339/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 339 / 2007 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 339/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Βασίλειο Νικόπουλο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καπερώνη, Σταύρο Γαβαλά, Ιωάννη Ιωαννίδη και Μίμη Γραμματικούδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Δεκεμβρίου 2006, με την παρουσία και της γραμματέως Γραμματικής Κονταξή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1.... και 2) ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αθανάσιο Λειβαδίτη.

Της αναιρεσίβλητης: .... , η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Σιβίλια.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 21-12-1999 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων και της ... , που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Χαλκίδος. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 560/2000, προδικαστική, 294/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3917/2003 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της αποφάσεως ζήτησαν οι αναιρεσείοντες με την από 20-10-2003 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Ιωαννίδης ανέγνωσε την από 6-12-2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψη, καθένας δε την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ.19 ΚΠολΔ ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία που έχει ως συνέπεια την αναίρεση για έλλειψη νομίμου βάσεως, υπάρχει όταν από το αιτιολογικό της αποφάσεως δεν προκύπτουν κατά τρόπο σαφή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία σύμφωνα με το νόμο είναι αναγκαία για τη θεμελίωση του κανόνα δικαίου που εφαρμόσθηκε στην συγκεκριμένη περίπτωση.

Εν προκειμένω το Εφετείο με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του, απέρριψε την ένδικη αγωγή των εναγόντων για αναγνώριση της κυριότητος της από 20-1-99 ιδιόγραφης διαθήκης του .... , επειδή δεν την είχε γράψει και υπογράψει ο ίδιος με τις ακόλουθες αιτιολογίες κατά τα κύρια σημεία αυτών. Ο .... (πρώτου εκ των εναγόντων), ... (δεύτερης εκ των εναγόντων, ήδη δε θανούσας), ... (που είχε προαποβιώσει, μητέρας της τρίτης εκ των εναγόντων, ... ), .... (δεύτερης εκ των εναγομένων) και ... (μη διαδίκου), Αυτός εννέα έτη προ του θανάτου του νυμφεύθηκε την πρώτη εκ των εναγομένων Ο εν λόγω ... από το έτος 1993 ασθένησε βαρέως από ανίατες ασθένειες, οι οποίες έβαιναν συνεχώς επιδεινούμενες και από το διαληφθέν έτος και εντεύθεν συνεχώς μέχρι του θανάτου του (στις 26 Αυγούστου του έτους 1999, ενώ ήταν 71 ετών) άρχισε να επισκέπτεται ιατρούς διαγνωστικά ιατρικά κέντρα και να νοσηλεύεται σταδιακώς σε διάφορα δημόσια και ιδιωτικά νοσοκομεία ("Υγεία", "Ευαγγελισμός", Νοσοκομείο Καρύστου, Κέντρο Υγείας Καρύστου) προς αντιμετώπιση των ασθενειών του και συγκεκριμένως από 24 μέχρι και 27-10-1993, από 23 μέχρι και 31-3-1998 από 17 μέχρι και 23-4-1998 και από 12-5-1998 μέχρι τον θάνατό του, ο οποίος οφείλονταν σε καρδιοαναπνευστική ανακοπή, γενικευμένη