προς την κατεύθυνση προς ... και μέχρι τη θέση "..." στο ποσό των 15 έως 18 ευρώ το τ.μ. και των υπόλοιπων ακινήτων από τη θέση "..." έως τη διασταύρωση ...

στο ποσό των 40 έως 50 ευρώ το τ.μ. Ο μάρτυρας επίσης των καθ’ ων - ανταιτούντων Β. Μ. κατέθεσε ενώπιον του ίδιου πιο πάνω Δικαστηρίου ότι η αξία των ακινήτων ιδιοκτησίας Γ. (εννοώντας τις ιδιοκτησίες με αριθμούς ...), ανέρχεται στο ποσό των 50 ευρώ το τ.μ., λόγω της γειτνίασής τους προς το σχέδιο πόλης ... και ενόψει του ότι ...

ιδιοκτησία υφίσταται αγροικία. Κατέθεσε, επίσης, ότι πολύ κοντά στην ιδιοκτησία αυτή υπάρχει το πρατήριο τροφίμων Α., το ξενοδοχείο με το διακριτικό τίτλο "...", καφετέρια και άλλα καταστήματα. Περαιτέρω, με την 348/2005 απόφαση του Δικαστηρίου αυτού καθορίστηκε η οριστική τιμή μονάδας για την προηγούμενη απαλλοτρίωση, η οποία ανακλήθηκε κατά τα προαναφερθέντα και η οποία αφορά εν μέρει και τα ήδη επίδικα ακίνητα.

Με την απόφαση αυτή καθορίστηκε συγκεκριμένα και με κρίσιμο χρόνο την 18-5-2005, η οριστική τιμή στο ποσό των 9 ευρώ το τ.μ. για ιδιοκτησίες με οικοπεδική αξία που βρίσκονται στην κτηματική περιφέρεια ..., η οριστική τιμή των ακινήτων που εφάπτονται του οικισμού ... στο ποσό των 25 ευρώ το τ.μ. και η οριστική τιμή των υπολοίπων ακινήτων από 1,70 ευρώ έως 4,80 ευρώ, ανάλογα με την ιδιότητα των ακινήτων ως αρδευόμενων ή χέρσων αγρών και ανάλογα με το αν έχουν πρόσοψη σε κοινοτικό, επαρχιακό ή εθνικό δρόμο.

Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι με την 308/2012 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων καθορίστηκε η προσωρινή τιμή μονάδας αποζημίωσης για την επίδικη απαλλοτρίωση και όσον αφορά τις ιδιοκτησίες της περιφέρειας ..., στο ποσό των 43 ευρώ το τ.μ. για τα οικόπεδα και στα ποσά των 4,50, 10 και 15 ευρώ το τ.μ.

για τις υπόλοιπες ιδιοκτησίες, ενώ όσον αφορά τις ιδιοκτησίες της περιφέρειας ..., στα ποσά των 28, 30 και 33 ευρώ το τ.μ. Από τη συνεκτίμηση όλων των προαναφερομένων αποδεικτικών μέσων, το Δικαστήριο οδηγείται στην κρίση ότι, κατά τον εν προκειμένω κρίσιμο χρόνο, που είναι αυτός της 2-10-2013, δηλαδή της συζήτησης ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου της ένδικης αίτησης (δεδομένου ότι η συζήτηση αυτή διεξήχθη μετά την παρέλευση έτους από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης, που έλαβε χώρα στις 7-3-2012), η πραγματική αξία των απαλλοτριωθέντων ακινήτων, καθώς και των επικειμένων και συστατικών τους, με βάση τις υπάρχουσες νομισματικές και οικονομικές συνθήκες, χωρίς να υπολογίζεται η τυχόν ανατίμηση ή υποτίμησή τους μετά τη δημοσίευση της πράξης της απαλλοτρίωσης και μόνον εξ αιτίας αυτής και επομένως η πλήρης αποζημίωση, δηλαδή εκείνη με την οποία οι καθ’ ων - ανταιτούντες μπορούν να αντικαταστήσουν τις ανωτέρω ιδιοκτησίες τους με άλλες ισάξιες [..........], ανέρχεται στα ακόλουθα ποσά:

Α) Των ιδιοκτησιών με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... στο ποσό των 43,00 ευρώ το τ.μ.

