352/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 352 / 2011 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)ΑΡΙΘΜΟΣ 352/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Εμμανουήλ Καλούδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασίλειο Φούκα, Γεώργιο Χρυσικό, Ιωάννη Σίδερη και Αντώνιο Ζευγώλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του στις 6 Δεκεμβρίου 2010, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: Ομόρρυθμης Εταιρείας Εταιρίας με την επωνυμία "Β. Κ. ΚΑΙ ΥΙΟΙ Ο.Ε.", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Β. Κ. του Κ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Απόστολο Σοφιαλίδη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Δ. Σ. του Σ., 2) Ε. συζύγου Δ. Σ., 3) Ό. Σ. του Δ. και 4) Ε. Σ. του Δ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Στέργιο Καπράρα με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16/5/1994 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Βέροιας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 143/ΤΟ/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 274/2006 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 24/3/2006 αίτησή τους και τους από 27/8/2007 πρόσθετους λόγους αυτής.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αντώνιος Ζευγώλης ανέγνωσε την από 23 Ιουλίου 2007 έκθεση του κωλυομένου να συμμετάσχει στη σύνθεση Αρεοπαγίτη Βασιλείου Ρήγα με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της ανωτέρω αιτήσεως αναιρέσεως ως και την από 25 Νοεμβρίου 2010 έκθεσή του επί των προσθέτων λόγων και συμπληρωματικά επί της αιτήσεως αναιρέσεως με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως και του δικογράφου των προσθέτων λόγων αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου στον οποίο περιλαμβάνονται και ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, δηλαδή με απόδοση στον κανόνα δικαίου έννοιας μη αληθινής ή μη αρμόζουσας, ή έννοιας περιορισμένης ή στενής, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.ΑΠ 7/2006, Ολ.ΑΠ 4/2005). Με τον λόγο αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου) ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κλπ, ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν (Ολ.ΑΠ 27 και 28/1998). Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την εν λόγω διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος από αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (Ολ.ΑΠ 1/1999). Περαιτέρω, από τα άρθρα 298, 330, 681, 688 και 690 ΑΚ συνάγονται τα εξής: Με τη σύμβαση έργου μεταξύ εργολάβου και κυρίου του έργου, ο μεν εργολάβος αναλαμβάνει την υποχρέωση να εκτελέσει το έργο, ο δε κύριος του έργου (εργοδότης) να του καταβάλει την εργολαβική αμοιβή. Σύμβαση έργου υπάρχει και στην περίπτωση κατά την οποία συμφωνείται μεταξύ οικοπεδούχου και τρίτου, όπως ο τελευταίος ανεγείρει επί του οικοπέδου του οικοδομή, η οποία θα διέπεται από της περί οριζοντίου ιδιοκτησίας διατάξεις, οπότε η μεν βασική παροχή του εργολάβου συνίσταται στην κατασκευή της οικοδομής, του δε οικοπεδούχου-εργοδότη στην υποχρέωση που αναλαμβάνει να μεταβιβάσει, ως αμοιβή, στον εργολάβο ή τα πρόσωπα που αυτός θα του υποδείξει, ορισμένα ποσοστά εξ αδιαιρέτου επί του οικοπέδου, με τις οριζόντιες ιδιοκτησίες που αντιστοιχούν σ' αυτά, παραμένοντας κύριος των υπολοίπων ποσοστών εξ αδιαιρέτου του οικοπέδου, μετά των αντίστοιχων οριζόντιων ιδιοκτησιών. Σε περίπτωση δε που μετά την εκτέλεση του έργου τούτο από υπαιτιότητα (δόλος ή αμέλεια) του εργολάβου έχει πραγματικό ελάττωμα ή έλλειψη των ιδιοτήτων που είχαν συμφωνηθεί, γεννιέται για τον κύριο του έργου (εργοδότη) κατά του εργολάβου απαίτηση αποζημιώσεως κάθε ζημίας, που προέρχεται εξ αιτίας του ελαττώματος ή της έλλειψης της συμφωνηθείσης ιδιότητας, που συνίσταται στην περιουσιακή διαφορά που ανακύπτει από την κατάσταση που δημιουργείται από αυτήν την πλημμελή εκτέλεση της συμβάσεως και από εκείνη που θα είχε δημιουργηθεί από την καθ' υπόθεση απαλλαγμένη από το ελάττωμα και πραγματοποίηση των συμφωνηθεισών ιδιοτήτων εκτέλεση της συμβάσεως. Έτσι, η αποζημίωση αυτή καλύπτει τη θετική ζημία του εργοδότη, το διαφυγόν κέρδος και κάθε περαιτέρω ζημία του, ακόμη και μέλλουσα, εφόσον μετά βεβαιότητος πιθανολογείται ότι θα επέλθει αυτή στο μέλλον, το δε μέγεθός της μπορεί να προσδιορισθεί εκ των προτέρων (ΑΠ 930/2004, ΑΠ 979/1991). Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 404, 405 και 407 του ΑΚ προκύπτει ότι, αν η ποινική ρήτρα συμφωνήθηκε για την περίπτωση της μη προσήκουσας και ιδίως της μη έγκαιρης εκπλήρωσης της παροχής, ο δανειστής, εφόσον απαιτεί την ποινή που έχει καταπέσει, λόγω περιέλευσης του οφειλέτη σε υπερημερία, οφείλει να επικαλεσθεί και να αποδείξει τη σύμβαση (κύρια και παρεπόμενη περί ποινικής ρήτρας) και τις προϋποθέσεις της υπερημερίας του οφειλέτη. Οφείλει επίσης να επικαλεσθεί, όχι όμως και να αποδείξει τη μη εκπλήρωση της παροχής. Στον οφειλέτη απόκειται να ισχυρισθεί και αποδείξει ότι έχει εκπληρώσει την παροχή ή ότι δεν έχει υπαιτιότητα για την καθυστέρηση. Ο δανειστής μπορεί, κατά παρέκκλιση της διάταξης του άρθρου 407 ΑΚ, που είναι ενδοτικού δικαίου, να ζητήσει σωρευτικώς με την ποινή και τη ζημία που αποδεικνύει ότι υπέστη - όταν η τελευταία καλύπτεται ως προς το μέγεθος από την ποινική ρήτρα - μόνον αν παρέχεται σ' αυτόν τέτοιο δικαίωμα