Supreme Court allows appeal against excessive low damages for mental anguish in personal injury case.

Απόφαση 351 / 2025 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 351/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αλεξάνδρα Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σωκράτη Πλαστήρα, Σταύρο Μάλαινο, Αντιγόνη Τζελέπη και Ερασμία Λιούλη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 10 Ιανουαρίου 2025, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Κ. Μ. του Η. και 2) Δ. συζ. Κ. Μ., το γένος Α. και Δ. Α., κατοίκων Π. Αγιονερίου Κιλκίς, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τους πληρεξούσιους δικηγόρους τους Δημήτριο Κυριακόπουλο και Νικόλαο Βακουφάρη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Δ. Κ. του Η., 2) Φ. Κ. του Η., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο και 3) ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "..." και ήδη "... ΑΑΕ", που εδρεύει στο Χαλάνδρι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Δαρούδη, που δήλωσε στο ακροατήριο και με τις κατατεθείσες προτάσεις του την ως άνω μεταβολή της επωνυμίας της αναιρεσίβλητης εταιρείας.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9-12-2019 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4780/2020 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 569/2022 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 11-4-2023 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγητή τον Αρεοπαγίτη Σωκράτη Πλαστήρα, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο οι αναιρεσείοντες και η 3η των αναιρεσιβλήτων όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της 3ης αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την υπό κρίση, από 11-4-2023 (αριθ. έκθ. κατάθ. ...2023), αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η, αντιμωλία των διαδίκων, εκδοθείσα κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών (άρθρ. 614 αριθ. 6 του ΚΠολΔ), με αριθ. 569/2022 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Αυτή είναι παραδεκτή (άρθρ. 577 παρ. 1 του ΚΠολΔ), διότι ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, εντός της διετούς καταχρηστικής προθεσμίας του άρθρου 564 παρ. 3 του ΚΠολΔ, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του από το άρθρο τρίτο του άρθρου 1 του ν. 4335/2015, εφόσον από τα προσκομιζόμενα έγγραφα δεν προκύπτει, ούτε οι διάδικοι επικαλούνται επίδοση της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3 του ΚΠολΔ).

Από τις διατάξεις του άρθρου 576 παρ.1-3 του ΚΠολΔ, προκύπτει ότι, αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης, δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί και δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο διάδικος που απουσιάζει, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι.

Αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικός του, ερευνάται αν ο διάδικος ο οποίος δεν εμφανίστηκε ή, αν και εμφανίστηκε, δεν έλαβε μέρος στη συζήτηση με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα από εκείνον που επισπεύδει τη συζήτηση. Στη περίπτωση που δεν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα η συζήτηση κηρύσσεται απαράδεκτη και η υπόθεση επαναφέρεται με νέα κλήτευση.

Στην αντίθετη περίπτωση, ο Άρειος Πάγος προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Ειδικότερα από τις πιο πάνω διατάξεις προκύπτει ότι επί αίτησης αναίρεσης στρεφόμενης κατά περισσότερων αναιρεσίβλητων, που συνδέονται μεταξύ τους με σχέση απλής ομοδικίας, εάν κάποιος από τους αναιρεσίβλητους αυτούς, παρότι έχει κλητευθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα από το διάδικο που επισπεύδει τη συζήτηση, δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί και δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης χωρεί νομίμως ως προς όλους τους αναιρεσίβλητους, παρά την απουσία εκείνου που έχει νομίμως κλητευθεί (ΑΠ 5/2024, ΑΠ 1227/2024, ΑΠ 1032/2024).