αγγειοπάθεια, γάγγραινα κάτω άκρων, νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου και σακχαρώδη διαβήτη. Ειδικότερα ο ... έπασχε από αναιμία και σακχαρώδη διαβήτη, ο οποίος του προκάλεσε σταδιακώς σκληρυντικές /ισχαιμικές αλλοιώσεις του νεφρικού φλοιού, διαβητική σπειραματοσκλήρυνση, νεφροπάθεια, αποφρακτική αρτηριοπάθεια και καρδιοπάθεια. Εμφάνιζε επίσης και χρόνιες εκφυλιστικές αλλοιώσεις στον δεξιό ώμο του. Περαιτέρω από την αποφρακτική αρτηριοπάθειά του προκαλούνταν γάγγραινες στα άκρα του (εξ αιτίας των οποίων υπέστη κατά μεν το έτος 1993 ακρωτηριασμό δακτύλων των κάτω άκρων και κατά το μήνα Μάϊο 1999 ακρωτηριασμό του δεξιού ποδιού του στο ύψος του μηρού), καθώς και πλήρης απονέκρωση της νεφρικής λειτουργίας, με αποτέλεσμα να απαιτείται αιμοκάθαρσή του (από 1ης Απριλίου 1999 και στο εξής συνεχώς μέχρι του θανάτου του, για τις ανάγκες δε της αιμοκάθαρσης αυτής έγινε τοποθέτηση συνθετικού αρτηριακού μοσχεύματος δεξιού αντιβραχίου, αποκαλούμενου ιατρικώς "fistoula"). H ανωτέρω σύζυγος του .... κατέθεσε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χαλκίδας την από 1-11-1999 αίτησή της, περί δημοσιεύσεως και κηρύξεως κυρίας ιδιογράφου διαθήκης του συζύγου της. Η αίτηση αυτή συζητήθηκε ενώπιον του εν λόγω δικαστηρίου στις 4-11-1999 και δημοσιεύθηκε με τα υπ'αριθμό 483/1999 πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης του ίδιου δικαστηρίου χειρόγραφο έγγραφο, το οποίο επιγράφεται: "Η διαθήκη μου" και υπογράφεται (τηρείται η ορθογραφία του κειμένου): "Ο Διαθέτης ... . ... 20-1-1999". Στο έγγραφο αυτό αναφέρονται τ'ακόλουθα (: τηρείται η ορθογραφία και σύνταξη του κειμένου) "Στην ... Σήμερα Στις 20 Ιανουαρίου 1999 Εγώ Ο ... Ορίζω Μοναδική Κληρονόμο Σε 'Ολη Την Κινητή Και ακίνητη Περιουσία Μου Την σύζυγό μου ... Με την υποχρέωση Να Δόση Στην Αδελφή μου .... 'Ένα οικοπεδω Αρτιο Και οικοδομισιμο Στην Θέση ... για την Συμαράσταση Που Μου 'Εδειξε Στην αρρώστια μου". Κατά την επ'ακροατηρίου οικεία συζήτηση, εξετάσθηκαν ενόρκως ως μάρτυρες οι .. και ... , οι οποίοι βεβαίωσαν ότι το διαληφθέν έγγραφο αποτελεί ιδιόγραφη διαθήκη του ... , ως γραφέν και υπογραφέν από τον ίδιο. Μετά ταύτα, το ίδιο πρωτοβάθμιο δικαστήριο εξέδωσε την αριθ.483/1999 απόφασή του, με την οποία η διαθήκη αυτή κηρύχθηκε κυρία. Περαιτέρω δέχεται το Εφετείο ότι η διαθήκη γράφηκε και υπογράφηκε από τον διαθέτη ... και αυτό αποδεικνύεται από τα εξής: 1) στις 21 Δεκεμβρίου 1998, δηλαδή ένα μήνα πριν από την ανωτέρω ημεροχρονολογία, είχε μεταβεί στο γραφείο της δικηγόρου Ελένης Καρακώστα-Σιάγκα και αφενός αποδέχθηκε την κληρονομία του πατέρα του, ... που απεβίωσε στις 14-10-1987 κι αφετέρου επώλησε μαζί με άλλους κοινό τους ακίνητο, στα δε οικεία συμβόλαια υπέγραψε ιδιοχείρως (βλ. τα αριθ. 8102, 8105 και 8106/1998 συμβόλαια του Συμβολαιογράφου ... ), 2) δεν αποδεικνύεται ότι οι ανωτέρω ασθένειες είχαν στερήσει από τον ... την δυνατότητα γραφής κειμένων και περαιτέρω εξ ουδενός στοιχείου της δικογραφίας προκύπτει ότι οι διαπιστωθέντες