344/2016

Απόφαση 344 / 2016 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 344/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου και Αβροκόμη Θούα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 12 Οκτωβρίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Σ. Τ. του Π., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αναστάσιο Βολιώτη.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Β. - Β. συζύγου Β. Κ., το γένος Σ. Κ. και 2) Γ. Κ. του Β., κατοίκων ..., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Παπαδόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-4-2003 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Βόλου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 222/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 723/2008 του Εφετείου Λάρισας. Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκε αναίρεση και εκδόθηκε η 1610/2013 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση ως προς τους αρχικούς διαδίκους Μ. Σ. και Ν. Δ., ενώ έκανε δεκτή την αίτηση και αναίρεσε την 723/2008 απόφαση του Εφετείου Λάρισας κατά το μέρος που αφορά τον ήδη αναιρεσείοντα και παρέπεμψε την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Στη συνέχεια εκδόθηκε η 488/2014 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 18-11-2014 αίτησή του και τους από 12-3-2015 προσθέτους λόγους του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Αβροκόμη Θούα ανέγνωσε την από 2-10-2015 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης και των πρόσθετων λόγων της. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Φέρονται προς συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου αυτού,η από 18-11-2014 αίτηση αναίρεσης κατά της 488/2014 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας και οι με το από 12-3-2015 αυτοτελές δικόγραφο ασκηθέντες, παραδεκτά, πρόσθετοι λόγοι αυτής, τα δικόγραφα των οποίων πρέπει να συνεκδικαστούν, λόγω της μεταξύ τους συνάφειας (αρθρ.246 ΚΠολΔ).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.ΑΠ 7/2006). Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.19 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της άνω διάταξης, ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία, που έχει ως συνέπεια την αναίρεση για έλλειψη νόμιμης βάσης, υπάρχει όταν από το αιτιολογικό της απόφασης δεν προκύπτουν κατά τρόπο σαφή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκαία για τη θεμελίωση του κανόνα δικαίου που εφαρμόσθηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση, όχι όμως και όταν υπάρχουν ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές, εφόσον τούτο εκτίθεται σαφώς (ΟλΑΠ15/2006). Μόνο τι αποδείχθηκε η δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται πλήρως και σαφώς και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε. Τα επιχειρήματα δε του δικαστηρίου, που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων δεν συνιστούν παραδοχές επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε στο πλαίσιο της ερευνώμενης διάταξης του άρθρου 559 αριθ.19 ΚΠολΔ, να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ό ίδιος λόγος αναίρεσης, ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που κυρώθηκε με το Ν. 53/1974, "παν πρόσωπον έχει δικαίωμα όπως η υπόθεσίς του δικασθή δικαίως, δημοσία και εντός λογικής προθεσμίας υπό ανεξαρτήτου και αμερόληπτου δικαστηρίου, νομίμως λειτουργούντος, το οποίον θα αποφασίση είτε επί των αμφισβητήσεων επί των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων του αστικής φύσεως, είτε επί του βάσιμου πάσης εναντίον του κατηγορίας ποινικής φύσεως (παρ. 1 εδ. α’ ). Παν πρόσωπον κατηγορούμενον επί αδικήματι τεκμαίρεται ότι είναι αθώον μέχρι της νομίμου αποδείξεως της ενοχής του" (παρ. 2). Ταυτόσημη διατύπωση με την παρ. 2 του άρθρου 6 της ΕΣΔΑ έχει και η διάταξη του άρθρου 14 παρ. 3 του Διεθνούς Συμφώνου για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα, το οποίο κυρώθηκε με το Ν. 2642/1997 και ορίζει ότι "Κάθε πρόσωπο που κατηγορείται για ποινικό αδίκημα τεκμαίρεται ότι είναι αθώο εωσότου η ενοχή του αποδειχθεί σύμφωνα με το νόμο". Με τις τελευταίες αυξημένης τυπικής ισχύος δύο διατάξεις, της ΕΣΔΑ και του Διεθνούς Συμφώνου για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα, δεν καθιερώνεται δεδικασμένο στην πολιτική δίκη από απόφαση ποινικού δικαστηρίου, αλλά κατοχυρώνεται και προστατεύεται το τεκμήριο αθωότητας του κατηγορουμένου (βλ. ΕΔΛΑ απόφαση της 27-9-2007 Σ. κατά Ελλάδος σκέψη 37, ΕΔΔΑ απόφαση της 11-2-2003 R. και Υ κατά Νορβηγίας). Το τελευταίο δεν περιορίζεται στις περιπτώσεις εκείνες που ο διάδικος έχει την ιδιότητα του κατηγορουμένου στα πλαίσια μιας ποινικής δίκης, αλλά έχει εφαρμογή και ενώπιον οιουδήποτε άλλου Δικαστηρίου που επιλαμβάνεται μεταγενέστερα είτε επί των αστικών αξιώσεων του παθόντος είτε επί θεμάτων διοικητικής ή πειθαρχικής φύσεως, όταν αυτό για τις ανάγκες της δίκης ερμηνεύει την ποινική αθωωτική απόφαση, που στηρίζεται στα ίδια πραγματικά περιστατικά με εκείνα που εισάγονται ενώπιον του, κατά τρόπο που δημιουργεί αμφιβολίες ως προς την προηγούμενη απαλλαγή του διαδίκου (ΑΠ 215/2013, 1364/2011, σχ. Ολ ΣΤΕ 174/2015). Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση, και κατά το ενδιαφέρον την παρούσα αναιρετική διαδικασία μέρος, έγιναν δεκτά τα ακόλουθα: "Στη διάρκεια του έτους 2000 ο 1ος εναγόμενος ήδη αναιρεσείων, Σ. Τ., διατηρούσε επιχείρηση παρασκευής και πώλησης άρτου στην πόλη του Βόλου ....Στις 02.10.2000 ο 1ος εναγόμενος προσέλαβε την 1η ενάγουσα ήδη πρώτη αναιρεσίβλητη, με σχέση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, προκειμένου να προσφέρει τις υπηρεσίες της στην ανωτέρω επιχείρηση του ως πωλήτρια άρτου. ....Στις 11.11.2000, ημέρα Σάββατο, περί ώρα 14.30’ , η ανήλικη Ζ. Κ., τέκνο του Β. και Β. - Β. Κ., ήδη 1ης ενάγουσας (και ήδη πρώτης αναιρεσίβλητης), και αδελφή της 2ης ενάγουσας (ήδη δεύτερης αναιρεσίβλητης) (η οποία ήταν ανήλικη κατά την άσκηση και πρωτοβάθμια εκδίκαση της ένδικης αγωγής και αντιπροσωπεύτηκε στη δίκη από την 1η ενάγουσα), μετέβη στο κατάστημα της ανωτέρω επιχείρησης, για να γνωστοποιήσει στη μητέρα της, 1η ενάγουσα, ότι η αδελφή της Γ., ήδη 2η ενάγουσα, παρουσίασε πυρετό. Η Ζ. Κ. είχε γεννηθεί στις 16.07.1992 και στις 11.11.2000 διάνυε την ηλικία των 9 ετών. Όταν η Ζ. Κ. έφτασε στο ανωτέρω κατάστημα, η μητέρα της καθάριζε