Στην ερευνώμενη υπόθεση, από τις με αριθ. ...2023 εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στη περιφέρεια του Πρωτοδικείου Κιλκίς Ε. Χ., τις οποίες επικαλούνται και προσκομίζουν οι αναιρεσείοντες, οι οποίοι επισπεύδουν τη συζήτηση της υπόθεσης, προκύπτει ότι κατόπιν έγγραφης παραγγελίας του πληρεξούσιου δικηγόρου τους, ακριβές αντίγραφο του δικογράφου της από 11-4-2023 αίτησης αναίρεσης κατά της με αριθ. 569/2022 τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, με πράξη κατάθεσης δικογράφου και ορισμού δικασίμου για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (10-1-2025) και κλήση για να παραστούν κατά τη συζήτηση αυτής, επιδόθηκε, με επιμέλεια των αναιρεσειόντων, νόμιμα και εμπρόθεσμα, στο πρώτο και δεύτερο των αναιρεσίβλητων της εν λόγω αίτησης αναίρεσης Δ.

Κ. και Φ. Κ., αντίστοιχα. Οι τελευταίοι όμως, δεν εμφανίστηκαν κατά τη συζήτηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης κατά την ανωτέρω δικάσιμο, κατά την οποία εκφωνήθηκε νόμιμα η υπόθεση κατά τη σειρά της από το οικείο πινάκιο, αλλά ούτε κατέθεσαν δήλωση, σύμφωνα με τα άρθρα 242 παρ. 2 και 573 παρ. 1 του ΚΠολΔ, ότι δεν θα παραστούν κατά την εκφώνησή της.

Επομένως, πρέπει να προχωρήσει το Δικαστήριο στη συζήτηση της υπόθεσης, παρά την απουσία τους (άρθρο 576 παρ. 2 περ. α` και γ` του ΚΠολΔ) και να ερευνηθεί η αναίρεση ως προς το παραδεκτό και βάσιμο του (μοναδικού) λόγου της (άρθρ. 577 παρ. 3 του ΚΠολΔ), επισημαινόμενου περαιτέρω και του ότι στη θέση της αρχικώς ανώνυμης τρίτης αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "..." υπεισήλθε, ως καθολική διάδοχός της, η ανώνυμη ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "...", λόγω απορρόφησης της πρώτης από τη δεύτερη, με συνέπεια η απορροφούσα εταιρία να υποκαθίσταται σε όλα γενικά τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της απορροφηθείσας εταιρίας (ΑΠ 174/2025, ΑΠ 1545/2024).

Σύμφωνα με το άρθρο 932 του ΑΚ, "σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη, κατά την κρίση του, χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή στερήθηκε την ελευθερία του.

Σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου η χρηματική ικανοποίηση μπορεί να επιδικαστεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης". Κατά την έννοια του άρθρου αυτού, το δικαστήριο της ουσίας, αφού δεχθεί ότι συνεπεία αδικοπραξίας προκλήθηκε σε κάποιο πρόσωπο ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη, καθορίζει στη συνέχεια το ύψος της οφειλόμενης γι' αυτήν χρηματικής ικανοποίησης, με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και της λογικής, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη, ως κριτήρια, το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τις συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας, τη βαρύτητα του πταίσματος του υπόχρεου, το τυχόν συντρέχον πταίσμα του δικαιούχου και την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων μερών, χωρίς να απαιτείται η ειδικότερη αιτιολόγηση καθενός στοιχείου (ΑΠ 174/2025, ΑΠ 1032/2024, ΑΠ 1909/2024, ΑΠ 1033/2024).

Ο προσδιορισμός του ποσού της εύλογης χρηματικής ικανοποίησης αφέθηκε στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου, η σχετική κρίση του οποίου δεν υπόκειται, κατ' αρχήν, σε αναιρετικό έλεγχο, αφού σχηματίζεται από την εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων (άρθρο 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ), χωρίς υπαγωγή του πορίσματος σε νομική έννοια, ώστε να μπορεί να κριθεί εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου, είτε ευθέως, είτε εκ πλαγίου, για έλλειψη νόμιμης βάσης.