με σαφή όρο της συμβάσεως (ΑΠ 1489/2009). Περαιτέρω, κατά τα άρθρα 330, 341 και 342 ΑΚ, ο οφειλέτης καθίσταται υπερήμερος με μόνη την παρέλευση της προς εκπλήρωση της παροχής ημέρας, εκτός αν η καθυστέρηση οφείλεται σε γεγονός για το οποίο δεν υπέχει ευθύνη. Έτσι το πταίσμα του οφειλέτη δεν αποτελεί προϋπόθεση της αξίωσης του δανειστή, αλλ' αντιθέτως, η έλλειψη υπαιτιότητας του οφειλέτη θεμελιώνει καταλυτική ένσταση της αγωγικής αξιώσεως, την οποία οφείλει ο τελευταίος να επικαλεσθεί και αποδείξει, οπότε θα θεωρηθεί ότι αυτός δεν περιήλθε σε υπερημερία, καθόσον η έλλειψη πταίσματος δεν είναι λόγος άρσεως της υπερημερίας, αφού το πταίσμα του τεκμαίρεται, αλλά λόγος μη επελεύσεώς της (ΑΠ 1489/2009, ΑΠ 1460/2005, Γεωργιάδης-Σταθόπουλος ΑΚ υπό το άρθρο 342). Στην προκειμένη περίπτωση, από την κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης, προκύπτουν τα ακόλουθα: Α) Με την από 16-5-1994 αγωγή ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Βέροιας, οι ενάγοντες (ήδη αναιρεσίβλητοι) ισχυρίσθηκαν τα εξής: Ότι είναι συγκύριοι του αναφερόμενου σ' αυτήν οικοπέδου, κατά τα επίσης αναφερόμενα ποσοστά εξ αδιαιρέτου, το οποίο βρίσκεται στη … και κατά το μήνα Αύγουστο του 1991 συνήψαν με την πρώτη εναγομένη ομόρρυθμη εταιρία, ο δεύτερος των οποίων είναι ομόρρυθμο μέλος της (ήδη αναιρεσείοντες), σύμβαση έργου, κατά το σύστημα της αντιπαροχής, στα πλαίσια της οποίας η πρώτη εναγομένη ανέλαβε την υποχρέωση να κατασκευάσει με δαπάνες της, επί του άνω οικοπέδου, οικοδομικό συγκρότημα, αποτελούμενο από δύο τμήματα (Α και Β), μέρος των διακεκριμένων χώρων των οποίων, αντιστοιχούντων σε ποσοστό 37,66% εξ αδιαιρέτου του όλου οικοπέδου, θα τους παρέδιδε, την 30-9-1992, υποκείμενη άλλως σε καταβολή ποινικής ρήτρας, ύψους 30.000 δραχμών, για κάθε μήνα καθυστέρησης παράδοσης κάθε μιας διακεκριμένης ιδιοκτησίας (διαμερίσματος), πλήρως αποπερατωμένης, τα δε υπόλοιπα ποσοστά εξ αδιαιρέτου του οικοπέδου μετά των αντιστοιχούντων σ' αυτά διακεκριμένων χώρων της οικοδομής, υποχρεούντο αυτοί (ενάγοντες) να μεταβιβάσουν, ως εργολαβικό αντάλλαγμα (αμοιβή) στην πρώτη εναγομένη. Ότι η τελευταία τους παρέδωσε τις συμφωνηθείσες οριζόντιες ιδιοκτησίες της αντιπαροχής τους, όχι κατά τη συμφωνηθείσα ημερομηνία (30-9-1992), αλλά με καθυστέρηση οκτώ (8) μηνών, καταστάσα έτσι υπερήμερη ως προς την εκπλήρωση της άνω παροχής της, και ότι, παρά τη συμφωνία τους, για πλήρη αποπεράτωση, χωρίς ελαττώματα και ελλείψεις, τόσον των διαμερισμάτων της αντιπαροχής τους, όσον και των κοινόχρηστων και κοινόκτητων χώρων της οικοδομής, τα τελευταία παρουσίαζαν τα αναφερόμενα στην αγωγή ελαττώματα, κακοτεχνίες και ελλείψεις συμφωνηθεισών ιδιοτήτων, για την αποκατάσταση των οποίων δαπάνησαν ήδη και απαιτείται να δαπανήσουν στο μέλλον τα αναφερόμενα επίσης στην αγωγή ποσά, κατά τα οποία και ζημιώθηκαν. Ζήτησαν δε κατόπιν αυτού, να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να καταβάλουν προς αποκατάσταση των ελαττωμάτων, κακοτεχνιών και ελλείψεων, στους δύο πρώτους εξ αυτών, το ποσό των 4.520.131 δραχμών, ισομερώς, το ποσό των 9.360.131 δραχμών στην τρίτη και το ποσό των 4.055.131 δραχμών στην τέταρτη, όπως τα επιμέρους κονδύλια προσδιορίζονται στην αγωγή, καθώς επίσης το ποσό των 240.000 δραχμών, ισομερώς, στους δύο πρώτους εξ αυτών και το ίδιο ποσό σε καθένα από τους λοιπούς, που αντιστοιχεί στη μη σχετιζόμενη και μη καλυπτόμενη από τις παραπάνω αιτίες ζημία τους, συνομολογειθείσα ποινική ρήτρα, λόγω καθυστέρησης αποπεράτωσης και παράδοσης σ' αυτούς του τμήματος του έργου που αντιστοιχούσε στην αντιπαροχή τους. Β) Με την υπ' αριθμ. 154/ΤΠ/1996 απόφαση του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου διατάχθηκαν αποδείξεις εις βάρος των εναγόντων καθώς και η διενέργεια πραγματογνωμοσύνης, ως προς τα αμφισβητούμενα από τους εναγόμενους πραγματικά περιστατικά της αγωγής, ιδίως δε ως προς τα ελαττώματα, κακοτεχνίες και ελλείψεις του έργου και την δαπάνη που απαιτείται για την αποκατάσταση των ελαττωμάτων και την κατασκευή των ελλείψεων, μετά δε το πέρας αυτών και την επαναφορά της υπόθεσης προς συζήτηση, εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 143/ΤΠ/2003 οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, με την οποία έγινε εν μέρει δεκτή η αγωγή. Γ) Επί των αντιθέτων εφέσεων των διαδίκων κατά της ως άνω οριστικής απόφασης του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση με αριθμό 274/2006 του Εφετείου Θεσσαλονίκης, η οποία, μετά την παραδοχή και των δύο εφέσεων και την εξαφάνιση της εκκαλουμένης απόφασης, δέχθηκε κατά ένα μέρος την αγωγή, με τις ακόλουθες παραδοχές, κατά το μέρος που ενδιαφέρει εν προκειμένω: "Οι ενάγοντες (ήδη αναιρεσίβλητοι), ως συγκύριοι εξ αδιαιρέτου κατά ποσοστό 56,48% ο πρώτος εξ αυτών, 12,64% εξ αδιαιρέτου η δεύτερη και 25,44% εξ αδιαιρέτου η κάθε μία από τις δύο τελευταίες εξ αυτών, ενός οικοπέδου, κείμενου στη …, στη συνοικία "…", επί της οδού … και εντός του υπ' αριθμό 429 Ο.Τ., εμβαδού 1349,19 τ.