344/2023 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 344 / 2023 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 344/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κυριάκο Μπαμπαλίδη, Παναγιώτη Βενιζελέα, Βρυσηίδα Θωμάτου και Χρυσούλα Πλατιά - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 26 Σεπτεμβρίου 2022, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ο. Δ. του Α., κατοίκου ... και 2) Κ. Μ. του Κ., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Γάλλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσιβλήτου: ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "....", που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Μπρατίδη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3-6-2013 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, τις δύο από 21-7-2014 προσεπικλήσεις - παρεμπίπτουσες αγωγές και την από 11-9-2014 ανακοίνωση δίκης - προσεπίκληση ενωμένη με παρεμπίπτουσα αγωγή, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αλεξανδρούπολης και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 78/2018 του ίδιου Δικαστηρίου και 55/2020 του Μονομελούς Εφετείου Θράκης.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 28-9-2020 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης, που παραδεκτώς επισκοπούνται, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, από το Δικαστήριο του Αρείου Πάγου, προκύπτουν επί της διαδικαστικής πορείας της υπόθεσης τα ακόλουθα: Η αλλοδαπή (εδρεύουσα στη Γερμανία) ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "...." (ήδη αναιρεσίβλητη) άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης κατά πέντε (5) εναγομένων (φυσικών και νομικών προσώπων), στους οποίους περιλαμβάνονται και οι Ο.

Δ. και Κ. Μ. (ήδη αναιρεσείοντες), την από 3.6.2013 αγωγή (εξ αναγωγής), με την οποία ισχυρίσθηκε: α) ότι την 4.11.2008 στην Εγνατία Οδό, πλησίον της Αλεξανδρούπολης στον ανισόπεδο κόμβο …, όπου εκτελούνταν έργα ασφαλτόστρωσης, έλαβε χώρα τροχαίο ατύχημα λόγω σύγκρουσης του υπ' αριθ. κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκινήτου, που οδηγούσε ο Ο.

Γ. και ήταν ανασφάλιστο, με το ασφαλισμένο σ' αυτήν (ενάγουσα) υπ' αριθ. κυκλοφορίας ... (γερμανικών αρχών) ΙΧΕ αυτοκινήτου, που οδηγούσε ο Α. Γ., εξαιτίας του οποίου τραυματίσθηκε θανάσιμα ο επιβάτης του πρώτου ως άνω οχήματος, Κ. Σ. και τραυματίσθηκαν οι οδηγοί και επιβάτες των δύο ως άνω εμπλεκόμενων οχημάτων, τα οποία υπέστησαν και υλικές ζημίες, β) ότι, λόγω του ανωτέρω αυτοκινητικού ατυχήματος, ασκήθηκαν ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης ι) η από 10.4.2010 αγωγή των συγγενών του ως άνω αποβιώσαντος, ιι) η από 19.4.2010 αγωγή του οδηγού και λοιπών επιβατών του πρώτου ως άνω οχήματος, ιιι) η από 19.4.2010 αγωγή του οδηγού και της επιβάτιδος του δεύτερου ως άνω οχήματος και iv) η με αριθ.

κατάθ. 1012/ΕΜ/89/2010 παρεμπίπτουσα αγωγή του ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ στρεφόμενη κατά του οδηγού του πρώτου ως άνω οχήματος, επί των οποίων (αγωγών) εκδόθηκε τελικά η υπ' αριθ. 10/2012 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης, με την οποία αυτές (αγωγές) έγιναν εν μέρει δεκτές, αφού κρίθηκε ότι συνυπαίτιοι στην επέλευση του ανωτέρω ατυχήματος, πέραν της λήψης μέτρων ασφαλούς εκτροπής της κυκλοφορίας εκ μέρους τρίτων, ήταν οι ανωτέρω δύο οδηγοί των εμπλεκόμενων οχημάτων κατά ποσοστό 25% έκαστος, ενώ συνυπαίτιοι κατά το υπόλοιπο ποσοστό (50%) ήταν τρίτοι μη οδηγοί, γ) ότι αυτή (ενάγουσα), ως καλύπτουσα με ασφαλιστική σύμβαση το ανωτέρω υπ' αριθ.

κυκλοφορίας ... (γερμανικών αρχών) ΙΧΕ αυτοκίνητο και ως εις ολόκληρον ευθυνόμενη για την αποκατάσταση των ζημιών των παθόντων (εκπροσωπούμενη στην ως άνω δίκη από το Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης στην Ελλάδα), κατέβαλε στους αναφερόμενους ενάγοντες των δύο πρώτων αγωγών (ήτοι στους συγγενείς του αποβιώσαντος Κ.

Σ. και στους επιβάτες του υπ' αριθ. ... ΙΧΕ αυτοκινήτου) τα χρηματικά ποσά που επιδικάσθηκαν υπέρ αυτών με την ως άνω τελεσίδικη απόφαση και τα οποία ανέρχονται στο συνολικό ποσό των 204.272,13 ευρώ και δ) ότι στην επέλευση του ανωτέρω ατυχήματος συνετέλεσαν, κατά ποσοστό 50%, όλοι οι εναγόμενοι (της ένδικης αγωγής εξ αναγωγής) και συγκεκριμένα η πρώτη αυτών, τεχνική εταιρία "...

ΑΤΕ", ως ανάδοχος του έργου ασφαλτόστρωσης στον κόμβο ... στην Εγνατία Οδό, ο δεύτερος αυτών, Ο. Δ. (ήδη πρώτος αναιρεσείων), ως αναπληρωτής εργοταξιάρχης και επιβλέπων το έργο, προστηθείς από την πρώτη ως άνω εταιρία, ο τρίτος αυτών, Κ. Μ. (ήδη δεύτερος αναιρεσείων), ως τεχνίτης διάστρωσης ασφάλτου, προστηθείς από την πρώτη ως άνω εταιρία, η τετάρτη αυτών, εταιρία "Εγνατία Οδός ΑΕ", ως κυρία του έργου και επιβλέπουσα τις ανάδοχες εταιρίες και, τέλος, η πέμπτη αυτών, εταιρία "...

ΑΕ" ως ανάδοχος του 4ου τμήματος συντήρησης και λειτουργίας της Εγνατίας Οδού (από Α/Κ ...). Με βάση το ιστορικό αυτό η εξ αναγωγής ενάγουσα ασφαλιστική εταιρία (ήδη αναιρεσίβλητη) ζήτησε (όπως παραδεκτώς περιόρισε το αίτημά της) να αναγνωρισθεί ότι οι εναγόμενοι υποχρεούνται να της καταβάλουν το ποσό των 102.136,07 ευρώ, που αντιστοιχεί στο ανωτέρω ποσοστό της ευθύνης τους (50%) σε σχέση με το ποσό των 204.272,13 ευρώ που η ίδια κατέβαλε στους δικαιούχους της επιδικασθείσας αποζημίωσης.

Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, με την υπ' αριθ. 78/2018 οριστική απόφασή του, απέρριψε την ως άνω εξ αναγωγής αγωγή ως μη νόμιμη, ενώ κατά της απόφασης αυτής η ενάγουσα εταιρία (ήδη αναιρεσίβλητη) άσκησε την από 12.11.2018 έφεσή της ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Θράκης, το οποίο με την υπ' αριθ. 55/2020 απόφασή του (που εκδόθηκε κατά την τακτική διαδικασία ερήμην των πρώτης, τρίτου και πέμπτης των εφεσίβλητων-εναγομένων και κατ' αντιμωλία των λοιπών διαδίκων), αφού δέχθηκε την ως άνω έφεση και εξαφάνισε την πρωτοβάθμια απόφαση, δέχθηκε, ως βάσιμη κατ' ουσίαν, την ένδικη εξ αναγωγής αγωγή ως προς τους πρώτη, δεύτερο, τρίτο και πέμπτη των εναγομένων, ενώ απέρριψε αυτήν ως προς την τετάρτη αυτών (Εγνατία Οδό ΑΕ).

Κατά της τελεσίδικης αυτής απόφασης οι δεύτερος και τρίτος των ως άνω εναγομένων (ειδικά ως προς τον τελευταίο, που δικάσθηκε ερήμην στο Εφετείο, η τελεσιδικία της προσβαλλόμενης απόφασης εγκύρως συνομολογείται από αυτόν με το αναιρετήριο - βλ. ΑΠ 285/2017, ΑΠ 905/2014) άσκησαν την κρινόμενη από 28.9.2020 αίτηση αναίρεσης, η οποία, ως ασκηθείσα νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 1 και 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), είναι παραδεκτή (άρθρ. 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΙΙ. Κατά το άρθρο 927 ΑΚ, εκείνος που κατά το άρθρο 926 του ίδιου Κώδικα κατέβαλε την αποζημίωση έχει δικαίωμα αναγωγής κατά των λοιπών, ενώ το δικαστήριο προσδιορίζει το μέτρο της μεταξύ τους ευθύνης ανάλογα με το βαθμό του πταίσματος του καθενός και αν δεν μπορεί να εξακριβωθεί ο βαθμός αυτός, τότε η ζημία κατανέμεται μεταξύ όλων σε ίσα μέρη.

Η αναγνωριζόμενη από το ως άνω άρθρο αξίωση αναγωγής πηγάζει από την εσωτερική σχέση των περισσότερων συνυποχρέων. Η αξίωση αυτή έχει ως προϋπόθεση, αφενός την ύπαρξη περισσότερων συνυποχρέων σε αποζημίωση κατά το άρθρο 926 ΑΚ και αφετέρου την καταβολή από έναν από αυτούς στον τρίτο ζημιωθέντα ολόκληρης της οφειλόμενης αποζημίωσης.

Περαιτέρω, με τις διατάξεις του άρθρου 926 ΑΚ, καθορίζονται στο πλαίσιο της αδικοπρακτικής ευθύνης, οι κατηγορίες των περιπτώσεων στις οποίες αναγνωρίζεται από το νόμο ευθύνη περισσότερων προσώπων. Οι περιπτώσεις αυτές είναι τρεις: α) κοινή πράξη περισσοτέρων προσώπων, β) παράλληλη ευθύνη περισσοτέρων προσώπων και γ) περιπτώσεις διαζευκτικής αιτιότητας.

Στην πρώτη περίπτωση, η ζημία προέρχεται από κοινή πράξη περισσότερων προσώπων. Ο όρος κοινή πράξη λαμβάνεται με την ευρεία έννοια της αιτιώδους σύμπραξης ή συμμετοχής -με οποιαδήποτε μορφή- στην αδικοπραξία και ειδικότερα, είτε στην τέλεση της πράξης, είτε στην επαγωγή της ζημίας. Στη δεύτερη περίπτωση της παράλληλης ευθύνης, περισσότερα πρόσωπα ευθύνονται από το νόμο αυτοτελώς το καθένα, για την αποκατάσταση της ίδιας ζημίας.

Η περίπτωση αυτή υπάρχει όταν περισσότερα πρόσωπα υπέχουν ευθύνη από το νόμο αυτοτελώς το καθένα για την ανόρθωση της ίδιας ζημίας, ανεξάρτητα από τη μορφή της ευθύνης του καθενός, δηλαδή αν όλοι ευθύνονται υποκειμενικά ή αντικειμενικά ή ο ένας υποκειμενικά και ο άλλος αντικειμενικά, όπως ο προστήσας και ο προστηθείς κατά τις διατάξεις των άρθρων 922 και 914 ΑΚ, ή ο οδηγός, ο κάτοχος, ο ιδιοκτήτης και ο ασφαλιστής για ζημία από όχημα.

Τέλος, στην τρίτη περίπτωση η ζημία προήλθε από ανεξάρτητες πράξεις ή παραλείψεις περισσότερων προσώπων, οι οποίες αποτελούν όλες δυνατούς αιτιώδεις όρους επαγωγής της ζημίας, αλλά δεν μπορεί να εξακριβωθεί ποια συγκεκριμένη πράξη προκάλεσε πράγματι τη ζημία. Όταν συντρέχει μια από τις ανωτέρω τρεις περιπτώσεις εφαρμογής του άρθρου 926 ΑΚ, θεμελιώνεται εις ολόκληρον ευθύνη των περισσοτέρων προσώπων, δηλαδή δημιουργείται παθητική εις ολόκληρον ενοχή κατά την έννοια του άρθρου 481 ΑΚ.

Προϋπόθεση, όμως, της εις ολόκληρον ευθύνης δεν είναι η κοινή εναγωγή από τον ζημιωθέντα περισσότερων προσώπων, φερόμενων ως συνοφειλετών, αλλά η πραγματική συνδρομή των νόμιμων όρων ευθύνης για τον κάθε συνοφειλέτη χωριστά (ΑΠ 1655/2017). Περαιτέρω, το δικαίωμα αναγωγής μπορεί να ασκηθεί με αγωγή ή ένσταση.

Η αγωγή μπορεί να είναι είτε αυτοτελής, όταν ο συνυπόχρεος αποκατέστησε ήδη τη ζημία του θύματος ή κατέβαλε περισσότερα από τη μερίδα του και στρέφεται, στη συνέχεια, κατά των λοιπών συνοφειλετών, ζητώντας το μέρος, που αναλογεί σ` αυτούς, είτε παρεμπίπτουσα, όταν ασκείται με την προσεπίκληση και για την περίπτωση ήττας του προσεπικαλούντος.

Ο ενάγων, που ασκεί το δικαίωμα αναγωγής, πρέπει να επικαλεσθεί και να αποδείξει το βαθμό του πταίσματος και της αιτιώδους συμβολής καθώς και το προκύπτον απ' αυτά ποσοστό ευθύνης καθενός από τους συνυποχρέους (ΑΠ 680/2020). Με βάση τα προεκτεθέντα, προκύπτει ότι προϋπόθεση άσκησης δικαιώματος αναγωγής, ασκουμένης είτε αυτοτελώς είτε παρεμπιπτόντως με προσεπίκληση, είναι η κατάφαση της εις ολόκληρον ευθύνης περισσοτέρων προσώπων προς αποζημίωση (ΑΠ 1259/2018).