Β) Των ιδιοκτησιών με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... και … στο ποσό των 13,00 ευρώ το τ.μ.

Γ) Των ιδιοκτησιών με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ..., ..., ..., ..., ... στο ποσό των 8,00 ευρώ το τ.μ.

Δ) Των ιδιοκτησιών με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... στο ποσό των 4,00 ευρώ το τ.μ.

Ε) Των ιδιοκτησιών με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ..., 11 ... στο ποσό των 13,00 ευρώ το τ.μ.

ΣΤ) Των ιδιοκτησιών με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... στο ποσό των 8,00 ευρώ το τ.μ.

Ζ) Των ιδιοκτησιών με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... στο ποσό των 33,00 ευρώ το τ.μ.

Η) Της ιδιοκτησίας με αριθμό κτηματολογικού πίνακα … στο ποσό των 36,00 ευρώ το τ.μ.

Θ) Των Ιδιοκτησιών με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα …, ... στο ποσό των 25,00 ευρώ το τ.μ.

I) Των ιδιοκτησιών με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... στο ποσό των 20,00 ευρώ το τ.μ.

ΙΑ) Των επικειμένων των ανωτέρω ιδιοκτησιών: α) για συρματόπλεγμα σε σιδηροπασσάλους στο ποσό των 10,00 ευρώ/μ.μ., β) για συρματόπλεγμα σε ξύλινους πασσάλους στο ποσό των 7,00 ευρώ/μ.μ., γ) για συρματόπλεγμα σε τσιμεντοπασσάλους στο ποσό των 11,00 ευρώ/μ.μ., δ) για περίφραξη με αγκαθωτό σύρμα σε σιδηροπασσάλους στο ποσό των 8,00 ευρώ/μ.μ., ε) για περίφραξη με πλέγμα Τ131 σε σιδηροπασσάλους στο ποσό των 13,00 ευρώ/μ.μ.

IB) Των δέντρων των ανωτέρω ιδιοκτησιών: α) για κλήματα (ρίζες) στο ποσό των 20,00 ευρώ/τεμ., β) για καρυδιές μεγάλες στο ποσό των 400,00 ευρώ/τεμ., γ) για κερασιές μεγάλες στο ποσό των 150,00 ευρώ/τεμ., δ) για κερασιές μικρές στο ποσό των 90,00 ευρώ/τεμ., ε) για δρυς μεγάλες στο ποσό των 100,00 ευρώ/τεμ., στ) για κωνοφόρα διάφορα (πεύκα, κυπαρίσσια κλπ) στο ποσό των 100,00 ευρώ/τεμ., ζ) για λεύκες μεγάλες στο ποσό των 100,00 ευρώ/τεμ.

