Supreme Court dismisses appeal against lower court's liability ruling for building collapse and damages award.

Απόφαση 340 / 2021 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 340/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αλτάνα Κοκκοβού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρήστο Τζανερρίκο, Γεώργιο Χριστοδούλου, Βασίλειο Μαχαίρα και Ευδοξία Κιουπτσίδου - Στρατουδάκη, Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 16 Νοεμβρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Α. συζύγου Γ. Δ., το γένος Β. Π., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αθανάσιο Γιαννόπουλο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Σ. Η. του Χ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Καρακουλάκη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10/5/2012 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Σύρου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 27/ΤΜ/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 80/2018 του Μονομελούς Εφετείου Αιγαίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 6/11/2018 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την από 6-11-2018 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 80/2018 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αιγαίου. Με αυτήν το Εφετείο δέχθηκε την έφεση του αναιρεσιβλήτου- εκκαλούντος- ενάγοντος κατά της 27 ΤΜ/2014 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σύρου, με την οποία είχε απορριφθεί η από 10-5-2012 αγωγή του αναιρεσίβλητου κατά της αναιρεσείουσας- εφεσίβλητης- εναγομένης και του Β. Π. (μη διαδίκου στην αναιρετική δίκη), με αντικείμενο αποζημίωση από αδικοπραξία πτώσης κτίσματος. Μετά την εξαφάνιση της εκκληθείσας απόφασης, το Εφετείο, κρατώντας και δικάζοντας την υπόθεση, δέχθηκε εν μέρει την αγωγή (και) κατά το στρεφόμενο κατά της αναιρεσείουσας μέρος της. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), ενώ κατά την άσκησή της καταβλήθηκε και το προσήκον παράβολο του Δημοσίου. Επομένως η αίτηση αναίρεσης είναι παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρ. 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Σύμφωνα με το άρθρο 925 ΑΚ, ο κύριος ή νομέας κτίσματος ή άλλου έργου που συνέχεται με το έδαφος ευθύνεται για τη ζημία που προξενήθηκε σε τρίτο, εξαιτίας ολικής ή μερικής πτώσης του, εκτός αν αποδείξει ότι η πτώση δεν οφείλεται σε ελαττωματική κατασκευή ή σε πλημμελή συντήρησή του. Με τη διάταξη αυτή καθιερώνεται αντικειμενική ευθύνη του κυρίου ή νομέα κτίσματος ή άλλου έργου, για την ζημία που προκάλεσε σε τρίτο η πτώση του (ΑΠ 755/2009, 1958/2009).

Αυτός απαλλάσσεται μόνο αν επικαλεσθεί κατ` ένσταση και αποδείξει ότι η πτώση δεν οφειλόταν σε ελαττωματική κατασκευή ή πλημμελή συντήρηση. Το τεκμαιρόμενο γεγονός συνίσταται στο ότι η πτώση προήλθε κατ` αιτιώδη συνάφεια από ελαττωματική κατασκευή ή πλημμελή συντήρηση και για να απαλλαγεί ο κύριος ή νομέας πρέπει να επικαλεσθεί και να αποδείξει, ότι τέτοιος αιτιώδης σύνδεσμος δεν υπάρχει, διότι η πτώση προήλθε από διαφορετική αιτία, όπως ανωτέρα βία ή ενέργεια τρίτου.

Το πότε το επικαλούμενο ως ανωτέρα βία ή ως επενέργεια τρίτου γεγονός αποτελεί άλλη αυτοτελή αιτία για την πτώση της οικοδομής ή τμήματός της, και άρα αιτία για τη διακοπή - άρση της αιτιώδους συνάφειας, που κατά την ίδια διάταξη του άρθρου 925 του ΑΚ τεκμαίρεται ότι υπάρχει ανάμεσα στην υπάρχουσα ελαττωματική κατασκευή ή την πλημμελή συντήρηση της οικοδομής και της πτώσης της, εξαρτάται από την ένταση του γεγονότος, που εμφανίζεται ως ανωτέρα βία ή ως επενέργεια τρίτου.

Η ένταση τέτοιων γεγονότων τελεί σε αναλογία με την έκταση της πιο πάνω αιτιώδους συνάφειας. Έτσι, όταν το επικαλούμενο ως ανωτέρα βία ή και επενέργεια τρίτου γεγονός, καίτοι μέτριας έντασης, συνδυάζεται πραγματικά με ελαττωματικότητα της οικοδομής, που αποτέλεσε αιτία της πτώσης, περιορίζεται το ενδεχόμενο διάρρηξης της αιτιώδους συνάφειας και ανατροπής του νόμιμου τεκμηρίου που προαναφέρθηκε.

Πταίσμα του κυρίου ή νομέα (ή και των προστηθέντων τους), δεν απαιτείται ούτε τεκμαίρεται, ούτε και ωφελεί αυτούς η απόδειξη, ότι δεν βαρύνονται οι ίδιοι με πταίσμα, αλλά κάποιος άλλος, ενδεχομένως ο κατασκευαστής ή ο δικαιοπάροχός τους. Οι προϋποθέσεις εφαρμογής της ως άνω διάταξης είναι: 1) Ο υπεύθυνος προς αποζημίωση πρέπει να είναι κύριος ή νομέας του κτίσματος ή του συνεχόμενου μετά του εδάφους άλλου έργου κατά την πτώση αυτών.

Υπεύθυνος επομένως, προς αποζημίωση είναι: α) ο κύριος του κτίσματος, εφόσον ευρίσκεται στη νομή αυτού ο ίδιος ή δι` αντιπροσώπου και β) ο νομέας αυτού. 2) Να πρόκειται περί κτίσματος ή άλλου έργου συνεχόμενου μετά του εδάφους. Ως κτίσμα νοείται κάθε ανθρώπινο δομικό δημιούργημα, που συνδέεται σταθερά με το έδαφος, πάνω ή κάτω από την επιφάνεια του, αδιάφορα από την κατάσταση ή τον προορισμό του.

Στην έννοια του "άλλου έργου" περιλαμβάνεται κάθε τεχνητό αντικείμενο, που συνδέεται με το έδαφος και εγκυμονεί κίνδυνο, από πιθανή κατάρρευσή του και που, λόγω του τρόπου κατασκευής και της ιδιομορφίας του, δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί σαν "κτίσμα" (κολώνες καλωδίων, κεραίες, καπνοσυλλέκτες, διαφημιστικές πινακίδες κλπ). 3) Η ζημία του βλαβέντος πρέπει να επήλθε εξαιτίας της πτώσεως του κτίσματος, ή του άλλου έργου ολικής ή μερικής.

Ως πτώση νοείται η λύση των τεχνικών συνδέσμων των διαφόρων υλικών του και η ολική ή μερική κατάρρευσή του σύμφωνα με το νόμο της βαρύτητας ή και η ολική ή μερική υποχώρηση κάτω από μία συνηθισμένη δύναμη, λ.χ. υποχώρηση μιας σκάλας ή δαπέδου κάτω από το βάρος ανθρώπινου σώματος (ΑΠ 755/2009, 839/2000). Εξάλλου, ο λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας, παρά τον νόμο, έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Ως "πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης αυτής, νοούνται οι νόμιμοι, παραδεκτοί, ορισμένοι και λυσιτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο και, συνακόλουθα, στηρίζουν το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης, αντένστασης ή λόγου έφεσης, όχι, όμως, και οι μη νόμιμοι, απαράδεκτοι, αόριστοι και αλυσιτελείς ισχυρισμοί, οι οποίοι δεν ασκούν επίδραση στην έκβαση της δίκης και στους οποίους το δικαστήριο δεν υποχρεούται να απαντήσει, ούτε οι αιτιολογημένες αρνήσεις και οι ισχυρισμοί, που αποτελούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου, τα οποία συνάγονται από την εκτίμηση των αποδείξεων, έστω και αν προτείνονται ως λόγοι έφεσης (ΟλΑΠ 14/2004, ΑΠ 87/2013), καθώς και περιστατικά επουσιώδη ή που εκ περισσού εκτίθενται, ούτε η λήψη υπόψη από το δικαστήριο διευκρινιστικών απλώς περιστατικών που προέκυψαν από τις αποδείξεις, μολονότι δεν είχαν περιληφθεί στην ιστορική βάση της αγωγής κ.λπ., εφόσον δεν επέρχεται μεταβολή της (ΑΠ 1530/2008).

Επίσης, δεν αποτελούν "πράγματα" και τα επικαλούμενα από τους διαδίκους αποδεικτικά μέσα και, πολύ περισσότερο, η αξιολόγηση από το δικαστήριο του περιεχομένου των εγγράφων και των λοιπών αποδεικτικών μέσων (ΑΠ 1455/2009). Ο λόγος δε αυτός δεν ιδρύεται, αν το δικαστήριο που δίκασε έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό και τον απέρριψε για οποιονδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (ΑΠ 250/2014), γεγονός που συμβαίνει και όταν η απόφαση περιέχει παραδοχές αντίθετες με τον ισχυρισμό (ΟλΑΠ 11/1996, ΑΠ 403/2017, 1150/2011).

Κατά την έννοια δε του άρθρ. 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που ιδρύει τον προβλεπόμενο από τη διάταξη αυτή λόγο αναίρεσης, υπάρχει όταν ο κανόνας δικαίου είτε ερμηνεύτηκε εσφαλμένα, δηλαδή το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σ` αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε δεν εφαρμόσθηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, είτε εφαρμόσθηκε, ενώ αυτές δεν συνέτρεχαν ή εφαρμόσθηκε εσφαλμένα (ΟλΑΠ 4/2005, 7/2006, 2/2013).

Συνεπώς, κατά τις παραπάνω διακρίσεις, η παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που οδηγεί σε εσφαλμένο νομικό συλλογισμό και κατ` επέκταση σε εσφαλμένη εφαρμογή του δικαίου, εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου είτε ως εσφαλμένη υπαγωγή σ` αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης, που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού της απόφασης.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ` ουσία την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά, που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στον νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν προφανή την παράβαση (ΑΠ 24/2015).