Τέλος, η απόφαση που εκδίδεται στη δίκη που έκρινε την αξίωση αποζημίωσης δεν αποτελεί δεδικασμένο στη δίκη που συνήθως ακολουθεί για την εξ αναγωγής αξίωση και όταν ακόμη στη δίκη αποζημίωσης ο εξ αναγωγής εναγόμενος ήταν συνεναγόμενος, γιατί δεν υπάρχει ταυτότητα διαδίκων, αφού στη δίκη αποζημίωσης οι συνοφειλέτες είναι απλοί ομόδικοι, ενώ στη δίκη αναγωγής αυτοί (συνοφειλέτες) παρίστανται με διαφορετική ιδιότητα και είναι αντίδικοι.

Συνέπεια της μη παραγωγής δεδικασμένου από την τελεσίδικη απόφαση επί της βασικής αγωγής είναι ότι το δικαστήριο που κρίνει την αγωγή εξ αναγωγής δεν είναι υποχρεωμένο να θέσει ως βάση της απόφασής του, το ποσό, το οποίο υποχρεούται με τη βασική αγωγή να πληρώσει στον ενάγοντα ο εναγόμενος αυτής και ενάγων επί της αναγωγής (ΑΠ 1655/2017).

ΙΙΙ. Από τις διατάξεις των άρθρων 914 και 932 ΑΚ, προκύπτει ότι η απαραίτητη για τη θεμελίωση αξίωσης από αδικοπραξία αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της προκληθείσας ζημίας υπάρχει όταν, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας (άρθρο 336 παρ. 4 ΚΠολΔ), η φερόμενη ως ζημιογόνος πράξη ή παράλειψη κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων ή τις ειδικές περιστάσεις της συγκεκριμένης περίπτωσης (άρθρο 298 ΑΚ) ήταν επαρκής, ήτοι ικανή (πρόσφορη) να επιφέρει το επιζήμιο αποτέλεσμα και επέφερε αυτό στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Από τις ίδιες ως άνω διατάξεις συνάγεται ότι δεν αποκλείεται η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου από το γεγονός ότι στο ζημιογόνο αποτέλεσμα συντέλεσε παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά και τρίτου προσώπου, εκτός αν η παρεμβολή του τρίτου οφείλεται σε εντελώς εξαιρετικά και απρόβλεπτα γεγονότα, οπότε και μόνο επέρχεται διακοπή του αιτιώδους συνδέσμου.

Άλλωστε, όσον αφορά τον προσδιορισμό της ακριβέστερης έννοιας του αιτιώδους συνδέσμου, με βάση τη θεωρία της πρόσφορης αιτίας από τις πολλές αιτίες που συνέβαλαν στην επέλευση της ζημίας, ξεχωρίζει εκείνη, η οποία θεωρείται ως κρίσιμη ή πρόσφορη (causa adaequata). Πρόσφορη θεωρείται η αιτία τότε μόνο όταν είχε γενικά τη τάση και ήταν ικανή, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων και τη κοινή ανθρώπινη πείρα, να προκαλέσει τη ζημία.

Το ζήτημα τούτο κρίνεται εκ των προτέρων και ποτέ εκ των υστέρων, ενώ δεν εξετάζονται οι ατομικές δυνατότητες και γνώσεις του συγκεκριμένου βλάψαντος, αλλά η δυνατότητα πρόγνωσης του μέσου συνετού ανθρώπου (ΑΠ 268/2021, ΑΠ 831/2021, ΑΠ 719/2012). Εξάλλου, εφόσον η ως άνω έννοια της αιτιώδους συνάφειας είναι αόριστη νομική έννοια, η από το δικαστήριο της ουσίας κρίση περί της συνδρομής ή μη αυτής, με την έννοια που προαναφέρθηκε, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου κατά τις διατάξεις του άρθρου 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ, ο οποίος κρίνει το εάν τα κυριαρχικώς διαπιστωθέντα από το δικαστήριο της ουσίας πραγματικά περιστατικά, επιτρέπουν το συμπέρασμα ότι ορισμένο γεγονός μπορεί αντικειμενικά, σε συνδυασμό και με τα διδάγματα της κοινής πείρας, να θεωρηθεί ως πρόσφορη αιτία του ζημιογόνου αποτελέσματος που επήλθε (ΟλΑΠ 2/2019, ΑΠ 156/2021, ΑΠ 266/2021).

Αντιθέτως, η κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας περί του ότι, στη συγκεκριμένη (ένδικη) περίπτωση, η πράξη ή η παράλειψη εκείνη αποτέλεσε ή δεν αποτέλεσε την αιτία του επιζήμιου αποτελέσματος, περί του ότι δηλαδή το ζημιογόνο γεγονός σε σχέση με τη ζημία βρίσκεται ή δεν βρίσκεται σε σχέση αιτίου και αποτελέσματος, ως αναγόμενη σε εκτίμηση πραγματικών γεγονότων (άρθρ. 561 παρ. 1 ΚΠολΔ), δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο (ΟλΑΠ 2/2019, ΑΠ 156/2021, ΑΠ 649/2019), αφού είναι όντως πραγματικό ζήτημα το αν ένα γεγονός υπήρξε στη συγκεκριμένη περίπτωση αιτία, με την έννοια του αναγκαίου όρου, ενός αποτελέσματος, ή αντίστροφα, το εάν μεταξύ του γεγονότος και του αποτελέσματος μεσολάβησε ένα άλλο γεγονός, το οποίο διέκοψε τον αιτιώδη σύνδεσμο με το πρώτο και επέφερε αποκλειστικά το αποτέλεσμα (ΑΠ 1083/2022, ΑΠ 354/2022, ΑΠ 1426/2021).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλΑΠ 7/2006).

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ` ουσίαν την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν εμφανή την παράβαση.

Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε, αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας δεν υπάγονται (ΟλΑΠ 8/2018, ΟλΑΠ 31/2009).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση. Από τη διάταξη αυτή, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος από αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία), δηλαδή όταν τα πραγματικά περιστατικά που στηρίζουν το αποδεικτικό πόρισμά της για κρίσιμο ζήτημα συγκρούονται μεταξύ τους και αλληλοαναιρούνται, αποδυναμώνοντας έτσι την κρίση της απόφασης για την υπαγωγή ή μη της ατομικής περίπτωσης στο πραγματικό συγκεκριμένου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που συνιστά και το νομικό χαρακτηρισμό της ατομικής περίπτωσης.

Δεν υπάρχει, όμως, ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες. Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες.

Ελλείψεις αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες. Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΟλΑΠ 18/2008, ΟλΑΠ 15/2006).

IV. Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφασή του, δέχθηκε, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Την 4-11-2008 και περί ώρα 09:55, ο Ο. Γ., εκινείτο, οδηγώντας το ... ΙΧΕ αυτοκίνητο, ιδιοκτησίας του, ανασφάλιστο για τις έναντι τρίτων ζημίες, με συνεπιβάτες τη σύζυγό του M.

