339/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 339 / 2010 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 339/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Χρυσικό, Ιωάννη Σίδερη, Νικόλαο Λεοντή και Δημήτριο Τίγγα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 11 Ιανουαρίου 2010, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ Ν. Ε ΣΤΡΑΤΗΓΑΚΗ Α.Ε" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Ρούσσο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. ..., 2...., 3. ... και 4. ..., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Λιβανό.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2 Ιουλίου 2002 αγωγή της αναιρεσείουσας που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 248/2003 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 167/2005 του Εφετείου Αιγαίου (Μεταβατική έδρα Χίου). Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 23 Μαΐου 2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Τίγγας, ανέγνωσε την από 2 Σεπτεμβρίου 2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 1 του ν. 146/1914 περί αθεμίτου ανταγωνισμού "απαγορεύεται κατά τας εμπορικάς, βιομηχανικάς ή γεωργικάς συναλλαγάς πάσα προς τον σκοπόν ανταγωνισμού γενομένη πράξις αντικειμένη εις τα χρηστά ήθη. Ο παραβάτης δύναται να εναχθεί προς παράλειψιν και προς ανόρθωσιν της προσγενόμενης ζημίας". Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι, για την εφαρμογή της απαιτείται η πράξη αφενός να έγινε προς το σκοπό ανταγωνισμού και αφετέρου να αντίκειται στα χρηστά ήθη, ως κριτήριο των οποίων χρησιμεύουν οι ιδέες του μέσου κοινωνικού ανθρώπου που κατά τη γενική αντίληψη σκέπτεται με χρηστότητα και φρόνηση.

Από δε τη διάταξη του άρθρου 919 ΑΚ, στην οποία ορίζεται ότι "όποιος με πρόθεση ζημίωσε άλλον κατά τρόπο αντίθετο προς τα χρηστά ήθη, έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει" προκύπτει ότι κύριο γνώρισμα της προβλεπόμενης από αυτήν αδικοπραξίας, η οποία μπορεί να συνιστά και αδικοπραξία του άρθρου 914 ΑΚ, είναι η προσβολή των χρηστών ηθών από την πράξη του υπαιτίου, που επιχειρείται από πρόθεση ή και από την παράλειψη αυτού.

Η αντίθεση προς τα χρηστά ήθη, η έννοια των οποίων είναι νομική ως προς το επιτρεπτό του επιδιωχθέντος σκοπού και των χρησιμοποιηθέντων μεσών, εξετάζεται αντικειμενικά και σύμφωνα με την αντίληψη του υγιούς κατά το δίκαιο σκεπτόμενου μέσου κοινωνικού ανθρώπου. Όσον αφορά την πρόθεση δεν απαιτείται το πρόσωπο να ενήργησε τη ζημιογόνο πράξη ή παράλειψη προς τον αποκλειστικό σκοπό της βλάβης τρίτου, αλλά αρκεί και η περί της επελθούσας ζημίας θέλησή του, δηλαδή είναι επαρκές ότι τελούσε σε γνώση περί του ότι η εκδηλωθείσα συμπεριφορά του ήταν δυνατόν να προκαλέσει ζημία και παρόλα αυτά δεν απέσχε της πράξης ή παράλειψης από την οποία επήλθε η ζημία (Ολ.

ΑΠ 2/2008). Επίσης κατά την ΑΚ 747, που εφαρμόζεται και στις προσωπικές εταιρείες με νομική προσωπικότητα, ο εταίρος δεν δικαιούται να ενεργεί για δικό του ή αλλότριο λογαριασμό πράξεις αντικείμενες στα συμφέροντα της εταιρείας. Η από την ΑΚ 747 απαγόρευση ισχύει σε όλη τη διάρκεια της παραγωγικής ζωής της εταιρείας, αλλά κατ' αρχήν και μετά τη λύση της και μέχρι λήξεως της εκκαθαρίσεως, οπότε θραύεται ο εταιρικός δεσμός.

Η παράβαση της ΑΚ 747 νομιμοποιεί την εταιρεία στην έγερση "αγωγής επί παραλείψει", έστω και αν ο εταίρος ενεργεί ανυπαίτια. Αντίθετα, για να γεννηθεί υποχρέωση του παραβάτη σε αποζημίωση της εταιρείας απαιτείται να τον βαρύνει και υπαιτιότητα κατά τις ΑΚ 330 και 746. Την πρακτικά δε ίσως σημαντικότερη περίπτωση παράβασης της ΑΚ 747 αποτελεί η διενέργεια πράξεων ανταγωνισμού.

Εξάλλου από τη διάταξη του άρθρου 68 Κ.Πολ.Δ., το οποίο ορίζει ότι "δικαστική προστασία έχει δικαίωμα να ζητήσει όποιος έχει άμεσο έννομο συμφέρον", συνάγεται ότι ένδικη προστασία παρέχεται υπέρ ή κατ' εκείνων μόνον των προσώπων, τα οποία κατά τους ισχυρισμούς του ενάγοντος αποτελούν τα υποκείμενα της επίδικης έννομης σχέσης ή μετέχουν κατά το ουσιαστικό δίκαιο στη διαχείριση αυτής της σχέσης και αν το δικόγραφο της αγωγής είναι ελλιπές ως προς τα στοιχεία της ενεργητικής ή παθητικής νομιμοποίησης και δεν συμπληρωθούν παραδεκτώς οι ελλείψεις (βλ.