μ., προέβησαν με την πρώτη εναγομένη (ήδη πρώτη αναιρεσείουσα), που είναι κατασκευαστική εργολάβος εταιρία και της οποίας ο δεύτερος εναγόμενος (ήδη δεύτερος αναιρεσείων) τυγχάνει ομόρρυθμο μέλος της, τον Αύγουστο του 1991 σε σύναψη συμβάσεως έργου, στα πλαίσια της οποίας η πρώτη εναγομένη ανέλαβε, δυνάμει του υπ' αριθμ. …/30-8-1991 προσυμφώνου παραχωρήσεως δικαιώματος ανοικοδομήσεως, μεταβιβάσεως ποσοστών εξ αδιαιρέτου επί οικοπέδου, συστάσεως οριζοντίου ιδιοκτησίας και εργολαβικού, του Συμβολαιογράφου Βέροιας Χαρίτωνος Παπαχρυσάνθου, να ανεγείρει, κατά το σύστημα της αντιπαροχής, επί του ως άνω οικοπέδου, πολυώροφο οικοδομικό συγκρότημα αποτελούμενο από δύο παράπλευρες οικοδομές, με τα διακριτικά χαρακτηριστικά Α' Τμήμα - Β' Τμήμα, πλήρως διακεκριμένες, εκτός από το μηχανοστάσιο και το σύστημα κεντρικής θερμάνσεως, τα οποία θα ήταν κοινά για όλο το συγκρότημα, ήταν δε υποχρεωμένη η πρώτη εναγομένη, έναντι εργολαβικού ανταλλάγματος, συνισταμένου στην εκ μέρους των εναγόντων μεταβίβαση προς την ίδια ή τρίτους υπ' αυτής υποδεικνυόμενους αγοραστές, ποσοστού 62,34% του άνω οικοπέδου, μετά των αντιστοιχούντων σ' αυτά διηρημένων ιδιοκτησιών, να παραδώσει στους ενάγοντες πλήρως αποπερατωμένους τους διακεκριμένους χώρους του όλου οικοδομικού συγκροτήματος, που αντιστοιχούσαν στο υπόλοιπο εξ αδιαιρέτου ποσοστό του οικοπέδου. Ειδικότερα, αποδείχθηκε ότι από το Α' Τμήμα του οικοδομικού συγκροτήματος που, κατά τα ανωτέρω, θα ανεγείρετο στο οικόπεδο των εναγόντων, η εργολάβος εταιρία υποχρεούτο, υποκείμενη άλλωστε σε ποινική ρήτρα 30.000 δραχμών για κάθε μήνα καθυστερήσεως, να παραδώσει αποπερατωμένους, το αργότερο μέχρι την 30η Σεπτεμβρίου 1992, στους μεν δύο πρώτους ενάγοντες, από κοινού, το με διακριτικό στοιχείο Β' διαμέρισμα του τρίτου, άνωθεν του ισογείου ορόφου, εμβαδού 117,98 τ.μ. και ποσοστού συμμετοχής στο όλο οικόπεδο 2,82%, στην τρίτη το με διακριτικό στοιχείο Β' διαμέρισμα του πρώτου υπέρ του ισογείου ορόφου, εμβαδού 117,90 τ. μ. και ποσοστού συμμετοχής στο όλο οικόπεδο 2,81% και στην τέταρτη το με διακριτικό στοιχείο Β' διαμέρισμα του δεύτερου υπέρ του ισογείου ορόφου, εμβαδού 117,90 τ.μ. με ποσοστό συμμετοχής στο όλο οικόπεδο 2,81%. Το όλο οικοδομικό συγκρότημα, συνεπώς και οι διηρημένες ιδιοκτησίες, που θα παραδίδοντο στους ενάγοντες, συμφωνήθηκε να ανεγερθεί σύμφωνα με τους περιεχόμενους στην επισυναφθείσα στο προαναφερθέν εργολαβικό συμβόλαιο συγγραφή υποχρεώσεων και γενικά κατά τους κανόνες της επιστήμης και τέχνης, με υλικά άριστης ποιότητας και επίσης συμφωνήθηκε ότι με την παράδοση στους ενάγοντες των διακεκριμένων χώρων της αντιπαροχής πρέπει να έχει ολοκληρωθεί κάθε εργασία στους κοινόκτητους και κοινόχρηστους χώρους, πράγματα και εγκαταστάσεις της οικοδομής, έτσι ώστε να είναι εφικτή η εγκατάσταση των εναγόντων εκεί. Αποδείχθηκε περαιτέρω, ότι η εργολάβος εταιρία κατέστη υπερήμερη στην παράδοση των ως άνω διακεκριμένων χώρων του Α' Τμήματος του όλου έργου του υπό ανέγερση οικοδομικού συγκροτήματος, παραδίδοντας ειδικότερα στους ενάγοντες τα προαναφερόμενα διαμερίσματα μετά παρέλευση οκτώ (8) μηνών από τη συμφωνηθείσα ημερομηνία της 30-9-1992 και συγκεκριμένα παρέδωσε αυτά στο τέλος Μαΐου του έτους 1993. Η καθυστέρηση παράδοσης των εν λόγω διαμερισμάτων οφείλετο στις ελλείψεις και τα ελαττώματα του έργου, όπως κατωτέρω θα αναφερθούν, αλλά και των πολεοδομικών παραβάσεων που αφορούσαν την κεντρική θέρμανση, τη λειτουργία και χρήση του λεβητοστασίου της ένδικης οικοδομής..., που διαπιστώθηκαν κατά την πορεία των εργασιών δόμησης αυτής (οικοδομής) και που οφείλονταν στην αποκλειστική υπαιτιότητα της εναγομένης εργολάβου, οι δε ενάγοντες, οι οποίοι είχαν αναλάβει την έκδοση της οικοδομικής άδειας, αναγκάσθηκαν να προβούν στην αναθεώρηση αυτής, η οποία πραγματοποιήθηκε τελικά στις 8-3-1993. Αποτέλεσμα των παραπάνω παραβάσεων και της καθυστέρησης της αναθεώρησης της οικοδομικής άδειας ήταν η μη δυνατότητα ηλεκτροδότησης της όλης οικοδομής και επομένως και των διαμερισμάτων των εναγόντων στους οποίους τελικά, μετά τη γενόμενη απ' αυτούς στις 5-2-1993 όχληση της εναγομένης, παραδόθηκαν στην προαναφερόμενη ημερομηνία και ο περί του αντιθέτου ισχυρισμός της εναγομένης ότι παρέδωσε αυτά στη συμφωνηθείσα ημερομηνία είναι αναληθής. Επομένως, είναι υποχρεωμένη αυτή να καταβάλει στους ενάγοντες ως ποινική ρήτρα το ποσό των 30.000 δραχμών το μήνα για το κάθε διαμέρισμα μέχρι την παράδοσή τους. Η εκκαλουμένη ενώ δέχθηκε τον ίδιο χρόνο παράδοσης των διαμερισμάτων, εσφαλμένως επιδίκασε στους ενάγοντες το ποσό των 150.000 δραχμών, αντί του ορθού των 240.000 δραχμών, που αναλογεί σε κάθε διαμέρισμα, κατά παραδοχή του σχετικού λόγου της εφέσεως των εναγόντων. Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι οι παραδοθέντες στους ενάγοντες διακεκριμένοι χώροι και τα κοινόχρηστα μέρη του ίδιου ως άνω Α' τμήματος του οικοδομικού συγκροτήματος κατασκευάσθηκαν από την εργολάβο εταιρία κατά παρέκκλιση της συγγραφής υποχρεώσεων και κατά παράβαση των κανόνων της επιστήμης και τέχνης. Ειδικότερα, αποδείχθηκε ότι τα διαμερίσματα που παραδόθηκαν στους ενάγοντες έφεραν τις κατωτέρω ελλείψεις και πραγματικά ελαττώματα, η αποκατάσταση των οποίων απαιτεί να δαπανηθούν τα ακόλουθα ποσά: 1) Στις πίσω βεράντες των διαμερισμάτων και συγκεκριμένα στα κατωκάσια των συρόμενων παντζουριών και πόρτας των δωματίων δημιουργείται ένα κενό στο δάπεδο, μεταξύ πόρτας και παντζουριού, στο οποίο δεν τοποθετήθηκε, όπως θα έπρεπε, μαρμάρινη λωρίδα, με αποτέλεσμα να δημιουργείται έτσι εστία μολύνσεως από τα λιμνάζοντα, για το πλύσιμο των μπαλκονιών, νερά, για την άρση δε του ελαττώματος αυτού δια της τοποθετήσεως μαρμάρινων λωρίδων στην προαναφερθείσα θέση απαιτείται για το καθένα εκ των τριών διαμερισμάτων το ποσό των 7.000 δραχμών και η περί τούτου σχετική αιτίαση των εναγομένων πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή, ως βάσιμη και κατ' ουσίαν. 