N. V. και τα τέκνα του, ηλικίας 8 και 6 ετών αντίστοιχα, Χ. και Σ. Γ., καθώς και τον οικογενειακό τους φίλο Κ. Σ., στον ανισόπεδο κόμβο της ..., με σκοπό μέσω της Εγνατίας οδού να μεταβεί στις ... (χρησιμοποιώντας δηλαδή το ρεύμα πορείας προς …). Επειδή, όμως, στην περιοχή εκτελούνταν έργα ασφαλτόστρωσης από την τεχνική εταιρία

με την επωνυμία "..." (πρώτη εναγομένη στην εξ αναγωγής αγωγή) η έξοδος προς Εγνατία (με κατεύθυνση προς …) ήταν κλειστή και ένας εργάτης της παραπάνω εταιρίας, με φωσφορούχο γιλέκο και κόκκινη σημαία, υπέδειξε στον παραπάνω οδηγό να διασχίσει τη γέφυρα, πάνω από τον ανισόπεδο κόμβο, και να κατευθυνθεί στην άλλη έξοδο προς την Εγνατία, αυτή που οδηγεί προς Κομοτηνή, ώστε στη συνέχεια να εισέλθει στο αντίθετο ρεύμα της Εγνατίας (προς Κήπους), διασχίζοντας την Εγνατία κάθετα, από σημείο στο οποίο είχαν, προς το σκοπό αυτό, αφαιρεθεί, σε μήκος 50μ., οι μεταλλικές μπάρες και τα προστατευτικά κιγκλιδώματα, ενώ είχαν τοποθετηθεί, για επισήμανση και μεγαλύτερη ασφάλεια, και κώνοι.

Ο Ο.. Γ., ακολουθώντας τις υποδείξεις του παραπάνω εργάτη, αφού διέσχισε τη συνδετική οδό (έξοδο), εξήλθε του κόμβου προς στην Εγνατία οδό, από Α/Κ ... προς Α/Κ Μάκρης, στο 0,5 χιλ. Ενώ θα μπορούσε να αναμείνει στην λωρίδα επιτάχυνσης που υπήρχε αμέσως μετά την έξοδο του από τον κόμβο, προτίμησε να εισέλθει αμέσως στο ρεύμα κυκλοφορίας της Εγνατίας οδού που οδηγεί προς Κομοτηνή.

Τότε είδε στα αριστερά του, στο μέσο των δύο αντιθέτων ρευμάτων κυκλοφορίας, εκεί όπου είχαν αφαιρεθεί οι προστατευτικές μπάρες και είχαν τοποθετηθεί οι κώνοι, έναν άλλον εργάτη της παραπάνω ανώνυμης εταιρίας που εκτελούσε τα έργα, με φωσφορούχο γιλέκο και κόκκινη σημαία, και αμέσως κινήθηκε αυτοβούλως προς αυτόν, διασχίζοντας κάθετα διαδοχικά και τις δύο λωρίδες κυκλοφορίας του ρεύματος της Εγνατίας οδού προς Κομοτηνή.

Όμως ο παραπάνω εργάτης, που δεν είχε προλάβει να διακόψει την κυκλοφορία στο αντίθετο ρεύμα πορείας (προς Κήπους) και γι' αυτό δεν είχε κάνει κάποιο σήμα και δεν είχε δώσει εντολή στον Ο.. Γ. να προβεί στην παραπάνω ενέργεια του, μόλις τον είδε να κατευθύνεται προς αυτόν προσπάθησε να τον σταματήσει, ενώ παράλληλα κατευθύνθηκε στο αντίθετο ρεύμα για να σταματήσει τα οχήματα που κινούνταν εκεί, προκειμένου να επιτρέψει τη διέλευση του Ο..

Γ., ο οποίος τότε σταμάτησε κάθετα στο σημείο εκείνο, καταλαμβάνοντας σχεδόν ολόκληρο το αριστερό ρεύμα της Εγνατίας οδού, αναμένοντας να του δοθεί από τον παραπάνω εργάτη η άδεια για να περάσει στο αντίθετο ρεύμα, σύμφωνα με το σκοπό του. Παράλληλα, την ίδια χρονική στιγμή, ο Α. Γ., εκινείτο, οδηγώντας το ...

ΙΧΕ αυτοκίνητο, που έφερε γερμανικές πινακίδες κυκλοφορίας και είχε χώρα συνήθους στάθμευσης τη Γερμανία, το οποίο ήταν ασφαλισμένο σε γερμανική ασφαλιστική εταιρία (ενάγουσα της εξ αναγωγής αγωγής) έφερε δε πράσινη κάρτα, επί του αριστερού ρεύματος της Εγνατίας οδού με κατεύθυνση προς Κομοτηνή, με ταχύτητα 180 περίπου χλμ/ώρα, Ο Α..

Γ., κινούμενος όπως προαναφέρθηκε προς Κομοτηνή, αν και αντιλήφθηκε το σταματημένο αυτοκίνητο του Ο.. Γ. από απόσταση ασφαλώς μεγαλύτερη των 50 μέτρων, δεν μπόρεσε, παρά την πέδηση που επεχείρησε, να αποφύγει τη σύγκρουση και επέπεσε με σφοδρότητα με το εμπρόσθιο τμήμα του αυτοκινήτου του στο πίσω αριστερό τμήμα του (σταματημένου, όπως προαναφέρθηκε) αυτοκινήτου του Ο..

Γ., το οποίο περιστράφηκε γύρω από τον εαυτό του και στη συνέχεια εκτινάχθηκε σε απόσταση 20 μέτρων περίπου αριστερότερα, εντός του χώρου όπου είχαν αφαιρεθεί οι προστατευτικές μπάρες, ενώ το αυτοκίνητο του Α.. Γ., κατέληξε στο ασφάλτινο έρεισμα της Εγνατίας δεξιά, προσκρούοντας στην τσιμεντένια νησίδα, πλαγιολισθαίνοντας σε απόσταση 32 μέτρων από το σημείο της σύγκρουσης.

Στο σημείο της σύγκρουσης, η Εγνατία οδός είναι διπλής κατεύθυνσης, με δύο λωρίδες κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, με πλάτος οδοστρώματος 12 μέτρα και παρουσιάζει καμπύλη, αριστερή για όσους κατευθύνονται προς Κομοτηνή. Το ισχύον πριν από την εκτέλεση των παραπάνω έργων ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας, ήταν 130 χλμ/ώρα, όμως κατά το χρόνο του ενδίκου δυστυχήματος, λόγω ακριβώς της εκτέλεσης των έργων, ίσχυε ανώτατο όριο ταχύτητας 60 χιλ/ώρα, καθοριζόμενο με πινακίδες που είχαν τοποθετηθεί στην Εγνατία σε απόσταση 300 μέτρων από το σημείο του δυστυχήματος, ενώ άλλες πινακίδες προειδοποιούσαν για την εκτέλεση των έργων τους οδηγούς που εκινούντο στο ρεύμα πορείας του Α.