άρθρα 224, 227 Κ.Πολ.Δ.), τότε απορρίπτεται η αγωγή ως απαράδεκτη λόγω αοριστίας του δικογράφου της, Η νομιμοποίηση του διαδίκου όπως και το έννομο συμφέρον, αποτελούν ουσιαστικές προϋποθέσεις για την παροχή δικαστικής προστασίας και η εσφαλμένη κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή ή μη των προϋποθέσεων αυτών ελέγχεται αναιρετικά με το λόγο αναιρέσεως του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ..

Στην προκείμενη περίπτωση από την παραδεκτή επισκόπηση του δικογράφου της από 14-06-2002 αγωγής της αναιρεσείουσας κατά των αναιρεσιβλήτων προκύπτει, ότι ιστορείται με αυτή, όπως εκτιμάται, αλλά δέχεται και το Εφετείο, ότι η αναιρεσείουσα ανώνυμη εταιρεία, εδρεύουσα στην Αθήνα, με τον πανελληνίως γνωστό διακριτικό τίτλο "Φροντιστήριο Ξένων Γλωσσών Στρατηγάκη" συνέστησε με τον πρώτο αναιρεσίβλητο, κατά το έτος 1983, ομμόρυθμη εταιρεία με την επωνυμία "...

Ο.Ε." με σκοπό την εκμετάλλευση φροντιστηρίων ξένων γλωσσών με την προσωνυμία "Στρατηγάκη" στην πόλη της ..., όπου και η έδρα της εταιρείας, στην οποία εισέφερεν ως εταίρος σε αυτή το δικαίωμα χρήσης για τη νήσο της ...της άνω επωνυμίας, διακριτικού τίτλου και γνωρίσματος ("Στρατηγάκη"), λειτούργησε δε αυτή μέχρι τις 31- 07-1998 οπότε λύθηκε δυνάμει της από 13-06-1997 εξώδικης καταγγελίας του πρώτου αναιρεσιβλήτου και έκτοτε τελεί σε εκκαθάριση που δεν έληξε, πλην όμως κατά τα τέσσερα τελευταία έτη λειτουργίας της εταιρείας (1995 - 1998) όλοι οι αναιρεσίβλητοι λειτούργησαν στο...

και στις αναφερόμενες διευθύνσεις ιδιαίτερα φροντιστήρια ξένων γλωσσών με τον εισφερθέντα προς την ως άνω ομόρρυθμη εταιρεία διακριτικό τίτλο της αναιρεσείουσας, τον οποίο εκμεταλλεύθηκαν έτσι με τρόπο αντίθετο προς τα χρηστά ήθη για να υφαρπάσουν την πελατεία της ομόρρυθμης εταιρείας, δημιουργώντας σύγχυση στους μαθητές, οι οποίοι κατέβαλαν στους αναιρεσιβλήτους δίδακτρα ύψους 136.590 δρχ.

για τη φοίτησή τους, υπολαμβάνοντας από πλάνη τους (λόγω της χρήσης του ως άνω διακριτικού τίτλου), ότι τα κατ' απομίμηση αυτά φροντιστήρια των αναιρεσιβλήτων αποτελούσαν επέκταση του παραλλήλως λειτουργούντος φροντιστηρίου της ομόρρυθμης εταιρείας, με συνέπεια να υποστεί η αναιρεσείουσα ως ομορρυθμη εταίρος της δικαιούχου της άνω επωνυμίας εταιρείας (Ο.Ε.) αντίστοιχη προς το ποσοστό συμμετοχής της στην ομόρρυθμη εταιρεία ζημία 34.147 (136.590 x 25%) ευρώ και ηθική βλάβη, διότι δια μέσου της συνεχούς υφαρπαγής πελατείας από τους αναιρεσιβλήτους και μείωσης της φήμης της, δεν κατέστη δυνατή η συνέχιση της λειτουργίας των φροντιστηρίων της ομόρρυθμης εταιρείας στο ...κατά το χρονικό διάστημα (τουλάχιστον) από το έτος 1998 μέχρι την έγερση της αγωγής.

Γι' αυτό ζητείται να αναγνωρισθεί η υποχρέωση των αναιρεσιβλήτων να καταβάλουν στην αναιρεσείουσα, ως ομόρρυθμη εταίρο της άνω εταιρείας που βρίσκεται σε εκκαθάριση, διαιρετώς το ποσό των 42.947 ευρώ νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής μέχρις εξοφλήσεως. Με το περιεχόμενο αυτό η αγωγή δεν περιέχει επαρκή στοιχεία ενεργητικής νομιμοποιήσεώς της, καθ' όσον η επικαλούμενη υλική ζημία της αναιρεσείουσας, ως μέλους της ομόρρυθμης εταιρείας που είχε συστήσει με τον πρώτο αναιρεσίβλητο, ανάγεται στο χρόνο λειτουργίας αυτής της εταιρείας, η οποία ήταν και ο φορέας του δικαιώματος αποζημιώσεως έναντι όλων των αναιρεσιβλήτων, αλλά και της τυχόν συναφούς αξιώσεως για χρηματική ικανοποίηση της ηθικής βλάβης της και δεν υφίσταται γι' αυτό αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της αναιρεσείουσας, με την άνω ιδιότητά της και της αδικοπρακτικής και προσκρούουσας στις αρχές του αθέμιτου ανταγωνισμού συμπεριφοράς των αναιρεσιβλήτων.