2) Σε κανένα από τα τρία διαμερίσματα δεν κατασκευάσθηκε τζάκι, όπως προβλεπόταν από το άρθρο 17 της συγγραφής υποχρεώσεων και ειδικότερα στην παρ. 2 αυτού, όπου αναφέρεται "κατασκευή τζάκι". Βέβαια η εναγομένη εργολάβος εταιρία ισχυρίζεται ότι πρόκειται για συμφωνία που αφορά την κατασκευή μόνο μιας πρόσθετης καπνοδόχου και όχι τζακιού, όμως ο ισχυρισμός αυτός δεν αποδεικνύεται βάσιμος, δεδομένου ότι τόσο από το προσύμφωνο, όσο και από τα αρχιτεκτονικά σχέδια και τη συγγραφή υποχρεώσεων, δεν προκύπτει κάτι ανάλογο, αλλά τα αντιθέτως εκεί αναφερόμενα συνάδουν υπέρ της άποψης ότι πρόκειται περί συμφωνίας της τελευταίας στιγμής, προκειμένου να κατασκευασθούν και στα τρία διαμερίσματα τζάκια καλής ποιότητας. Έτσι για την κατασκευή κάθε τζακιού καλής ποιότητας, όπως προκύπτει από την άνω πραγματογνωμοσύνη απαιτείται: α) ποσό 132.000 δραχμών για την προμήθεια και τοποθέτηση καπνοδόχου, β) 36.000 δραχμών για επένδυση και μόνωση σωλήνων, γ) ποσό 210.000 δραχμών για κτίσιμο τζακιού και δ) ποσό 330.000 δραχμών για την επένδυση τζακιού και συνολικά για τα τρία τζάκια απαιτείται δαπάνη 708.000 δραχμών, όπως ορθώς έκρινε η εκκαλουμένη ... 3) .... 4) Στις τουαλέτες (WC) και των τριών διαμερισμάτων, η εργολάβος εταιρία κατασκεύασε και τοποθέτησε παράθυρα διαστάσεων 0,50X0,70, αντί των συμφωνηθεισών διαστάσεων 0,80X0,80, που είναι οι συνήθεις διαστάσεις με αποτέλεσμα να είναι πενιχρός ο φωτισμός των τουαλετών, η δαπάνη δε αποκατάστασης αυτού του ελαττώματος ανέρχεται συνολικά σε 55.000 δραχμές για κάθε διαμέρισμα και ειδικότερα απαιτείται το ποσό των 25.000 δραχμών για αποξήλωση παραθύρων, καθαίρεση τοιχοποιίας και πλακιδίων και το ποσό των 30.000 δραχμών για κατασκευή και τοποθέτηση παραθύρου διαστάσεων 0,80X0,80. Ο ισχυρισμός της εργολάβου εταιρίας περί του οποίου κατέθεσε ο μάρτυράς της Λ., ότι ήταν αντικειμενικά αδύνατον η κατασκευή των παραθύρων να γίνει με τις διαστάσεις αυτές λόγω της στατικότητας της οικοδομής, δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και η περί τούτου κατάθεση του ως άνω μάρτυρος της δεν είναι πειστική για το Δικαστήριο και συνεπώς η εκκαλουμένη που επιδίκασε για κάθε διαμέρισμα το ποσό των 55.000 δραχμών δεν έσφαλε. 5) Στους εξώστες (μπαλκόνια) των τριών διαμερισμάτων δεν δόθηκαν οι σωστές κλίσεις, με αποτέλεσμα να συσσωρεύονται εκεί τα νερά της βροχής και να υγραίνονται οι τοίχοι των διαμερισμάτων, υφιστάμενοι φθορές (ξεφλουδίσματα, πέσιμο σοβάδων), η δε δαπάνη ανακατασκευής ανέρχεται σε 506.700 δραχμές, ανά διαμέρισμα (βλ. πραγματογνωμοσύνη), τα δε ενάντια υποστηριζόμενα από τους εναγόμενους περί αντικειμενικής αδυναμίας να δοθεί μεγαλύτερη κλίση, επειδή όταν ανέλαβε να κατασκευάσει την οικοδομή τα μπετά τα είχαν ρίξει οι ενάγοντες, απορριπτέα κρίνονται ως αβάσιμα κατ' ουσίαν. 6) Οι σωληνώσεις του συστήματος κεντρικής θέρμανσης που διέρχονται από τα δάπεδα των δύο δωματίων και των τριών διαμερισμάτων των εναγόντων δεν έχουν μονωθεί, με συνέπεια από τη θέρμανση που αυτές εκπέμπουν να προκαλείται αφύσικη διαστολή στα επί των δαπέδων ξύλινα πατώματα, τα οποία "τρίζουν" συνεχώς. Για την αποκατάσταση αυτή θα απαιτηθεί δαπάνη 247.000 δραχμών για κάθε διαμέρισμα, όπως τα επί μέρους κονδύλια λεπτομερώς αναφέρονται στην ως άνω πραγματογνωμοσύνη ... . 7) Ο μεταξύ κουζίνας-σαλονιού και σαλονιού-διαδρόμου τοίχος του διαμερίσματος της τρίτης ενάγουσας εμφανίζει ρωγμές ("κρακ") οφειλόμενες σε πλημμελή κατασκευή της τοιχοποιίας και συγκεκριμένα στη μειωμένη τάση του μπετόν για την αποκατάσταση δε του ελαττώματος αυτού απαιτείται δαπάνη 405.000 δραχμών, ο δε ισχυρισμός των εναγομένων ότι αποκατέστησαν τη ζημία αυτή δεν αποδείχθηκε. 8) Στον πρώτο όροφο της οικοδομής, όπου βρίσκεται το διαμέρισμα της τρίτης ενάγουσας, δεν έγινε, κατά παράβαση της σχετικής μελέτης, θερμομόνωση με διπλοτοιχία περικλείουσα μονωτικό υλικό, αλλά χρησιμοποιήθηκε τούβλο τύπου "μπλοκιού" με αποτέλεσμα, λόγω της ανυπαρξίας φράγματος υδρατμών να δημιουργείται υγρασία που οδηγεί σε αποσάθρωση των άνω των σοβατοπί σοβάδων, για την αποκατάσταση δε αυτού του ελαττώματος απαιτείται κατεδάφιση της υφισταμένης τοιχοποιίας και ανακατασκευή της με την ανάλογη μόνωση, ενώ παράλληλα αναγκαίος είναι και ο εσωτερικός ελαιοχρωματισμός του διαμερίσματος, δαπάνη η οποία συνολικά ανέρχεται στο ποσό των 4.630.000 δραχμών, όπως τα επιμέρους κονδύλια, για κάθε επιμέρους εργασία αναφέρονται αναλυτικά στην ως άνω πραγματογνωμοσύνη... οι δε αντίθετες αιτιάσεις των διαδίκων, της μεν τρίτης των εναγόντων, ότι έπρεπε να της επιδικασθεί εξ ολοκλήρου το αγωγικό της κονδύλιο ανερχόμενο σε 4.900.000 δραχμές, των δε εναγομένων, για απόρριψη του ολοκληρωτικά, απορριπτέες κρίνονται. Εξάλλου, από το ίδιο ως άνω αποδεικτικό υλικό, αποδείχθηκε ότι ομοίως και τα κοινόχρηστα μέρη της οικοδομής και εγκαταστάσεις του ίδιου ως άνω Α' Τμήματος του οικοδομικού συγκροτήματος έφεραν τις ακόλουθες ατέλειες, ελλείψεις και πραγματικά ελαττώματα, για την αποκατάσταση των οποίων απαιτούνται τα εξής ποσά: 1) Ο χώρος όπου έγινε η εγκατάσταση του μηχανοστασίου της οικοδομής (λέβητας, καυστήρας και λοιπές εγκαταστάσεις του συστήματος κεντρικής θέρμανσης), δεν κατασκευάσθηκε σύμφωνα με τους όρους της μελέτης. Ειδικότερα, αυτό έχει εμβαδόν 15 τ.