335/2020 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 335 / 2020 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 335/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Καλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Χοϊμέ, Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, Μαρία Τζανακάκη και Ουρανία Παπαδάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Σεπτεμβρίου 2019, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ EUROBANK ERGASIAS ΑΕ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία δεν παραστάθηκε.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Α. Μ. του Κ., χας Ε. Π., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ουρανία - Ράνια Μπουρδάκη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, 2) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα και 3) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίες δεν παραστάθηκαν.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-4-2011 αίτηση της ήδη 1ης των αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Χανίων.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 515/2013 μη οριστική και 683/ 2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 407/2017 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 27-12-2017 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ουρανία Παπαδάκη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η 1η των αναιρεσιβλήτων όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την έννοια του άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης κάποιος από τους διαδίκους δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως αν ο απολειπόμενος διάδικος επέσπευσε εγκύρως τη συζήτηση, οπότε συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, ή, αν τη συζήτηση επέσπευσε ο αντίδικος του απολειπομένου διαδίκου, οπότε εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση για συζήτηση δεν επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση και η υπόθεση επαναφέρεται για συζήτηση με νέα κλήτευση. Στην αντίθετη περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί (ΑΠ 1753/2017, ΑΠ 1545/2017, ΑΠ 242/2015).

Στην προκειμένη περίπτωση, από τις υπ' αριθμ. ...24-9-2018, .../24-9-2018 και .../24-9-2018 εκθέσεις επίδοσης των δικαστικών επιμελητών του Εφετείου της Αθήνας Ε. Χ. - Μ. (οι δύο πρώτες) και Ν. Χ. (η τρίτη), που επικαλείται και προσκομίζει η πρώτη αναιρεσίβλητη Α. Μ., η οποία επισπεύδει τη συζήτηση της υπόθεσης προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση από 27-12-2017 και με αύξοντα αριθμό κατάθεσης ΑΝ 1/2-1-2018, αίτησης αναιρέσεως, με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για την δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσης, επιδόθηκε νόμιμα κι εμπρόθεσμα, κατ' άρθρο 769 εδ.

β' και 762 ΚΠολΔικ, στην αναιρεσείουσα ανώνυμη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ EUROBANK ERGASIAS Α.Ε.", στην δεύτερη αναιρεσίβλητη ανώνυμη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" και στην ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "ΡQΗ Ενιαία Ειδική Εκκαθάριση, Ανώνυμος Ειδικός Εκκαθαριστής Πιστωτικών Ιδρυμάτων", ως ειδικής εκκαθαρίστριας της υπό ειδική εκκαθάρισης τελούσας ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" (τρίτης αναιρεσίβλητης), αντίστοιχα.

Κατά συνέπεια, εφόσον η αναιρεσείουσα και οι δεύτερη και τρίτη αναιρεσίβλητες, αν και κλητεύθηκαν νομίμως και εμπροθέσμως, δεν εμφανίστηκαν, ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, κατά την παρούσα δικάσιμο κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το σχετικό πινάκιο, εκπροσωπούμενες από πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε κατέθεσαν έγγραφη δήλωση, σύμφωνα με τα άρθρα 242 παρ. 2 και 573 παρ. 1 Κ.Πολ.Δικ., πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία τους (άρθρα 576 παρ. 2, 575 εδάφ.

β', του ίδου κώδικα). Κατόπιν τούτου, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς τη νομική και ουσιαστική βασιμότητα των κατ' ιδίαν λόγων αυτής (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Κατά το άρθρο 1 παρ. 1 του Ν. 3869/2010, όπως αυτό διαμορφώθηκε με το άρθρο 85 στ. Α' εδ. 1 του Ν. 3996/2011 και το άρθρο 20 παρ. 15 του Ν. 4019/2011 (για τη ρύθμιση οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων), ορίζεται ότι: "φυσικά πρόσωπα που δεν έχουν πτωχευτική ικανότητα και έχουν περιέλθει, χωρίς δόλο, σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής ληξιπροθέσμων χρηματικών οφειλών τους, δικαιούνται να υποβάλουν στο αρμόδιο δικαστήριο την αίτηση που προβλέπεται στην παράγραφο 1 του άρθρου 4, για τη ρύθμιση των οφειλών αυτών και την απαλλαγή.

