351/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 351 / 2015 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 351/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Χρυσικό, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αντώνιο Ζευγώλη, Γεώργιο Λέκκα, Πηνελόπη Ζωντανού και Αθανάσιο Καγκάνη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 3 Νοεμβρίου 2014, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Μ. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Δημητρίου Αϋφαντή και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Κ. Σ., κατοίκου ..., 2) Π. Α., κατοίκου ..., 3) Ν. Σ., κατοίκου ..., 4) Θ. Κ., κατοίκου ..., 5) Δ. Ι., κατοίκου ..., 6) Ι. Χ., κατοίκου ..., 7) Κ. Κ., κατοίκου ..., 8) Θ. Μ., κατοίκου ..., 9) Α. Τ., κατοίκου ..., 10) Μ. Φ., κατοίκου ....

Οι υπό στοιχεία 1, 2, 3, 6, 7, 10 αναιρεσίβλητοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παναγιώτη Χριστοδούλου και κατέθεσαν προτάσεις.

Οι υπό στοιχεία 4, 5, 8, 9 αναιρεσίβλητοι παραστάθηκαν μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Παναγιώτη Χριστοδούλου και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15/4/2008 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2534/2010 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5653/2013 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 4/2/2014 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Πηνελόπη Ζωντανού ανέγνωσε την από 20/10/2014 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι) Με την από 4-2-2014 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 5653/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, με την οποία απορρίφθηκε κατ' ουσίαν η έφεση του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος κατά της 2534/2010 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και επικυρώθηκε η Πρωτόδικη απόφαση, που απέρριψε την αγωγή ως απαράδεκτη για έλλειψη παθητικής νομιμοποίησης των εναγομένων και ήδη αναιρεσιβλήτων. Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564, 566§1 Κ.Πολ.Δ ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρ. 577§1 Κ.Πολ.Δ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρ. 577§3 Κ.Πολ.Δ).

ΙΙ) Σύμφωνα με το άρθρο 38 παρ. 1 του υπαλληλικού κώδικα, που είχε κωδικοποιηθεί με το π. δ/γμα 611/1977 και ίσχυσε μέχρι την 9-4-1999, όταν άρχισε να ισχύει ο νεότερος υπαλληλικός κώδικας που κυρώθηκε με το ν. 2683/1999 και ίσχυσε μέχρι την 8-2-2007, οπότε άρχισε να ισχύει πλέον ο δημοσιοϋπαλληλικός κώδικας που κυρώθηκε με το ν. 3528/2007, "Ο υπάλληλος ευθύνεται έναντι του Δημοσίου για κάθε ζημιά την οποία προξένησε σε αυτό από δόλο ή βαρεία αμέλεια κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του.

Ο υπάλληλος ευθύνεται επίσης για την αποζημίωση την οποία κατέβαλε το Δημόσιο σε τρίτους για παράνομες πράξεις ή παραλείψεις του κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του, εφόσον οφείλονται σε δόλο ή βαρεία αμέλεια. Ο υπάλληλος δεν ευθύνεται έναντι των τρίτων για τις ανωτέρω πράξεις ή παραλείψεις του". Από τη διάταξη αυτή, που ταυτίζεται από άποψη περιεχομένου προς εκείνες των άρθρων 85 παρ. 1 και 38 παρ. 1 των προϊσχυσάντων Υπαλληλικών Κωδίκων (πδ 611/1977 και ν. 2683/1999 αντίστοιχα), προκύπτει ότι στην έννοια της ζημίας διαλαμβάνεται κατά τα άρθρα 299, 914, 928 και 932 ΑΚ η περιουσιακή ζημία και η χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης, τις οποίες ο ζημιωθείς δύναται να απαιτήσει μόνο από το Ελληνικό Δημόσιο, του οποίου ο ζημιώσας ήταν υπάλληλος κατά το χρόνο τέλεσης της πράξης, κατ' αποκλεισμό της έναντι αυτού ευθύνης του τελευταίου (Ολ.

ΑΠ 3/2009 , ΑΠ 1531/2011). Περαιτέρω, κατά το άρθρο 559 αρ. 14 Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναίρεσης αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, η ακυρότητα πρέπει να έχει λάβει χώρα ενώπιον του δικάζοντος δικαστηρίου και να χαρακτηρίζεται ως δικονομική.

Το έννομο συμφέρον και η νομιμοποίηση του διαδίκου αποτελούν, σύμφωνα με το άρθρο 68 Κ.Πολ.Δ., ουσιαστικές προϋποθέσεις για την παροχή δικαστικής προστασίας.

Συνεπώς, η εσφαλμένη κρίση του δικαστηρίου ότι συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις αυτές ιδρύει τον αναιρετικό λόγο του αριθμού 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. και όχι εκείνο του αριθμού 14 του ίδιου Κώδικα, ο οποίος ανακύπτει μόνο όταν στο δικόγραφο της αγωγής δεν εκτίθενται τα στοιχεία που θεμελιώνουν τη νομιμοποίηση και δικαιολογούν το έννομο συμφέρον για την άσκησή της (ΑΠ 117/2013, ΑΠ 879/2004).