Περαιτέρω, κατά την έννοια του λόγου αναίρεσης από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και υφίσταται έτσι εκ πλαγίου παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, όταν από τις παραδοχές της, που περιλαμβάνονται στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού της και αποτελούν το αιτιολογικό της, δεν προκύπτουν καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του για ζήτημα με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, με αποτέλεσμα έτσι να μην μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόσθηκε (Ολ ΑΠ 1/1999, ΑΠ 244/2016).

Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά κατά την ανέλεγκτη εκτίμηση κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς τα αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά τα ακόλουθα: "Με τα νόμιμα μεταγραμμένα υπ' αριθμ. …/…-10-1994 και …/…-9-2005 αγοραπωλητήρια συμβόλαια, των συμβολαιογράφων Μυκόνου αντίστοιχα, Πέτρου Τόλη και Αλέξανδρου Κλίκου, περιήλθαν στην πρώτη εναγομένη, Α.

συζ. Γ. Δ., τα περιγραφόμενα δύο ακίνητα (ένα οικόπεδο, άρτιο και οικοδομήσιμο, εκτάσεως 2.811 τμ και ένα, όμορο και συνεχόμενο αυτού, αγροτεμάχιο, εκτός σχεδίου πόλεως και εντός Ζ.Ο.Ε. περιοχή (2.3α.9), εκτάσεως 3.258 τμ, το οποίο συνενούμενο με το ανωτέρω όμορο προς νότο, κατέστη άρτιο), κείμενα στη θέση "...", της κτηματικής περιφέρειας ..., του Δήμου Μυκόνου.

Στη συνέχεια, προς το σκοπό αξιοποιήσεως του εν λόγω ενιαίου πλέον ακινήτου της, συνολικής αρχικά εκτάσεως 6.198 τμ και μετά την απαλλοτρίωση τμήματος αυτού (243,43 τμ), εκτάσεως 5.955,15 τμ, δια της ανεγέρσεως επ' αυτού τριών διώροφων κατοικιών με ενιαίο φέροντα οργανισμό, με δύο πισίνες και γκαράζ, υπέβαλε στο Πολεοδομικό Γραφείο Σύρου, την από 7-8-2006 αίτηση, συνοδευόμενη από τις σχετικές μελέτες και τα υπόλοιπα απαιτούμενα από το νόμο δικαιολογητικά, με βάση την οποία εκδόθηκε στο όνομά της η με αριθμό …/…-12-2008 οικοδομική άδεια, για την ανέγερση τριών διωρόφων κατοικιών, με δύο πισίνες και γκαράζ.

Η εν λόγω οικοδομική άδεια, κατόπιν της από 19-8-2008 αιτήσεώς της, αναθεωρήθηκε νόμιμα στις 9-10-2008, λόγω αλλαγής του αρχικά ορισθέντος επιβλέποντος μηχανικού, κατά το άρθρο 6 παρ.2 περ.α' του Π/Δτος 8/13-7-1993 (ΦΕΚ 795 Δ') και ορίστηκε επιβλέπων του έργου αυτού μηχανικός (για τη γενική επίβλεψη, επίβλεψη του φέροντος οργανισμού και επίβλεψη θερμομόνωσης, παθ.

πυροπροστασίας, υδραυλικά και αποχέτευση), ο δεύτερος εναγόμενος, Β. Π., πολιτικός μηχανικός (με ειδικότητα υδραυλικός μηχανικός), με AM …, έχοντας ως εκ τούτου όλες τις σχετικές εκ του νόμου αρμοδιότητες και υποχρεώσεις για το εν λόγω οικοδομικό έργο. Η άνω οικοδομική άδεια, που έκτοτε δεν αναθεωρήθηκε, ούτε ακυρώθηκε, είχε ισχύ έως 2-12-2012, σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ.1 του άνω Π.Δ/τος, που κωδικοποιήθηκε στο άρθρο 334 του Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας (Δ' 580/27-7-1999), δια του οποίου ορίζεται ότι: "Οι οικοδομικές άδειες αν δεν ανακληθούν ή ακυρωθούν ισχύουν μέχρι την αποπεράτωση των προβλεπομένων από αυτές οικοδομικών εργασιών που πιστοποιείται με τη σχετική θεώρηση της άδειας και όχι περισσότερο από τέσσερα (4) χρόνια από την έκδοσή τους......" Ακολούθως η πρώτη εναγομένη, ως μοναδική κυρία, νομέας και κάτοχος του εν λόγω ακινήτου, συνέστησε επ' αυτού, δια της, νόμιμα μεταγραμμένης, με αριθμό …/…-3-2009 Πράξης συστάσεως ανεξαρτήτων ιδιοκτησιών και Κανονισμού, του συμβολαιογράφου Αθηνών, Θεόδωρου Αναγνωστόπουλου, οροφοκτησία, ορίζοντας ότι: "θα ανεγερθούν τρεις (3) διώροφες οικοδομές- κατοικίες, ανεξάρτητες ιδιοκτησίες, με κοινό ενιαίο φέροντα οργανισμό (η οικοδομή που θα κτιστεί θα έχει ενιαίο αρχιτεκτονικό σύνολο, με ενότητα, συνοχή και λειτουργική συνάφεια), που καθεμιά τους θα αποτελείται από ισόγειο και πρώτο όροφο, οι οποίοι θα επικοινωνούν εσωτερικά με κλίμακα και θα αποτελούν μία ενιαία λειτουργική ενότητα, με τα χαρακτηριστικά στοιχεία ΚΑΤΟΙΚΙΑ 1, ΚΑΤΟΙΚΙΑ 2 και ΚΑΤΟΙΚΙΑ 3 και οι οποίες αυτοτελείς, ανεξάρτητες και διηρημένες αυτές οριζόντιες ιδιοκτησίες, θα ανεγερθούν με βάση την υπ' αριθμόν …/…-12-2008 οικοδομική άδεια....I) Η ΚΑΤΟΙΚΙΑ 1, που θα έχει συνολικό εμβαδόν 77,10 τμ στο ισόγειο θα περιλαμβάνει, καθιστικό και κουζίνα σε ενιαίο χώρο, κλίμακα ανόδου-καθόδου από και προς τον πρώτο όροφο, w.c και ημιυπαίθριο χώρο, εμβαδού 12,24 τμ και υπαίθριο χώρο (πέργκολα). ...Στον πρώτο όροφο, δύο υπνοδωμάτια και ένα λουτρό, την κλίμακα καθόδου-ανόδου προς και από το ισόγειο, δύο υπαίθριους χώρους και έναν εξώστη και υπαίθριο χώρο (πέργκολα)....

II) Η Κατοικία 2, που θα έχει συνολικό εμβαδόν 78,07 τμ, στο ισόγειο θα περιλαμβάνει, καθιστικό και κουζίνα σε ενιαίο χώρο, κλίμακα ανόδου-καθόδου από και προς τον πρώτο όροφο, w.c και ημιυπαίθριο χώρο, εμβαδού 7,65 τμ και υπαίθριους χώρους (πέργκολες).... Στον πρώτο όροφο, δύο υπνοδωμάτια και ένα λουτρό, την κλίμακα καθόδου-ανόδου προς και από το ισόγειο, δύο υπαίθριους χώρους και υπαίθριους χώρους (πέργκολες)....

III) Η ΚΑΤΟΙΚΙΑ 3, που θα έχει συνολικό εμβαδόν 106,77 τμ, συμπεριλαμβανομένου και του γκαράζ, στο ισόγειο θα περιλαμβάνει, καθιστικό και κουζίνα σε ενιαίο χώρο, κλίμακα ανόδου-καθόδου από και προς τον πρώτο όροφο, λουτρό και ημιυπαίθριο χώρο, εμβαδού 10,50 τμ και κλειστό γκαράζ 24,75 τμ.... Στον πρώτο όροφο, δύο υπνοδωμάτια και ένα λουτρό, την κλίμακα καθόδου-ανόδου προς και από το ισόγειο, δύο υπαίθριους χώρους και έναν εξώστη...Στην ΚΑΤΟΙΚΙΑ 1 θα ανήκει ως συστατικό παράρτημα και παρακολούθημα πισίνα, διαστάσεων 3,90χ7,80 μετά του χώρου της και των εγκαταστάσεων της....Στην ΚΑΤΟΙΚΙΑ 2 θα ανήκει ως συστατικό παράρτημα και παρακολούθημα πισίνα, που θα δύναται να κατασκευαστεί, με έξοδα και επιμέλεια του εκάστοτε ιδιοκτήτη της, μετά του χώρου της και των εγκαταστάσεων της...

Στην ΚΑΤΟΙΚΙΑ 3 θα ανήκει ως συστατικό παράρτημα και παρακολούθημα πισίνα, διαστάσεων 3,90χ7,80 μετά του χώρου της και των εγκαταστάσεων της..." (βλσχ έγγραφο). Κατά την ανοικοδόμηση όμως των άνω κατοικιών, κατά παράβαση της προαναφερόμενης με αριθμό …/…-12-2008 οικοδομικής άδειας, με την οποία, σύμφωνα και με το επ' αυτής τοπογραφικό σκαρίφημα, προβλεπόταν και η κατασκευή δύο μόνο πισινών, ήτοι έμπροσθεν των κατοικιών 1 και 3 αντίστοιχα (οι οποίες και πράγματι κατασκευάστηκαν), κατασκευάστηκε και τρίτη πισίνα, έμπροσθεν της μεσαίας ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ 2 (βλ.