το χώρο του παρασκευαστηρίου του καταστήματος, διότι είχε λήξει πλέον το ωράριο λειτουργίας του καταστήματος. Η 1η ενάγουσα είπε στην κόρη της, Ζ. Κ., να παραμείνει στο κατάστημα, μέχρι να ολοκληρώσει την εργασία της περί ώρα 15.00’ , και, κατόπιν, θα μετέβαιναν αμφότερες στην κατοικία τους. Πράγματι, η Ζ. Κ. παρέμεινε στο κατάστημα και, ενώ η μητέρα της συνέχιζε τις εργασίες καθαριότητας, αυτή κινούνταν στους χώρους του αρτοποιείου και περιεργαζόταν τα αντικείμενα. Ο χώρος του αρτοποιείου διαχωριζόταν με συρόμενη πόρτα σε δύο μικρότερους χώρους, ήτοι στο χώρο του αρτοπωλείου, όπου γινόταν η πώληση του άρτου, και στο χώρο του παρασκευαστηρίου, όπου υπήρχαν τοποθετημένα τα μηχανήματα παρασκευής του άρτου και όπου γινόταν η παρασκευή του άρτου κατά τις ώρες λειτουργίας της επιχείρησης. Ενώ η 1η ενάγουσα συγκέντρωνε σε τσουβάλι τις φραντζόλες άρτου που δεν είχαν πωληθεί, και ετοιμαζόταν να τις τοποθετήσει στον οπίσθιο χώρο του παρασκευαστηρίου, η Ζ. Κ. εισήλθε στο παρασκευαστήριο, χωρίς να την αντιληφθεί η ενάγουσα μητέρα της, εισήλθε και έκατσε μέσα στο ζυμωτήριο και, αφού πίεσε τον διακόπτη ON που βρισκόταν στο οπίσθιο, κατακόρυφο τμήμα (πλάτη) του ζυμωτηρίου, έθεσε σε λειτουργία το ζυμωτήριο, προφανώς για να διασκεδάσει, περιστρεφόμενη μέσα στο ζυμωτήριο, όπως στα παιχνίδια της παιδικής χαράς. Στη συνέχεια όμως άρχισε να περιστρέφεται ο αναδευτήρας του ζυμωτηρίου, γεγονός που είχε ως συνέπεια να εγκλωβίσει τα πόδια της Ζ. Κ.. Η ανήλικη, φοβισμένη, φώναζε "μανούλα μου" και η 1η ενάγουσα έσπευσε να την πιάσει, για να τη βγάλει έξω από το ζυμωτήριο. Δυστυχώς, η προσπάθεια της 1ης ενάγουσας δεν είχε θετικό αποτέλεσμα, διότι η ιπποδύναμη του μηχανήματος ήταν μεγαλύτερη από τις σωματικές δυνάμεις της 1ης ενάγουσας, και, τελικά, το μηχάνημα συνέχισε να λειτουργεί και ο αναδευτήρας του μετακίνησε την ανήλικη, όπως μετακινούσε τη ζύμη. Κατά τη μετακίνηση αυτή το κεφάλι της ανήλικης προσέκρουσε στα μεταλλικά τμήματα του κάδου, γεγονός που είχε ως συνέπεια να υποστεί η ανήλικη θανάσιμο τραυματισμό. Την ίδια ημέρα (11.11.2000) οι ιατροί Ι. Ρ. και Κ. Σ., ιατρός Γενικού Νομαρχιακού Νοσοκομείου Βόλου, οι οποίοι ορίστηκαν νόμιμα ως ιατροδικαστές, πραγματοποίησαν νεκροψία και νεκροτομή στο σώμα της ανήλικης και διαπίστωσαν τα εξής: "Πρόκειται περί θήλεως, ηλικίας 8-10 ετών περίπου, φέρει κάταγμα βάσης κρανίου και αυχένα στο ύψος του πρώτου αυχενικού σπονδύλου το οποίο είναι διαμπερές και διαφαίνεται και τρώση της σπονδυλοβασικής αρτηρίας. Εκδορές και εκχυμώσεις διάφορης βαρύτητας στην αριστερή και δεξιά λαγώνια χώρα καθώς και στην οσφυϊκή χώρα. Βαθειά εκτεταμένα θλαστικά τραύματα στην μεσότητα του δεξιού μηρού και στην αριστερή κνήμη στο πρόσθιο τμήμα. Συμπέρασμα. Κάταγμα βάσης κρανίου και αυχένα". Ως προς τις συνθήκες τραυματισμού της Ζ. Κ. ο τεχνικός επιθεωρητής του Υπουργείου Εργασίας Α. Κ., υπάλληλος του Τμήματος τεχνικής και υγειονομικής επιθεώρησης Μαγνησίας, πραγματοποίησε αυτοψία και συνέταξε έκθεση αυτοψίας .....όπου αναφέρονται τα εξής ουσιώδη: "....