ΙΙΙ) Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλομένης απόφασης και των διαδικαστικών εγγράφων, ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων, με την από 15-4-2008 αγωγή του, ζήτησε να αναγνωριστεί ότι οι εναγόμενοι και ήδη αναιρεσίβλητοι , υπάλληλοι του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, οφείλουν να του καταβάλουν (κατόπιν μετατροπής του καταψηφιστικού αιτήματος σε αναγνωριστικό) ως χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που του προκάλεσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους τα αναφερόμενα σ' αυτή ποσά .

Επί της αγωγής εκδόθηκε η 2534/2010 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που απέρριψε αυτή ως απαράδεκτη για έλλειψη παθητικής νομιμοποίησης των εναγομένων. Κατόπιν έφεσης του ενάγοντος εκδόθηκε η προσβαλλόμενη 5653/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, η οποία απέρριψε την έφεση κατ' ουσίαν, επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση.

Ειδικότερα το Εφετείο δέχθηκε τα εξής: " .... στην από 15.4.2008 αγωγή του ο ενάγων εξέθετε ότι είναι μόνιμος δημόσιος υπάλληλος .... στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠ.Α.Α.Τ). Ότι η άσκηση εκ μέρους του κριτικής και έκφραση της γνώμης του αποτέλεσε την αιτία για την άδικη σε βάρος του μεταχείριση από τη Διοίκηση με αλλεπάλληλες μετακινήσεις και άσκηση τεσσάρων πειθαρχικών διώξεων.

Ότι οι ως άνω πειθαρχικές διώξεις κατέληξαν στην επιβολή πειθαρχικής ποινής από το Α' Υπηρεσιακό Συμβούλιο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Ότι οι εναγόμενοι, οι οποίοι έχουν όλοι την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου, κατά την άσκηση των καθηκόντων τους και με την ανωτέρω ιδιότητά τους επέδειξαν παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά σε βάρος του ...

και προσέβαλαν παράνομα την προσωπικότητά του με συνέπεια ... να υποστεί ψυχική ταλαιπωρία και θλίψη για την αποκατάσταση της οποίας ζητεί την καταβολή χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης. Ότι ειδικότερα: ... Με το περιεχόμενο αυτό της αγωγής του ο ενάγων επιδιώκει την ικανοποίηση αξιώσεως χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης από τις σε βάρος του παράνομες και υπαίτιες πράξεις και παραλείψεις των εναγομένων δημοσίων υπαλλήλων στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κατά την άσκηση των καθηκόντων τους καθώς και επ' ευκαιρία αυτής.

Η με το ιστορικό όμως αυτό και τα ανωτέρω αιτήματα αγωγή ..... ασκήθηκε απαραδέκτως, σύμφωνα με όσα εκτίθενται στη μείζονα σκέψη, διότι συντρέχει έλλειψη παθητικής νομιμοποίησης κατά των εναγομένων υπαλλήλων, η οποία ερευνάται και αυτεπαγγέλτως (άρθ. 73 ΚΠολΔ) αλλά προτάθηκε και από τους εναγόμενους, αφού ο ενάγων δεν έχει την ανωτέρω αξίωση κατά των εναγομένων ατομικώς, οι οποίοι, ως δημόσιοι υπάλληλοι, δεν ευθύνονται έναντι αυτού για τις εν λόγω πράξεις και παραλείψεις τους, που έλαβαν χώρα, κατά την αγωγή, εντός του κύκλου των καθηκόντων τους ούτε ενέχονται για αποκατάσταση της προκληθείσας απ' αυτούς, κατά τους ισχυρισμούς του ενάγοντος, ηθικής βλάβης ...

αλλά υπόχρεο προς τούτο είναι το Ελληνικό Δημόσιο. Κατόπιν αυτών, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, το οποίο απέρριψε με την εκκαλουμένη απόφαση του την αγωγή ως απαράδεκτη για τον ίδιο λόγο, δεν έσφαλε στην κρίση του και τα αντίθετα υποστηριζόμενα από τον εκκαλούντα με την έφεση του είναι απορριπτέα ως αβάσιμα, όπως και η κρινόμενη έφεση στο σύνολό της ".

ΙV) Με τις ως άνω παραδοχές το Εφετείο ορθά έκρινε ότι η αγωγή είναι απαράδεκτη για έλλειψη παθητικής νομιμοποίησης των εναγομένων και ήδη αναιρεσιβλήτων, καθόσον, σύμφωνα με όσα προεκτέθηκαν, ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων νομιμοποιείται να ζητήσει χρηματική ικανοποίηση για την φερόμενη ως τελεσθείσα σε βάρος του αδικοπραξία από υπαιτιότητα των οργάνων του Δημοσίου μόνο από το τελευταίο, κατά του οποίου και μόνο νομιμοποιείται να στραφεί.

Συνεπώς ο μοναδικός εκ του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ. (κατά το νοηματικό περιεχόμενό του) λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος.

Συνεπώς, πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, να εισαχθεί το καταβληθέν παράβολο στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 4 Κ.Πολ.Δ, όπως η παράγραφος αυτή προστέθηκε με άρθρο 1παρ. 2 Ν. 4055/2012 με έναρξη ισχύος 2-4-2012) και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων λόγω της ήττας του (άρθρα 176 και 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την υπό κρίση αίτηση για αναίρεση της 5653/2013 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 24 Νοεμβρίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 1 Απριλίου 2015.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