340/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 340 / 2018 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 340/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Πηνελόπη Ζωντανού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Απόστολο Παπαγεωργίου, Γεώργιο Μιχολιά, Θεόδωρο Τζανάκη και Κωνσταντίνο Πιτταρά - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 12 Δεκεμβρίου 2017, με την παρουσία και της Γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ανώνυμου εταιρίας με την επωνυμία "... ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και το δ.τ. "... Α.Ε.", ως καθολικής διαδόχου της ανωνύμου εταιρίας με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΑΝΕΓΕΡΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ Α.Ε.", και το δ.τ. "... Α.Ε." που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Σκαρίπα, με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., που κατέθεσε προτάσεις. Του αναιρεσιβλήτου: του Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, ως υποκατάστατο κατά νόμο των: α)Γ. Χ., )Ν. Χ., )Α. Μ. και )Α. Σ., κατοίκων .... Το ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αγγελική Ζηβοπούλου, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 31/5/2011 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 66/2013 του ίδιου Δικαστηρίου και 3711/2014 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί τη αναιρεσείουσα με την από 10/12/2014 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Κωνσταντίνος Πιτταράς ανέγνωσε την από 22/11/2017 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Με την κρινόμενη από 10.12.2014 αίτηση προσβάλλεται η 3711/2014 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των αμοιβών για την παροχή εργασίας. εργατικών διαφορών. Με την προσβαλλομένη έγινε δεκτή η έφεση της εναγόμενης εταιρείας με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΑΝΕΓΕΡΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", την οποία διαδέχθηκε, ως καθολική διάδοχος αυτής, η ήδη αναιρεσείουσα εταιρεία με την επωνυμία "... ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", κατά της 66/2013 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, εξαφανίστηκε η εκκαλούμενη ως άνω απόφαση και έγινε εν μέρει δεκτή η αναφερόμενη κατωτέρω αγωγή του αναιρεσίβλητου ΤΕΕ ως υποκατάστατου των κατονομαζόμενων εκεί μηχανικών-μελών του. Η αίτηση στρέφεται κατ’ αποφάσεως δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου, της οποίας δεν προκύπτει, ούτε άλλωστε προβάλλεται, επίδοση (άρθρα 552, 553 παρ. 1, 556 παρ. 1 και 564 παρ. 3 ΚΠολΔ). Επομένως, πρέπει να θεωρηθεί παραδεκτή και να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και τη βασιμότητά του ο λόγος που περιέχεται σ’ αυτήν (άρθρο 577 παρ. 1 και 3 ΚΠολΔ).

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 παρ.1 εδ. α’ του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται - μεταξύ άλλων περιπτώσεων - και αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου.

Η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνο αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σε αυτούς. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί, μολονότι συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και εάν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου, δηλαδή όταν το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σε αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε ως κακή εφαρμογή, δηλαδή εσφαλμένη υπαγωγή σ’ αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού (Ολ ΑΠ 1/2016, Ολ ΑΠ 2/2013, Ολ ΑΠ 7/2006).

Με τον παραπάνω λόγο αναίρεσης ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής και των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα του ίδιου δικαστηρίου κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Στην τελευταία δε περίπτωση, η παραβίαση του κανόνα αυτού ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο αποκλειστικά και μόνο με βάση τα πραγματικά περιστατικά που δέχεται το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν ή ότι δεν αποδείχθηκαν (ΑΠ 130/2016, ΑΠ 1420/2013).

Eξάλλου, η σύμβαση με την οποία ανατίθεται σε μηχανικό η εκπόνηση μελέτης και η επίβλεψη συγκεκριμένου έργου, φέρει τον χαρακτήρα μισθώσεως έργου. Με τη σύμβαση αυτή ο μηχανικός αναλαμβάνει την υποχρέωση να εκτελέσει το έργο εκπονώντας την αναληφθείσα μελέτη, δικαιούται δε, παραδίδοντας τούτο, να λάβει τη συμφωνηθείσα αμοιβή (άρθρο 681 ΑΚ).