μ., αντί, του από την μελέτη προβλεπόμενου 31 τ.μ., γεγονός που δημιουργούσε έντονο πρόβλημα ασφάλειας της οικοδομής και κινδύνους από εκρήξεις στο λεβητοστάσιο, λόγω της εκ των πραγμάτων τοποθετήσεως των μηχανημάτων σε μικρή μεταξύ τους απόσταση, γεγονός που αντιστρατεύεται και στις περί ασφαλείας των οικοδομών παραδεδεγμένες αρχές, ενώ επί πλέον, αφενός, δεν κατασκευάσθηκε ο διαχωριστικός τοίχος ασφαλείας μεταξύ του καζανιού του πετρελαίου και του καυστήρα, πράγμα που ενείχε κίνδυνο εκρήξεων από ανάφλεξη του πετρελαίου και αφετέρου, δεν κατασκευάσθηκε το φρεάτιο εισροής και αποχετεύσεως των υπερχειλιζόντων υδάτων, για την αποκατάσταση δε αυτών των ελαττωμάτων ήταν αναγκαία η ανακατασκευή του μηχανοστασίου με τις διαστάσεις της μελέτης και ο χώρος λέβητα και καυστήρα, καθώς και ο χώρος της δεξαμενής καυσίμων να έχουν τις απαιτούμενες διαστάσεις. Βέβαια οι εναγόμενοι προσκομίζουν με επίκληση το υπ' αριθμ. 297/1997 έγγραφο της πολεοδομίας, στο οποίο αναφέρεται ότι στο εν λόγω λεβητοστάσιο είχαν τοποθετηθεί δύο πυροσβεστήρες και είχε "κατασκευασθεί τοιχίο 40 εκ., η καπνοδόχος είχε μονωθεί και υπήρχε φωτισμός και ότι ήρθη η επικινδυνότητα του λεβητοστασίου". Αυτό όμως δεν σημαίνει και ότι δεν είναι αναγκαία η κατασκευή του λεβητοστασίου, για την οποία απαιτείται δαπάνη 475.000 δραχμών, όπως τα επιμέρους κονδύλια με τις αντίστοιχες εργασίες αναφέρονται στην ως άνω πραγματογνωμοσύνη. 2) ... 3) ... 4) Ως προς τα λούκια απορροής των υδάτων στο πίσω τμήμα της οικοδομής έχουν κατασκευαστεί δύο μόνο φρεάτια, τα οποία έχουν συνδεθεί με το σύστημα απορροής ομβρίων της πόλης, ωστόσο όμως αυτά δεν επαρκούν να φέρουν το φορτίο των βρόχινων υδάτων και απαιτείται να κατασκευαστεί ένα τουλάχιστον ακόμη φρεάτιο, διότι διαφορετικά θα πλημμυρίζει ο ακάλυπτος χώρος της οικοδομής απαιτούμενης προς τούτο δαπάνης 80.000 δραχμών και όχι 240.000 δραχμές, όπως εσφαλμένως η εκκαλουμένη έκρινε ... 5) Στην κεραμοσκεπή-στέγη δεν κατασκευάσθηκαν υδρορροές (λούκια) για τη συγκέντρωση ομβρίων υδάτων, ούτε καλύφθηκαν από αυτή (στέγη) οι προεξέχοντες εξώστες (μπαλκόνια) του δώματος, με αποτέλεσμα να λιμνάζουν εκεί, δηλαδή στους εξώστες του δώματος, να υγραίνονται οι σοβάδες του κάτω τμήματος των μπαλκονιών, οι οποίοι βρίσκονται πάνω από τους εξώστες του τρίτου ορόφου και να στάζουν νερά από τους εξώστες, για την αποκατάσταση δε του ελαττώματος αυτού απαιτείται να δαπανηθεί το ποσό των 369.000 δραχμών. 6) Στη στέγη δεν τοποθετήθηκε θερμομόνωση και αντ' αυτής ρίχθηκε μόνο ελαφρό μπετόν, προς αποκατάσταση δε της έλλειψης αυτής απαιτείται να δαπανηθεί το ποσό των 126.000 δραχμών, όπως ορθώς και η εκκαλουμένη έκρινε, τα ενάντια δε υποστηριζόμενα με του αντίθετους λόγους των εφέσεων απορριπτέα κρίνονται. 7) Λόγω μη θερμομόνωσης των εκ του σκυροδέματος τμημάτων της οικοδομής, δηλαδή, στα τοιχεία και στις κολώνες, υπήρχε μεγάλη απώλεια ενέργειας, για την αποκατάσταση δε της έλλειψης αυτής απαιτείται δαπάνη ύψους 1.439.000 δραχμών. Ο ισχυρισμός των εναγομένων ότι όταν ανέλαβαν την κατασκευή, τα μπετά είχαν γίνει από τους ενάγοντες, από κανένα αποδεικτικό στοιχείο προέκυψε (βλ. εργολαβικό, συγγραφή υποχρεώσεων, καθώς και τα με αριθμούς 3/30-4-1991, 43/31-5-1991 και 31-7-1991 τιμολόγια αγορά σκυροδέματος που αγόρασε η εναγομένη από την "ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ ΕΠΕ"). Δεν έσφαλε η εκκαλουμένη που επιδίκασε το ίδιο με την παρούσα ποσό, οι δε αντίθετες αιτιάσεις των διαδίκων πρέπει ν' απορριφθούν ως κατ' ουσίαν αβάσιμες. 8) Οι σωλήνες της κεντρικής θέρμανσης από το λεβητοστάσιο του υπογείου μέχρι την είσοδο τους στα διαμερίσματα δεν μονώθηκαν με μονωτικό υλικό με συνέπεια την απώλεια θερμότητας, για την αποκατάσταση δε της έλλειψης αυτής απαιτείται δαπάνη 200.000 δραχμών ... 9) Παρά τα συμφωνηθέντα ο ακάλυπτος χώρος της οικοδομής αφέθηκε αδιαμόρφωτος και ειδικότερα δεν τσιμεντοστρώθηκε, δεν κατασκευάσθηκαν φρεάτια για την απορροή των ομβρίων υδάτων, που λιμνάζουν εκεί, και δεν κατασκευάσθηκε το περιμετρικό τοιχείο περιφράξεως, για την αποκατάσταση δε των ελλείψεων αυτών απαιτείται δαπάνη ύψους 450.000 δραχμών, όπως οι ενάγοντες ισχυρίζονται. Ο ισχυρισμός των εναγομένων ότι διαμορφώθηκε ο χώρος αυτός μετά τη διενέργεια της ως άνω πραγματογνωμοσύνης δεν αποδείχθηκε. 10) Αποδεικνύεται περαιτέρω ότι, από την από 30-8-1991 συγγραφή υποχρεώσεων, που είναι συμπληρωματικό στοιχείο του προαναφερόμενου προσυμφώνου δικαιώματος ανοικοδομήσεως και στο άρθρο 17 "ΕΙΔΙΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ" στην παρ. 3 αναγράφεται αυτολεξεί "Κατασκευή σκεπαστών πάρκινγκ και κτιστά", η εναγομένη υποχρεούτο στην κατασκευή τριών κλειστών χώρων στάθμευσης, δηλαδή, ενός για κάθε διαμέρισμα και παρά τους αντίθετους ισχυρισμούς της, δεν προέβη στην κατασκευή τους στον ακάλυπτο χώρο της οικοδομής, η δαπάνη δε κατασκευής ενός εκάστου, εμβαδού τουλάχιστον 15 τ. μ. ανέρχεται στο ποσό των 450.000 δραχμών, όπως τα επί μέρους κονδύλια αναφέρονται στην ως άνω πραγματογνωμοσύνη και όχι στο ποσό των 600.000 δραχμών, όπως οι ενάγοντες διατείνονται ... 11) ... 12) ... 13) Λόγω της πλημμελούς κατασκευής της στέγης και της παράλειψης της μόνωσης του δώματος διέρρεαν όμβρια ύδατα στο πατάρι της τουαλέτας του διαμερίσματος των δύο πρώτων εναγόντων, στον τρίτο όροφο, η δε υγρασία του προχώρησε και κατέστρεψε τους κάθετους τοίχους, για την αποκατάσταση των οποίων θα απαιτηθεί δαπάνη ύψους 200.000 δραχμών. 