σχ. και σχετικό διαφημιστικό φυλλάδιο των εν λόγω κατοικιών). Και ενώ είχαν σχεδόν αποπερατωθεί οι οικοδομικές εργασίες του εν λόγω συγκροτήματος, προς το σκοπό προφανώς της πιστοποίησης αυτών, κατόπιν αυτοψίας, από την αρμόδια Πολεοδομική Υπηρεσία, περί τα τέλη του 2010, κατ' εντολή της πρώτης εναγόμενης ιδιοκτήτριας και υπό την επίβλεψη του δεύτερου εναγομένου, πολιτικού μηχανικού, οι προστηθέντες από αυτούς, προέβησαν στην προσωρινή πρόχειρη πλήρη επικάλυψη της εν λόγω παρανόμως και αυθαιρέτως, άνευ οικοδομικής άδειας, κατασκευασθείσας πισίνας, τοποθετώντας σε όλο το μήκος και πλάτος της καδρόνια- υποστυλώματα, επί των οποίων τοποθέτησαν νοβοπάν, πάχους μόλις ενός (1) εκατοστού, καλύπτοντας οριζόντια όλη την επιφάνεια (άνοιγμα) αυτής και επ' αυτού στη συνέχεια εναπόθεσαν χώμα από τον περιβάλλοντα χώρο, πάχους 3-5 πόντων, εναρμονίζοντάς την έτσι οπτικά πλήρως με τον υπόλοιπο περιβάλλοντα χώρο, χωρίς ουδεμία προς τούτο ένδειξη ή λήψη οποιουδήποτε προστατευτικού μέτρου, με συνέπεια να μην μπορεί ουδείς ευρισκόμενος στο χώρο, χωρίς σχετική πληροφόρηση, να αντιληφθεί την ύπαρξή της.

Παράλληλα, ενόψει του ότι οι κατοικίες αυτές κατασκευάστηκαν προς πώληση, η ιδιοκτήτρια αυτών πρώτη εναγόμενη, εκπροσωπούμενη από τον υιό της Β. Δ., ανέθεσε, προς το σκοπό αυτό, στον ενάγοντα, Σ. Η., μεσίτη αστικών συμβάσεων, δραστηριοποιούμενο επαγγελματικά, από το έτος 2006, στο νησί της Μυκόνου, την υπόδειξη αγοραστών, κατά την υπογραφείσα μεταξύ τους από 15-3-2010 έγγραφη εντολή ανάθεσης πώλησης ακινήτων (βλ.

σχ. έγγραφο). Έτσι, προς εκτέλεση της εντολής αυτής, στις 18-6-2011, ημέρα Σάββατο, ο ενάγων, συνοδευόμενος από τον υποψήφιο αγοραστή, ιταλό υπήκοο, F. S. και την τότε μνηστή και μετέπειτα σύζυγό του, Β. Ε., δικηγόρο, μετέβησαν στο εν λόγω ακίνητο, προς επίδειξη της προς πώληση Κατοικίας 2, αφού προηγουμένως ο ενάγων είχε τηλεφωνικά συνεννοηθεί προς τούτο με τον εκπροσωπούντα την πρώτη εναγομένη ιδιοκτήτρια, υπάλληλο του συζύγου της, J.

D., υπήκοο ..., κάτοικο …, ο οποίος είχε τα κλειδιά της. Φθάνοντας στο εν λόγω ακίνητο, το οποίο περιβάλλονταν περιμετρικά από κλασσικού τύπου Μυκονιάτικη ξερολιθιά, επί της οποίας υπήρχε άνοιγμα της υπό κατασκευή εισόδου, που έκλεινε με πρόχειρο συρματόπλεγμα, εισήλθαν, με το όχημα του ενάγοντος, στον προαύλιο χώρο του συγκροτήματος των κατοικιών, από το εν λόγω άνοιγμα εισόδου της περιτοίχισης, το οποίο ήταν ανοικτό, διότι σε κάποιες κατοικίες εξωτερικά, αλλά και στον προαύλιο εξωτερικό χώρο αυτών, πραγματοποιούνταν κάποιες εργασίες, προς αποπεράτωσή τους.

Αφού αποβιβάστηκαν από το αυτοκίνητο, κατευθύνθηκαν περπατώντας προς τον εξωτερικό περιβάλλοντα χώρο της προς επίδειξη μεσαίας κατοικίας Κ2 του συγκροτήματος, έμπροσθεν της οποίας, όπως προαναφέρθηκε, υπήρχε η, καλυμμένη με τον άνω τρόπο και ουδόλως ορατή, αυθαιρέτως κατασκευασμένη πισίνα, την οποία (κατοικία) τους επιδείκνυε εξωτερικά ο ενάγων, αναμένοντας την έλευση του άνω εκπροσώπου της ιδιοκτήτριας πρώτης εναγομένης, προκειμένου να την ανοίξει, με τα κλειδιά που κατείχε μόνο αυτός, ώστε να τους επιδειχθεί και εσωτερικά.

Προπορευόμενος ο ενάγων, του ζεύγους των υποψηφίων αγοραστών, στον εξωτερικό περιβάλλοντα χώρο, έμπροσθεν της υπό στοιχείο Κ2 μεζονέτας, της οποίας οι οικοδομικές εργασίες ήταν σχεδόν πλήρως αποπερατωμένες, ανυποψίαστος, λόγω της πλήρους οπτικής ομοιομορφίας και βλάστησης του όλου χώρου αυτού, χωρίς οποιαδήποτε ένδειξη ή προειδοποιητική σήμανση για τον κίνδυνο που ελλοχεύει, αιφνίδια και απροσδόκητα υποχώρησε το έδαφος κάτω από τα πόδια του και κατέπεσε στο αποκαλυφθέν χάσμα, σε βάθος τουλάχιστον 2,20 μέτρων, καταλήγοντας στον πυθμένα της άδειας ημιτελούς υδατοδεξαμενής (πισίνας), της οποίας η πρόχειρη επικάλυψη, υπό το βάρος του σώματός του, κατέρρευσε, με συνέπεια τον τραυματισμό του εκ της πτώσεως και προσκρούσεως του σώματός του στον πυθμένα της υπό κατασκευή πισίνας, όπου ήταν τοποθετημένοι και προεξέχοντες πλαστικοί σωλήνες-αναμονές των σιφονιών της (βλσχ φωτογραφίες).

Περί των ανωτέρω συνθηκών του ένδικου ατυχήματος και του εξ αυτού τραυματισμού του ενάγοντος, σαφής και λεπτομερής είναι η περιεχόμενη στην με αριθμό …/…-6-2015 ένορκη βεβαίωση, κατάθεση (δια διερμηνέως) του αυτόπτη μάρτυρα F. S., ο οποίος έχοντας ιδία αντίληψη, ανέφερε σχετικά και τα ακόλουθα: "Στις 18-6-2011, που επισκέφθηκα μαζί με την αρραβωνιαστικιά μου, Β.

Ε. και τον μεσίτη κ. Σ. Η., την παραθεριστική κατοικία, γνωρίζω άριστα ότι είχε κάνει συνεννόηση με τον εκπρόσωπο των ιδιοκτητών (κάποιο αλλοδαπό εργοδηγό, ονόματι Δ. Τ.) να πάμε στο συγκρότημα και να δούμε το σπίτι και τον περιβάλλοντα χώρο του εξωτερικά και να τον περιμένουμε μέχρι να έλθει για να μας ανοίξει το σπίτι, αφού μόνο αυτός είχε τα κλειδιά του.

Γνωρίζω άριστα ότι δεν υπήρξε καμία απολύτως συμφωνία ή συνεννόηση, μεταξύ του κ. Η. και του εν λόγω εκπροσώπου της ιδιοκτήτριας, ούτε πολύ περισσότερο οποιασδήποτε μορφής απαγόρευση από εκείνον, στο να μπούμε στον προαύλιο χώρο της κατοικίας. Τα ανωτέρω τα γνωρίζω με απόλυτη αμεσότητα, διότι το τηλεφώνημα του κ.

Η., έγινε ενώπιον εμού και της Ελληνίδας τότε αρραβωνιαστικιάς και νυν συζύγου μου, Β. Ε.. Ταυτόχρονα ο κ. Η.ς μου ανέφερε ότι θα πρέπει να τον περιμένουμε για λίγη ώρα, διότι είχε κάποια δουλειά και έπρεπε να έρθει ο ίδιος, διότι στο συγκεκριμένο σπίτι που επρόκειτο να επισκεφτούμε υπήρχαν ορισμένα πράγματα αξίας, τα οποία βρισκόταν μέσα και για το λόγο αυτό η ιδιοκτήτρια ήθελε να κλειδώνει το σπίτι αυτό....

Τονίζω ότι διαπίστωσα με τα μάτια μου ότι το όλο οικόπεδο του συγκροτήματος των κατοικιών περιβαλλόταν από κλασσικού τύπου Μυκονιάτικη ξερολιθιά και για την είσοδο στον προαύλιο χώρο του συγκροτήματος (όπου και η συγκεκριμένη κατοικία που ενδιαφερόμουν να αγοράσω) υπήρχε ένα άνοιγμα, στο οποίο είχε τοποθετηθεί ένα πρόχειρο συρματόπλεγμα, το οποίο, την ώρα που φτάσαμε με τον κ.

Η., ήταν ορθάνοιχτο. Ο λόγος που ήταν ανοικτό το άνοιγμα αυτό ήταν ότι στον προαύλιο χώρο και σε κάποιες από τις κατοικίες γίνονταν εξωτερικές εργασίες, αφού αυτές βρισκόταν στο στάδιο της τελικής αποπεράτωσης. Επίσης, τόσο εμείς, όσο και ο κ. Η.ς, δεν πηδήξαμε κανένα μαντρότοιχο, ούτε βρήκαμε ή υπερπηδήσαμε οποιοδήποτε άλλο εμπόδιο ή περιμετρικό τοιχίο, για να εισέλθουμε στον περιβάλλοντα χώρο του συγκροτήματος, αλλά αντίθετα εισήλθαμε μέσα με το αυτοκίνητο του κ.

Η., από την ορθάνοικτη κεντρική είσοδο, το πρόχειρο συρματόπλεγμα της οποίας ήταν ορθάνοικτο... Κατόπιν, ο κ. Η.ς, αφού στάθμευσε το αυτοκίνητό του και αποβιβαστήκαμε ΜΕΣΑ στον περιβάλλοντα χώρο, εξωτερικά της κατοικίας που ενδιαφερόμουν να αγοράσω και που υπήρχε η παράνομη καλυμμένη πισίνα, αρχίσαμε να περπατάμε και να βλέπουμε το σπίτι εξωτερικά, περιμένοντας το εκπρόσωπο της ιδιοκτήτριας κ.

