341/2014 · 341/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 341 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 341/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Πηνελόπη Ζωντανού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Σεπτεμβρίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Καθων η κλήση-αναιρεσειόντων: 1. Κ. Μ. του Α. κατοίκου ... και 2. Ι. Μ. του Α., κατοίκου ... ως κληρονόμοι του αποβιώσαντος αναιρεσείοντος Ι. Κ. του Κ., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Των αναιρεσιβλήτων-καλούντων: 1.Χ. Χ. του Α. και 2 Ε. Χ. του Α. κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ευστάθιο Κωνσταντόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24-6-2004 αγωγή των ήδη καλούντων-αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5163/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 302/2010 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε ο αρχικός αναιρεσείων με την από 2-7-2010 αίτησή του. Κατόπιν βιαίας διακοπής λόγω θανάτου του αναιρεσείοντος η υπόθεση επανέρχεται προς συζήτηση με την από 17-1-2012 κλήση των καλούντων- αναιρεσιβλήτων.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο οι αναιρεσίβλητοι, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Πηνελόπη Ζωντανού, ανέγνωσε την από 15-2-2012 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του δικαστηρίου τούτου, Αρεοπαγίτη Αργυρίου Σταυράκη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων- καλούντων ζήτησε την απόρριψή της αίτησης, την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι) Από τις διατάξεις των άρθρων 286 περ. α', 287, 291 και 292 ΚΠολΔ, που εφαρμόζονται κατά το άρθρο 573 παρ.1 του ίδιου Κώδικα και στην αναιρετική διαδικασία, προκύπτει ότι η δίκη διακόπτεται, αν μετά την άσκηση της αίτησης αναίρεσης και μέχρι να τελειώσει η προφορική συζήτηση, μετά την οποία εκδίδεται η οριστική απόφαση του Αρείου Πάγου, αποβιώσει κάποιος διάδικος. Η διακοπή επέρχεται από τη γνωστοποίηση προς τον αντίδικο του λόγου διακοπής με επίδοση δικογράφου ή με προφορική δήλωση στο ακροατήριο ή εκτός του ακροατηρίου κατά την επιχείρηση της διαδικαστικής πράξης. Η δίκη που διακόπηκε μπορεί να επαναληφθεί, είτε εκουσίως, με ρητή ή σιωπηρά δήλωση του διαδίκου υπέρ του οποίου επήλθε η διακοπή, είτε αναγκαστικά, με πρόσκληση του αντιδίκου του διαδίκου υπέρ του οποίου επήλθε η διακοπή, ο οποίος μπορεί να επισπεύσει την επανάληψη της δίκης, κοινοποιώντας στο διάδικο υπέρ του οποίου επήλθε διακοπή δικόγραφο για επανάληψη της δίκης. Στην προκειμένη περίπτωση, από την επιτρεπτή, κατ' άρθρο 561 Κ.Πολ.Δ, εκτίμηση του περιεχομένου των διαδικαστικών εγγράφων, που υπάρχουν στη δικογραφία, προκύπτουν τα εξής: Ο εναγόμενος και μετέπειτα αναιρεσείων Ι. Κ. του Κ. απεβίωσε στις 25-8-2010 , το δε μοναδικό τέκνο του, η θυγατέρα του Ε. Κ. του Ι. δήλωσε νομότυπα στις 13-12-2010 ότι αποποιείται την επαχθείσα σ' αυτή κληρονομία του πατέρα της, με συνέπεια να υπεισέλθουν στην κληρονομία οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι της, οι υιοί της Κ. Μ. και Ι. Μ. Ο θάνατος του αναιρεσείοντος γνωστοποιήθηκε στο δικαστήριο από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του στις 12-3-2012, κατά την αρχικώς ορισθείσα προς συζήτηση της υπόθεσης δικάσιμο, με δήλωση που καταχωρήθηκε στα πρακτικά της δίκης, οπότε και επήλθε βιαία διακοπή της δίκης κατ' άρθρο 287 ΚΠολΔ. Ήδη και σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 291 παρ. 1 εδ. β, 292 και 573 παρ. 1 ΚΠολΔ, νομίμως επαναλαμβάνεται η βιαίως διακοπείσα δίκη , κατόπιν σχετικής πρόσκλησης από τους αντιδίκους του διαδίκου υπέρ του οποίου επήλθε η διακοπή (αναιρεσίβλητους), οι οποίοι επέσπευσαν την επανάληψη της δίκης, κοινοποιώντας στους Κ. Μ. και Ι. Μ., κληρονόμους του αρχικού διαδίκου υπέρ του οποίου επήλθε η διακοπή, δικόγραφο για επανάληψη της δίκης. Οι τελευταίοι όμως, αν και κλητεύθηκαν νόμιμα , όπως αυτό προκύπτει από τις με αρ. …/16-7-2013 και …/16-7-2013 εκθέσεις επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας Αθηνών …, δεν εμφανίστηκαν στην παρούσα δικάσιμο. Πρέπει, επομένως, το δικαστήριο να προχωρήσει στη συζήτηση παρά την απουσία τους (άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ).