Γ.. Οι καιρικές συνθήκες ήταν καλές, η κατάσταση του οδοστρώματος ξηρά, η κυκλοφορία των οχημάτων αραιή, υπήρχε επαρκής φωτισμός ημέρας και η ορατότητα δεν περιοριζόταν από σταθερά ή φυσικά εμπόδια. Αποτέλεσμα της σύγκρουσης ήταν οι υλικές ζημίες αμφοτέρων των αυτοκινήτων, καθώς και ο θανάσιμος τραυματισμός του επιβάτη του οχήματος που οδηγούσε ο Ο..

Γ., Κ. Σ. και ο τραυματισμός του Ο.. Γ., της συζύγου του, των ανηλίκων τέκνων του καθώς και του Α.. Γ. και της συνεπιβάτιδος μητέρας του. Υπαίτιοι από αμέλεια του ενδίκου τροχαίου δυστυχήματος είναι οι ανωτέρω οδηγοί κατά ποσοστό 25% ο καθένας, όπως ήδη κρίθηκε με την υπ' αριθμ. 10/12 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης, το δεδικασμένο της οποίας, όμως, κατά τα προεκτεθέντα στις ως άνω νομικές σκέψεις, δεν επηρεάζει την παρούσα υπόθεση.

Ανεξαρτήτως όμως της υπαιτιότητας των ως άνω οδηγών που ενεπλάκησαν στο ένδικο τροχαίο δυστύχημα, ευθύνη από αμέλεια, κατά την κρίση του παρόντος δικαστηρίου, έχουν και οι πρώτη, δεύτερος, τρίτος και πέμπτη εξ αναγωγής εναγόμενοι στην παρούσα δίκη. Ειδικότερα όπως αποδείχθηκε: η πρώτη εναγομένη εργοληπτική εταιρία ...

ΑΤΕ ανέλαβε να εκτελέσει το έργο της ασφαλτόστρωσης στον ανισόπεδο κόμβο της .... Φορέας του συγκεκριμένου έργου ήταν η τέταρτη εναγομένη ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "Εγνατία Οδός Α.Ε." ως κυρία του έργου "Συντήρηση και λειτουργία του Τμήματος από Α/... μέχρι Κήπους". Κάθε πρωί ο αναπληρωτής εργοταξιάρχης της αναδόχου εταιρίας "...

ΑΤΕ που εκτελούσε το συγκεκριμένο έργο, Δ. Ο. (δεύτερος εναγόμενος και ήδη πρώτος αναιρεσείων) πήγαινε στο γραφείο της επίβλεψης και προσεκόμιζε πρόγραμμα εργασιών. Την 4-11-2008 το πρωί δεν προσκομίσθηκε κανένα πρόγραμμα εργασιών και απουσίαζε ο ανωτέρω αναπληρωτής εργοταξιάρχης. Την προηγούμενη εβδομάδα προ του δυστυχήματος συζητήθηκε και δόθηκαν από την τέταρτη εναγομένη οδηγίες για το πώς θα γίνει η ασφαλτόστρωση στον ανισόπεδο κόμβο ...

Αλεξανδρούπολης, χωρίς να τίθεται χρονικός προγραμματισμός συγκεκριμένων εργασιών. Οι οδηγίες που δόθηκαν ήταν οι εξής: - Να ζητηθεί η παρουσία ανδρών του Τμήματος Τροχαίας Αλεξανδρούπολης, όπως επίσης ανδρών και αυτοκίνητο της συντήρησης της Εγνατίας Οδού με τον απαραίτητο εξοπλισμό σήμανσης. - Να ειδοποιηθούν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης για την αναγγελία εκτελουμένων έργων στο συγκεκριμένο σημείο. - Να τοποθετηθεί η προβλεπόμενη από τους Κανονισμούς σήμανση.

Με απόφαση της Εγνατίας Οδού Α.Ε. είχαν αφαιρεθεί οι μεταλλικές μπάρες σε δύο σημεία στον ανισόπεδο κόμβο ... Αλεξανδρούπολης για την διευθέτηση της κυκλοφορίας στο ένα ρεύμα, κατά την διάρκεια των εργασιών ασφαλτόστρωσης της κύριας αρτηρίας από Μάκρη προς Αρδάνιο. Οι μεταλλικές μπάρες είχαν αφαιρεθεί περίπου τον μήνα Αύγουστο και δεν είχαν τοποθετηθεί ακόμη γιατί είχε ζητηθεί από το Τμήμα συντήρησης της Εγνατίας Οδού να αντικατασταθούν από αφαιρετά στηθαία για λόγους αποχιονισμού.

Σε καμία περίπτωση δεν δόθηκε εντολή να χρησιμοποιηθεί το συγκεκριμένο άνοιγμα για αναστροφή των οχημάτων επί της Εγνατίας Οδού". Μεταξύ της πρώτης εναγομένης, αναδόχου εργοληπτικής εταιρίας και του δευτέρου και του τρίτου των εναγομένων Κ. Μ. (υποπροστηθέντες) υπήρχε σχέση πρόστησης. Ειδικότερα ο δεύτερος των εναγομένων Δ.

Ο. του Α., πολιτικός μηχανικός, κατά τον χρόνο του ατυχήματος εργαζόταν στην πρώτη εναγομένη ως αναπληρωτής εργοταξιάρχης και επέβλεπε τα έργα της ανωτέρω τεχνικής εταιρίας σε όλη την περιοχή της Θράκης. Ο τρίτος εναγόμενος Μ. Κ. του Κ. (ήδη δεύτερος αναιρεσείων), κατά τον χρόνο του ατυχήματος εργαζόταν στην πρώτη εναγομένη ως τεχνίτης διάστρωσης ασφάλτου.

Η δραστηριότητα αμφοτέρων ήταν ενταγμένη στον επιχειρηματικό και επαγγελματικό κύκλο δράσης της προστήσασας αναδόχου εταιρίας (πρώτης εναγομένης) και υπάγονταν στις οδηγίες, εντολές, έλεγχο και επίβλεψη αυτής. Αμφότεροι λοιπόν (δεύτερος και τρίτος των εναγομένων) κατά την εκτέλεση της ανατεθειμένης σ' αυτούς υπηρεσίας, την 4-11-2008 από έλλειψη της προσήκουσας προσοχής και επιμέλειας που όφειλαν υπό την παραπάνω ιδιότητα τους και μπορούσαν να καταβάλλουν, όπως κάθε μέτρια συνετός και ευσυνείδητος υπάλληλος ευρισκόμενος υπό τις ίδιες ή σε ανάλογες συνθήκες:

α) ο μεν δεύτερος εναγόμενος Δ. Ο.. ·Δεν κατέθεσε όπως όφειλε, ως αναπληρωτής εργοταξιάρχης, στο γραφείο επίβλεψης της Εγνατίας Οδού Α.Ε. πρόγραμμα εργασιών της 4ης-11-2008, ώστε να ενημερωθεί έγκαιρα η "Εγνατία Οδός Α.Ε.". ·Δεν ζήτησε, όπως όφειλε, την παρουσία ανδρών του Τ.Τ. Αλεξανδρούπολης στον συγκεκριμένο κόμβο για τη ρύθμιση της κυκλοφορίας των αυτοκινήτων.