Ο υπογεγραμμένος Τεχνικός Επιθεωρητής του Υπουργείου Εργασίας.... πήγα την Κυριακή, περί ώρα 12.30’ , της 12.11.2000, στο πιο πάνω αρτοποιείο, μετά την ενημέρωση από το Α’ Αστυνομικό Τμήμα Βόλου, και έκανα αυτοψία για την ανεύρεση των αιτίων που προκάλεσαν το ατύχημα. Από την εξέταση του χώρου και των συνθηκών εργασίας, κάτω από τις οποίες έγινε το ατύχημα, καθώς επίσης και από τις καταθέσεις που έδωσαν οι: 1... μητέρα της θανούσης, 2.... κάτοικος Βόλου,...., ιδιοκτήτης του αρτοποιείου. Και επιπλέον της έκθεσης πραγματογνωμοσύνης των μηχανικών που διορίσθηκαν με την υπ’ αριθ. 1019/22/5-δ από 12/11/2000. Σχημάτισα την γνώμη ότι το ατύχημα τούτο έγινε κάτω από τις ακόλουθες συνθήκες: 1. Εισήλθε ή αφέθη να εισέλθει εντός του χώρου του παρασκευαστηρίου η ανήλικη από το χώρο του πωλητηρίου (η επικοινωνία των δύο χώρων γίνεται με δύο συρόμενες πόρτες), 2.Βρέθηκε εντός του ζυμωτηρίου....3.Το ζυμωτήριο βρισκόταν σε λειτουργία όχι για λόγους παραγωγής 4.Το ζυμωτήριο δεν ήταν δυνατόν να τεθεί σε λειτουργία μόνο με την τοποθέτηση αντικειμένου ανάλογου βάρους εντός αυτού ή, την τυχαία η μη πτώση ατόμου στο εσωτερικό της λεκάνης. Έπρεπε οπωσδήποτε για να εκκινήσει ο αναδευτήρας....να ενεργοποιηθεί πρώτα ο αυτόματος επιτοίχιος διακόπτης PILUX....και μετά να περιστραφεί ο διακόπτης ΟΝ - OFF που βρίσκεται στο χώρο του ζυμωτηρίου. 5. Ο διακόπτης PILUX ήταν ενεργοποιημένος....8.Το "δύσμοιρον" κοράσιον εζυμώθη κυριολεκτικώς υπό του περιστρεφομένου ισχυρού αναδευτήρος. Κατά τη γνώμη μας το ατύχημα θα μπορούσε να αποφευχθεί: 1. Αν απεφεύγετο η είσοδος της ανήλικης στο παρασκευαστήριο ή 3. Αν είχε απενεργοποιηθεί ο αυτόματος επιτοίχιος διακόπτης PILUX, ώστε να μην είναι δυνατή η εκκίνηση του μηχανήματος μόνο με την εκούσια ή τυχαία περιστροφή του χειροκίνητου διακόπτη ON-OFF. Και τούτο γιατί είχε τελειώσει πριν από αρκετή ώρα η παραγωγική διαδικασία ...". Επίσης, ως προς τις συνθήκες τραυματισμού της Ζ. Κ. και, ειδικότερα, ως προς τον τρόπο λειτουργίας του μηχανήματος παρασκευής ζύμης (ζυμωτηρίου) που προκάλεσε το επίδικο θανατηφόρο ατύχημα, οι ηλεκτρολόγοι μηχανολόγοι μηχανικοί, οι οποίοι διορίστηκαν νόμιμα με παραγγελία του Αστυνομικού Τμήματος Βόλου, πραγματοποίησαν αυτοψία, εξέτασαν το ανωτέρω μηχάνημα και συνέταξαν έκθεση πραγματογνωμοσύνης με ημερομηνία 14.11.2000, όπου αναφέρονται τα εξής ουσιώδη: "ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗΣ. Στο Βόλο, σήμερα,

Η εκκίνηση ή παύση του αναδευτήρα του ζυμωτηρίου γίνεται με τη βοήθεια διακόπτη ON - OFF, που βρίσκεται στο μπροστινό μέρος της πλάτης του ζυμωτηρίου ..., για ευκολία χειρισμού, σε ύψος 1,10 m από το έδαφος. Χωρίς την περιστροφή αυτού του διακόπτη από τη θέση OFF (κατακόρυφος) στη θέση ON (δεξιόστροφα), δεν είναι δυνατόν να αρχίσει την περιστροφή του ο αναδευτήρας, εφ’ όσον φυσικά είναι ενεργοποιημένος ο προηγούμενος επιτοίχιος διακόπτης PILUX... Επίσης, εφ’ όσον είχε τελειώσει πριν αρκετή ώρα η παραγωγική διαδικασία, έπρεπε να είχαν απενεργοποιηθεί οι αυτόματοι επιτοίχιοι διακόπτες PILUX, ώστε να μην είναι δυνατή η εκκίνηση των δύο μηχανημάτων μόνο με την περιστροφή του χειροκίνητου διακόπτη που βρίσκεται στο σώμα τους. Γ) Το ζυμωτήριο δεν είναι δυνατόν να τεθεί σε λειτουργία μόνο με την τοποθέτηση αντικειμένου ανάλογου βάρους εντός αυτού ή την τυχαία ή μη πτώση ατόμου στο