Τ. να φέρει τα κλειδιά, προκειμένου να το ανοίξει για να εισέλθουμε σε αυτό και να το εξετάσουμε εσωτερικά, όπως είχαν συμφωνήσει προηγουμένως.... Σημειώνω και τονίζω ότι περιμετρικά της καλυμμένης πισίνας δεν υπήρχε απολύτως κανένα τοιχίο, ούτε κάποιο άλλο μέτρο ασφαλείας ή άλλο διακριτικό που να κεντρίζει το ενδιαφέρον του οποιουδήποτε πεζού, αντίθετα δινόταν η αίσθηση ότι επρόκειτο για ελεύθερο χώρο οικοπέδου, αφού παντού υπήρχαν ξερόχορτα, δεν υπήρχαν προειδοποιητικές ταμπέλες ότι υπήρχε κίνδυνος, δεν υπήρχε προστατευτική ταινία, δεν υπήρχε απολύτως τίποτα.

Έτσι, λοιπόν, περπατώντας στον προαύλιο χώρο του σπιτιού συνέβη το ατύχημα..." (βλσχ ένορκη βεβαίωση). Ο δε εξετασθείς πρωτόδικα μάρτυρας του ενάγοντος, Ι. Η.ς, αδελφός του, μη αυτόπτης βέβαια, κατέθεσε σχετικά και τα ακόλουθα: "....Είχε ένα ραντεβού με κάποιους πελάτες σε ένα συγκρότημα κατοικιών, προπορευόταν των πελατών του και όταν μπήκε στον προαύλιο χώρο, έχασε τη γη κάτω από τα πόδια του.

Εκεί βρισκόταν μια πρόχειρα καλυμμένη πισίνα, δεν υπήρχε κάποια ταμπέλα, ούτε ένδειξη... Έπεσε δίπλα στα σίδερα της αναμονής και έμεινε κάτω, μετά σύρθηκε εκεί που "ρηχαίνει" η πισίνα και μπόρεσε να βγει... Δεν μπορούσε κανείς να καταλάβει ότι εκεί υπήρχε πισίνα, δεν υπήρχε περίφραξη. Είχαν βάλει καδρόνια και νοβοπάν και από πάνω την είχαν σκεπάσει με χώμα.

Αν την είχαν σκεπάσει σωστά, δεν θα υποχωρούσε. Ούτε το οικόπεδο είχε περίφραξη, μόνο μια ξερολιθιά ύψους περίπου 70εκ, ο οποιοσδήποτε θα μπορούσε να μπει μέσα...." (βλσχ πρακτικά εκκαλουμένης). Τα ανωτέρω αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά δεν αναιρούνται από κανένα άλλο αποδεικτικό μέσο, ούτε και από την ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, ένορκη κατάθεση του μάρτυρα των εναγομένων, Ι.

Δ. (J. D.), ο οποίος, που κατέφθασε στο σημείο, αμέσως μετά την πτώση του ενάγοντα, κατέθεσε σχετικά και τα ακόλουθα: "Εγώ είχα τα κλειδιά του συγκροτήματος και άνοιγα στους μεσίτες για να τα δουν. Υπήρχε μια πισίνα σκεπασμένη με κόντρα πλακέ και χώμα, δεν υπήρχε ταμπέλα, υπήρχε ένας χαμηλός τοίχος γύρω-γύρω, τον έφτιαξαν όταν έκλεισαν την πισίνα.

Υπήρχε ένα ντουβάρι γύρω από το οικόπεδο και έπρεπε να με φωνάξουν για να τους ανοίξω...Η πισίνα ήταν παράνομη τότε και γι' αυτό έπρεπε να κλειστεί. Επισκοπήθηκε φωτ. Σχ.27, όπου αναγνώρισε το τοιχίο και είπε ότι το ύψος του ήταν περίπου 35 εκ., υπέδειξε δε και το σημείο πτώσης. Δεν γνωρίζω από πού μπήκε στον προαύλιο χώρο, εγώ πήγαινα να του ανοίξω το σπίτι, αλλά εκείνος δεν με περίμενε, άνοιξε το συρματόπλεγμα και μπήκε μέσα μόνος του.

Με είχε πάρει τηλέφωνο για να πάω να του ανοίξω. Μετά την πτώση ήταν σκονισμένος και φοβισμένος

Είχαμε πάει ξανά μαζί και τους είχα δείξει που να πατάνε και που όχι, γινόντουσαν ακόμα εργασίες στο χώρο, νομίζω ότι μια φορά του είχα πει που ήταν η πισίνα. Το πόδι του πελάτη του πρώτα πάτησε στην πισίνα και μετά ο κ. Η.ς πήγε να τον βοηθήσει και έπεσε μέσα. Ήξερε ότι υπήρχε μπαζωμένη πισίνα στο χώρο. Δεν ξέρω ποιος έκανε τις εργασίες....Με το βάρος ενός παιδιού δεν θα υποχωρούσε η πισίνα, Δεν ξέρω αν η κ.

Δ. είχε απαγορεύσει την είσοδο στον κ. Η., ξέρω ότι ήθελε να συνοδεύω εγώ τους πελάτες, γιατί υπήρχαν εργασίες ακόμα. Χωρίς συνοδεία δεν έμπαινε κανείς" (βλσχ πρακτικά εκκαλουμένης). Η περί των αντιθέτων, όμως, κατάθεση αυτού ανατρέπεται από τα υπόλοιπα αποδεικτικά μέσα και δη τόσο από τις προσκομιζόμενες φωτογραφίες του επίδικου χώρου και των κατοικιών, όσο και από την ένορκη βεβαίωση του άνω αυτόπτη μάρτυρα, εκ των οποίων σαφέστατα προκύπτουν τα ανωτέρω αναφερόμενα περιστατικά, τα οποία μάλιστα ενισχύονται ακόμη και από τις αντιφατικές περιγραφές αυτού.

Ενδεικτικά δε αξιολογούνται τα ακόλουθα: παρ' ότι ο μάρτυρας αυτός κατέθεσε ότι, "υπήρχε ένα ντουβάρι γύρω από το οικόπεδο και έπρεπε να με φωνάξουν για να τους ανοίξω", στη συνέχεια, αναιρώντας αυτό, κατέθεσε ότι, "....Δεν γνωρίζω από πού μπήκε στον προαύλιο χώρο, εγώ πήγαινα να του ανοίξω το σπίτι, αλλά εκείνος δεν με περίμενε, άνοιξε το συρματόπλεγμα και μπήκε μέσα μόνος του.

Με είχε πάρει τηλέφωνο για να πάω να του ανοίξω...", χωρίς βέβαια να αναφερθεί καθόλου στην είσοδο και των υποψηφίων αγοραστών στο ακίνητο και μάλιστα όλων δια αυτοκινήτου, το οποίο στάθμευσαν εντός αυτού. Παρ' ότι κατέθεσε ότι "...Υπήρχε μια πισίνα σκεπασμένη με κόντρα πλακέ και χώμα, δεν υπήρχε ταμπέλα, υπήρχε ένας χαμηλός τοίχος γύρω-γύρω, τον έφτιαξαν όταν έκλεισαν την πισίνα. ...

Η πισίνα ήταν παράνομη τότε και γι' αυτό έπρεπε να κλειστεί. Επισκοπήθηκε φωτ. Σχ.27, όπου αναγνώρισε το τοιχίο και είπε ότι το ύψος του ήταν περίπου 35 εκ., υπέδειξε δε και το σημείο πτώσης", εκ της προσκομιζόμενης αυτής φωτογραφίας (σχ.27) προκύπτει ότι σε αυτήν αποτυπώνεται βέβαια η εν λόγω πισίνα, πλην όμως αποκαλυμμένη πλέον, πλήρως αποπερατωμένη, μετά της κατοικίας και των σχετικών δαπέδων και σε πλήρη λειτουργία, γεμάτη με νερό (βλσχ φωτογραφία).

Τέλος, εκ της καταθέσεώς του προκύπτει και αφ' ενός ότι αυτός κατείχε τα κλειδιά, όχι του όλου οικοπέδου (το οποίο ήταν περιμαντρωμένο με ξερολιθιά και έφερε άνοιγμα της υπό κατασκευή εισόδου, που έκλεινε με πρόχειρο συρματόπλεγμα), αλλά των σπιτιών του συγκροτήματος και αφ' ετέρου η άγνοια και μη ενημέρωση του ενάγοντα για την ύπαρξη και θέση της καλυμμένης πρόχειρα αυθαίρετης πισίνας, αναφέροντας σχετικά "Είχαμε πάει ξανά μαζί και τους είχα δείξει που να πατάνε και που όχι, γινόντουσαν ακόμα εργασίες στο χώρο, νομίζω ότι μια φορά του είχα πει που ήταν η πισίνα" και στη συνέχεια ότι "....

Ήξερε ότι υπήρχε μπαζωμένη πισίνα στο χώρο. Δεν ξέρω ποιος έκανε τις εργασίες....Με το βάρος ενός παιδιού δεν θα υποχωρούσε η πισίνα", αλλά και η επισκεψιμότητα του χώρου από τρίτα πρόσωπα, αναφέροντας και ότι, "....Εγώ είχα τα κλειδιά του συγκροτήματος και άνοιγα στους μεσίτες για να τα δουν" και "γινόντουσαν ακόμα εργασίες στο χώρο".