Η αμοιβή αυτή δεν επιτρέπεται να είναι κατώτερη από τα ελάχιστα όρια της νόμιμης αμοιβής που καθορίζονται από τις διατάξεις του π.δ.696/1974, όπως τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με το π.δ. 515/1989, που εκδόθηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 59 του ν.δ. της 17-7/16.8.1923 "περί σχεδίων πόλεων" και του άρθρου μόνου του ν.δ. 2726/1953 (σχετ.ΑΠ 77/2011, ΑΠ 1146/2012, ΑΠ 63/2010, 1415/2005) ή του βδ της 19/21-2-1938, όπως μεταγενεστέρως τροποποιήθηκε (ΑΠ 568/1999).

Περαιτέρω, με τις διατάξεις των παρ. 4 και 5 του άρθρου 2 του β.δ.. της 30/31-5-1956 "περί κανονισμού του τρόπου καταβολής της αμοιβής των μηχανικών εν γένει", που εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου μόνου του ν.δ. 2726/1953, όπως οι διατάξεις αυτές αντικαταστάθηκαν με το άρθρο 1 του π.δ. 48/1994 και ίσχυαν κατά τον χρόνο άσκησης της ένδικης εδώ αγωγής (πριν δηλαδή από την αντικατάστασή τους με το άρθρο 7 παρ. 14 ν. 3919/2011), ορίζονται τα εξής : "4.

Σε περίπτωση άρνησης, δυστροπίας ή καθυστέρησης καταβολής της οφειλόμενης αμοιβής ή τμηματικών πληρωμών έχει δικαίωμα εγέρσεως δικαστικής αγωγής εισπράξεως της οφειλομένης αμοιβής, ο δικαιούχος μηχανικός ή τα δικαιούχα γραφεία μελετητών με οποιαδήποτε εταιρική μορφή, συμπεριλαμβανομένων και των κοινοπραξιών.

Το αυτό δικαίωμα έχει και το Τεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδος. Αίτημα της καταψηφιστικής αγωγής θα είναι η καταβολή του οφειλόμενου ποσού στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος. Τα ανωτέρω τυγχάνουν αναλόγου εφαρμογής και στην περίπτωση των ασφαλιστικών μέτρων. 5. Όταν η αγωγή εγείρεται από έναν από τους πιο πάνω δικαιούχους.

ανακοινώνεται εις το έτερον υποχρεωτικώς, όστις έχει και δικαίωμα παρεμβάσεως. Η ανακοίνωση γίνεται με μόνη την κοινοποίηση του εισαγωγικού της δίκης δικογράφου". Από τα παραπάνω προκύπτει α) ότι την ως άνω αμοιβή μηχανικού από εκτέλεση μελέτης κλπ μπορεί να αξιώσει ή το Τεχνικό Επιμελητήριο, ως υποκαθιστάμενο στα δικαιώματα του μηχανικού κατά τις διατάξεις του β.δ.

της 30/31-5-1956 και του άρθρου 2 του π.δ. 242/1984, είτε ο ίδιος ο μηχανικός (ΑΕΔ 26/1993, ΑΠ 1415/2005, ΑΠ 755/2012, ΑΠ 1514/2007) β) ότι το αίτημα της αγωγής αναφορικά με την είσπραξη της αμοιβής του μηχανικού, είτε αυτή ασκηθεί από τον δικαιούχο μηχανικό είτε από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος είναι σε κάθε περίπτωση η καταβολή σ’ αυτό (Τ.Ε.Ε.) του οφειλομένου ποσού ( ΑΠ 755/2012, ΑΠ 1514/2007).

Εξάλλου, με το τέταρτο κεφάλαιο (άρθρο) του ν. 1398/1983 ιδρύθηκε νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΑΝΕΓΕΡΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", η οποία σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 1 αυτού, αποτελεί Δημόσια Επιχείρηση που ανήκει στο Ελληνικό Δημόσιο, λειτουργεί για χάρη του δημόσιου συμφέροντος, διέπεται από τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας και έχει διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια.