Την ύπαρξη δόλου αποδεικνύει ο πιστωτής". Σύμφωνα με την παραπάνω διάταξη, του άρθρου 1 παρ. 1 του Ν. 3869/2010, απαραίτητη προϋπόθεση για την υπαγωγή στο ρυθμιστικό πεδίο εφαρμογής του Ν. 3869/2010, είναι ο οφειλέτης να έχει περιέλθει χωρίς δόλο σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής των ληξιπροθέσμων χρηματικών οφειλών του.

Ο νόμος 3869/2010 θεωρεί δεδομένη την έννοια του δόλου, από την γενική θεωρία του αστικού δικαίου. Στο πεδίο του τελευταίου, ο δόλος, ως μορφή πταίσματος, προβλέπεται στην διάταξη του άρθρου 330 του Α.Κ., με την οποία ορίζεται ότι "ο οφειλέτης ενέχεται, αν δεν ορίσθηκε κάτι άλλο, για κάθε αθέτηση της υποχρέωσής του από δόλο ή αμέλεια, δική του ή των νομίμων αντιπροσώπων του.

Αμέλεια υπάρχει, όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές". Η παραπάνω διάταξη παρέχει γενικό ορισμό της έννοιας του πταίσματος, έχει δε εφαρμογή, τόσο στις συμβάσεις, όσο και στις αδικοπραξίες, δηλαδή, σε κάθε περίπτωση, όπου γίνεται λόγος για υπαιτιότητα. Η ίδια διάταξη θεσπίζει δύο μορφές πταίσματος, το δόλο και την αμέλεια.

Ενώ, όμως, δίνει ορισμό της αμέλειας, τον προσδιορισμό του δόλου αφήνει στην επιστήμη και τη νομολογία.

Η έννοια του δόλου, όπως γίνεται δεκτή στο πεδίο του αστικού δικαίου, συμπίπτει με εκείνη του άρθρου 27 παρ. 1 του Π.Κ., που ορίζει ότι: "Με δόλο (πρόθεση) πράττει όποιος θέλει την παραγωγή των περιστατικών που κατά το νόμο απαρτίζουν την έννοια κάποιας αξιόποινης πράξης. Επίσης, όποιος γνωρίζει ότι από την πράξη του ενδέχεται να παραχθούν αυτά τα περιστατικά και το αποδέχεται".

Η τελευταία αυτή διάταξη διακρίνει τον δόλο σε άμεσο και ενδεχόμενο. Ορίζει δε, ότι με άμεσο δόλο πράττει αυτός που "θέλει" την παραγωγή του εγκληματικού αποτελέσματος, καθώς και εκείνος που δεν επιδιώκει μεν αυτό, προβλέπει όμως, ότι τούτο αποτελεί αναγκαία συνέπεια της πράξεώς του και παρά ταύτα, δεν εγκαταλείπει την πράξη του.

Αντίθετα, με ενδεχόμενο δόλο πράττει εκείνος που προβλέπει το εγκληματικό αποτέλεσμα ως δυνατή συνέπεια της πράξεώς του και το "αποδέχεται" (Ολ.ΑΠ 4/2010, Ολ.ΑΠ 8/2005, ΑΠ 297/2007). Η διάταξη αυτή ισχύει και για τις ενοχές άλλων κλάδων του ενοχικού δικαίου και έτσι αποκτά γενικότερη σημασία, που ξεπερνά τα πλαίσια της ευθύνης από προϋφιστάμενη ενοχή (ΑΠ 677/2010).

Δόλο κατά συνέπεια, συνιστά η περίπτωση εκείνη του δράστη κατά την οποία επιδοκιμάζει, δηλαδή προβλέπει, το αποτέλεσμα ως ενδεχόμενο και τελικά το αποδέχεται. Ο δόλος σχετίζεται και αφορά πάντα πράξη και αυτή, θα είναι η απαγορευμένη από το δίκαιο στον δράστη αθέτηση ενοχικής υποχρεώσεως, ή γενικότερα αδικοπραξία κ.λπ.

Μεταξύ των εννοιολογικών στοιχείων του δόλου, είναι και η πρόβλεψη του δράστη ότι η συμπεριφορά του θα προκαλέσει καθυστέρηση στην εκπλήρωση της υποχρεώσεώς του ή θα προκαλέσει το γεγονός της αδυναμίας παροχής του, συνείδηση, δηλαδή του δράστη για τον κίνδυνο επελεύσεως των αποτελεσμάτων αυτών. Για τα ανωτέρω αρκεί και απαιτείται η πρόβλεψη και η αποδοχή του παρανόμου αποτελέσματος σε γενικές γραμμές και κατά τα γενικά ουσιώδη γνωρίσματά του.