ΙΙ) Με την υπό κρίση αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 302/2010 απόφαση του Εφετείου Πειραιά, με την οποία απορρίφθηκε η έφεση του εναγομένου και μετέπειτα αναιρεσείοντος Ι. Κ. και επικυρώθηκε η εκκαλουμένη 5504/2004 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά , με την οποία είχε γίνει δεκτή η αγωγή των εναγόντων και ήδη αναιρεσιβλήτων Χ. Χ. και Ε. Χ. και αναγνωρίστηκε ως άκυρη η δικαιοπραξία (σύμβαση πώλησης) που έλαβε χώρα στις 30-4-2003 , δυνάμει του με αριθ. …/2003 συμβολαίου της συμβ/φου Νικαίας Καλλιρόης Βασ. Πέππα , που νόμιμα μεταγράφηκε.

ΙΙI) Με τον πρώτο λόγο της αίτησης υπό την επίκληση του άρθρου 559 αρ. 8, 11, 13, 14 και 19 Κ.Πολ.Δ. ψέγεται το Εφετείο διότι αξιολόγησε εσφαλμένα την κατάθεση της μάρτυρος, που προτάθηκε υπό του αναιρεσείοντος, κρίνοντας ότι η μάρτυρας αυτή προσδοκούσε έννομο συμφέρον από την έκβαση της δίκης ως μοναδικό τέκνο του αναιρεσείοντος - εναγομένου χωρίς να αιτιολογεί πού στηρίζει την κρίση του αυτή και χωρίς να έχει υποβληθεί αίτηση εξαίρεσης της μάρτυρος . Ο λόγος αυτός αναίρεσης προβάλλεται απαραδέκτως, διότι πλήττει την κρίση του ουσιαστικού δικαστηρίου ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων, η οποία είναι αναιρετικώς ανέλεγκτη.