Κατά το άρθρο 3 του νόμου αυτού (κεφάλαιο τέταρτο), έχει ως σκοπό, εκτός των άλλων, την κατ’ εντολή του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων ολική ή μερική μελέτη, κατασκευή, επέκταση, συντήρηση, οργάνωση και εξοπλισμό κάθε είδους νοσηλευτικής μονάδας, καθώς και την ολική ή μερική μελέτη και κατασκευή των κτιριακών εγκαταστάσεων των τμημάτων ιατρικής των πανεπιστημίων.

Στην παρ. 2 του άρθρου 3 ορίζεται, ότι "Η εκπόνηση των μελετών και η εκτέλεση των έργων της ... καθώς και οι συναφείς προμήθειες και εργασίες γίνονται κατ’ εξαίρεση από κάθε κείμενη διάταξη σχετική με την ανάθεση μελετών και εκτέλεση δημόσιων έργων και τη διενέργεια κρατικών προμηθειών. Τα πλαίσια των διαδικασιών καθορίζονται σε κανονισμούς που εγκρίνονται από τους εποπτεύοντες Υπουργούς και δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως".

Σε εκτέλεση της εξουσιοδότησης που παρέχεται με το ανωτέρω άρθρο 3.2 εδ. β’ , εκδόθηκε ο κανονισμός εκπόνησης των μελετών, εκτέλεσης των έργων και συναφών προμηθειών και εργασιών της ..., ο οποίος εγκρίθηκε (σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 1 του άνω τέταρτου άρθρου) με την κοινή υπουργική απόφαση των Υπουργών ΠΕΧΩΔΕ και Υγείας και Πρόνοιας με στοιχεία ΕΔ2α/04/62/Φ. 13/1984 (ΦΕΚ 359 Β).

Με το άρθρο 28 παρ, 2γ του ν. 1418/1984 "Δημόσια έργα και ρυθμίσεις συναφών θεμάτων", κατ’ εξαίρεση του γενικού κανόνα της παρ. 1 περ. ια’ , ότι καταργείται κάθε γενική ή ειδική διάταξη, που αντίκειται στις διατάξεις του νόμου αυτού ή αναφέρεται σε θέματα που ρυθμίζονται από τον νόμο αυτό, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά, διατηρήθηκε σε ισχύ το άρθρο 3.2 του τέταρτου άρθρου του ν. 1398/1983, που ορίζει τον τρόπο εκπόνησης μελετών και εκτέλεσης των έργων της ....

Περαιτέρω, στην παρ. 8 του ιδίου άρθρου 2 ν. 1418/1984 ορίζεται, ότι με κοινές αποφάσεις των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας, ΠΕΧΩΔΕ και του εκάστοτε αρμοδίου Υπουργού, είναι δυνατό έργα που προγραμματίζονται και εκτελούνται από νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου των ανωτέρω φορέων (της παρ.1 του άρθρου 14 ν. 2190/1994) να εξαιρούνται διατάξεων του νόμου αυτού (ν. 1418/1984).

Σε εφαρμογή της τελευταίας αυτής διάταξης εκδόθηκε η Υ4α/9467/Φ22/7-10-1994 (ΦΕΚ Β774/1994) κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας, Υγείας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και ΠΕΧΩΔΕ, με την οποία εξαιρείται η ... από τις διατάξεις του ν. 1418/1984, και επομένως και από τις διατάξεις των άρθρων 12 και 13 του νόμου αυτού, που προβλέπουν τη διοικητική και δικαστική επίλυση των διαφορών, οι οποίες ανακύπτουν από την εκτέλεση δημόσιων έργων.

Ακολούθως, με το πδ 312/1999 η ... υπήχθη στις διατάξεις του ν. 2414/1996 "Εκσυγχρονισμός δημοσίων επιχειρήσεων οργανισμών κλπ", μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρία και ορίστηκε το καταστατικό της. Στο ως άνω πδ ορίζεται ότι "Η εταιρεία λειτουργεί χάριν του δημοσίου συμφέροντος και για κοινή ωφέλεια κατά τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας και τελεί υπό την εποπτεία του κράτους, ασκούμενη από τον Υπουργό Υγείας και Πρόνοιας και τον Υπουργό ΠΕΧΩΔΕ.