ιατρικώς εκφυλιστικές αλλοιώσεις στον δεξιό ώμο του, καθώς και η διενεργηθείσα fistula στον καρπό του δεξιού χεριού του, προκειμένου να ενωθεί η κερκιδική αρτηρία με την κεφαλική φλέβα, για τις ανάγκες της αιμοκάθαρσης, του είχαν στερήσει την εν λόγω δυνατότητα, ανεξαρτήτως του ότι η μικροεπέμβαση αυτή δεν είχε γίνει στον χρόνο της σύνταξης της διαθήκης, αφού διενεργήθηκε ενόψει της αιμοκάθαρσης, η οποία άρχισε τον μήνα Απρίλιο του έτους 1999, δηλαδή τρεις και πλέον μήνες μετά την σύνταξη της προσβαλλομένης διαθήκης, 3) με τις διαπιστώσεις αυτές συνηγορεί και το πόρισμα της γραφολόγου-πραγματογνώμονος, η οποία καταλήγει ότι συντάκτης και υπογραφεύς της διαθήκης είναι ο ... , μετά από ενδελλεχή σύγκριση της γραφής και της υπογραφής του επιμάχου κειμένου με πλήθος εγγράφων του τελευταίου, δημοσίων και ιδιωτικών, τα οποία είχε αναμφιβόλως συντάξει και υπογράψει αυτός, σε ανύποπτο χρόνο και συγκεκριμένως κατά το χρονικό διάστημα από το έτος 1961 μέχρι και τον μήνα Δεκέμβριο του έτους 1998. Επί τη βάσει των δεδομένων αυτών και εν όψει παραδεδεγμένων γενικών αρχών της γραφολογικής επιστήμης, η πραγματογνώμων αυτή-αφού έλαβε υπόψιν της και την οικεία έκθεση του γραφολόγου... ως νομίμως διορισθέντος τεχνικού συμβούλου των εναγόντων-κατέληξε μετά πλήρους βεβαιότητος στο προεκτεθέν συμπέρασμα και 4) προς τις παραδοχές αυτές του δικαστηρίου, συνάδουν και οι καταθέσεις των μαρτύρων που προσήγαγε η εναγομένη προς εξέταση ενώπιον του Εισηγητή και του Εντεταλμένου Δικαστή, οι οποίοι καταθέτουν εξ ιδίας αντιλήψεως, περί της γνησιότητας της γραφής και της υπογραφής της διαθήκης. Τέλος το Εφετείο απέρριψε ως αναπόδεικτο και τον ισχυρισμό των εναγόντων αναιρεσειόντων ότι τρίτος καθοδηγούσε το χέρι του άνω διαθέτη κατά την υπογραφή και σύνταξη της άνω ιδιόγραφης διαθήκης, καθόσον ως προελέχθηκε, δέχθηκε ότι η ένδικη ιδιόγραφη διαθήκη συνέταξε και υπέγραψε ο διαθέτης ... . Με τις αιτιολογίες του αυτές το Εφετείο δεν στέρησε την προσβαλλομένη απόφασή του νόμιμης βάσης αφού διέλαβε σ'αυτήν σαφείς και πλήρεις αιτιολογίες που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή των ουσιαστικών διατάξεων που εφαρμόσθηκαν και επομένως ο 1ος λόγος της αναίρεσης από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Επειδή ο 2ος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται η εκ του άρθρου 559 αριθ.20 του ΚΠολΔ αιτίαση της παραμορφώσεως του περιεχομένου των καταθέσεων των μαρτύρων που εξετάσθηκαν ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και περιέχονται στις οικείες εισηγητικές εκθέσεις και δεν συνιστούν αποδεικτικά έγγραφα υπό την έννοια των άρθρων 339, 432 επομ. ΚΠολΔ, τα οποία και μόνον είναι δεκτικά παραμορφώσεως κατά την έννοια της ανωτέρω διάταξης είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την αίτηση, για αναίρεση κατά της 3917/2003 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 6 Φεβρουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 21 Φεβρουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