14) Κατά τα συμφωνηθέντα η αποχωμάτωση του υπολοίπου οικοπέδου, επί του οποίου θα ανεγείρετο στο Β' Τμήμα του προαναφερόμενου οικοδομικού συγκροτήματος θα γινόταν με δαπάνες των εναγόντων, αφού θα παρεδίδετο αποπερατωμένο το Α' τμήμα, λόγω δε της προαναφερθείσης καθυστερημένης παράδοσης του Α' Τμήματος επί οκτάμηνο, οι ενάγοντες υπέστησαν ζημία ύψους 450.000 δραχμών. Ειδικότερα, ενώ για την ίδια αποχωμάτωση, στον κατάλληλο συμφωνηθέντα χρόνο, θα δαπανούσαν συνολικά 1.250.000 δραχμές, τελικά λόγω της καθυστερημένης εξ υπαιτιότητας της εργολάβου εταιρίας ενάρξεως των εργασιών και της εν τω μεταξύ αυξήσεως των αμοιβών απασχολήσεως εκσκαπτικών μηχανημάτων και φορτηγών αυτοκινήτων κατέβαλαν στον Ι. Κ., ιδιοκτήτη και χειριστή εκσκαπτικού μηχανήματος το ποσό των 1.700.000 δραχμών". Με βάση τις παραπάνω παραδοχές του δέχθηκε το Εφετείο κατά ένα μέρος την αγωγή και υποχρέωσε τους εναγόμενους, σε ολόκληρο τον καθένα, να καταβάλουν, για τις παραπάνω αιτίες, στους δύο πρώτους ενάγοντες, ισομερώς, το ποσό των 8.329,26 ευρώ, στην τρίτη ενάγουσα το ποσό των 22.519,05 ευρώ και στην τέταρτη ενάγουσα το ποσό των 7.742,82 ευρώ, νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής. Ενόψει των ανωτέρω, το Εφετείο, αναφορικά με την αγωγική αξίωση για αποζημίωση, ορθώς υπήγαγε την νομική βασιμότητα της ένδικης αγωγής, εκτός των άλλων, και στη διάταξη του άρθρου 590 ΑΚ, την οποία δεν παραβίασε, αφού συνέτρεχαν όλες οι προϋποθέσεις του πραγματικού της διάταξης αυτής, και συγκεκριμένα, είχε εκτελεσθεί και παραδοθεί το έργο που είχε ανατεθεί στην εναγομένη εργολάβο, το οποίο, από υπαιτιότητά της, είχε ελαττώματα και ελλείψεις των ιδιοτήτων που είχαν συμφωνηθεί, τα οποία γέννησαν για τους ενάγοντες, κύριους του έργου, κατά της εργολάβου εταιρίας, απαίτηση αποζημιώσεως, που συνίστατο στις δαπάνες που είχαν υποβληθεί και θα υποβάλλονταν στο μέλλον, προς αποκατάσταση των ελαττωμάτων και ελλείψεων, η ζημία τους δε αυτή γεννήθηκε και ήταν επιδιώξιμη από την παράδοση του ελαττωματικού έργου, αφού ο καθορισμός του μεγέθους της, ήταν εφικτός, από του χρόνου αυτού. Επομένως, ο πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, και τέταρτος λόγος του δικογράφου των προσθέτων λόγων ( κατά το πρώτο μέρος τους), από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, παρά τα αντιθέτως υποστηριζόμενα, είναι αβάσιμοι. Περαιτέρω όμως, από τις πιο πάνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, προκύπτει ότι αυτή δεν έχει νόμιμη βάση, και δη την απαιτούμενη αιτιολογία, αφού, για το σύνολο των επιδικασθέντων κεφαλαίων, που αναφέρονται στα ελαττώματα και τις ελλείψεις των συμφωνηθεισών ιδιοτήτων του εκτελεσθέντος έργου, καθώς και ως προς την επιδικασθείσα ποινική ρήτρα, υφίστανται νομικά κενά και αντιφάσεις και δεν καλύπτεται με πληρότητα και σαφήνεια, το πραγματικό των εδώ εφαρμοστέων κανόνων ουσιαστικού δικαίου και συγκεκριμένα, των άρθρων 298, 330, 681, 688, 690 του ΑΚ, σε ότι αφορά την επιδιωκόμενη αποζημίωση, και των άρθρων 404, 405 και 407 του ίδιου Κώδικα, αναφορικά με την αξίωση λόγω κατάπτωσης της συμφωνηθείσης ποινικής ρήτρας, τα οποία η προσβαλλόμενη απόφαση παραβίασε εκ πλαγίου με ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες. Ειδικότερα: Α') Σε ότι αφορά την επιδίκαση της επιδιωκόμενης από τους αναιρεσίβλητους ποινικής ρήτρας, ενώ σύμφωνα με την παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, η οκτάμηνη καθυστέρηση παράδοσης του έργου οφείλεται κατά κύριο λόγο στην αναθεώρηση της οικοδομικής άδειας, για την οποία δέχεται ότι υπόχρεοι ήταν οι αναιρεσίβλητοι (ενάγοντες), δέχεται ακολούθως αντιφατικά ότι υπαίτια για την τοιαύτη καθυστέρηση και την συνεπεία τούτου περιέλευσή της σε κατάσταση υπερημερίας οφειλέτη, ήταν η αναιρεσείουσα (εναγομένη) εργολάβος, χωρίς παράλληλα να αποσαφηνίζει, αν η όποια υπέρβαση της οικοδομικής άδειας και της μελέτης του μηχανικού, βάσει της οποίας εκδόθηκε αυτή, η οποία οδήγησε στην άνω αναθεώρηση, έγινε αυτοβούλως από την εναγομένη εργολάβο ή μετά από παρέμβαση προς τούτο των εναγόντων. Επίσης, ενώ δέχεται ότι η οκτάμηνη καθυστέρηση παράδοσης του έργου οφείλεται στα παραπάνω ελαττώματα και ελλείψεις που παρουσίαζε αυτό, για τα οποία υπαίτια ήταν η εναγομένη εργολάβος, δέχεται στη συνέχεια, ότι κατά την παράδοση του έργου, μετά παρέλευση οκταμήνου από το συμφωνηθέντα χρόνο παράδοσης αυτού, τούτο παρουσίαζε τα ίδια ελαττώματα και ελλείψεις, χωρίς να αποσαφηνίζει γιατί δεν ήταν δυνατή η παράδοση του έργου κατά τον συμφωνηθέντα χρόνο, και σε τι εμπόδιζαν στην παράδοση του τα ελαττώματα και οι ελλείψεις αυτές, αφού τα τελευταία δεν ήρθησαν αλλά εξακολούθησαν να υπάρχουν κατά την παράδοση του έργου. Β') Σε ότι αφορά τα κονδύλια που αναφέρονται στην αποζημίωση που επιδικάστηκε στους ενάγοντες για τα ελαττώματα και τις ελλείψεις των διαμερισμάτων που παραδόθηκαν σ' αυτούς πρέπει να σημειωθούν τα ακόλουθα: Στο υπ' αριθ. 1 κονδύλιο, το οποίο αναφέρεται στις μαρμάρινες λωρίδες που πρέπει να τοποθετηθούν στα κατωκάσια των συρόμενων παντζουριών και πόρτας των δωματίων στις πίσω βεράντες των διαμερισμάτων της οικοδομής, δεν εκτίθεται για πόσες βεράντες πρόκειται, πόσες είναι οι πόρτες αυτές, ποιες είναι οι διαστάσεις