εσωτερικό της λεκάνης. Πρέπει οπωσδήποτε, για να εκκινήσει ο αναδευτήρας, να ενεργοποιηθεί πρώτα ο αυτόματος επιτοίχιος διακόπτης, PILUX και μετά να περιστραφεί ο διακόπτης ON - OFF στο σώμα του ζυμωτηρίου. Δ) Η ροπή περιστροφής του αναδευτήρα του ζυμωτηρίου είναι αρκούσης ισχύος να δικαιολογήσει τα πολλαπλά κατάγματα στα διάφορα σημεία του σώματος του άτυχου κοριτσιού, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην Ιατροδικαστική Έκθεση, εφ’ όσον αυτό βρέθηκε τυχαία ή μη εντός του εν λειτουργία ή τεθέντος σε λειτουργία ζυμωτηρίου......". Από όσα εκτέθηκαν ανωτέρω, σε συνδυασμό με τα λοιπά αποδεικτικά μέσα, αποδεικνύεται αναμφίβολα (σύμφωνα με την κρίση του Δικαστηρίου τούτου) ότι το ανωτέρω ζυμωτήριο τέθηκε σε λειτουργία από την ανήλικη και ότι από την περιστροφική κίνηση του αναδευτήρα προκλήθηκε ο θανάσιμος τραυματισμός της ανήλικης. Το ζυμωτήριο, το οποίο είναι, όπως εκτέθηκε ανωτέρω, ένας μεταλλικός κάδος, διαμέτρου 1,05 μέτρου και βάθους 45 εκατοστών του μέτρου, είναι εντελώς αβαθής σε σύγκριση με το σώμα ενός κοριτσιού, ηλικίας 9 ετών, με συνέπεια να τεκμαίρεται ότι ακόμη και η ακούσια πτώση της Ζ. Κ. μέσα στο ζυμωτήριο, με το κεφάλι προς τα κάτω, θα ήταν αδύνατο να επιφέρει το θανάσιμο τραυματισμό της και τις σωματικές κακώσεις στο σώμα της, οι οποίες περιγραφή καν ανωτέρω. Σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν ανωτέρω, το Δικαστήριο τούτο κρίνει ότι ο θάνατος της Ζ. Κ. οφείλεται σε σημαντική υπαιτιότητα του 1ου εναγομένου, ο οποίος ως υπεύθυνος για την καλή και ασφαλή λειτουργία του παρασκευαστηρίου του αρτοποιείου του, δεν φρόντισε μετά το πέρας των εργασιών παρασκευής άρτου κατά την επίδικη ημέρα (11.11.2000) να απενεργοποιήσει, (ήτοι να θέσει εκτός λειτουργίας), τον επιτοίχιο κεντρικό διακόπτη τροφοδοσίας του κινητήρα του ζυμωτηρίου, ώστε να είναι αδύνατη η ενεργοποίηση του μόνο το πάτημα του διακόπτη ΟΝ-OFF που βρισκόταν στην πλάτη του ζυμωτηρίου και ήταν προσιτός ακόμη και σε ένα παιδί. Ο 1ος εναγόμενος, ως επαγγελματίας αρτοποιός από το έτος 1982 και ως μέσος κοινωνικός άνθρωπος με ανάλογη εμπειρία και γνώσεις, όφειλε να γνωρίζει ότι ήταν επικίνδυνο να παραμένει ενεργοποιημένος ο κεντρικός διακόπτης παροχής ρεύματος του ζυμωτηρίου, διότι οποιοσδήποτε επισκέπτης του καταστήματος, όπως στην επίδικη υπόθεση η ανήλικη Ζ. Κ., θα μπορούσε να θέσει εύκολα σε λειτουργία το ζυμωτήριο ή κάποιο άλλο από τα μηχανήματα που ήταν εγκατεστημένα στο παρασκευαστήριο, και να προκληθεί ατύχημα, όπως στην επίδικη υπόθεση. Η ανωτέρω παράλειψη του 1ου εναγομένου, η οποία αποτελεί αμελή συμπεριφορά ως προς την ασφαλή λειτουργία του ζυμωτηρίου της επιχείρησης του, συνδέεται αιτιωδώς με τον θανάσιμο τραυματισμό της Ζ. Κ......Αρχικά, ο 1ος εναγόμενος καταδικάστηκε με την απόφαση υπ’ αριθμόν 3669/2004 του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Βόλου σε ποινή φυλάκισης 26 μηνών για ανθρωποκτονία από αμέλεια σε βάρος της Ζ. Κ. και για παράβαση των μέτρων ασφαλείας στους χώρους εργασίας της ανωτέρω επιχείρησης του, στη συνέχεια όμως αθωώθηκε με την απόφαση υπ’ αριθμόν 107/2006 του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας με την αιτιολογία ότι ο θάνατος της Ζ. Κ. δεν προκλήθηκε από τη λειτουργία του ζυμωτηρίου, αλλά από την πτώση αυτής μέσα στον κάδο του ζυμωτηρίου.....". Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο, απέρριψε την έφεση του αναιρεσείοντος, κατά της απόφασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, με την οποία είχε γίνει εν μέρει δεκτή η αγωγή των αναιρεσιβλήτων και υποχρεώθηκε εκείνος να καταβάλει ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση της ψυχικής τους οδύνης τα ποσά των 10.000 και 20.000 ευρώ,σε κάθε μία των αναιρεσιβλήτων, αντίστοιχα, με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής.

Με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης και τον πρώτο προσθετό λόγο αυτής κατ’ εκτίμηση από το άρθρο 559 αριθμ.1 (όχι και 19) ΚΠολΔ ο αναιρεσείων μέμφεται την προσβαλλόμενη απόφαση, διότι παρεβίασε το τεκμήριο αθωότητος, που απορρέει από την αμετάκλητη 107/2006 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας, με την οποία κηρύχθηκε αθώος για τον εξ αμελείας θάνατο της συγγενούς των αναιρεσιβλήτων, την οποία αγνόησε και την οποία, σε κάθε περίπτωση, ερμήνευσε κατά τρόπο που δημιουργεί αμφιβολίες ως προς την προηγούμενη απαλλαγή του. Ο λόγος είναι αβάσιμος ως προς αμφότερες τις αιτιάσεις του αφού, από το προαναφερθέν περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει, ότι το Εφετείο, για να διαμορφώσει το αποδεικτικό του πόρισμα, έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε και την άνω αθωωτική απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας, χωρίς να προβεί σε οποιαδήποτε ερμηνεία της ως προς τους λόγους απαλλαγής του αναιρεσείοντος, ούτε να αποφανθεί, καθοιονδήποτε τρόπο, άμεσο ή έμμεσο, για την ποινική ενοχή του, ώστε να ανακύπτει ζήτημα αμφισβήτησης του εξ αυτής παραγόμενου και από τις ανωτέρω διεθνείς συμβάσεις προστατευόμενου τεκμηρίου αθωότητας του αναιρεσείοντος για τις πράξεις για τις οποίες κατηγορήθηκε. Εξάλλου από τις ίδιες ανωτέρω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, στο αποδεικτικό της πόρισμα, προκύπτει ότι έχει νόμιμη βάση, και δη την απαιτούμενη αιτιολογία, γιατί καλύπτεται χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις, με πληρότητα και σαφήνεια, το πραγματικό του εφαρμοστέου εδώ κανόνα ουσιαστικού δικαίου του άρθρου 914 ΑΚ, τον οποίο η προσβαλλόμενη απόφαση δεν παρεβίασε εκ πλαγίου με ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες, ενώ δεν ήταν αναγκαία η παράθεση και άλλων. Οι επικαλούμενες με τον δεύτερο λόγο της αίτησης αναίρεσης ελλείψεις και αντιφάσεις της προσβαλλόμενης απόφασης, ως προς τον τρόπο έναρξης και λήξης λειτουργίας του ζυμωτηρίου και το πώς η λειτουργία αυτού επέδρασε στον θανάσιμο τραυματισμό της παθούσας, αναφέρονται στην ανάλυση και αιτιολόγηση του συναχθέντος αποδεικτικού πορίσματος και δεν ιδρύουν την από το άρθρο 559αριθμ.19ΚΠολΔ αναιρετική πλημμέλεια, εφόσον το πόρισμα του Εφετείου, ότι ο θανάσιμος τραυματισμός της ανήλικης παθούσας προκλήθηκε από την περιστροφική κίνηση του αναδευτήρα του ζυμωτήρα τον οποίο έθεσε σε κίνηση η ίδια, είναι σαφές. Επομένως, ο δεύτερος λόγος της αίτησης αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ.19 ΚΠολΔ είναι αβάσιμος.