Ως εκ τούτου αποδεικνύονται αβάσιμοι και οι προβαλλόμενοι, δια των εγγράφων προτάσεών τους (ενώπιον αντίστοιχα του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου και του Δικαστηρίου αυτού), σχετικοί ισχυρισμοί των εναγομένων, οι οποίοι σημειωτέον δεν αρνούνται τις αντίστοιχες ιδιότητές τους, ούτε την παράνομη αυθαίρετη κατασκευή της εν λόγω πισίνας, όπως και την πρόχειρη επικάλυψη αυτής με τον τρόπο που προαναφέρθηκε, προς πλήρη οπτική εναρμόνιση με τον υπόλοιπο περιβάλλοντα χώρο (και άλλωστε τούτο πιστοποιείται και από τις προσκομιζόμενες σχετικές φωτογραφίες), περί του ότι, "η όλη οικοδομή ήταν κλεισμένη με πόρτα σιδερένια, ασφαλισμένη με σύρμα, ώστε να μην ανοίγει και ο ενάγων την άνοιξε μόνος του", "η πρώτη από εμάς είχε δώσει ρητή εντολή στον υπάλληλο του συζύγου της στη Μύκονο, να μην επιτρέπει σε κανένα να μπαίνει στην οικοδομή, αν δεν είναι ο ίδιος παρών, και γιατί υπήρχαν πολλά αντικείμενα αξίας προς τοποθέτηση στα σπίτια, αλλά περισσότερο διότι φοβόταν μην πέσει κάποιος στην υπό κατασκευή πισίνα, όπερ και εγένετο, πλην όμως ο ενάγων και την πισίνα ήξερε και ότι την είχαν καλύψει" και ότι, "ο J.

του είπε να μην πάει μόνος του στην οικοδομή γιατί υπήρχε πισίνα υπό κατασκευή..", εφόσον η βασιμότητά τους, πλην της επικαλούμενης ανωτέρω κατάθεσης του μάρτυρά τους, δεν ενισχύονται από κανένα άλλο αποδεικτικό στοιχείο. Εκ των ανωτέρω αποδεικνύεται ότι το ένδικο ατύχημα και ο εξ αυτού τραυματισμός του ενάγοντος, προκλήθηκαν από την πτώση της εν λόγω πρόχειρης κατασκευής επικάλυψης της εν λόγω παρανόμως και αυθαιρέτως, άνευ οικοδομικής άδειας, κατασκευασθείσας πισίνας, που οφείλεται αποκλειστικά, αφ' ενός στην ελαττωματική κατασκευή της, που δεν έγινε με τον ενδεδειγμένο από άποψη τεχνικής τρόπο, δι' επικαλύψεως με ικανής αντοχής υλικά (πχ οπλισμένο σκυρόδεμα κλπ) και τέτοιου είδους ώστε να μη διαβρώνονται εκ της υγρασίας και των καιρικών συνθηκών στις οποίες ήταν εκτεθειμένη η εν λόγω εξωτερική κατασκευή και δια της σταθεράς στηρίξεως αυτών με τον ενδεδειγμένο τρόπο, ώστε να εξασφαλίζεται η σταθερότητα και αντοχή της, χρησιμοποιούμενη κατά τον προορισμό της (διάβαση πεζών εκ του χώρου αυτού), αλλά αντίθετα κατασκευάστηκε με την τοποθέτηση σε όλο το μήκος και πλάτος του ανοίγματος της ξύλινων καδρονιών-υποστηλωμάτων, χωρίς κάθετη αντιστήριξη αυτών στον πυθμένα της πισίνας, επί των οποίων τοποθετήθηκε νοβοπάν, πάχους μόλις ενός (1) εκατοστού, καλύπτοντας οριζόντια όλη την επιφάνεια (άνοιγμα) αυτής και επ' αυτού στη συνέχεια εναπόθεσαν χώμα από τον περιβάλλοντα χώρο, πάχους 3-5 πόντων, εναρμονίζοντάς την έτσι οπτικά πλήρως με τον υπόλοιπο περιβάλλοντα χώρο, όπως προαναφέρθηκε, αφ' ετέρου δε με την επικάλυψη αυτή κατέστη αδύνατος ο έλεγχος και η συντήρηση αυτής, ώστε να εντοπιστούν και διορθωθούν οι δημιουργηθείσες εκ των καιρικών συνθηκών και της υγρασίας, σαθρώσεις και διαβρώσεις των ξύλινων υλικών της, ως εκ του εξωτερικού χώρου που είχε κατασκευαστεί και του χρόνου που παρήλθε από την κατασκευή της μέχρι την επέλευση του ένδικου ατυχήματος (6 μήνες).

Εκ των αιτιών αποκλειστικά αυτών προκλήθηκε η κατάρρευσή της, κατά την απλή και μόνο διέλευση του ενάγοντα από το χώρο αυτό, προσιτό σε τρίτους, ως εκ του προορισμού του, ο οποίος ανυποψίαστος, λόγω της πλήρους οπτικής ομοιομορφίας και βλάστησης του χώρου αυτού, με τον συνεχόμενο αυτού περιβάλλοντα χώρο, χωρίς οποιαδήποτε ένδειξη ή προειδοποιητική σήμανση για τον κίνδυνο που ελλοχεύει, αιφνίδια και απροσδόκητα κατέπεσε στο αποκαλυφθέν χάσμα, σε βάθος τουλάχιστον 2,20 μέτρων, καταλήγοντας στον πυθμένα της άδειας ημιτελούς υδατοδεξαμενής (πισίνας), της οποίας η πρόχειρη και ελαττωματική επικάλυψη, κατέρρευσε, υπό το βάρος και μόνο του σώματός του.

Ως εκ τούτου, εφόσον αποδείχθηκε ότι η πτώση της εν λόγω επικάλυψης οφείλεται στην ελαττωματική της κατασκευή, καθώς επίσης και στη μη δυνατότητα της απαιτουμένης συντήρησης αυτής, η πρώτη εναγομένη κυρία και νομέας "του έργου" αυτού, βαρύνεται με γνήσια αντικειμενική ευθύνη, κατά τη διάταξη του άρθρου 925 του ΑΚ, όπως αναφέρθηκε στην προεκτεθείσα σχετική νομική σκέψη.

Ο δε ισχυρισμός αυτής ότι η πτώση της επικάλυψης οφείλεται αποκλειστικά στην επενέργεια του βάρους του σώματος του ενάγοντα, ο οποίος παράνομα, δια υπερπηδήσεως του τοιχίου περιτοίχισης του οικοπέδου της, βρέθηκε επί της επικάλυψης αυτής, παρ' ότι γνώριζε την ύπαρξή της, χωρίς μάλιστα την παράλληλη επίκληση ότι η πτώση του έργου δεν οφείλεται σε ελαττωματική κατασκευή ή πλημμελή συντήρηση, απορριπτέος τυγχάνει ως αβάσιμος, καθώς δεν αποδείχθηκε η ύπαρξη τέτοιων γεγονότων που να διακόπτουν την αναγκαία για τη θεμελίωση της σχετικής αντικειμενικής ευθύνης της ως άνω εναγομένης αιτιώδη συνάφεια, σύμφωνα με τα αναφερόμενα και στη σχετική νομική σκέψη.

Η απλή δε διέλευση του ενάγοντα από το χώρο αυτό αποτέλεσε απλώς την αφορμή για την εκδήλωση της υπάρχουσας ελαττωματικότητας της κατασκευής.... Στοιχεία που να θεμελιώνουν οποιαδήποτε υπαιτιότητα του ενάγοντα στην πρόκληση του ατυχήματος και τον εξ αυτού τραυματισμό του δεν αποδείχθηκαν, καθ' ότι αυτός, όπως προαναφέρθηκε, εισήλθε νόμιμα και όχι αυθαίρετα στον προσβάσιμο αυτό χώρο, στα πλαίσια της μεσιτικής έγγραφης εντολής που είχε λάβει από την ιδιοκτήτρια πρώτη εναγομένη, χωρίς καμία σχετική πληροφόρηση από την τελευταία ή από τους προστηθέντες από αυτήν για τους τυχόν κινδύνους που καθιστούσαν μη ασφαλή τη διέλευσή του από το χώρο αυτό, την επικινδυνότητα του οποίου, ούτε με μέτρα άκρας επιμελείας και σύνεσης μπορούσε να διαγνώσει αυτός, καθώς οι εναγόμενοι παρέλειψαν να λάβουν ακόμη και τα στοιχειώδη μέτρα σήμανσης της επικινδυνότητας του χώρου αυτού.

Ως εκ τούτου οι περί του αντιθέτου ισχυρισμοί των εναγομένων απορριπτέοι τυγχάνουν ως αβάσιμοι....." Έτσι που έκρινε το Εφετείο: α) Έλαβε υπόψη του και απέρριψε ως αβάσιμο κατ'ουσίαν, επειδή δεν αποδείχθηκαν τα πραγματικά περιστατικά στα οποία στηριζόταν, τον καταλυτικό της ένδικης αξιώσεως του αναιρεσιβλήτου ισχυρισμό της αναιρεσείουσας ότι η πτώση της κατασκευής επικάλυψης της υδατοδεξαμενής οφείλεται αποκλειστικώς σε δική του επενέργεια, καθόσον εκείνος εισήλθε αυτοβούλως στον προαύλιο χώρο των κατοικιών, που ήταν ασφαλισμένος με σιδερένια πόρτα στερεωμένη με σύρμα, πριν να έλθει ο υπάλληλος που θα τον συνόδευε, ενώ γνώριζε ότι επιτρεπόταν να εισέλθει σ'αυτόν μόνον με την παρουσία εκείνου του υπαλλήλου, και πορεύθηκε πάνω στην επικάλυψη της υδατοδεξαμενής, χωρίς να προσέξει να μην την πατήσει, παρότι γνώριζε την ύπαρξή της.

Ειδικότερα το Εφετείο δέχθηκε ότι ο προαύλιος χώρος δεν ήταν κλειστός, αλλά η πόρτα του ήταν ανοικτή, επειδή εκτελούντο ακόμη εξωτερικές εργασίες στο εργοτάξιο, ο δε αναιρεσίβλητος εισήλθε ανεμπόδιστα σ'αυτόν με το αυτοκίνητό του, ότι η ύπαρξη της καλυμμένης με νοβοπάν πισίνας δεν ήταν διακριτή λόγω της πλήρους οπτικής ομοιομορφίας που παρουσίαζε ο προσιτός σε οποιονδήποτε ενδιαφερόμενο προαύλιος χώρος, για την είσοδο στον οποίο δεν είχε επισημανθεί στον αναιρεσίβλητο πως απαιτείτο να συνοδεύεται από τον υπάλληλο, που προσήλθε αργότερα για να ανοίξει την κλειδωμένη δεύτερη κατοικία, ότι ο αναιρεσίβλητος δεν είχε ενημερωθεί για την ύπαρξη και τη θέση της πισίνας, ότι το τυχαίο γεγονός της διέλευσής του από το συγκεκριμένο μη διακριτό για την επικινδυνότητά του σημείο αποτέλεσε απλώς αφορμή για την πτώση του και ότι η πτώση της κατασκευής- κτίσματος οφείλεται στην αναλυτικώς περιγραφόμενη ελαττωματικότητα και την πλημμελή συντήρησή της, χωρίς να συντρέχουν γεγονότα που διακόπτουν την αναγκαία για τη θεμελίωση της αντικειμενικής ευθύνης της αναιρεσείουσας αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της ελαττωματικής και μη συντηρηθείσας κανονικώς κατασκευής και της επελθούσας εξαιτίας της σωματικής βλάβης και ζημίας του αναιρεσείοντος.