·Δεν ζήτησε, όπως όφειλε, την παρουσία ανδρών και αυτοκινήτου της συντήρησης της Εγνατίας Οδού με τον απαραίτητο εξοπλισμό σήμανσης και δεν μερίμνησε, όπως όφειλε, να τοποθετηθούν τα κατάλληλα μέσα σήμανσης επί της Εγνατίας Οδού για την αναγγελία κινδύνου, ρύθμιση της κυκλοφορίας των οχημάτων και την έγκαιρη πληροφόρηση των οδηγών των οχημάτων για τους κινδύνους που υπήρχαν από εμπόδια στην Εγνατία Οδό.

Δεν μερίμνησε ώστε να μεταφερθεί και να τοποθετηθεί στο συγκεκριμένο έργο ικανός αριθμός εργαζομένων για την ρύθμιση της κυκλοφορίας των οχημάτων στον συγκεκριμένο ανισόπεδο κόμβο .... ·Δεν μερίμνησε να ενημερώσει τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (τηλεόραση, ραδιόφωνο) για αναγγελία εκτελούμενων έργων στο συγκεκριμένο κόμβο.

·Δεν επιμελήθηκε όπως όφειλε, την τοποθέτηση των μέσων σήμανσης στο συγκεκριμένο κόμβο για την έγκαιρη πληροφόρηση των οδηγών και την διασφάλιση της ακώλυτης και ασφαλούς κυκλοφορίας των οχημάτων και τέλος ·Δεν μερίμνησε ώστε να μην κινούνται οι οδηγοί οποτεδήποτε, αυθαίρετα και αυτοβούλως προς το σημείο όπου είχαν αφαιρεθεί τα διαχωριστικά μεταλλικά στηθαία, της Εγνατίας Οδού, β) Ο τρίτος των εναγομένων ως τεχνίτης διάστρωσης ασφάλτου, ·Δεν μερίμνησε, όπως όφειλε, να μεταφερθεί και να τοποθετηθεί σε καίρια σημεία του ανισόπεδου κόμβου, ικανός αριθμός εργαζομένων της πρώτης εναγομένης με αντανακλαστικούς και φθορίζοντες ειδικούς επενδυτές ασφαλείας, καθώς αν είχε τοποθετηθεί ένας επιπλέον εργάτης της πρώτης εναγομένης στη συμβολή της λωρίδας επιτάχυνσης και της κύριας αρτηρίας της Εγνατίας Οδού έτσι ώστε να ρυθμίζει την κυκλοφορία των οχημάτων και να μην βγαίνουν οι οδηγοί ανέλεγκτα στην Εγνατία Οδό προκειμένου να τη διασχίσουν κάθετα, το ένδικο τροχαίο δυστύχημα θα είχε αποφευχθεί.

Με την ως άνω αμελή και παράνομη (άρθρα 9, 10 και 47 ΚΟΚ και 290 ΠΚ) συμπεριφορά τους κατά την εκτέλεση της ανατεθειμένης σ' αυτούς υπηρεσίας συνετέλεσαν στην επέλευση της προπεριγραφείσας σύγκρουσης των αυτοκινήτων με τις τραγικές συνέπειες που προαναφέρθηκαν, υφίσταται δε πρόσφορη αιτιώδης συνάφεια μεταξύ των ως άνω παραλείψεων τους και της επελθούσας ζημίας.

Η συνδρομή των προϋποθέσεων της πρόστησης συνεπάγεται τη γέννηση γνήσιας αντικειμενικής ευθύνης της πρώτης εναγομένης (προστήσασας) να αποκαταστήσει κάθε περιουσιακή και περιουσιακή ζημία των τρίτων, που βρίσκεται σε πρόσφορο αιτιώδη σύνδεσμο με την αδικοπραξία των προστηθέντων από αυτήν προσώπων.

Παράλληλα απέναντι στους ζημιωθέντες ευθύνονται προσωπικά (υποκειμενικά) και οι προστηθέντες (δεύτερος και τρίτος τον. εναγομένων), με αποτέλεσμα να δημιουργείται ευθύνη εις ολόκληρον της προστήσασας και των προστηθέντων απέναντι στους ζημιωθέντες. Η πέμπτη εναγομένη ευθύνεται ως αρμόδια ανάδοχος εταιρία την περίοδο 2005-2009, στο τέταρτο τμήμα συντήρησης και λειτουργίας της Εγνατίας Οδού από Α/... (Καβάλας) μέχρι τους Κήπους, δυνάμει της από 26-1-2006 σύμβασης που συνήψε με την τέταρτη εναγομένη, διότι, ·Δεν μερίμνησε, όπως όφειλε, αφενός για την απρόσκοπτη και ασφαλή κυκλοφορία των οχημάτων επί της Εγνατίας Οδού και στον συγκεκριμένο Α/Κ ...

Αλεξανδρούπολης και αφετέρου για την αποτελεσματική διαχείριση της κυκλοφορίας και την παροχή των αναγκαίων υπηρεσιών (ρύθμισης της κυκλοφορίας) προς τους χρήστες, σύμφωνα με τις οδηγίες λειτουργίας Εγνατίας Οδού - Απόφαση Δ1α/ο/8/60/12.07.2004 ΥΠΕΧΩΔΕ και ·Παρέλειψε να λάβει οποιοδήποτε κατάλληλο μέτρο, όπως τοποθέτηση μέσων σήμανσης, παρουσία ανδρών και αυτοκινήτου αυτής με τον απαραίτητο εξοπλισμό σήμανσης, ώστε να μην δημιουργηθεί κίνδυνος ή ζημία τρίτων προσώπων ή άλλων εννόμων αγαθών από την δημόσια κυκλοφορία Οι ως άνω παραλείψεις συνδέονται αιτιωδώς με την επέλευση του ενδίκου τροχαίου δυστυχήματος.

Αντίθετα δεν αποδείχθηκε ευθύνη της τέταρτης εναγομένης εταιρίας με την επωνυμία "ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε." και συγκεκριμένα δεν αποδείχθηκε υπαιτιότητα από αμέλεια των νομίμων οργάνων αυτής, διότι με την αρμοδιότητα που της παρείχαν οι υφιστάμενες νομικές διατάξεις με την εκχώρηση του έργου προς αυτήν εκ μέρους του Ελληνικού Δημοσίου, διεκπεραίωσε την εκπόνηση των μελετών, προκήρυξε διεθνείς δημόσιους διαγωνισμούς, κατακύρωσε νομίμως τα αποτέλεσμα τους, υπέγραψε συμβάσεις (κατασκευής και στοιχειώδους λειτουργίας και συντήρησης) με τις αναδόχους που προέκυψαν, υπέγραψε Ειδικές Συγγραφές Υποχρεώσεων (ΕΣΥ) μαζί τους, οι οποίες περιέλαβαν κάθε περίπτωση ευθύνης των Αναδοχών για πράξεις ή παραλείψεις της κατά την κατασκευή και λειτουργία του έργου, δεν επιφύλαξε για τον εαυτό της οποιαδήποτε επέμβαση στο έργο των Αναδοχών, κατά την άσκηση της δραστηριότητας τους και επομένως δεν στοιχειοθετείται καμία μορφή υπαιτιότητας οποιουδήποτε οργάνου της...