Επιβάλλεται, όμως, σε κάθε περίπτωση, να τηρείται, κατά τον καθορισμό του ποσού που επιδικάζεται, η αρχή της αναλογικότητας, ως γενική νομική αρχή και μάλιστα αυξημένης τυπικής ισχύος, υπό την έννοια ότι η σχετική κρίση του δικαστηρίου δεν πρέπει να υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, πράγμα που, αν συμβαίνει, ελέγχεται ως παραβίαση της πιο πάνω γενικής νομικής αρχής, δηλ.

ως πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 και 19 του ΚΠολΔ (Ολ.ΑΠ 9/2015, ΑΠ 1032/2024, ΑΠ 1545/2024, ΑΠ 1909/2024, ΑΠ 380/2023). Και αυτό, διότι μία απόφαση, με την οποία επιδικάζεται ένα ευτελές ή υπέρμετρα μεγάλο ποσό, ως δήθεν εύλογο, κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου, προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης ή της ψυχικής οδύνης, ευτελίζει, στη πρώτη περίπτωση (όσον αφορά το δικαιούχο-παθόντα), το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου και στη δεύτερη (όσον αφορά τον υπόχρεο), το δικαίωμα της περιουσίας του, αφού το δικαστήριο, επεμβαίνοντας στη διαφορά μεταξύ ιδιωτών, πρέπει να τηρεί μια δίκαιη ισορροπία ανάμεσα στα αντιτιθέμενα συμφέροντα, με παράλληλη προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων (ΑΠ 174/2025, ΑΠ 1032/2024, ΑΠ 1545/2024, ΑΠ 1909/2024).

Ενόψει όλων αυτών η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ως προς το ύψος του ποσού της επιδικασθείσας χρηματικής ικανοποίησης, πρέπει να ελέγχεται αναιρετικά, για το αν παραβιάζεται ευθέως ή εκ πλαγίου (άρθρο 559 του ΚΠολΔ, αναλόγως από τους αριθ. 1 ή 19), η αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 2 παρ. 1 και 25 του Συντάγματος) υπό την προεκτεθείσα έννοια, αλλά και όταν διαπιστώνεται υπέρβαση από το δικαστήριο της ουσίας των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται μόνον αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.ΑΠ 1/2016, Ολ.ΑΠ 2/2013, ΑΠ 1208/2023).

Με τον ίδιο λόγο αναίρεσης ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λπ., ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ` ουσίαν (Ολ.ΑΠ 3/2020, Ολ.ΑΠ 27 και 28/1998).

Στην ερευνώμενη υπόθεση, το Μονομελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, με τη προσβαλλόμενη με αριθ. 569/2022 απόφασή του, που εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών, αφού προηγουμένως έκρινε, κατά το μη προσβαλλόμενο με την αναίρεση μέρος, ότι αποκλειστικά υπαίτιος του ένδικου αυτοκινητικού ατυχήματος, που έλαβε χώρα στις 19-8-2019 και περί ώρα 14.00, στο Δήμο Δέλτα - Δ.Κ.Ν.

Μαγνησίας στη Θεσσαλονίκη και ειδικότερα στη διασταύρωση της οδού ... με την ισόπεδη σιδηροδρομική διάβαση με κάθετη σήμανση "Κ-36" (κίνδυνος λόγω άμεσης γειτονίας ισόπεδης σιδηροδρομικής διάβασης) και κατά το οποίο τραυματίστηκε θανάσιμα η συνοδηγός του με αριθ. κυκλοφορίας ... ιδιωτικής χρήσης φορτηγού αυτοκινήτου Ε.

Μ., ήταν ο οδηγός αυτού πρώτος εναγόμενος και ήδη πρώτος αναιρεσίβλητος, τον οποίο προέστησε στην οδήγηση ο δεύτερος εναγόμενος και ιδιοκτήτης του-ήδη δεύτερος αναιρεσίβλητος και το οποίο ήταν ασφαλισμένο, για τις προς τρίτους ζημίες, στη τρίτη εναγόμενη - τρίτη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία, σχετικά με το κεφάλαιο της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης, κατ' άρθρα 932 του ΑΚ, που επιδικάστηκε στους αναιρεσείοντες γονείς της θανούσας και ενδιαφέρει τη παρούσα αναιρετική δίκη, δέχθηκε, όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ' άρθρ. 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ, επισκόπησή της, τα εξής:''.....