Διδάγματα κοινής πείρας είναι γενικές αρχές, που συνάγονται επαγωγικά από την καθημερινή παρατήρηση της εμπειρικής πραγματικότητας, τη συμμετοχή στις συναλλαγές και από τις γενικές τεχνικές ή επιστημονικές γνώσεις, αποτελώντας πλέον κοινό κτήμα. Κατά την έννοια αυτή χρησιμοποιούνται από το δικαστήριο της ουσίας για την εξειδίκευση των αόριστων νομικών εννοιών και για την έμμεση απόδειξη κρίσιμων γεγονότων ή για την εκτίμηση της αξίας των αποδεικτικών μέσων, που με επίκληση νόμιμα προσκομίσθηκαν. Η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας ιδρύει τον από τον αριθμό του άρθρου 559 ΚΠολΔ, μόνο όμως αν αφορά την ερμηνεία των κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή σ’ αυτούς των πραγματικών περιστατικών της υπόθεσης (ΑΠ 892/2013, 2345/2009). Στην προκειμένη περίπτωση με τον τέταρτο λόγο της αίτησης αναίρεσης ο αναιρεσείων προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμ.1 ΚΠολΔ, λόγω παράβασης των διδαγμάτων κοινής πείρας. Ειδικότερα υποστηρίζει, ότι το Εφετείο, με το να δεχθεί ότι ο θανάσιμος τραυματισμός της παθούσας οφειλόταν και σε δική του αμέλεια παρεβίασε τα διδάγματα κοινής πείρας, συνιστάμενα, α) στο ότι στο χώρο του παρασκευαστηρίου δεν επιτρέπεται να εισέρχονται τρίτοι και β)στις επιστημονικές γνώσεις για τους διακόπτες ΡILUX. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι τα ανωτέρω δεν συνιστούν διδάγματα κοινής πείρας, υπό την προεκτεθείσα έννοια, υπό την επίκληση δε της άνω αναιρετικής πλημμέλειας, πλήττεται πράγματι η εκτίμηση από το Εφετείο πραγματικών γεγονότων, η οποία εκφεύγει τον έλεγχο του Αρείου Πάγου (αρθρ.561 παρ.1 ΚΠολΔ).