των μαρμάρινων λωρίδων που πρέπει να τοποθετηθούν, τι υλικά, εκτός του μαρμάρου, θα χρησιμοποιηθούν, σε ποιες ποσότητες και τιμή μονάδος ανά υλικό, καθώς και η αμοιβή του ειδικού τεχνίτη που θα εκτελέσει την εργασία αυτή, ώστε να μπορεί να διαπιστωθεί αν για το κονδύλιο αυτό απαιτείται δαπάνη 7.000 δραχμών, που δέχεται η προσβαλλόμενη απόφαση ότι απαιτείται για κάθε διαμέρισμα, β) Όσον αφορά την κατασκευή τζακιών στα τρία διαμερίσματα των εναγόντων, δεν αποσαφηνίζεται αν τελικώς είχε συμφωνηθεί η κατασκευή τζακιών στα διαμερίσματα αυτά, ενόψει της παραδοχής της, ότι τούτο δεν ορίζεται σαφώς στη συγγραφή υποχρεώσεων και του ισχυρισμού της εργολάβου εταιρίας ότι είχε συμφωνηθεί η κατασκευή μόνο μιας πρόσθετης καπνοδόχου. Πέραν όμως αυτού, δεν γίνεται μνεία των υλικών που πρέπει να χρησιμοποιηθούν και η τιμή μονάδος ανά υλικό, ούτε της αμοιβής του ειδικού τεχνίτη που θα εκτελέσει την εργασία αυτή, αλλά γίνεται μόνο γενική αναφορά των επί μέρους στοιχείων που απαιτούνται για να κατασκευασθεί κάθε τζάκι και η δαπάνη γι' αυτό, καθώς και ότι η συνολική δαπάνη για τα τρία τζάκια θα ανέλθει στο ποσό των 708.000 δραχμών, ώστε να μπορεί να διαπιστωθεί αν για το κονδύλιο αυτό απαιτείται η παραπάνω δαπάνη. γ) Στο υπ' αριθ. 4 κονδύλιο, για ανακατασκευή των παραθύρων στις τρεις τουαλέτες (W.C.) των διαμερισμάτων για να δοθούν οι σωστές διαστάσεις αυτών, δεν αποσαφηνίζεται αν τούτο είναι εφικτό, από άποψη στατικότητας της οικοδομής, καθώς επίσης δεν αναφέρονται τα υλικά και οι ποσότητες αυτών που θα απαιτηθούν και η τιμή μονάδος εκάστου, για την ανακατασκευή των παραθύρων αυτών στις σωστές διαστάσεις, μετά την καθαίρεση των ήδη υφισταμένων, καθώς και τα ημερομίσθια που απαιτούντα για την καθαίρεση αυτή, ώστε να μπορεί να διαπιστωθεί αν για το κονδύλιο αυτό απαιτείται συνολική δαπάνη 55.000 δραχμών για κάθε διαμέρισμα, που δέχεται το Εφετείο. δ) Στο υπ' αριθ. 5 κονδύλιο, το οποίο αναφέρεται στην ανακατασκευή των μπαλκονιών των τριών διαμερισμάτων των εναγόντων, για να δοθεί σ' αυτά η σωστή κλίση, δεν γίνεται καμιά αναφορά για πόσα μπαλκόνια πρόκειται και ποιες είναι οι διαστάσεις καθενός, τι υλικά θα χρησιμοποιηθούν και σε ποιες ποσότητες, και η τιμή μονάδος ανά υλικό, καθώς και η αμοιβή του ειδικού τεχνίτη για την αποκατάσταση αυτών, στοιχεία αναγκαία για να διαπιστωθεί αν πράγματι απαιτείται για την άνω αποκατάσταση η συνολική δαπάνη 506.700 δραχμών. ε) Όσον αφορά το υπ' αριθ. 6 κονδύλιο, δέχεται το Εφετείο, ότι για την αποκατάσταση των σωληνώσεων κεντρικής θέρμανσης που διέρχονται από τα τρία διαμερίσματα και δεν έχουν μονωθεί, απαιτείται συνολική δαπάνη 247.000 δραχμών, χωρίς να γίνεται αναφορά, στις εργασίες που πρέπει να γίνουν, το μήκος των σωληνώσεων που πρέπει να μονωθούν, το υλικό που θα χρησιμοποιηθεί και η τιμή αυτού ανά μονάδα μέτρησης και η αμοιβή του ειδικού τεχνίτη, στ) Όσον αφορά το υπ' αριθ. 7 κονδύλιο, δέχεται το Εφετείο, ότι για την αποκατάσταση της πλημμελούς κατασκευής της τοιχοποιίας του σαλονιού-κουζίνας του διαμερίσματος της τρίτης ενάγουσας, απαιτείται δαπάνη 405.000 δραχμών, χωρίς να γίνεται αναφορά στις εργασίες που πρέπει να πραγματοποιηθούν, στις διαστάσεις των τοίχων που πρέπει να ανακατασκευασθούν, στα υλικά που απαιτούνται προς τούτο, στην τιμή μονάδος ανά υλικό, και στην αμοιβή του ειδικού τεχνίτη για την αποκατάσταση του εν λόγω ελαττώματος, ώστε να μπορεί να διαπιστωθεί το ύψος της δαπάνης αυτής, ζ) Όσον αφορά το υπ' αριθ. 8 κονδύλιο, δέχεται το Εφετείο, ότι προκειμένου να γίνει η συμφωνηθείσα και μη πραγματοποιηθείσα θερμομόνωση στο διαμέρισμα της τρίτης ενάγουσας, απαιτείται δαπάνη 4.630.000 δραχμών, χωρίς να προσδιορίζονται, προς διαπίστωση του ύψους της δαπάνης αυτής, οι εργασίες που απαιτούνται, τα υλικά που πρέπει να χρησιμοποιηθούν γι' αυτές και η τιμή μονάδος εκάστου, οι διαστάσεις των τοίχων που πρέπει να ανακατασκευασθούν καθώς και εκείνων που πρέπει να ελαιοχρωματισθούν, ως και η αμοιβή των ειδικών τεχνιτών για την πραγματοποίηση των παραπάνω ελλείψεων. Γ') Σε ότι αφορά τα ελαττώματα και τις ελλείψεις των κοινόχρηστων και κοινόκτητων χώρων της οικοδομής: α) Στο υπό αριθ. 1 κονδύλιο που αφορά τη ανακατασκευή του μηχανοστασίου για να αποκτήσει αυτό τις σωστές διαστάσεις και να μην εγκυμονείται κίνδυνος ασφάλειας της οικοδομής, δεν αποσαφηνίζεται, ενόψει των παραδοχών του, ότι μετά τις κατασκευές που έγιναν, και την έγκριση αυτών από την αρμόδια πολεοδομική αρχή με την επιβεβαίωση ότι ήρθη η επικινδυνότητα του λεβητοστασίου, η αναγκαιότητα ανακατασκευής αυτού και αν τούτο επιτρέπει η στατικότητα της οικοδομής και η διαμόρφωση των υπολοίπων χώρων. Πέραν όμως αυτού, ενόψει της παραδοχής του ότι απαιτείται προς τούτο, δαπάνη 475.000 δραχμών, δεν προσδιορίζονται προς διαπίστωση της δαπάνης αυτής, οι εργασίες που πρέπει να πραγματοποιηθούν, οι διαστάσεις των τοίχων που πρέπει να ανακατασκευασθούν, τα υλικά που απαιτούνται προς τούτο, η τιμή μονάδος ανά υλικό, και η αμοιβή του ειδικού τεχνίτη για την αποκατάσταση του εν λόγω ελαττώματος, β) Στο υπ' αριθ. 4 κονδύλιο, που αναφέρεται στην κατασκευή ενός επί πλέον φρεατίου για την απορροή των ομβρίων υδάτων, προς διαπίστωση της δαπάνης των 80.000 δραχμών που δέχεται το Εφετείο ότι απαιτείται προς τούτο, δεν γίνεται καμιά αναφορά στα υλικά που απαιτείται να χρησιμοποιηθούν και σε ποιες ποσότητες, η τιμή μονάδος ανά