Επ’ αυτής έχουν εφαρμογή οι διατάξεις του ν. 2414/1996, του τέταρτου άρθρου του ν.1398/1983,όπως τροποποιήθηκε και ισχύει και συμπληρωματικά οι διατάξεις του κωδ.νόμου 2190/1920".Από τον συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων προκύπτει ότι οι διατάξεις της νομοθεσίας των δημοσίων έργων δεν εφαρμόζονται στα έργα της ... και επομένως κάθε διαφορά που ανακύπτει κατά την εκτέλεση των έργων της ...

υπόκειται στην διαδικασία των πολιτικών δικαστηρίων ως διαφορά ιδιωτικού δικαίου (ΑΠ357/2012). Περαιτέρω, με το άρθρο 2 του Κανονισμού της ..., που εκδόθηκε, όπως προαναφέρθηκε, βάσει εξουσιοδοτήσεως του τέταρτου άρθρου του ν, 3198/1983, ορίζονται τα εξής : "1. Οι μελέτες των έργων της ... εκπονούνται: α) απευθείας από την τεχνική υπηρεσία της ...

και με κατάλληλο προσωπικό που υπάρχει στην υπηρεσία αυτή ή προλαμβάνεται ειδικά για τη μελέτη του έργου και αμείβεται από τις πιστώσεις που εγκρίνονται για τη μελέτη, β) με απευθείας ανάθεση σε φορέα δημοσίου τομέα μέρους ή όλου του έργου γ) με συνεργασία της ... με φορέα του δημοσίου τομέα, δ) με ανάθεση σε ιδιωτικό μελετητικό οίκο που επιλέγεται από το Διοικητικό Συμβούλιο της ...

ύστερα από δημοσίευση στον τύπο και στο δελτίο του TEE πρόσκλησης για να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους όσοι θέλουν να αναλάβουν τη μελέτη ή ύστερα από πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος μεταξύ περιορισμένου αριθμού μελετητών που τους ορίζει σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση το Διοικητικό Συμβούλιο, ε) με απευθείας ανάθεση σε ιδιωτικό μελετητικό οίκο για έργα εξειδικευμένα στ) με ανάθεση μετά από πανελλήνιο αρχιτεκτονικό διαγωνισμό. 2.

Για την επίτευξη των σκοπών της ... το Διοικητικό Συμβούλιο μπορεί να αποφασίζει την κάθε μορφής σύμπραξη του ιδιωτικού τομέα με τη ... για την εκπόνηση της μελέτης και με την επιφύλαξη των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 4 να αποφασίζει ιδίως: α) την εκπόνηση της μελέτης μαζί με την ανάθεση της κατασκευής του έργου β) την ανάθεση σε ιδιωτικό μελετητικό οίκο μερικών μόνον επιμέρους στοιχείων μελέτης γ) την συνεργασία στην εκπόνηση της μελέτης ιδιωτικού οίκου και του προσωπικού της δ) την εκπόνηση μελέτης προτύπων κατασκευών όπου η ...

αποκτά την πλήρη κυριότητα της μελέτης. Η ... μπορεί να τη χρησιμοποιεί, κατ’ επανάληψη σε διάφορα έργα τη μελέτη αυτή με προσαρμογές ή χωρίς προσαρμογές πάντα χωρίς να είναι υποχρεωμένη να καταβάλλει άλλη αμοιβή από αυτή που προσδιορίζεται στη σχετική σύμβαση.3.Το περιεχόμενο της σχετικής σύμβασης σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση προσδιορίζεται ελεύθερα με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου.

Επίσης προσδιορίζεται και κάθε διαδικαστική λεπτομέρεια, όπως η προθεσμία και ο τρόπος για την εκδήλωση ενδιαφέροντος για την ανάληψη της μελέτης, οι εγγυήσεις και προθεσμίες για την κατάρτιση της σύμβασης και γενικά κάθε θέμα που αναφέρεται στην εκπόνηση και την αποδοχή της μελέτης ύστερα από συμπλήρωσή της ή όχι.