Ο προβλεπόμενος στο άρθρο 559 αριθ. 11 γ’ ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας σχημάτισε την αποδεικτική του κρίση χωρίς να λάβει υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία προσκόμισαν και επικαλέστηκαν οι διάδικοι προς άμεση ή έμμεση (δια τεκμηρίων) απόδειξη πραγματικών γεγονότων ασκούντων ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης (στο διατακτικό της απόφασης). Ο λόγος είναι αβάσιμος, όταν το δικαστήριο βεβαιώνει στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι έλαβε υπόψη τα συγκεκριμένα αποδεικτικά μέσα για τα οποία προτείνεται ο αναιρετικός λόγος ή ότι έλαβε υπόψη όλα τα με επίκληση προσκομισθέντα από τους διαδίκους αποδεικτικά μέσα, έστω και χωρίς στην απόφαση του να γίνεται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση του καθενός από αυτά, εκτός, αν, παρά τη βεβαίωση αυτή, από το περιεχόμενο της αποφάσεως και ιδίως από τις αιτιολογίες καταλείπονται αμφιβολίες για τη συνεκτίμηση όλων ή ορισμένων αποδεικτικών μέσων, οπότε είναι βάσιμος ο κρίσιμος λόγος αναιρέσεως (Ολ.ΑΠ 2/2008). Στην προσβαλλόμενη απόφαση του, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της, το Εφετείο βεβαιώνει, ότι προκειμένου να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα, έλαβε υπόψη πλην άλλων (ένορκες καταθέσεις μαρτύρων απόδειξης και ανταπόδειξης, ένορκες βεβαιώσεις των μαρτύρων ανταπόδειξης) και όλα τα έγγραφα που με επίκληση προσκομίζουν οι διάδικοι, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται αντίγραφα των εγγράφων της αντίστοιχης ποινικής δίκης. Από τη βεβαίωση αυτή, αλλά και από τις αιτιολογίες της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει, χωρίς καμία αμφιβολία, ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και τα αναφερόμενα στο αναιρετήριο αποδεικτικά έγγραφα που προσκόμισε και επικαλέσθηκε ο αναιρεσείων, δηλαδή την ανάλυση της ιατροδικαστικής εξετάσεως από την ιατρό Α. Δ., την από 23-9-2002 ένορκη κατάθεση του μάρτυρα Σ. Κ. ενώπιον του Πταισματοδίκη Βόλου και την 107/2006 ποινική απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας, (της οποίας μάλιστα κάνει ρητή αναφορά το δικαστήριο της ουσίας). Επομένως ο περί του αντίθετος τρίτος αναιρετικός λόγος από το άρθρο 559 αριθμ 11 γ είναι αβάσιμος.

Ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθ. 20 Κ.Πολ.Δ λόγος αναίρεσης για παραμόρφωση του περιεχομένου εγγράφου ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας υπέπεσε σε διαγνωστικό λάθος, αναγόμενο δηλαδή στην ανάγνωση του εγγράφου με την παραδοχή ότι περιέχει περιστατικά προδήλως διαφορετικά από εκείνα που πράγματι περιλαμβάνει, όχι δε και όταν από το περιεχόμενο του εγγράφου, το οποίο σωστά διέγνωσε, συνάγει αποδεικτικό πόρισμα διαφορετικό από εκείνο που ο αναιρεσείων θεωρεί ορθό. Πράγματι, στην τελευταία περίπτωση πρόκειται για παράπονο αναφερόμενο στην εκτίμηση πραγματικών γεγονότων, η οποία εκφεύγει από τον αναιρετικό έλεγχο (Ολ.ΑΠ 2/2008). Στην προκειμένη περίπτωση, με τον δεύτερο πρόσθετο λόγο της αίτησης αναίρεσης ο αναιρεσείων επικαλείται πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμ.20 ΚΠολΔ, ισχυριζόμενος ότι το Εφετείο παραμόρφωσε την άνω ήδη προαναφερθείσα ποινική απόφαση (107/2006 του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας), με την ελλιπή ανάγνωση της, με αποτέλεσμα να δεχθεί εντελώς διαφορετικό πόρισμα από αυτή. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, εφόσον, όπως προκύπτει από το περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης, σε συνδυασμό με αυτό της επίμαχης του ποινικού Εφετείου, η προσβαλλόμενη απόφαση δεν υπέπεσε σε λάθος αναγόμενο στην ανάγνωση του πιο πάνω εγγράφου, αλλά, αφού το διέγνωσε σωστά, το συνεκτίμησε με τα άλλα αποδεικτικά μέσα και κατέληξε σε διαφορετικό πόρισμα από αυτό που ο αναιρεσείων θεωρεί ορθό.

Συνεπώς, η αίτηση αναίρεσης και οι πρόσθετοι αυτής λόγοι πρέπει να απορριφθούν και να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (αρθρ.495 παρ.4 ΚΠολΔ).Τέλος, ο αναιρεσείων, λόγω της ήττας του, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων (αρθρ.176,183 ΚΠολΔ)

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 18 Νοεμβρίου 2014 αίτηση και τους από 12 Μαρτίου 2015 πρόσθετους αυτής λόγους του Σ. Τ., για αναίρεση της 488/2014 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 17 Οκτωβρίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 9 Μαΐου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