Αποτέλεσμα της ανωτέρω ενέργειας του πρώτου εναγομένου - οδηγού ήταν να επιπέσει η αμαξοστοιχία με το εμπρόσθιο τμήμα της (εμπρόσθια δεξιά γωνία) στη δεξιά πλευρά του φορτηγού, παρασύροντάς το, σε απόσταση 137,50 μ., κατά μήκος των γραμμών. Η βίαια αυτή σύγκρουση είχε ως αποτέλεσμα να τραυματιστεί θανάσιμα η συνοδηγός του φορτηγού αυτοκινήτου Ε.

Μ., η οποία υπέστη πολλαπλές βαρύτατες κακώσεις σώματος, που οδήγησαν στο θάνατο της. Με βάση τα ως άνω αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, αποκλειστικός υπαίτιος του ατυχήματος είναι ο πρώτος εναγόμενος - οδηγός του αυτοκινήτου, διότι από έλλειψη της προσοχής εισήλθε σε κλειστή σιδηροδρομική διάβαση παρά την ύπαρξη απαγορευτικών ενδείξεων, παραβιάζοντας την προτεραιότητα της αμαξοστοιχίας .......

Η συνεπιβάτιδα στη θέση του συνοδηγού Ε. Μ., που έφερε ζώνη ασφαλείας, βρισκόταν σε κατάσταση εγκυμοσύνης κυοφορώντας άρρεν τέκνο και δη στην 21η εβδομάδα της κύησης (ή πέντε και πλέον μηνών), η οποία εξελίσσονταν ομαλά, έχοντας ήδη υποβληθεί σε υπερηχογράφημα Β επιπέδου, τα αποτελέσματα του οποίου ήταν απολύτως ικανοποιητικά(...).

Από την προπεριγραφόμενη σύγκρουση υπέστη πολλαπλές σωματικές βλάβες σε όλα σχεδόν τα μέρη του σώματός της, ενόψει του γεγονότος ότι η βίαιη πρόσκρουση της αμαξοστοιχίας στο όχημα στο οποίο επέβαινε έλαβε χώρα από τη δική της πλευρά, εξ ου και αυτό, κυρίως από την πλευρά του συνοδηγού, κατέστη μία άμορφη μάζα, και ότι η παράσυρσή του διήρκησε επί 137,50 μέτρα.......

Η άτυχη θανούσα γεννήθηκε στις 13 Ιουλίου 1978 και κατά την επέλευση του αδόκητου θανάτου της είχε συμπληρώσει το 41° έτος της ηλικίας της, χωρίς να αντιμετωπίζει κανένα πρόβλημα υγείας. Είχε παντρευτεί, με την τέλεση πολιτικού γάμου, με τον πρώτο εναγόμενο στις 13 Ιουλίου 2019 (την ημέρα των γενεθλίων της), 40 δηλαδή ημέρες προ του θανάτου της.

Επειδή, όμως, βρισκόταν ήδη σε κατάσταση κύησης, συνέχισε να διαμένει με τους ενάγοντες γονείς της στην οικία τους έτσι ώστε να έχει τις φροντίδες της μητέρας της, χωρίς, δηλαδή, να δημιουργήσει συζυγική οικία, ενώ ο σύζυγος της συνέχισε να διαμένει στην πατρική του οικία στο ... Θεσσαλονίκης, στην πατρική της δε οικία επέστρεφε την ημέρα του θανάτου της μετά την εξέτασή της από τον άνω γυναικολόγο.