Επομένως ο δεύτερος λόγος της αίτησής της αναιρεσείουσας, με τον οποίο αυτή αποδίδει στην προβαλλόμενη απόφαση πλημμέλεια από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ισχυριζόμενη ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του τον ως άνω ισχυρισμό της είναι αβάσιμος. β) Δεν παραβίασε ευθέως δι' εσφαλμένης ερμηνείας ή εφαρμογής ή εκ πλαγίου δι'αντιφατικών αιτιολογιών τις ουσιαστικές διατάξεις του άρθρου 925 ΑΚ, διότι, υπό τα γενόμενα δεκτά ως αποδειχθέντα ανωτέρω πραγματικά περιστατικά, δεν δέχθηκε επενέργεια τρίτης αιτίας στην επέλευση της πτώσης του κτίσματος, κατά την έννοια του ανωτέρω άρθρου, όπως υποστηρίζει η αναιρεσείουσα.

Μόνον η δικαιολογημένη εκ της μεταξύ τους συμβατικής σχέσεως και μη παράνομη παρουσία του μεσίτη αναιρεσιβλήτου στο συγκεκριμένο σημείο και η συνεπεία του βάρους του υποχώρηση της κακότεχνα κατασκευασμένης και σαθρής (λόγω μη συντήρησής της) επικάλυψης της υδατοδεξαμενής, δεν είναι δυνατό να θεωρηθεί ως επενέργεια τρίτης αιτίας, που αναιρεί την αντικειμενική ευθύνη της αναιρεσείουσας ως κυρίας του κτίσματος, κατά τα εκτιθέμενα στην αρχή της απόφασης.

Η παρουσία του αυτή δεν διακόπτει τον αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ της ελαττωματικής και μη συντηρηθείσας κανονικώς κατασκευής και της επελθούσας εξαιτίας της σωματικής βλάβης και ζημίας του. Αντιθέτως, η παρουσία τρίτου προσώπου ή η ύπαρξη πραγμάτων τρίτων προσώπων στον χώρο κτίσματος, που κατέπεσε, ή πλησίον αυτού, με συνέπεια την πρόκληση ζημίας σε αυτούς τους τρίτους, αποτελούν κατά κανόνα αυτονόητες προϋποθέσεις για την εφαρμογή του άρθρου 925 ΑΚ, το οποίο διαφορετικά θα στερείτο νοήματος.

Επομένως ο σχετικός πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, ο στηριζόμενος κατά το πρώτο σκέλος του σε παραβίαση του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ είναι αβάσιμος. Αβάσιμος είναι ο λόγος αυτός και κατά το δεύτερο σκέλος του, το στηριζόμενο σε παραβίαση αριθμού 19 του ίδιου άρθρου, με τον οποίο η αναιρεσείουσα επικαλείται αντιφατικές αιτιολογίες της προσβαλλομένης απόφασης, ισχυριζόμενη πως το Εφετείο προέβη σε κατάφαση της αντικειμενικής της ευθύνης, παρότι αναγνώρισε την επενέργεια τρίτης αιτίας στην πρόκληση της πτώσης της κατασκευής, πράγμα που δεν ισχύει.

Κατά την έννοια του άρθρου 932 ΑΚ, το δικαστήριο της ουσίας, αφού δεχθεί ότι, εξαιτίας αδικοπραξίας, προκλήθηκε σε κάποιο πρόσωπο ηθική βλάβη (κρίση η οποία είναι αναιρετικώς ανέλεγκτη) καθορίζει στη συνέχεια, εφόσον υποβλήθηκε σχετικό αίτημα, το ύψος της οφειλόμενης γι` αυτήν χρηματικής ικανοποίησης, με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και της λογικής, λαμβάνοντας, ιδίως, υπόψη, ως κριτήρια, το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τις συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας, τη βαρύτητα του πταίσματος του υπόχρεου, το τυχόν συντρέχον πταίσμα του παθόντος, αντίστοιχα και την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διάδικων μερών.

Περαιτέρω, με το άρθρο 25 παρ. 1 (εδάφ. δ`) του Συντάγματος, όπως αυτό ισχύει μετά την αναθεώρησή του με το από 6/17-4-2001 Ψήφισμα της Ζ` Αναθεωρητικής Βουλής, ορίζεται ότι οι κάθε είδους περιορισμοί που μπορούν κατά το Σύνταγμα να επιβληθούν στα δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου πρέπει να προβλέπονται είτε απευθείας από το Σύνταγμα είτε από τον νόμο, εφόσον υπάρχει επιφύλαξη υπέρ αυτού και να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας.

Με αυτή τη διάταξη κατοχυρώνεται ρητά, από το όλο σύστημα των εγγυήσεων για τα επιτρεπτά όρια των επιβαλλόμενων στα ατομικά δικαιώματα νομοθετικών περιορισμών, η εγγύηση εκείνη, που είναι γνωστή ως αρχή της αναλογικότητας. Η αρχή αυτή αναγνωριζόταν και προηγουμένως ως αρχή συνταγματικής ισχύος, που απορρέει από την ίδια την έννοια του κράτους δικαίου, αλλά και από την ουσία των θεμελιωδών ατομικών δικαιωμάτων, τα οποία, ως έκφραση της γενικότερης ελευθερίας του προσώπου, δεν πρέπει να περιορίζονται από την κρατική εξουσία περισσότερο από όσο είναι αναγκαίο για την προστασία των δημόσιων συμφερόντων.

Η αρχή αυτή, υπό την έννοια του τηρητέου μέτρου της εύλογης αντιστάθμισης προσφοράς και οφέλους, που αποτελεί, όπως προαναφέρθηκε, κανόνα συνταγματικής βαθμίδας, επενεργεί σε κάθε είδους κρατική δραστηριότητα, καθώς και όταν πρόκειται για αντικρουόμενα συμφέροντα στο πεδίο του ιδιωτικού δικαίου, αφού η έκτασή της δεν περιορίζεται μόνο σε ορισμένες περιοχές του δικαίου, αλλά, όπως προεκτέθηκε, και πριν από τη ρητή συνταγματική της κατοχύρωση, διέτρεχε το σύνολο της έννομης τάξης και, συνεπώς, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την ερμηνεία και εφαρμογή οποιουδήποτε κανόνα δικαίου.

Άλλωστε, με ρητή διατύπωση στο άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος, τα εν λόγω δικαιώματα του ανθρώπου, κατά τη θεσπιζόμενη από τη διάταξη αυτή προστασία, "ισχύουν και στις σχέσεις μεταξύ ιδιωτών στις οποίες προσιδιάζουν" και οριοθετείται έτσι η υποχρέωση και των αρμόδιων δικαιοδοτικών οργάνων, όταν επιλαμβάνονται της επίλυσης ιδιωτικών διαφορών, να τις επιλύουν κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να υπάρχει μια δίκαιη ισορροπία ανάμεσα στα αντιτιθέμενα συμφέροντα, με παράλληλη προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Συγκεκριμένα, πρέπει τα λαμβανόμενα μέτρα και οι έννομες συνέπειες να είναι πρόσφορα (κατάλληλα) για την πραγμάτωση του επιδιωκόμενου σκοπού, αναγκαία, υπό την έννοια να συνιστούν μέτρο, το οποίο, σε σχέση με άλλα μέτρα που μπορούν να ληφθούν, να επάγεται τον ελάχιστο δυνατό περιορισμό για τον διάδικο σε βάρος του οποίου απαγγέλλονται και αναλογικά υπό στενή έννοια, δηλαδή να τελούν σε ανεκτή σχέση με τον επιδιωκόμενο σκοπό, προκειμένου η αναμενόμενη ωφέλεια να μην υπολείπεται της βλάβης που προκαλούν.

Με βάση αυτά, η πιο πάνω συνταγματική διάταξη, έστω και αν ρητά δεν αναφέρεται σ` αυτήν, απευθύνεται και στον δικαστή, όσον αφορά τις σχέσεις των διαδίκων, καθιερώνοντας αυτήν ως δεσμευτική δικαιική αρχή, όπως και άλλες τέτοιες αρχές που διατρέχουν το δίκαιο και είναι δεσμευτικές (αρχή του σεβασμού της αξίας του ανθρώπου, αρχή της δίκαιης δίκης κ.λπ.).

Εξάλλου, η αρχή αυτή, ως διάχυτη στην έννομη τάξη, υπερβαίνει τα όρια της ρητής συνταγματικής κατοχύρωσής της, με την οποία, πάντως, αναδείχθηκε η σημασία της ως βασικής εγγύησης για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ο δικαστής οφείλει, κατά την ερμηνεία και την εφαρμογή των διατάξεων της κοινής νομοθεσίας, που άπτονται των δικαιωμάτων αυτών, να προστρέχει στο κρίσιμο για την όλη έννομη τάξη περιεχόμενο της συνταγματικής αρχής της αναλογικότητας που, όπως αναφέρθηκε, απορρέει από την αρχή της ισότητας και την αρχή του κράτους δικαίου.