ΙV) Κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 εδ. α Κ.Πολ.Δ, "αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δίκαιου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών...". Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ. ΑΠ 7/2006, 4/2005). Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ` ουσίαν την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν εμφανή την παράβαση. Εξ άλλου, κατά το άρθρο 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ, "αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης". Ο λόγος αυτός ιδρύεται, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού, δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε, ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (Ολ. ΑΠ 1/1999). Αντίθετα, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης, όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση του εξαγόμενου από αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανελέγκτως, κατ` άρθρο 561 παρ.1 Κ.Πολ.Δ, εκτός αν δεν είναι σαφές το αποδεικτικό πόρισμα και για το λόγο αυτό καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος (ΑΠ 1206/2008). V) Στην προκειμένη περίπτωση , το Εφετείο δέχθηκε , με την προσβαλλόμενη απόφασή του τα ακόλουθα: "Με το υπ' αριθμ. …/30-4-2003 αγοραπωλητήριο συμβόλαιο... που μεταγράφηκε νόμιμα ... ο Α. Χ., πατέρας των εναγόντων, από τον πρώτο του γάμο, πώλησε στον εναγόμενο πενθερό του, του οποίου την θυγατέρα παντρεύτηκε σε δεύτερο γάμο, στις 8-12-02, αντί του αναγραφόμενου στο συμβόλαιο τιμήματος εκ 20.402,00 €, (όσο δηλαδή ήταν ο αντικειμενικός προσδιορισμός κατά την κατάρτιση του συμβολαίου), ένα διαμέρισμά του, επιφ. 46 τ.μ. ... στο οποίο διέμενε μέχρι του θανάτου της, επισυμβάντος την 13-10-01, η μητέρα του (αποβιώσαντος) και γιαγιά των εναγόντων, η οποία το είχε μεταβιβάσει σ' αυτόν κατά ψιλή κυριότητα με γονική παροχή, έχοντας παρακρατήσει εφόρου ζωής την επικαρπία του. Το τίμημα καταβλήθηκε πριν από την υπογραφή του συμβολαίου, κατά δήλωση της ίδιας της συμβολαιογράφου και μάλιστα καταχωρήθηκε κατά λέξη στο αγοραπωλητήριο συμβόλαιο ότι, "ο αγοραστής κατέβαλε ολόκληρο το τίμημα των 20.402,00 €, στον πωλητή σε μετρητά χρήματα, που μετρήθηκαν και καταβλήθηκαν σ' αυτόν προηγουμένως και εκτός γραφείου μου, και κατά διάφορα χρονικά διαστήματα όπως ομολόγησε σήμερα ενώπιον μου, και έτσι ο πωλητής τα έλαβε και δεν έχει ουδεμία άλλη απαίτηση από τον αγοραστή σχετικά με το τίμημα της αγοραπωλησίας". Κατά το χρόνο κατάρτισης της αγοραπωλησίας αυτής, ο προαναφερόμενος πωλητής, είχε σοβαρά προβλήματα υγείας, αφού από τις αρχές Φεβρουαρίου του έτους 2002, διαπιστώθηκε ότι έπασχε από καρκίνο στους πνεύμονες σε προχωρημένη μορφή και έκτοτε, επισκεπτόταν σχεδόν καθημερινά γιατρούς και Νοσοκομεία... μέχρι το θάνατο του την 7-6-2003, που απεβίωσε ... Δηλαδή, ο ως άνω πωλητής απεβίωσε μετά παρέλευση τριάντα οκτώ ημερών από την κατάρτιση της επίδικης σύμβασης πωλήσεως και έξι μηνών από την τέλεση του γάμου του με την θυγατέρα του εναγομένου-εκκαλούντος. Περαιτέρω, από τα ίδια ως άνω αποδεικτικά μέσα αποδεικνύεται κατά τρόπο αναμφίβολο, ότι η προαναφερόμενη πώληση είναι εικονική, καθόσον και οι δύο συμβαλλόμενοι γνώριζαν ότι δεν έγινε σοβαρά και ότι οι δηλώσεις τους, όπως διατυπώνονται στο συμβόλαιο, δεν αποδίδουν την αληθινή βούλησή τους, αφού έγινε φαινομενικά μόνο, χωρίς πρόθεση παραγωγής των σχετικών εννόμων αποτελεσμάτων. Ειδικότερα, αποδείχθηκε ότι η αναγραφόμενη στο οικείο συμβόλαιο, συμφωνία περί τιμήματος που φέρεται να έχει καταβληθεί, πριν την κατάρτιση και εκτός του γραφείου της συμβ\φου, έλαβε χώρα κατά το φαινόμενο μόνο.... Δηλαδή με βάση τα προαναφερόμενα, δεν καταβλήθηκε καθόλου τίμημα κατά την ένδικη πώληση του διαμερίσματος εκ μέρους του εναγόμενου, στοιχείο το οποίο αποτελεί κατά τις ως άνω συγκεκριμένες περιστάσεις, τεκμήριο περί της εικονικότητας. Επομένως, αφού ή συμφωνία που αφορά το τίμημα έγινε κατά το φαινόμενο μόνο, υπάρχει εικονικότης κατά την έννοια του άρθρου 138 παρ. 1 ΑΚ, η οποία επιφέρει την ακυρότητα της υποσχετικής συμβάσεως πωλήσεως, κατ' επέκταση δε και της εμπράγματης μεταβιβαστικής της κυριότητος του πωληθέντος ακινήτου, αφού αυτή κατ' άρθρο 1033 ΑΚ είναι αιτιώδης...Κατ' ακολουθίαν όσων έχουν προεκτεθεί, η αγωγή πρέπει να γίνει δεκτή και ως ουσία βάσιμη, και ν' αναγνωριστεί η ακυρότητα της επίδικης συμβάσεως ως εικονικής" VΙ) Υπό τα δεδομένα αυτά το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του σαφείς , επαρκείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες σχετικά με την ουσιαστική βασιμότητα του αγωγικού ισχυρισμού των αναιρεσιβλήτων, ότι η ένδικη (φερόμενη ως) αγοραπωλητήρια σύμβαση μεταξύ του πατέρα τους και του (αρχικώς) εναγομένου ήταν εικονική κατά το μέρος αυτής , που αφορούσε το (φερόμενο ως ) συμφωνημένο τίμημα . Κατά συνέπεια , είναι αβάσιμοι οι δεύτερος , τέταρτος και πέμπτος αναιρετικοί λόγοι , με τους οποίους υποστηρίζεται το αντίθετο και (κατά την εκτίμηση του νοηματικού τους περιεχομένου) αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση (μόνον) η εκ του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια. Αβάσιμος είναι επίσης ο τρίτος λόγος της αίτησης (εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1 Κ.Πολ.Δ.) , με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση παραβίαση των άρθρων 513 και 138 ΑΚ. Αυτό δε , διότι τα προαναφερόμενα περιστατικά , τα οποία έκρινε αποδεδειγμένα το ουσιαστικό δικαστήριο , αντιστοιχούν πλήρως στο πραγματικό των εφαρμοσθεισών ως άνω διατάξεων. Κατόπιν αυτών πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστούν οι συνεχίζοντες τη δίκη του αναιρεσείοντος, ως μόνοι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του, στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων λόγω της ήττας τους (άρθρα 176 και 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2-7-2010 αίτηση του Ι. Κ. για αναίρεση της 302/2010 απόφασης του Εφετείου Πειραιά

Καταδικάζει τους συνεχίζοντες τη δίκη μοναδικούς εξ αδιαθέτου κληρονόμους του αναιρεσείοντος στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ για τον κάθε αναιρεσίβλητο .

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 14 Ιανουαρίου 2014.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 13 Φεβρουαρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