Αλλά και για τις εκτιθέμενες πράξεις ανταγωνισμού που αποδίδονται σε βάρος του πρώτου αναιρεσιβλήτου, ομόρρυθμου εταίρου της αυτής ομόρρυθμης εταιρείας και στρεφόμενες αμέσως μόνον κατά του νομικού προσώπου της εμπορικής προσωπικής αυτής εταιρείας, άμεσο έννομο συμφέρον για να στραφεί σχετικώς κατ' αυτού έχει μόνον η ομόρρυθμη εταιρεία κατά τις ΑΚ 330, 746 και 747.

Εξάλλου η προβαλλόμενη ζημία και το αίτημα χρηματικής ικανοποιήσεως της ηθικής βλάβης της αναιρεσείουσας, για το μεταγενέστερο από τη λύση της ως άνω ομόρρυθμης εταιρείας χρονικό διάστημα, κατά το οποίο βρίσκεται σε εκκαθάριση, συνδυάζεται με τη γενόμενη εκ μέρους των αναιρεσιβλήτων υφαρπαγή πελατείας από τη λυθείσα ομόρρυθμη εταιρεία, λόγω του ότι δεν κατέστη δυνατή η συνέχιση της λειτουργίας της, περιστατικά τα οποία καθιστούν και πάλι την τελευταία φορέα των δικαιωμάτων έναντι των αναιρεσιβλήτων και όχι την αναιρεσείουσα, η οποία έτσι παρίσταται ως εμμέσως ζημιούμενη, λόγω της συμμετοχής της στην ομόρρυθμη εταιρία.

Επομένως ο δεύτερος εκ του άρθρου 559 αρ. 1 του ΚΠολΔικ λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση, ότι με το να απορρίψει την αγωγή της αναιρεσείουσας ως ενεργητικά ανομιμοποίητη, παραβίασε ευθέως, με εσφαλμένη εφαρμογή, τις ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων 68 του ΚΠολΔικ, 914, 919, 920, 922, 932, 57, 58 και 72 του ΑΚ, είναι αβάσιμος.

Ως "πράγματα", η μη λήψη υπόψη των οποίων συγκροτεί τον από το άρθρο 559 αρ. 8 περίπτωση β' Κ.Πολ.Δ. λόγο αναιρέσεως, νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί που συγκροτούν την ιστορική βάση αγωγής, ανταγωγής, ένστασης, αντένστασης ή λόγου έφεσης, όχι δε οι ισχυρισμοί που αποτελούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου από την εκτίμηση των αποδείξεων ούτε οι αβάσιμοι ή απαράδεκτοι ισχυρισμοί (Ολ.

ΑΠ 3/1997). Δεν στοιχειοθετείται επίσης ο λόγος αυτός αναιρέσεως και όταν το δικαστήριο παραλείπει να απαντήσει σε ισχυρισμό αόριστο, μη νόμιμο ή αλυσιτελή (Ολ. ΑΠ 2/1989). Με τον πρώτο εκ του άρθρου 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ. λόγο αναιρέσεως, αποδίδεται στο Εφετείο η πλημμέλεια ότι δεν έλαβε υπόψη τους πραγματικούς ισχυρισμούς της αναιρεσείουσας που θεμελίωναν ιδιαίτερο δικαίωμά της κατά των αναιρεσιβλήτων προς αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση της ηθικής βλάβης της και συγκεκριμένα ότι αυτή είναι η μόνη δικαιούχος του διακριτικού γνωρίσματος "Στρατηγάκη", το οποίο παραχώρησε κατά χρήση στην υπό εκκαθάριση τελούσα εταιρεία "...

ΟΕ" εδρεύουσα στη ...και ότι αυτή νομιμοποιείται αυτοτελώς στην άσκηση της παρούσας αγωγής. Επομένως, εφόσον οι ως άνω ισχυρισμοί δεν είναι αυτοτελείς και ταυτίζονται με τα συγκροτούντα την ενεργητική νομιμοποίηση της αγωγής περιστατικά, τα οποία έχουν ληφθεί υπόψη και απορρίφθηκαν από το Εφετείο, ο ως άνω λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 16-5-2008 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ν.Ε. ΣΤΡΑΤΗΓΑΚΗ Α.Ε." για αναίρεση της 167/2005 αποφάσεως του Εφετείου Αιγαίου.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων από δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 2 Φεβρουαρίου 2010. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 1 Μαρτίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