Στην περίπτωση του Ν. 3869/2010, ο νόμος χρησιμοποιεί την έννοια του δόλου και την συνδέει με μια πραγματική κατάσταση, που είναι η μόνιμη αδυναμία πληρωμής ληξιπροθέσμων χρηματικών οφειλών.

Περαιτέρω από την διατύπωση της παρ. 1 εδ. α' του Ν. 3869/2010, προκύπτει ότι το στοιχείο του δόλου αναφέρεται στην "περιέλευση" του οφειλέτη σε κατάσταση μόνιμης αδυναμίας πληρωμών. Επομένως, το στοιχείο του δόλου δύναται να συντρέχει, τόσον κατά τον χρόνο αναλήψεως της οφειλής, όσον και κατά τον χρόνο μετά την ανάληψη της τελευταίας.

Ο δόλος αντιμετωπίζεται κατά τον ίδιο τρόπο, είτε είναι αρχικός, είτε είναι μεταγενέστερος. Το κρίσιμο ζήτημα είναι το περιεχόμενο του δόλου και όχι ο χρόνος που αυτός εκδηλώθηκε. Στην περίπτωση της παρ. 1 του άρθρου 1 του Ν. 3869/2010, ο οφειλέτης ενεργεί δολίως, όταν με τις πράξεις ή παραλείψεις του επιδιώκει την αδυναμία των πληρωμών του ή προβλέπει ότι οδηγείται σε αδυναμία πληρωμών και δεν αλλάζει συμπεριφορά, αποδεχόμενος το αποτέλεσμα αυτό.

Ειδικότερα, πρόκειται για τον οφειλέτη εκείνο, ο οποίος καρπούται οφέλη από την υπερχρέωσή του, με την απόκτηση κινητών ή ακινήτων, πλην όμως, είτε γνώριζε, κατά την ανάληψη των χρεών, ότι είναι αμφίβολη η εξυπηρέτησή τους, είτε από δική του υπαιτιότητα βρέθηκε μεταγενέστερα σε κατάσταση αδυναμίας πληρωμών.

Επομένως η συνεπεία του δόλου μόνιμη αδυναμία του οφειλέτη δεν είναι αναγκαίο να εμφανισθεί μετά την ανάληψη του χρέους, αλλά μπορεί να υπάρχει και κατά την ανάληψη αυτού, όταν δηλαδή ο οφειλέτης ήδη από την αρχή, αναλαμβάνοντας το χρέος γνωρίζει ότι, ενόψει των εισοδημάτων του και των εν γένει αναγκών του, δεν μπορεί να το εξυπηρετήσει.

Περίπτωση ενδεχομένου δόλου συντρέχει, όταν ο οφειλέτης συμφωνεί με ικανό αριθμό πιστωτικών ιδρυμάτων, την απόλαυση μεγάλου αριθμού τραπεζικών προϊόντων, προβλέποντας ως ενδεχόμενο, ότι ο υπερδανεισμός του με βάση τις υφιστάμενες ή ευλόγως αναμενόμενες μελλοντικές οικονομικές του δυνατότητες, σε συνδυασμό με το ύψος των οφειλών του, θα τον οδηγούσε σε κατάσταση αδυναμίας πληρωμών και παρά ταύτα αποδέχθηκε το αποτέλεσμα αυτό.

Αξίωση πρόσθετων στοιχείων για την συγκρότηση του δόλου στο πρόσωπο του οφειλέτη κατά την ανάληψη του χρέους, όπως είναι η εξαπάτηση των υπαλλήλων του πιστωτικού ιδρύματος, όπως επίσης και η παράλειψη του πιστωτικού ιδρύματος να προβεί στις αναγκαίες έρευνες της πιστοληπτικής ικανότητας του δανειολήπτη, δεν ανταποκρίνεται στο πνεύμα του νόμου.