Και η) για καρυδιές μεσαίες στο ποσό των 300 ευρώ/ τεμ.". Από τις ως άνω παραδοχές της προσβαλλόμενης αποφάσεως στο αποδεικτικό της πόρισμα, στο οποίο αυτή κατέληξε, με κρίσιμο χρόνο εκείνον της ενώπιον του Εφετείου συζητήσεως, ήτοι την 2.10.2013, αφού από την συζήτηση για τον καθορισμό της προσωρινής αποζημιώσεως στο Μονομελές Πρωτοδικείο (7.3.2012) παρήλθε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο του έτους, αφού έλαβε υπόψη α) τα γενικά χαρακτηριστικά της περιοχής και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των απαλλοτριουμένων ακινήτων και των επικειμένων τους και ιδίως το είδος, την θέση, την έκταση, την πραγματική κατάσταση και την χρησιμότητά τους, β) τις καταθέσεις των μαρτύρων αποδείξεως και ανταποδείξεως ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων, γ) τα, μετ’ επικλήσεως, προσκομισθέντα από κάθε διάδικο μέρος συγκριτικά και αποδεικτικά στοιχεία, μεταξύ των οποίων και φωτογραφία (λήψη από δορυφόρο το έτος 2006) που απεικονίζει τα απαλλοτριούμενα και την ευρύτερη περιοχή αυτών, δ) την υπ’ αριθμ. 348/2005 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων, με την οποία καθορίστηκε η οριστική τιμή μονάδος για την προηγούμενη απαλλοτρίωση, η οποία ανακλήθηκε και την υπ’ αριθμ. 308/2012 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων, ε) την από 15.2.2008 έκθεση της Επιτροπής Εκτιμήσεως της αξίας των απαλλοτριουμένων ακινήτων και των επικειμένων τους και στ) τις κοινώς γνωστές και υφιστάμενες, κατά τον ανωτέρω χρόνο, οικονομικές και νομισματικές συνθήκες - όπως αυτές είχαν διαμορφωθεί τότε στην χώρα - προκύπτει ότι έχει νόμιμη βάση και δη την απαιτούμενη αιτιολογία, γιατί καλύπτεται χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις και με πληρότητα και σαφήνεια, χωρίς να χρειαζόταν οποιαδήποτε άλλη περαιτέρω παραδοχή, το πραγματικό του εφαρμοστέου εδώ κανόνα ουσιαστικού δικαίου του άρθρου 13 του ν. 2882/2001, τον οποίο η προσβαλλόμενη απόφαση δεν παραβίασε εκ πλαγίου με ανεπαρκείς αιτιολογίες, ενώ δεν ήταν αναγκαία η παράθεση και άλλων αιτιολογιών, αναφερομένων στην πρόσοδο των ακινήτων αυτών, όπως αβασίμως διατείνεται το αναιρεσείον, δοθέντος ότι, όπως προαναφέρθηκε, τα αναφερόμενα στην διάταξη του άρθρου 13 του ν. 2882/2001 κριτήρια, μεταξύ των οποίων και η πρόσοδος των ακινήτων, δεν είναι αποκλειστικά και υποχρεωτικά για το Δικαστήριο για την διάγνωση της πραγματικής αξίας των απαλλοτριουμένων, δυναμένου τούτου (Δικαστηρίου) να στηρίξει την σχετική κρίση του σε κάθε πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει κατάλληλα.

Ειδικότερα, με τις πιο πάνω παραδοχές στο αιτιολογικό της αποφάσεώς του το Εφετείο με πλήρεις αιτιολογίες, εκτιμώντας τα προσκομισθέντα αποδεικτικά στοιχεία και ύστερα από προσήκουσα αξιολόγησή τους, λαμβάνοντας ακόμη υπόψη του την κατάσταση και το είδος των επικειμένων, προσδιόρισε την κατά την κρίση του πραγματική αξία των απαλλοτριουμένων κατά τον κρίσιμο χρόνο.

Εξ άλλου, το Εφετείο δεν ήταν υποχρεωμένο να αναλύσει διεξοδικά τις υφιστάμενες τότε (2.10.2013) οικονομικές και νομισματικές συνθήκες, τις οποίες, κατά τα ανωτέρω, έλαβε υπόψη του για την διάγνωση της πραγματικής αξίας των απαλλοτριωμένων (ακινήτων και επικειμένων) εφόσον αυτές, κατά τον κρίσιμο χρόνο, ήταν πασίγνωστες, λαμβανόμενες, συνεπώς, υπόψη και αυτεπαγγέλτως, χωρίς απόδειξη.

Επομένως, τα όσα αντίθετα υποστηρίζει το αναιρεσείον με τους πρώτο και δεύτερο λόγους της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον 19 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δικ., με τις αιτιάσεις ότι: 1) δεν αναφέρεται στην προσβαλλομένη απόφαση η πρόσοδος των απαλλοτριουμένων ακινήτων και 2) η αναφορά της προσβαλλομένης αποφάσεως στις οικονομικές και νομισματικές συνθήκες που επικρατούν στην χώρα είναι αόριστη, γιατί δεν προσδιορίζονται με συγκεκριμένο τρόπο οι συνθήκες και οι προϋποθέσεις αυτές, κρίνονται αβάσιμα, όπως και οι αντίστοιχοι λόγοι της αναιρέσεως, κατά τα οικεία σκέλη τους.