υλικό, καθώς και η αμοιβή του ειδικού τεχνίτη για την κατασκευή αυτού, γ) Στο υπ' αριθ. 5 κονδύλιο, που αναφέρεται στις μη κατασκευασθείσες υδρορροές στην κεραμοσκεπή στέγη, για την οποία δέχεται ότι απαιτείται δαπάνη 369.000 δραχμών, προς διαπίστωση της τελευταίας δεν διευκρινίζονται οι εργασίες που πρέπει να πραγματοποιηθούν προς αποκατάσταση της ελλείψεως αυτής, τα υλικά που πρέπει να χρησιμοποιηθούν, κατά ποσότητα, ποιότητα και τιμή μονάδος, καθώς και η αμοιβή του ειδικού τεχνίτη που θα απαιτηθεί για την εργασία αυτή. δ) Στο υπ' αριθ. 6 κονδύλιο, το οποίο αναφέρεται στην έλλειψη της σωστής θερμομόνωσης στη στέγη της οικοδομής, δέχεται το Εφετείο, ότι για την αποκατάσταση αυτής απαιτείται συνολική δαπάνη 126.000 δραχμών, χωρίς να γίνεται αναφορά, στις εργασίες που πρέπει να γίνουν, την επιφάνεια της στέγης που πρέπει να μονωθεί, το υλικό που θα χρησιμοποιηθεί και την τιμή αυτού ανά μονάδα μέτρησης, καθώς και την αμοιβή του ειδικού τεχνίτη, ε) Στο υπ' αριθ. 7 κονδύλιο, το οποίο αναφέρεται στην έλλειψη θερμομόνωσης των εκ του σκυροδέματος τμήματος της οικοδομής (τοιχεία και κολώνες), δέχεται το Εφετείο, ότι για την αποκατάσταση της έλλειψης αυτής απαιτείται συνολική δαπάνη 1.439.000 δραχμών, χωρίς να γίνεται αναφορά στις εργασίες που πρέπει να γίνουν, στις επιφάνειες των τοιχείων και των κολώνων που πρέπει να μονωθούν, τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν και την τιμή αυτών ανά μονάδα μέτρησης, καθώς και την αμοιβή του ειδικού τεχνίτη, στ) Στο υπ' αριθ. 8 κονδύλιο, που αναφέρεται στην έλλειψη μονώσεως των σωλήνων της κεντρικής θέρμανσης από το λεβητοστάσιο του υπογείου έως την είσοδο κάθε διαμερίσματος, δέχεται το Εφετείο, ότι για την αποκατάσταση της έλλειψης αυτής απαιτείται συνολική δαπάνη 200.000 δραχμών, χωρίς να γίνεται αναφορά για τις εργασίες που πρέπει να γίνουν, το μήκος των σωληνώσεων που πρέπει να μονωθούν, τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν και την τιμή αυτών ανά μονάδα μέτρησης, καθώς και την αμοιβή του ειδικού τεχνίτη, ζ) Στο υπ' αριθ. 9 κονδύλιο, που αφορά τη διαμόρφωση του ακάλυπτου χώρου της οικοδομής, αναφέρεται ότι απαιτείται δαπάνη 450.000 δραχμών, χωρίς να γίνεται καμία αναφορά, στις εργασίες που πρέπει να πραγματοποιηθούν, τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν και στην τιμή αυτών ανά μονάδα μέτρησης, καθώς και στην αμοιβή του ειδικού τεχνίτη. η) Στο υπ' αριθ. 10 κονδύλιο, το οποίο αναφέρεται στην κατασκευή τριών κτιστών σκεπαστών "πάρκινγκ", αναφέρεται ότι απαιτείται συνολική δαπάνη 450.000 δραχμών, χωρίς να γίνεται καμία αναφορά, στις εργασίες που πρέπει να πραγματοποιηθούν, στα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν και στην τιμή αυτών ανά μονάδα μέτρησης, καθώς και στην αμοιβή του ειδικού τεχνίτη. θ) Στο υπ' αριθ. 13 κονδύλιο, το οποίο αναφέρεται στην πλημμελή κατασκευή της στέγης της οικοδομής και την παράλειψη μόνωσης του δώματος, αναφέρεται ότι απαιτείται προς τούτο συνολική δαπάνη 200.000 δραχμών, χωρίς να γίνεται καμιά αναφορά, στις εργασίες που πρέπει να πραγματοποιηθούν στην επιφάνεια του δώματος, στα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν και στην τιμή αυτών ανά μονάδα μέτρησης, καθώς και στην αμοιβή του ειδικού τεχνίτη. Με την παραπομπή δε που γίνεται με την προσβαλλόμενη απόφαση στην έκθεση πραγματογνωμοσύνης, ως προς όλα σχεδόν τα παραπάνω κονδύλια, τόσον αυτά που αναφέρονται στα διαμερίσματα, όσον και αυτά που αναφέρονται στους κοινόχρηστους και κοινόκτητους χώρους, δεν καλύπτονται οι άνω ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες της προσβαλλόμενης απόφασης, ι) Όσον αφορά το υπ' αριθ. 14 κονδύλιο, το οποίο αναφέρεται στην επί πλέον δαπάνη των 450.000 δραχμών που υποβλήθηκαν οι ενάγοντες για την εκσκαφή του Β' τμήματος του προαναφερομένου οικοπέδου, λόγω της υπερημερίας της εναγομένης εργολάβου στην παράδοση του έργου και την συνεπεία τούτου καθυστέρηση έναρξης των παραπάνω εκσκαφών, ενόψει του ότι το κονδύλιο αυτό συνδέεται άμεσα με την υπερημερία της εναγομένης, υφίστανται και εν προκειμένω οι ίδιες ασαφείς, ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες στην .προσβαλλόμενη απόφαση, οι οποίες αναφέρονται στο ως άνω υπό στοιχείο Α' αίτημα (κονδύλιο) της αγωγής για επιδίκαση ποινικής ρήτρας. Επομένως, οι πρώτος (κατά το δεύτερο μέρος του), δεύτερος, τρίτος και τέταρτος λόγοι της αιτήσεως αναιρέσεως, καθώς, και οι με το δικόγραφο των πρόσθετων λόγων, πρώτος, δεύτερος, τρίτος και τέταρτος (κατά το δεύτερο μέρος του) λόγοι αυτού, με τους οποίους αποδίδεται, κατ' εκτίμηση, στην προσβαλλόμενη απόφαση η προβλεπόμενη από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πλημμέλεια, κρίνονται βάσιμοι, και πρέπει να γίνουν δεκτοί, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αναιρέσεως. Κατόπιν αυτών, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 274/2006 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 680 παρ. 3 ΚΠολΔ), να καταδικασθούν δε οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ), κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 274/2006 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς εκ νέου εκδίκαση, στο ίδιο πιο πάνω Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 10 Ιανουαρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 14 Μαρτίου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