Από τον συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι η ... ,ως νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, που λειτουργεί με τη μορφή ανώνυμης εταιρείας, διεπόμενη από τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας, έχοντας οικονομική και διοικητική αυτοτέλεια και εποπτευόμενη από τους Υπουργούς Δημοσίων Έργων και Υγείας και Πρόνοιας, εξαιρέθηκε από την εφαρμογή των διατάξεων της νομοθεσίας περί δημοσίων έργων, κρατικών προμηθειών και ανάθεσης μελετών με την απαλλαγή της από την εφαρμογή των αυστηρών και τυπικών διαδικασιών που προβλέπονται από τη νομοθεσία περί εκτελέσεως δημοσίων έργων, με σκοπό να δοθεί σ’ αυτή μεγαλύτερη ευελιξία στην ανάθεση μελετών κλπ, όχι όμως και από τις αναγκαστικού δικαίου διατάξεις περί ελαχίστων ορίων αμοιβών των μηχανικών που προαναφέρθηκαν.

Το γεγονός δε ότι στον ανωτέρω κανονισμό της, που εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 4 του ν. 3198/1983, αναφέρεται ότι εταιρεία αυτή μπορεί να χρησιμοποιεί κατ’ επανάληψη σε διάφορα έργα τη μελέτη που έχει εκπονηθεί για λογαριασμό της με προσαρμογές ή χωρίς προσαρμογές, χωρίς να είναι υποχρεωμένη να καταβάλλει και άλλη αμοιβή, πλέον εκείνης που προσδιορίζεται στη σχετική σύμβαση, δεν οδηγεί σε αντίθετο συμπέρασμα, καθότι ούτε στη διάταξη αυτή αλλά ούτε και στις διατάξεις του ν. 1398/1983, που ρυθμίζουν τα σχετικά με τις αναθέσεις μελετών κλπ θέματα αρμοδιότητας της ...

αναφέρεται ότι η αμοιβή που καθορίζεται από τη σύμβαση ανάθεσης μελέτης κλπ, μπορεί να είναι κατώτερη από τη νόμιμη αμοιβή που προβλέπουν οι αναγκαστικού δικαίου διατάξεις περί αμοιβών των μηχανικών. Απλώς ,με την παραπάνω διάταξη του κανονισμού της ... διευκρινίζεται ότι η μελέτη που έχει εκπονηθεί για λογαριασμό της μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε διάφορα έργα χωρίς να είναι αυτή υποχρεωμένη να καταβάλει γι’ αυτήν επιπρόσθετη αμοιβή για τα άλλα έργα.

Στην προκείμενη περίπτωση, το ενάγον και ήδη αναιρεσίβλητο ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ με την ένδικη από 31-5-2011 αγωγή, την οποία άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ισχυρίστηκε ότι η εναγόμενη ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΑΝΕΓΕΡΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" με την από 10-2¬2004 έγγραφη σύμβαση ανέθεσε στους υποκαθισταμένους από αυτό κατά τον νόμο α) Γ.

Χ. (αρχιτέκτονα - μηχανικό), β) Ν. Χ. (αρχιτέκτονα - μηχανικό), γ) Α. Μ. (πολιτικό μηχανικό) και δ) Α. Σ. (ηλεκτρολόγο μηχανικό), που είναι μέλη του, την εκπόνηση μελέτης δημοπράτησης του κτηριακού έργου "...", χωροθετημένου εντός του γηπέδου του Γενικού Νοσοκομείου ... στα Ιωάννινα, σύμφωνα με το "τεύχος συγγραφής υποχρεώσεων της μελέτης έργου" που συνοδεύει τη σύμβαση.