Με τις οικονομικές θυσίες των γονέων της (εναγόντων), των οποίων ήταν το μοναδικό τέκνο που απέκτησαν με προσπάθειες μετά την παρέλευση 4 ετών από την τέλεση του γάμου τους, δοθέντος ότι ο πατέρας της ήταν αγρότης κτηνοτρόφος με μέτριες οικονομικές δυνατότητες και η μητέρα της απασχολούνταν με τις οικιακές εργασίες (...), είχε σπουδάσει στη Φιλοσοφική Σχολή - Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, ολοκληρώνοντας τις σπουδές της στις 05.03.2012 και ορκιζόμενη στις 06.04.2012.

Ακολούθως, απασχολήθηκε στην επιχείρηση "...." με έδρα το Ωραιόκαστρο - Θεσσαλονίκης, με αντικείμενο διδασκαλίας τα Λατινικά και την Έκθεση, κατά τα σχολικά έτη, από 2016 έως 2019, ούσα ιδιαίτερα αγαπητή στους μαθητές της. Επιπλέον, εργαζόταν ως υπάλληλος γραφείου, στην ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "... Α.Β.Ε.Ε." με έδρα τη Θεσσαλονίκη, κατά την περίοδο από 08.07.2013 έως και την ημέρα του θανάτου της.

τελώντας τότε σε θερινή άδεια, ενόψει δε της εργασίας διέμενε αρκετά συχνά στη Θεσσαλονίκη σε οικία της εξετασθείσας στο ακροατήριο μάρτυρα - θείας της. Οι γονείς της, εκ των οποίων ο πατέρας της γεννήθηκε το έτος 1948 και διένυε, κατά τον χρόνο θανάτου της. το 71° έτος της ηλικίας και η μητέρα της γεννήθηκε το έτος 1957 και διένυε, κατά τον ίδιο κρίσιμο χρόνο, το 62° έτος της ηλικίας της, έτρεφαν ισχυρότατα αισθήματα αγάπης για τη θανούσα, η οποία, ούσα το μοναδικό τους τέκνο, αποτελούσε για αυτούς το πλέον σημαντικό πρόσωπο στη ζωή τους, την οποία ουδέποτε έπαψαν να φροντίζουν, αφού, κατά τα ήδη λεχθέντα, παρά τον γάμο της, συνέχιζε να διαμένει στη πατρική οικία προκειμένου να έχουν τη δυνατότητα να της παρέχουν τις φροντίδες τους ενόψει της κυοφορίας της.

Οι ισχυρότατοι συναισθηματικοί δεσμοί αμοιβαίας στοργής και αγάπης που υπήρχαν μεταξύ των εναγόντων και της θανούσας, η οποία, μάλιστα, με τις οικονομικές της δυνάμεις συνέδραμε τους γονείς της, μετά τη συνταξιοδότηση του πρώτου εξ αυτών και ο βίαιος, απολύτως αιφνίδιος θάνατος αυτής, του μοναδικού τους τέκνου, υπό τις ανωτέρω, μάλιστα, τραγικές συνθήκες και με τον ιδιαίτερα βίαιο τρόπο που επήλθε, χωρίς να υφίσταται καμία υπαιτιότητά της στην επέλευση του τραγικού συμβάντος, οφειλόμενο αυτό αποκλειστικά και μόνο στη βαρύτατη αμέλεια του πρώτου εναγόμενου, που παραβίασε κάθε κανόνα επιμελούς οδηγικής συμπεριφοράς, κατέλειπε σ' αυτούς δυσαναπλήρωτο κενό, ένιωσαν ιδιαίτερα έντονη θλίψη και έντονο ψυχικό πόνο, με συνέπεια να υποστούν ψυχική οδύνη και να δικαιούνται εύλογη χρηματική ικανοποίηση.