Στην περίπτωση υπέρβασης της αρχής της αναλογικότητας, πρόκειται για δυσαναλογία μέσου προς το σκοπό, δηλαδή το ασκούμενο δικαίωμα έχει απωλέσει την αναλογία του προς τον επιδιωκόμενο σκοπό και, συνακόλουθα, η άσκησή του είναι απαγορευμένη. Επομένως, η αρχή της αναλογικότητας αποτελεί κανόνα δικαίου (γενική νομική αρχή), η οποία προσδιορίζει την τελολογική λειτουργία των πάσης φύσεως δικαιωμάτων και του ιδιωτικού δικαίου.

Από όσα προαναφέρθηκαν συνάγεται, ως γενική νομική αρχή, ότι η έννομη συνέπεια που είτε προβλέπεται από κανόνες δικαίου κατώτερης τυπικής ισχύος από εκείνους του Συντάγματος, είτε απαγγέλλεται από δικαστικό ή διοικητικό όργανο, πρέπει να τελεί σε σχέση ανεκτής αναλογίας προς το αντίστοιχο πραγματικό, ήτοι να μην υπερβαίνει τα όρια όπως διαγράφονται από τα δεδομένα της κοινής πείρας και της κοινής για το δίκαιο συνείδησης σε ορισμένο τόπο και χρόνο, όπως αποτυπώνονται με τη συνήθη πρακτική των δικαστηρίων.

Η κρίση δηλαδή του ουσιαστικού δικαστηρίου πρέπει να μην παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, ούτε να υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, που αποτελεί γενική αρχή του δικαίου και μέσο ελέγχου της κρίσης του δικαστηρίου, χωρίς να υπάγεται στην έννοια της αναλογικότητας. Κατόπιν τούτων, η παραβίαση της προβλεπόμενης από το άρθρο 25 παρ. 1 αρχής της αναλογικότητας, αλλά και η υπέρβαση, από το δικαστήριο της ουσίας, των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας ελέγχονται, έστω και εμμέσως, ως πλημμέλειες του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ (ΟλΑΠ 9/2015, 10/2017, ΑΠ 12/2020).

Στην προκείμενη περίπτωση, η αναιρεσείουσα με τον τρίτο λόγο της αιτήσεώς της, επικαλούμενη αναιρετικές πλημμέλειες από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, προβάλλει την αιτίαση ότι το Εφετείο επιδικάζοντας στον αναιρεσίβλητο το ποσό των 5.000 ευρώ ως εύλογη χρηματική του ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης (αντί του αιτηθέντος με την αγωγή ποσού των 45.000 ευρώ, το οποίο απερρίφθη κατά το επιπλέον των 5.000 ευρώ), υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας και παραβίασε ευθέως και εκ πλαγίου τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του άρθρου 932 ΑΚ και την αρχή της αναλογικότητας.

Το Εφετείο, με την πληττόμενη απόφασή του, σχετικά με τη ζημία του αναιρεσείοντος και τη σωματική βλάβη, που υπέστη εξαιτίας της οφειλόμενης σε ελαττωματικότητα και μη συντήρηση της ως άνω κατασκευής, η οποίες έλαβαν χώρα υπό τις προπαρατεθείσες, περιλαμβανόμενες στην προσβαλλομένη απόφαση συνθήκες, και σχετικά με το κεφάλαιο επιδίκασης χρηματικής ικανοποίησης στον αναιρεσίβλητο λόγω της ηθικής του βλάβης δέχθηκε τα ακόλουθα: "Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι, αμέσως, μετά την ανάσυρσή του, ο ενάγων διακομίστηκε στο ιδιωτικό πολυϊατρείο με την επωνυμία "ΜΥΚΟΝΙΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΠΕ", όπου διαπιστώθηκε ότι, εξαιτίας της πτώσης και της βιαίας πρόσκρουσης του σώματός του στον πυθμένα της υπό κατασκευή πισίνας, όπου ήταν τοποθετημένοι και προεξέχοντες πλαστικοί σωλήνες-αναμονές των σιφονιών της, υπέστη τις αναφερόμενες σωματικές κακώσεις, ήτοι ευμεγέθες αιμάτωμα (18χ14 εκ.) στην οπίσθια γλουτιαία επιφάνεια και πολλαπλές εκδορές στο δεξί αντιβράχιο, γόνατο, κνήμη και στην περιοχή του αριστερού αχίλλειου τένοντος, του συνεστήθη δε, από τον θεράποντα ιατρό του, η λήψη φαρμακευτικής αγωγής, απόλυτος κλινοστατισμός, τοπική παγοθεραπεια, αναρρωτική άδεια τριών εβδομάδων και επανεξέταση σε τρεις ημέρες.

Επανεξετάσθηκε, τόσο στις 20-6-2011, παραπονούμενος για έντονο άλγος στην περιοχή του (αρ) Αχίλλειου τένοντος και στην (αρ) γλουτιαία χώρα, καθιστώντας τη βάδισή του δυσχερή, οπότε του συνεστήθη και πάλι απόλυτος κλινοστατισμος και επανεξέταση σε μία εβδομάδα, όσο και στις 27-6-2011, οπότε διαπιστώθηκε βελτίωση μεν στη βάδισή του, αλλά περιφερική επέκταση του αιματώματος του (αρ) γλουτού, με παρουσίαση στο υποδόριο πολλαπλών όζων.

Του συνεστήθη ανάπαυση, 15 συνεδρίες φυσιοθεραπείας με μαγνητικά πεδία Laser, υπέρηχα ηλεκτροκινησιομαλάξεις και επανεξέταση σε 10 ημέρες. Επαναξετασθείς, στις 8-7-2011, διαγνώστηκε με το ευμεγέθες αιμάτωμα στην αρ. γλουτιαία χώρα σε αποδρομή και παρ' ότι είχε παρακολουθήσει 15 συνεδρίες φυσιοθεραπείας, κατά την τοπική ψηλάφηση διαπιστώθηκε η παρουσία πολλαπλών οζιδίων, διαμέτρου 1cm περίπου και αιματώματος περίπου 15 cm ακόμα, του συνεστήθη ανάπαυση, 15 ακόμη φυσιοθεραπείες και επανεξέταση σε δύο εβδομάδες (βλσχ τις από 18-6-2011, 27-6-2011 και 8-7-2011 ιατρικές γνωματεύσεις του ιατρού, χειρουργού ορθοπεδικού- τραυματιολόγου του άνω ιδιωτικού πολυϊατρείου, Γ.

Τ. και σχετικές των τραυμάτων φωτογραφίες). Τέλος, στις 4-1-2013, υπεβλήθη σε μαγνητική τομογραφία λεκάνης-ισχύων, στο διαγνωστικό κέντρο "ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΉ", με τις ακόλουθες διαπιστώσεις: "στην αριστερή γλουτιαία χώρα υποδορίως απεικονίζεται οζώδης σχηματισμός 18mm και κατακόρυφης 3,8 cm, με υψηλή ένταση σε ακολουθίες ΤΙ και Τ2 και χαμηλή σε ακολουθία STIR (κατά το κέντρο αυτού), εύρημα που οριακά εφάπτεται στην παρυφή του μείζονα γλουτιαίου μυός, χωρίς να επεκτείνεται σε αυτόν και θα μπορούσε να αποδοθεί σε μικρό κοκκίωμα μετατραυματικής ή μεταφλεγμονώδους αιτιολογίας.

Χωρίς ευρήματα από τα λοιπά μαλακά μόρια της περιοχής... ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Υποδόρια βλάβη αριστερής γλουτιαίας χώρας μετατραυματικής ή μεταφλεγμονώδους αιτιολογίας, όπως προαναφέρθηκε. Χωρίς παθολογικά ευρήματα από το λοιπό έλεγχο των οστικών δομών και μυϊκών ομάδων της περιοχής" (βλσχ έγγραφο). Για την κατά τα ανωτέρω διαπίστωση της κατάστασης της υγείας του, υποβλήθηκε στις αναγκαίες διαγνωστικές εξετάσεις στο εν λόγω ιδιωτικό ιατρείο, καταβάλλοντας τα ακόλουθα ποσά:

για αντίστοιχες ορθοπεδικές εξετάσεις και εκτιμήσεις, στις 18-6-2011 το ποσό των 70 ευρώ, στις 21-6-2011 το ποσό των 50 ευρώ, στις 27- 6-2011 το ποσό των 50 ευρώ και στις 8-7-2011 το ποσό των 40 ευρώ, ήτοι το συνολικό ποσό των 210 ευρώ (βλσχ αποδείξεις παροχής υπηρεσιών). Ακολούθως, κατά τις άνω σχετικές συστάσεις του θεράποντος ιατρού του, υποβλήθηκε στις αναγκαίες για την αποκατάσταση της υγείας του φυσικοθεραπείες καταβάλλοντας τα ακόλουθα ποσά:

α) στη Μ. Χ., για 15 πραγματοποιηθείσες φυσικοθεραπείες (τιμή εκάστης 40 ευρώ) στον αρ. γλουτό , στο Πρότυπο Επιστημονικό Κέντρο Φυσικοθεραπείας αυτής (μαγνητικά πεδία Laser, υπέρηχα, ηλεκτροκινησιομαλάξεις), το συνολικό ποσό των 600 ευρώ (βλ. σχ. τη Ν0 1339/8-7-2011 απόδειξη παροχής υπηρεσιών), β) στη φυσίατρο Μ. Ν.-Φ., για 15 πραγματοποιηθείσες φυσικοθεραπείες, το συνολικό ποσό των 130 ευρώ (βλσχ τη No …/…-7-2011 απόδειξη παροχής υπηρεσιών) και γ) στον φυσικοθεραπευτή Ν.

Δ., το ποσό των 1.000 ευρώ, για πραγματοποιηθείσες φυσικοθεραπείες δύο μηνών, προς αποκατάσταση του αιματώματος στην αριστερή γλουτιαία περιοχή (βλ. σχ. τη No …/…-10-2011 απόδειξη παροχής υπηρεσιών, σε συνδυασμό με την από 3-10-2011 γνωμάτευση αυτού), ήτοι το συνολικό ποσό των 1.730 ευρώ. Επίσης, για την, κατά σύσταση του θεράποντος ιατρού του, αγορά της απαραίτητης, προς αποκατάσταση της υγείας του, φαρμακευτικής αγωγής, κατά το χρονικό διάστημα από 19-6-2011 έως 13-7-2011, το συνολικό ποσό των 43,02 (5,10+5,95+3,50+7,37+21,10) ευρώ (βλσχ αποδείξεις φαρμακείων της Μυκόνου), ήτοι συνολικά για τα άνω νοσήλια το ποσό των 1.983,02 (210 + 1.730 + 43,02) ευρώ. ....