Η ενάγουσα εταιρία ... Α.Ε. ως ασφαλίζουσα κατά τον χρόνο του ενδίκου δυστυχήματος το υπ' αριθμόν ... ΙΧΕ αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Α. Γ., το οποίο έφερε γερμανικές πινακίδες, είχε χώρα συνήθους στάθμευσης τη Γερμανία και ήταν εφοδιασμένο με το υπ' αριθμόν ...850-L πιστοποιητικό Διεθνούς Ασφάλισης, εκπροσωπήθηκε στις παραπάνω δίκες από το Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης στην Ελλάδα, οπότε υπό την απειλή της αναγκαστικής εκτέλεσης και λόγω της εις ολόκληρον ευθύνης, πειθαρχώντας και εκτελώντας τις ως άνω δικαστικές αποφάσεις ήτοι την υπ' αριθμόν 108/2011 οριστική απόφαση, προσωρινά εκτελεστή, του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης και την υπ' αριθμόν 10/2011 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης, κατέβαλε δια της ανταποκρίτριάς της στην Ελλάδα Ανώνυμης Ελληνικής Εταιρίας Γενικών Ασφαλειών, με την επωνυμία "ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΕΕΓΑ, τα επιδικασθέντα προς αυτούς, δυνάμει των ως άνω δικαστικών αποφάσεων ποσά..., ήτοι...

συνολικά για όλους τους ως άνω το ποσό των 204.272,13 ευρώ...". Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο, κρίνοντας, δηλαδή, ότι οι πρώτη, δεύτερος, τρίτος και πέμπτη εξ αναγωγής εναγόμενοι είναι συνυπαίτιοι του επίδικου ατυχήματος κατά ποσοστό 50% (συνολικά), με συνέπεια αυτοί να ευθύνονται εις ολόκληρον για την αποκατάσταση της προκληθείσας ζημίας κατ' άρθρο 926 ΑΚ, δέχθηκε, ως ουσιαστικά βάσιμη, την ένδικη εξ αναγωγής αγωγή ως προς αυτούς, ενώ απέρριψε αυτήν, ως αβάσιμη κατ' ουσίαν, ως προς την τέταρτη εναγομένη.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, ως προς το ζήτημα της από αδικοπραξία (άρθρο 914 ΑΚ) υποκειμενικής ευθύνης εις ολόκληρον των δεύτερου και τρίτου των εξ αναγωγής εναγομένων (ήδη αναιρεσειόντων) για την αποκατάσταση των προκληθεισών από το ανωτέρω ατύχημα ζημιών και συγκεκριμένα ως προς την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της περιγραφόμενης στην προσβαλλόμενη απόφασή του, αμελούς συμπεριφοράς των ως άνω εναγομένων και του εν λόγω ατυχήματος, ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 330, 297, 298, 914, 932 και 926 του ΑΚ, αφού τα ανελέγκτως γενόμενα δεκτά, ως αποδειχθέντα, ανωτέρω πραγματικά περιστατικά πληρούν τις προϋποθέσεις εφαρμογής των διατάξεων αυτών, καθόσον στοιχειοθετούν αδικοπραξία και δη παράνομη και υπαίτια (υπό τη μορφή της αμέλειας) συμπεριφορά (παραλείψεις) των ως άνω (δεύτερου και τρίτου) εναγομένων, η οποία τελεί σε αιτιώδη σύνδεσμο με το ανωτέρω ατύχημα και την εξ αυτού προκληθείσα ζημία, καθόσον ήταν ικανή, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, να επιφέρει, κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα της σύγκρουσης των δύο οχημάτων, το οποίο και επέφερε (κατά τις ανέλεγκτες παραδοχές του) στη συγκεκριμένη περίπτωση, και, συνεπώς, θεμελιώνει την ένδικη αξίωση της εξ αναγωγής ενάγουσας (ήδη αναιρεσίβλητης), καθόσον προϋπόθεση άσκησης του δικαιώματος αναγωγής είναι η κατάφαση της εις ολόκληρον ευθύνης περισσοτέρων προσώπων προς αποζημίωση κατά τα εκτιθέμενα στη νομική σκέψη στην παράγραφο

ΙΙ της παρούσας. Εξάλλου, ο αιτιώδης αυτός σύνδεσμος δεν διεκόπη από το ότι επακολούθησε, κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, και αμελής συμπεριφορά των οδηγών των δύο εμπλεκόμενων οχημάτων, συνιστάμενη: α) ως προς τον οδηγό Α. Γ., ότι αυτός εκινείτο με ταχύτητα 180 χιλιομέτρων ανά ώρα παρά το ότι είχαν τοποθετηθεί πινακίδες στο ρεύμα πορείας του σε απόσταση 300 μέτρων πριν από το σημείο του ατυχήματος που προειδοποιούσαν τους οδηγούς για την εκτέλεση των έργων καθώς και πινακίδες που καθόριζαν το ανώτατο όριο ταχύτητας σε 60 χιλιόμετρα ανά ώρα και β) ως προς τον οδηγό Ο.

Γ., ότι αυτός, ενώ μπορούσε να αναμείνει στην λωρίδα επιτάχυνσης που υπήρχε αμέσως μετά την έξοδό του από τον κόμβο, εισήλθε αμέσως στο ρεύμα κυκλοφορίας της Εγνατίας οδού που οδηγεί στην Κομοτηνή και κινήθηκε αυτοβούλως στο μέσο των δύο αντίθετων ρευμάτων κυκλοφορίας, εκεί όπου είχαν αφαιρεθεί οι προστατευτικές μπάρες και είχαν τοποθετηθεί οι κώνοι, σταματώντας κάθετα στο σημείο εκείνο και καταλαμβάνοντας σχεδόν όλο το αριστερό ρεύμα πορείας της Εγνατίας οδού.

Τούτο δε γιατί τα περιστατικά αυτά, ανεξαρτήτως του ότι η διακοπή ή μη του αιτιώδους συνδέσμου ανάγεται στην εκτίμηση πραγμάτων που εκφεύγει του αναιρετικού ελέγχου, δεν συνιστούν παρεμβολή τρίτου προσώπου οφειλόμενη σε εντελώς εξαιρετικά και απρόβλεπτα γεγονότα, που μπορούσαν να αποκλείσουν ή να διακόψουν τον αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ της παράνομης και υπαίτιας συμπεριφοράς των ως άνω εναγομένων και του επελθόντος αποτελέσματος κατά τα αναφερόμενα στην αμέσως προηγούμενη νομική σκέψη στην παράγραφο

ΙΙΙ της παρούσας. Περαιτέρω, το Εφετείο, υπό τις προεκτεθείσες παραδοχές του, δεν στέρησε την προσβαλλόμενη απόφασή του νόμιμης βάσης, καθόσον διέλαβε σε αυτήν τις απαιτούμενες αιτιολογίες, που ανταποκρίνονται στο πραγματικό των ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεων και καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή αυτών, τις οποίες έτσι δεν παραβίασε ούτε εκ πλαγίου, ενώ δεν απαιτείτο, εκτός από τις προαναφερθείσες, να διαλάβει και άλλες αιτιολογίες.