Χαρακτηριστικό του μεγέθους της οδύνης τους, η οποία επιτάθηκε από το γεγονός ότι μαζί με την άτυχη κόρη τους, χάθηκε και το κυοφορούμενο από αυτήν άρρεν τέκνο, για την έλευση του οποίου οι ενάγοντες ήταν απόλυτα χαρούμενοι, απωλέσθηκε κάθε ελπίδα τους να απολαύσουν τον συμβατό με την ηλικία τους ρόλο των παππούδων, είναι το γεγονός ότι αμφότεροι εμφάνισαν σοβαρή μετατραυματική αγχώδη διαταραχή με προεξάρχοντα συμπτώματα τη μείζονα κατάθλιψη, με αποτέλεσμα τον εγκλεισμό στην οικία τους, τη διακοπή κάθε κοινωνικής επαφής, την εγκατάλειψη κάθε φροντίδας για τους ίδιους, έχοντας αναλάβει εν τοις πράγματι τη φροντίδα τους, ακόμη και το φαγητό τους, οι συγγενείς τους, όπως η μάρτυρας απόδειξης, αδελφή του πρώτου εξ αυτών, και μοναδική τους πλέον δραστηριότητα αποτελεί η καθημερινή μετάβαση τους στο νεκροταφείο(....).

Επιπλέον, ο πρώτος ενάγων εμφάνισε αρτηριακή υπέρταση, υπερλιπιδαιμία, γαστρίτιδα, περιφερική αγγειοπάθεια, ενώ, η δεύτερη ενάγουσα πάσχει επιπλέον από επεισόδια ταχυκαρδιών και λαμβάνουν αμφότεροι συστηματικά θεραπευτική αγωγή, αρνούμενοι να δεχθούν εξειδικευμένη ιατρική βοήθεια για την αντιμετώπιση της ψυχολογικής τους κατάστασης(...).

Ενόψει των συνθηκών υπό τις οποίες έλαβε χώρα το ένδικο ατύχημα, της αποκλειστικής υπαιτιότητας του οδηγού του ζημιογόνου οχήματος στη πρόκλησή του και τον εξ αυτού θανάσιμο τραυματισμό και αδόκητο θάνατο της θανούσας (η σχέση τούτου με το θύμα δεν επιδρά στο προσδιορισμό του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης των εναγόντων... ), της ηλικίας της ίδιας και των δικαιούχων γονέων της, του βαθμού συγγένειας και του ψυχικού δεσμού αυτών με την εκλιπούσα υπό τις ανωτέρω τραγικές συνθήκες, την ανυπαρξία οποιασδήποτε υπαιτιότητάς της, της ψυχικής ταλαιπωρίας, της εντονότατης θλίψης και του ψυχικού πόνου που έχει υποστεί ο καθένας από τους γονείς της, της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης των διαδίκων (η οικονομική κατάσταση της ασφαλιστικής εταιρείας δεν λαμβάνεται υπόψη, αφού η ευθύνη της είναι εγγυητική, όπως ειδικώς εκτίθεται στη νομική σκέψη της παρούσας), εκ των οποίων ο πρώτος ενάγων είναι συνταξιούχος αγρότης και λαμβάνει μηνιαία σύνταξη 340 ευρώ, η δεύτερη ενάγουσα σύζυγος του δεν λαμβάνει σύνταξη και συντηρείται με τα εισοδήματα του πρώτου, οι δε πρώτος και δεύτερος από τους εναγόμενους είναι κτηνοτρόφοι διαθέτοντας περί τα 500 πρόβατα και έχοντες καλή οικονομική κατάσταση(... ), το Δικαστήριο κρίνει ότι το ποσό της εύλογης χρηματικής ικανοποίησης που δικαιούνται οι ενάγοντες προς αποκατάσταση της ψυχικής τους οδύνης ανέρχεται στο ποσό των 70.000 ευρώ για τον καθένα.

Τα ποσά αυτά, σε αρμονία με τα όσα σχετικά διαλαμβάνονται στην ίδια ως άνω νομική σκέψη κρίνονται δίκαια και εύλογα, μετά την εκτίμηση των στοιχείων που το άρθρο 932 ΑΚ θέτει, ενώ, κατά τον καθορισμό τους λήφθηκε υπόψη η απορρέουσα από τα άρθρα 2 παρ. 1 και 25 του ισχύοντος Συντάγματος, αρχή της αναλογικότητας, ως γενική νομική αρχή και δη, αυξημένης τυπικής ισχύος.....''.