Επιπλέον, το είδος και η έκταση των σωματικών κακώσεων που υπέστη ο ενάγων (ευμεγέθες αιμάτωμα (18χ14 εκ.) στην οπίσθια (αρ) γλουτιαία επιφάνεια και πολλαπλές εκδορές στο δεξί αντιβράχιο, γόνατο, κνήμη και στην περιοχή του αριστερού αχίλλειου τένοντα), όπως απεικονίζονται και στις προσκομιζόμενες φωτογραφίες, είχαν μεν ως συνέπεια, κατά τις προσκομιζόμενες ιατρικές βεβαιώσεις, το έντονο άλγος στην περιοχή του (αρ) Αχίλλειου τένοντος και στην (αρ) γλουτιαία χώρα και επακόλουθο αυτού δυσχέρεια στη βάδιση, αδυναμία ορθοστατήσεως στο αριστερό πόδι, άλγος κατά την κατάκλιση και το κάθισμα, πλην όμως, από κανένα αποδεικτικό μέσο, μη αρκούσης απλώς της κατάθεσης του πρωτοδίκως εξετασθέντα μάρτυρα απόδειξης, δεν αποδείχθηκε ότι εξαιτίας αυτών αδυνατούσε να αυτοεξυπηρετηθεί και είχε ανάγκη πρόσληψης αποκλειστικής νοσοκόμου - οικιακής βοηθού, για τη φροντίδα και την εξυπηρέτησή του κατ' οίκον, επί όλο το 24ωρο για 60 ημέρες (18-6-2011 έως 15-8-2011), έργο το οποίο ανέλαβε η σύζυγός του, με εντατικοποίηση των προσπαθειών της, αλλά αντίθετα η φύση και έκταση των τραυμάτων του.....

Τέλος αποδείχθηκε ότι από την, κατά το ένδικο συμβάν, πτώση του ενάγοντος υπέστησαν φθορές και καταστράφηκαν προσωπικά του είδη (ρολόι και γυαλιά), για την αποκατάσταση και αντικατάσταση αντίστοιχα των οποίων δαπάνησε: για την επισκευή του ρολογιού χειρός που φορούσε, μάρκας CHOPARD, το οποίο έσπασε, το ποσό των 298 ευρώ (σχ η από 1-8-2011 νόμιμη απόδειξη της εταιρείας "CHOPARD DEUTSCHLAND CREECE GMBH", υποκατάστημα Μυκόνου), για την αντικατάσταση του λουριού του άνω ρολογιού, που κόπηκε, με άλλο ισάξιο ίδιου τύπου, το ποσό των 150 ευρώ (βλσχ την από 18- 9-2011 νόμιμη απόδειξη της ίδιας άνω εταιρείας) και για την αντικατάσταση των γυαλιών ηλίου που φορούσε και έσπασαν, μάρκας Reyban, με ισάξια ίδιου τύπου, το ποσό των 120 ευρώ (βλσχ την από 29-6-2011 νόμιμη απόδειξη του καταστήματος οπτικών ειδών, Ά.

Γ.), ήτοι το συνολικό ποσό των 568 (298+150+120) ευρώ.

Συνεπώς, κατά τα ανωτέρω, η αποκαταστατέα,από το ένδικο ατύχημα, ζημία του ενάγοντος ανέρχεται στο συνολικό ποσό των 2.551,02 (1.983,02 + 568) ευρώ. Τέλος, ο ενάγων λόγω του ατυχήματος και του εξ αυτού τραυματισμού του, υπέστη και ηθική βλάβη και, ως εκ τούτου, δικαιούται χρηματικής ικανοποίησης, για τον προσδιορισμό της οποίας το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη του ως προσδιοριστικά αυτής επιμέρους στοιχεία, τις προπεριγραφείσες συνθήκες, υπό τις οποίες έλαβε χώρα το ένδικο ατύχημα, την αποκλειστική υπαιτιότητα των εναγομένων στην πρόσκληση αυτού, κατά την αντίστοιχη ιδιότητα εκάστου, το είδος και την έκταση της σωματικής βλάβης που υπέστη ο ενάγων, τη διάρκεια και τα μέσα που απαιτήθηκαν προς αποκατάσταση της υγείας του, τη συνακόλουθη ταραχή και εν γένει τη σωματική και ψυχική ταλαιπωρία που υπέστη, σε συνδυασμό και με την ηλικία του κατά τον κρίσιμο χρόνο του ατυχήματος (γεν.

στις 10-7-1972), καθώς και την προσωπική, επαγγελματική και εν γένει κοινωνική και οικονομική κατάσταση αντίστοιχα των διαδίκων, εκ των οποίων ο μεν ενάγων είναι μεσίτης αστικών ακινήτων, δραστηριοποιούμενος από το 2006 στη …, έγγαμος με δύο ανήλικα τέκνα, η δε πρώτη εναγομένη (γεν. στην … το έτος 1938), κάτοικος …, είναι επιχειρηματίας, δραστηριοποιούμενη, ως μέτοχος και μέλος ΔΣ, Ανώνυμης κατασκευαστικής και τουριστικής εταιρείας, με αυτοτέλεια και μεγάλη περιουσία, ενώ ο δεύτερος εναγόμενος είναι πολιτικός μηχανικός, δραστηριοποιούμενος στη Μύκονο (βλσχ έγραφα που προσκομίζονται από τον ενάγοντα και σχετικές καταθέσεις των πρωτοδίκως εξετασθέντων μαρτύρων).

Με βάση τα προσδιοριστικά αυτά στοιχεία το Δικαστήριο κρίνει, λαμβάνοντας υπόψη και τους κανόνες της κοινής πείρας και λογικής, καθώς και ότι δεν πρέπει ούτε να υποβαθμίζεται, αλλά ούτε και να μεγιστοποιείται η απαξία των πράξεων, ότι το ανάλογο ποσό για την εύλογη χρηματική ικανοποίηση προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που υπέστη ο ενάγων από τις εις βάρος του άδικες πράξεις αντίστοιχα των εναγομένων, ανέρχεται, σε πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ, τηρουμένης και της αρχής της αναλογικότητας, ως γενικής νομικής αρχής, αυξημένης τυπικής ισχύος." Με τις κρίσεις και τις παραδοχές του αυτές το Εφετείο, καθορίζοντας την εύλογη χρηματική ικανοποίηση του αναιρεσιβλήτου για την ηθική του βλάβη στο ποσό των 5.000 ευρώ δεν παραβίασε ευθέως την αρχή της αναλογικότητας και τη διάταξη του άρθρου 932 ΑΚ και δεν υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, αφού το ποσό αυτό, κατά την κοινή πείρα, την δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση, δεν υπολείπεται (και μάλιστα καταφανώς), των συνήθως επιδικαζόμενων υπό παρόμοιες συνθήκες και σε παρόμοιες περιπτώσεις (μη ιδιαίτερα σοβαρού τραυματισμού, που δεν απαιτούσε μεν νοσηλεία σε νοσοκομείο, αλλά ταλαιπώρησε το αναιρεσείοντα για αρκετό χρονικό διάστημα, κατά το οποίο αναγκάσθηκε να ακολουθήσει θεραπευτική αγωγή, να παραμείνει σε κλινοστατισμό και στη συνέχεια να περιορίσει την κινητικότητά του, ενώ κατάλοιπα του τραυματισμού αυτού υφίσταντο ακόμη και 18 περίπου μήνες αργότερα, ήτοι στις 4-1-2013, ημερομηνία κατά την οποία υποβλήθηκε σε μαγνητική τομογραφία).

Η επιδίκαση του ανωτέρω ποσού ήταν πρόσφορη, αναγκαία και ανάλογη του επιδιωκόμενου σκοπού της, δηλαδή της άμβλυνσης της ηθικής βλάβης του παθόντος. Το Εφετείο δεν παραβίασε επίσης την αρχή της αναλογικότητας και τις διατάξεις του άρθρου 932 ΑΚ ούτε εκ πλαγίου δι' ελλιπών ή αντιφατικών αιτιολογιών ως προς το ζήτημα του ύψους της επιδικαστέας χρηματικής ικανοποίησης, καθόσον διέλαβε αναλυτικώς, με πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις στην απόφασή του όλα τα αναγκαία πραγματικά περιστατικά και κριτήρια, τα οποία απαιτούντο για τον σχηματισμό της σχετικής κρίσης του (είδος της προσβολής, έκταση της βλάβης, συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας, βαρύτητα του πταίσματος του υπόχρεου, έλλειψη συντρέχοντος πταίσματος του παθόντος, οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διάδικων μερών).

Επομένως ο τρίτος λόγος αναίρεσης είναι και κατά τα δύο σκέλη του (αυτό της παραβίασης του αριθμού 1 και αυτό της παραβίασης του αριθμού 19 του άρθ. 559 ΚΠολΔ) αβάσιμος.

Κατ'ακολουθίαν αυτών, πρέπει να απορριφθεί η από 6-11-2018 αίτηση για αναίρεση της 80/2018 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αιγαίου και να διαταχθεί, κατά την παρ. 3 του άρθρου 495 ΚΠολΔ, η εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του παραβόλου, που κατατέθηκε από την αναιρεσείουσα κατά την άσκηση της αίτησης αναίρεσης. Η αναιρεσείουσα, που ηττήθηκε, πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το σχετικό νόμιμο και βάσιμο αίτημά του (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 6-11-2018 αίτηση αναίρεσης κατά της 80/2018 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αιγαίου.

Διατάσσει την εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του παραβόλου που κατατέθηκε κατά την άσκηση της αναίρεσης.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην καταβολή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 12 Ιανουαρίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 17 Μαρτίου 2021.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