Ότι κατά το άρθρο 2 της σύμβασης ανατέθηκε η εκπόνηση μελέτης δημοπράτησης του έργου σε επίπεδο μελέτης εφαρμογής : α) αρχιτεκτονικής μελέτης, β) Η-Μ εγκαταστάσεων, γ) ξενοδοχειακού εξοπλισμού, δ) ειδικών μελετών και εγκρίσεων, ε) τευχών δημοπράτησης τεχνικού φακέλου (τεχνική περιγραφή, τεχνικές προδιαγραφές, προϋπολογισμός μελέτης).

Ότι κατά την υπογραφή της σύμβασης η εναγομένη παρέδωσε στους υποκαθιστάμενους μηχανικούς τεύχος του Υπουργείου Υγείας και Πρόνοιας (...) που περιείχε πρόταση κτηριολογικού προγράμματος του έργου με αναλυτική προδιαγραφή των κτιριολογικών και λειτουργικών απαιτήσεων που έπρεπε να ικανοποιεί η μελέτη.

Ότι μετά την έναρξη ενασχολήσεως με το αντικείμενο της μελέτης οι υποκαθιστάμενοι μηχανικοί διαπίστωσαν ότι οι λειτουργικές απαιτήσεις του πολυδύναμου κέντρου, όπως περιγράφονταν στο κτιριολογικό πρόγραμμα βρίσκονταν σε πλήρη αναντιστοιχία με τις προβλεπόμενες ως ελάχιστες επιφάνειες των επί μέρους χώρων από το άθροισμα των οποίων προέκυπτε συνολική επιφάνεια 1.372,10 μέτρων.

Ότι αμέσως ενημερώθηκε η εναγομένη και η εντολή που δόθηκε από αυτήν στους υποκαθιστάμενους ήταν να μελετηθούν οι χώροι και η λειτουργία του όλου κτηρίου με βάση τις λειτουργικές απαιτήσεις και όχι με βάση τα δοθέντα μετρικά στοιχεία, καθότι δήλωσαν ότι θα ήταν άχρηστο ένα κτήριο που δεν θα μπορούσε να εξυπηρετήσει τον σκοπό για τον οποίο κατασκευαζόταν.

Ότι κατόπιν τούτου οι υποκαθιστάμενοι μηχανικοί προέβησαν από τον Οκτώβριο του έτους 2004 έως και τον Ιούλιο του έτους 2006 στην εκπόνηση των ανατεθεισών μελετών προς εκπλήρωση των συμβατικών τους υποχρεώσεων και σύμφωνα με τους κανόνες της τέχνης και της επιστήμης συνέταξαν, ανάλογα με την ειδικότητα τους, τις μελέτες που περιγράφονται λεπτομερώς στην αγωγή έναντι της αντιστοιχούσας νόμιμης αμοιβής τους.

Ότι το υπό ανέγερση κτήριο μελετήθηκε με τη λειτουργική αρτιότητα που επιβαλλόταν και ότι το σύνολο των ανατεθεισών μελετών παραλήφθησαν από την εναγομένη και εγκρίθησαν σε δύο στάδια, όπως προέβλεπε το άρθρο 1 της συγγραφής υποχρεώσεων (μελέτη οριστική-μελέτη εφαρμογής).Ότι οι μελέτες εφαρμογής παραδόθηκαν στην εναγομένη στις 19-7-2006 και ότι η οριστική έγκριση της πλήρους μελέτης με τα τεύχη δημοπράτησης έγινε με την .../28-2-2007 απόφαση του Δ/Σ της εναγομένης.

Ότι το έργο που μελετήθηκε παραδόθηκε, παραλήφθηκε και εγκρίθηκε έχει συνολική επιφάνεια 3.986,79 τμ, αντί των αρχικών προβλεπομένων 1.372,10 τμ. Ότι επίσης μελετήθηκε παραδόθηκε, παραλήφθηκε και εγκρίθηκε η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου, επιφανείας 3.421,04 τ.μ. Ότι λόγω των ως άνω επιβεβλημένων προσαρμογών, που έγιναν με τη σύμφωνη γνώμη του εργοδότη, η συνολικά και αναλυτικά προϋπολογισθείσα, με βάση τα τεύχη δημοπράτησης, δαπάνη ανήλθε στο ποσό των 4.900.279,60 ευρώ αντί της προβλεπόμενης από τον φάκελο του έργου δαπάνης των 1.500.000 ευρώ και ότι ουδέποτε αμφισβητήθηκε από την εναγομένη η αναγκαία αναπροσαρμογή των μετρικών στοιχείων του έργου, ούτε αμφισβητήθηκε η, κατ’ αντιστοιχία, αναπροσαρμογή της προϋπολογιζόμενης δαπάνης κατασκευής του.