Συγκεκριμένα, αναφέρονται στην απόφαση, με σαφήνεια, επάρκεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά που θεμελιώνουν το σαφώς διατυπούμενο αποδεικτικό της πόρισμα, ότι, ανεξαρτήτως της υπαιτιότητας των οδηγών που ενεπλάκησαν στο ανωτέρω τροχαίο ατύχημα, εις ολόκληρον ευθύνη από αμέλεια έχουν, μεταξύ άλλων, και οι δεύτερος και τρίτος των εξ αναγωγής εναγομένων, με τις υποστηρίζουσες αυτό ειδικότερες παραδοχές ότι οι ως άνω εναγόμενοι υπό τις προαναφερόμενες ιδιότητες τους (ήτοι ο δεύτερος αυτών ως αναπληρωτής εργοταξιάρχης και επιβλέπων στην περιοχή της Θράκης τα έργα της τεχνικής εταιρίας "...

ΑΤΕ", που ήταν ανάδοχος του έργου ασφαλτόστρωσης στον κόμβο ... στην Εγνατία Οδό, και ο τρίτος αυτών ως εργαζόμενος στην ως άνω εταιρία τεχνίτης διάστρωσης ασφάλτου) και με τις ανωτέρω αναφερόμενες παραλείψεις τους, που συνιστούν "αμελή και παράνομη (άρθρα 9, 10 και 47 ΚΟΚ και 290 ΠΚ) συμπεριφορά τους κατά την εκτέλεση της ανατεθειμένης σ' αυτούς υπηρεσίας", συνετέλεσαν στην πρόκληση της ανωτέρω σύγκρουσης των δύο αυτοκινήτων και των εξ αυτής ζημιών.

Οι παραδοχές δε αυτές αιτιολογούν την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της αποδειχθείσας συμπεριφοράς των ως άνω εναγομένων και της επελθούσας ζημίας, υπό την έννοια της κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας προσφορότητας αυτής για την επέλευση της τελευταίας, καθόσον η περαιτέρω κρίση της προσβαλλόμενης απόφασης περί του ότι "υφίσταται πρόσφορη αιτιώδης συνάφεια μεταξύ των ως άνω παραλείψεων τους και της επελθούσας ζημίας" είναι, κατά τα εκτεθέντα στην αμέσως προηγούμενη νομική σκέψη, αναιρετικά ανέλεγκτη ως αναγομένη σε εκτίμηση πραγμάτων.

Τέλος, η παραδοχή της προσβαλλόμενης απόφασης ότι ο δεύτερος εναγόμενος Ο. Δ., μεταξύ άλλων παραλείψεών του, "δεν μερίμνησε ώστε να μεταφερθεί και να τοποθετηθεί στο συγκεκριμένο έργο ικανός αριθμός εργαζομένων για την ρύθμιση της κυκλοφορίας των οχημάτων στον συγκεκριμένο ανισόπεδο κόμβο ..." δεν αντιφάσκει με τις έτερες παραδοχές της αναιρεσιβαλλομένης:

α) ότι ο τρίτος εναγόμενος Κ. Μ., "δεν μερίμνησε, όπως όφειλε, να μεταφερθεί και να τοποθετηθεί σε καίρια σημεία του ανισόπεδου κόμβου, ικανός αριθμός εργαζομένων της πρώτης εναγομένης με αντανακλαστικούς και φθορίζοντες ειδικούς επενδυτές ασφαλείας, καθώς αν είχε τοποθετηθεί ένας επιπλέον εργάτης της πρώτης εναγομένης στη συμβολή της λωρίδας επιτάχυνσης και της κύριας αρτηρίας της Εγνατίας Οδού έτσι ώστε να ρυθμίζει την κυκλοφορία των οχημάτων και να μην βγαίνουν οι οδηγοί ανέλεγκτα στην Εγνατία Οδό προκειμένου να τη διασχίσουν κάθετα, το ένδικο τροχαίο δυστύχημα θα είχε αποφευχθεί" και β) ότι η πέμπτη εναγόμενη εταιρία "...

ΑΕ", ως αρμόδια ανάδοχος στο τέταρτο τμήμα συντήρησης και λειτουργίας της Εγνατίας Οδού από Α/... (Καβάλας) μέχρι τους Κήπους, "δεν μερίμνησε, όπως όφειλε, αφενός για την απρόσκοπτη και ασφαλή κυκλοφορία των οχημάτων επί της Εγνατίας Οδού και στον συγκεκριμένο Α/Κ ... Αλεξανδρούπολης και αφετέρου για την αποτελεσματική διαχείριση της κυκλοφορίας και την παροχή των αναγκαίων υπηρεσιών (ρύθμισης της κυκλοφορίας) προς τους χρήστες, και παρέλειψε να λάβει οποιοδήποτε κατάλληλο μέτρο, όπως τοποθέτηση μέσων σήμανσης, παρουσία ανδρών και αυτοκινήτου αυτής με τον απαραίτητο εξοπλισμό σήμανσης, ώστε να μην δημιουργηθεί κίνδυνος ή ζημία τρίτων προσώπων ή άλλων εννόμων αγαθών από την δημόσια κυκλοφορία", αφού οι ανωτέρω παραδοχές του Εφετείου θεμελιώνουν αυτοτελή παράλληλη ευθύνη περισσότερων προσώπων (συνεναγόμενων στην εξ αναγωγής αγωγή) για την αποκατάσταση της ίδιας ζημίας από το ανωτέρω ατύχημα, όπως η έννοια της παράλληλης ευθύνης αναφέρθηκε στην νομική σκέψη στην παράγραφο

ΙΙ της παρούσας, χωρίς από αυτές (παραδοχές) να προκύπτει ευθύνη εκάστου των ως άνω προσώπων αποκλείουσα την ευθύνη των λοιπών εξ αυτών. Επομένως, οι πρώτος και δεύτερος, από τους αριθ. 1 και 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, λόγοι της αίτησης αναίρεσης, με τους οποίους οι αναιρεσείοντες προσάπτουν στην προσβαλλόμενη απόφαση τις πλημμέλειες της ευθείας και εκ πλαγίου παραβίασης, με ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες, των προαναφερόμενων κανόνων ουσιαστικού δικαίου, είναι αβάσιμοι. V. Κατ' ακολουθίαν τούτων, πρέπει η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης να απορριφθεί και να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος, για την άσκηση αυτής, παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ). Τέλος, τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που κατέθεσε προτάσεις, πρέπει να επιβληθούν σε βάρος των αναιρεσειόντων λόγω της ήττας τους (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ) κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28.9.2020 αίτηση των Ο. Δ. και Κ. Μ. για αναίρεση της υπ' αριθ. 55/2020 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θράκης.

Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος, για την άσκηση της ανωτέρω αίτησης, παραβόλου.

Επιβάλλει στους αναιρεσείοντες τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία προσδιορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 18 Ιανουαρίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 1η Μαρτίου 2023.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