Με τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο, δέχθηκε την από 15-6-2020 (αριθ. έκθ. κατάθ. ...2020 έφεση των αναιρεσειόντων κατά της πρωτόδικης 4780/2020 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης που είχε επιδικάσει, για την πιο πάνω αιτία, μικρότερου ύψους ποσά (45.000 ευρώ, για καθένα από τους γονείς της θανούσας), την οποία εξαφάνισε, κατά τούτο, και, δικάζοντας επί της κρινόμενης από 9-12-2019 αγωγής των αναιρεσειόντων, τη δέχθηκε, κατά ένα μέρος, και επιδίκασε τα παραπάνω ποσά.

Κρίνοντας, έτσι, το Εφετείο, δηλαδή με το να καθορίσει τη χρηματική ικανοποίηση των αναιρεσειόντων, λόγω ψυχικής οδύνης την οποία υπέστησαν από το θανάσιμο τραυματισμό της κόρης τους στο ένδικο ατύχημα, στο πιο πάνω ποσό των 70.000 ευρώ για τον καθένα, αφού εκτίμησε τα υπόψη του τιθέμενα πραγματικά περιστατικά, παραβίασε, με το να μην εφαρμόσει, την αρχή της αναλογικότητας του άρθρου 25 παρ. 1 του Συντάγματος και υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, καθόσον το επιδικασθέν ως άνω ποσό, δεν τελεί σε σχέση ανεκτής αναλογίας με την ηθική βλάβη, που δέχθηκε αυτό υπό τις περιστάσεις που προαναφέρθηκαν ότι υπέστησαν οι ως άνω ενάγοντες και ήδη αναιρεσείοντες, αφού το ποσό αυτό κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση, υπολείπεται και μάλιστα καταφανώς των ποσών που συνήθως επιδικάζονται σε παρόμοιες περιπτώσεις, χρηματικής ικανοποίησης.

Συνεπώς, ο μοναδικός αναιρετικός λόγος (ορθώς μόνον από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ), με τον οποίο οι αναιρεσείοντες αποδίδουν στη πληττόμενη απόφαση την αιτίαση, ότι κατά ευθεία παράβαση της ουσιαστικού δικαίου διάταξης του άρθρου 932 του ΑΚ, καθώς και της αρχής της αναλογικότητας και καθ` υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας, το Εφετείο, κατά την εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων του ουσιαστικού δικαίου, επιδίκασε σε καθένα από αυτούς, ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής τους οδύνης, το προαναφερόμενο ποσό, το οποίο είναι δυσανάλογα μικρό σε σχέση με τα ποσά που επιδικάζονται σε ανάλογες περιπτώσεις και προκύπτουν από τις συνθήκες του ως άνω δυστυχήματος, είναι κατ` ουσία βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.

Κατόπιν όλων αυτών και μετά την ουσιαστική παραδοχή του ανωτέρω αναιρετικού λόγου, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση. Ακολούθως, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση, προς νέα εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση και του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από Δικαστή άλλον, εκείνου που δίκασε προηγουμένως (άρθρο 580 αριθ. 3 του ΚΠολΔ), προκειμένου να ερευνηθεί κατά το αναιρούμενο ως άνω μέρος αυτής, που αφορά το κεφάλαιο της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης.

Πρέπει, επίσης, να διαταχθεί η επιστροφή στους αναιρεσείοντες του κατατεθέντος από αυτούς, για την άσκηση της αναίρεσης, παραβόλου (άρθρο 495 παρ. 3 του ΚΠολΔ, όπως ισχύει) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, οι οποίοι κατέθεσαν προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά τους (άρθρ. 176, 183 και 191 παρ. 2 του ΚΠολΔ), κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την με αριθ. 569/2022 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς νέα εκδίκαση, στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί όμως από Δικαστή άλλον από αυτόν που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στους καταθέσαντας αναιρεσείοντες .

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 20 Φεβρουαρίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 27 Φεβρουαρίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