Ότι η εναγομένη παρέλαβε τις εν λόγω μελέτες, ενέκρινε αυτές με τον προϋπολογισμό τους και τις χρησιμοποίησε στη δημοπράτηση του έργου, κατά την οποία ανάδοχος αναδείχθηκε η κοινοπραξία "... ΑΕ" και εκδόθηκε προς τούτο η ...-12-2008 οικοδομική άδεια. Ότι με την από 10-2-2004 σύμβαση η αμοιβή των υποκαθισταμένων από αυτό ορίσθηκε στο ποσό των 195.000 ευρώ, πλέον ΦΠΑ, ότι λήφθηκε υπόψη για τον καθορισμό της το ύψος του προϋπολογισμού ποσού 1.500.000 ευρώ, ότι η μελέτη αφορούσε έκταση κτηρίου 1.372,10 τμ, σύμφωνα με το κτηριολογικό πρόγραμμα και ότι προβλεπόταν ότι η αμοιβή αυτή δεν θα αναθεωρηθεί εξαιρουμένης της περιπτώσεως επεκτάσεως του αντικειμένου.

Ότι το μελετητικό αντικείμενο που εκτελέστηκε ήταν διάφορο από εκείνο που ανατέθηκε με τη σύμβαση ,καθότι επεκτάθηκε στο τριπλάσιο κατά το μέγεθος και κατά την προϋπολογισθείσα δαπάνη κατασκευής. Ότι επειδή δεν καθορίστηκε με την ως άνω παράγραφο ο τρόπος αναθεώρησης της αμοιβής τους σε περίπτωση επεκτάσεως του αντικειμένου της συμβάσεως, αυτή δεν μπορεί να είναι κατώτερη από τη νόμιμη.

Ότι αυτό (ενάγον) κατόπιν αιτήσεως των υποκαθιστάμενών του και με βάση τις διατάξεις των άρθρων του β.δ από 30/31-5-1956"περί κανονισμού του τρόπου καταβολής της αμοιβής των μηχανικών εν γένει" και του πδ 696/1974, όπως ισχύει, της προϋπολογισθείσας κατά νόμο δαπάνης του έργου, βάσει του αναλυτικού προϋπολογισμού του άρθρου 3 παρ. 16 του πδ 696/1974, της κατηγορίας του έργου και τον λοιπών τεθέντων στοιχείων, καθόρισε την κατώτερη νόμιμη αμοιβή των υποκαθισταμένων από αυτό μηχανικών που συνέταξαν τις μελέτες, η οποία ανέρχεται στα αναγραφόμενα αναλυτικά για κάθε επί μέρους εργασία ποσά και συνολικά για τους υποκαθιστάμενους αρχιτέκτονες-μηχανικούς Γ.

Χ. και Ν. Χ. στο ποσό των 153.967,64 ευρώ για τον καθένα, στον πολιτικό μηχανικό Α. Μ. στο ποσό των 198.369,73 ευρώ, στην ηλεκτρολόγο μηχανικό Α. Σ. στο ποσό των 262.535,79 ευρώ και συνολικά για όλους στο ποσό των 768.840,80 ευρώ. Ότι η εναγομένη κατέβαλε έναντι της ως άνω απαιτήσεως ποσό 195.000 ευρώ και ότι οφείλει τη διαφορά των 573.840,80 ευρώ, την οποία αρνείται να καταβάλει παρά τις οχλήσεις των υποκαθισταμένων.