Περαιτέρω: α) οι πρώτος και δεύτερος λόγοι αναιρέσεως ως προς τις αιτιάσεις ότι το Εφετείο, αν και δέχεται ως πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο την έκθεση της εκτιμητικής επιτροπής του άρθρου 15 του ν. 2882/2001, εντούτοις προβαίνει στον καθορισμό της οριστικής τιμής των απαλλοτριουμένων και των επικειμένων τους σε ποσά όμοια ή και μεγαλύτερα καθ’ όσον αφορά στα ακίνητα και σε ποσά πολύ μεγαλύτερα καθ’ όσον αφορά στα επικείμενα, χωρίς να αιτιολογεί την κρίση του, και β) ο πρώτος λόγος αναιρέσεως ως προς την αιτίαση ότι το Εφετείο, κατά τον προσδιορισμό της οριστικής αποζημιώσεως των με αριθμούς ..., ...

ιδιοκτησιών, αν και χαρακτήρισε τις ιδιοκτησίες αυτές ως εκτάσεις που δεν αποτελούν οικόπεδα, ακολούθως τις χαρακτηρίζει ως ιδιοκτησίες αυξημένης αξίας, με μόνο κριτήριο την θέση τους και χωρίς περαιτέρω να αιτιολογεί γιατί η θέση τους συμβάλλει στην αύξηση της αξίας τους, είναι απορριπτέοι ως απαράδεκτοι, καθ’ όσον ελλείψεις αναγόμενες στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες, αφού, κατά τα προεκτεθέντα, το από τις αποδείξεις πόρισμα εκτίθεται με σαφήνεια, πειστικότητα και κατά λογική ακολουθία τρόπο στην προσβαλλομένη απόφαση, πέραν βεβαίως της αοριστίας του πρώτου λόγου, κατά το μέρος του που αφορά στην αξία των απαλλοτριουμένων ακινήτων, καθ’ όσον δεν εξειδικεύεται σε ποια ακριβώς εκ των απαλλοτριουμένων ακινήτων το Εφετείο προσδιόρισε την οριστική τιμή σε μεγαλύτερα ποσά, ενώ για τα ακίνητα για τα οποία η καθορισθείσα από το Εφετείο ως οριστική τιμή ταυτίζεται με την αναφερόμενη στην έκθεση της Επιτροπής του άρθρου 15 του ν. 2882/2001, ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, γιατί το αναιρεσείον, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, ζήτησε να προσδιοριστεί η οριστική τιμή στις ίδιες τιμές, όπως αυτές εκτιμήθηκαν από την ως άνω Επιτροπή.

Με τους ίδιους λόγους και κατά το υπόλοιπο μέρος τους, εκ του περιεχομένου των οποίων δεν προκύπτει ότι συντρέχει εξαιρετική περίπτωση από εκείνες του άρθρου 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δικ., πλήττεται πλέον, υπό το πρόσχημα της εκ του αριθμού 19 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δικ., πλημμέλειας, η ακυρωτικά ανέλεγκτη κρίση του Δικαστηρίου ως προς το πραγματικό ζήτημα και, συνεπώς, οι λόγοι αυτοί, κατά τα οικεία μέρη τους, είναι απορριπτέοι ως απαράδεκτοι.

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω και ενόψει της μη προβολής άλλου αναιρετικού λόγου προς έρευνα, πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της η ένδικη αίτηση αναιρέσεως και να καταδικαστεί το αναιρεσείον, λόγω της ήττας του, στην δικαστική δαπάνη των παρασταθέντων αναιρεσιβλήτων, κατά το νόμιμα αίτημα των τελευταίων, οι οποίοι κατέθεσαν προτάσεις (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δικ.), μειωμένων όμως, κατ’ άρθρο 22 παρ. 1 του ν. 3693/1957, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21.11.2014 και με αριθμό καταθέσεως ...2014 αίτηση για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 365/2013 αποφάσεως του Εφετείου Ιωαννίνων. Και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των παρισταμένων αναιρεσιβλήτων, το ύψος των οποίων καθορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 3 Φεβρουαρίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 2 Μαρτίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