Με βάση τα περιστατικά αυτά, το ενάγον ζήτησε να υποχρεωθεί η εναγομένη να καταβάλει σ’ αυτό, με την ως άνω ιδιότητα του, το ποσό των 573.840,80 ευρώ με τον νόμιμο τόκο, όπως στην αγωγή ειδικότερα εκτίθεται, και να αναγνωριστεί ότι του οφείλει επιπλέον το ποσό του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας επί του κεφαλαίου, που θα επιδικαστεί, με το ποσοστό που θα ισχύει κατά τον χρόνο εξοφλήσεως.

Το ως άνω Πρωτοδικείο με την 66/2013 απόφασή του δέχθηκε την αγωγή. Ύστερα δε από έφεση που άσκησε κατά της απόφασης αυτής η εναγομένη, εκδόθηκε η προσβαλλόμενη εδώ 3711/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, με την οποία έγινε δεκτή η έφεση, εξαφανίστηκε η εκκαλουμένη, έγινε εν μέρει δεκτή η αγωγή και επιδικάστηκε στο ενάγον για την προαναφερόμενη αιτία το ποσό των 412.937,36 ευρώ .Ειδικότερα, ως προς τη νομική θεμελίωση της αγωγής, που ενδιαφέρει εδώ, η προσβαλλομένη δέχθηκε ότι αυτή στηρίζεται στις διατάξεις που προαναφέρθηκαν και απέρριψε τους αντίθετους ισχυρισμούς της εναγομένης, σύμφωνα με τους οποίους δεν εφαρμόζονται ως προς αυτήν οι αναγκαστικού δικαίου διατάξεις που καθορίζουν τα ελάχιστα όρια αμοιβής των μηχανικών (νδ 2726/1953,βδ 30/31-5-2006 και πδ 696/1974).

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, ορθά τις προαναφερόμενες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις και ιδίως εκείνη του άρθρου 3 παρ. 2 ν. 1398/1983 ερμήνευσε και εφήρμοσε και δεν έσφαλε, αφού, όπως ήδη στην προηγηθείσα νομική σκέψη της παρούσας εκτέθηκε, από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι η εναγομένη, για τους λόγους που αναφέρονται ανωτέρω και στην προσβαλλομένη, εξαιρέθηκε μεν από την εφαρμογή των διατάξεων της νομοθεσίας περί δημοσίων έργων, κρατικών προμηθειών και ανάθεσης μελετών όχι όμως και από τις αναγκαστικού δικαίου διατάξεις περί ελαχίστων ορίων αμοιβών των μηχανικών που προαναφέρθηκαν.

Επομένως και ανεξαρτήτως του ότι η αναιρεσείουσα δεν επικαλείται έννομο συμφέρον για αναίρεση της προσβαλλομένης (δεν επικαλείται δηλαδή ότι η προβαλλόμενη ως άνω πλημμέλεια επιδρά κατά τον νόμο στο διατακτικό της απόφασης αυτής - πρβλ. ΑΠ 523 και 1510/1993), ο μοναδικός από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος της κρινόμενης αίτησης, σύμφωνα με τον οποίο - κατ’ εκτίμηση του δικογράφου -η προσβαλλομένη παραβίασε τις εν λόγω διατάξεις, διότι απ’ αυτές προκύπτει ότι η εναγομένη εξαιρέθηκε και από τις αναγκαστικού δικαίου διατάξεις που καθορίζουν τα ελάχιστα όρια αμοιβής των μηχανικών, είναι σε κάθε περίπτωση απορριπτέος ως αβάσιμος.

Μετά τις ανωτέρω σκέψεις, πρέπει η κρινόμενη αίτηση να απορριφθεί και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα λόγω της ήττας της στα οριζόμενα στο διατακτικό δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου ,το οποίο δεν κατέθεσε προτάσεις (άρθρα 106, 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την κρινόμενη από 10.12.14 αίτηση της εταιρείας με την επωνυμία "... ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", για αναίρεση της 3711/2014 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στα χίλια εκατό (1.100) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 30 Ιανουαρίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 13 Φεβρουαρίου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