Ο δόλος του οφειλέτη, στη μόνιμη αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων χρηματικών χρεών του, περιορίζεται στην πρόθεση του οφειλέτη και μόνο, δηλαδή σε ένα υποκειμενικό στοιχείο, χωρίς ανάγκη προσθήκης και άλλων αντικειμενικών στοιχείων, όπως είναι η εξαπάτηση των υπαλλήλων του πιστωτικού ιδρύματος και η παράλειψη από την πλευρά των τελευταίων να ενεργήσουν την αναγκαία έρευνα, πριν χορηγήσουν την πίστωση, της πιστοληπτικής ικανότητας του δανειολήπτη, πράγμα το οποίο άλλωστε, δεν ανταποκρίνεται στο πνεύμα το νόμου.

Ειδικότερα, πρόκειται για τον οφειλέτη εκείνον, ο οποίος καρπούται οφέλη από την υπερχρέωσή του με την απόκτηση κινητών ή ακινήτων, πλην όμως είτε γνώριζε κατά την ανάληψη των χρεών ότι είναι αμφίβολη η εξυπηρέτησή τους, είτε από δική του υπαιτιότητα βρέθηκε μεταγενέστερα σε κατάσταση αδυναμίας πληρωμών (ΑΠ 286/2017, ΑΠ 153/2017, ΑΠ 65/2017).

Τέλος, όπως προκύπτει από την πρόβλεψη του τελευταίου εδαφίου της παρ. 1 του πιο πάνω άρθρου 1 του ν. 3869/2010, σύμφωνα με την οποία την ύπαρξη του δόλου αποδεικνύει ο πιστωτής, το επιλαμβανόμενο της υπόθεσης Δικαστήριο ερευνά την ύπαρξη του δόλου, όχι αυτεπαγγέλτως, αλλά, όπως είναι αυτονόητο και γι' αυτό παραλείφθηκε στο νόμο, κατά πρόταση πιστωτή, ο οποίος πρέπει να προτείνει τον εν λόγω ισχυρισμό κατά τρόπο ορισμένο, ήτοι με σαφή έκθεση των γεγονότων, που τον θεμελιώνουν και να τον αποδείξει (ΑΠ 1446/2018, ΑΠ 286/2017, ΑΠ 65/2017, ΑΠ 153/2017).

Περαιτέρω, στην περίπτωση μεταβίβασης από τον οφειλέτη περιουσιακού του στοιχείου, κατά την τελευταία τριετία πριν από την υποβολή της αίτησης του άρθρου 4 παρ. 1 ν. 3869/2010, που είναι υποχρεωμένος να δηλώσει ο οφειλέτης (άρθρ. 4 παρ. 2 εδάφ. β' του νόμου αυτού), με βάση και το καθήκον του για ειλικρινή δήλωση, κατ' άρθρ. 10 παρ. 1 του ίδιου νόμου (ΑΠ 636/2017), θα πρέπει αυτή να συνδέεται, άμεσα ή έμμεσα, με την περιέλευσή του σε μόνιμη αδυναμία πληρωμών ώστε να θεμελιωθεί δόλια συμπεριφορά κατά την έννοια του άρθρ. 1 παρ. 1 του πιο πάνω νόμου, πράγμα που συμβαίνει όταν η μεταβίβαση επιδρά σε σημαντικό βαθμό στη δυνατότητα εξυπηρέτησης των χρεών του και ο ίδιος επεδίωξε ή προέβλεψε ως δυνατό το αποτέλεσμα αυτό.

Πότε συμβαίνει τούτο εξετάζεται κατά περίπτωση, συνήθως δε, θα πρόκειται για καταδολιευτικές μεταβιβάσεις υπό την έννοια των άρθρ. 939 επ. ΑΚ, οι οποίες, ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να συνιστούν είτε δολιότητα του οφειλέτη, εφόσον συνδέονται με την περιέλευσή του σε αδυναμία πληρωμών, είτε καταχρηστική συμπεριφορά, εφόσον πρόκειται για απρόσοδο ακίνητο, το οποίο, όμως, θα μπορούσε να ρευστοποιηθεί στο πλαίσιο του άρθρ. 9 παρ. 1 του νόμου, ή να θεμελιώσει ένταξη του οφειλέτη στη ρύθμιση του άρθρ. 9 παρ. 2 με όφελος για τους πιστωτές το 80% της αντικειμενικής του αξίας (όπως το άρθρο 9 ίσχυε και εφαρμόζεται στην παρούσα περίπτωση πριν αντικατασταθεί με το άρθρ. 1 παρ. 18 της ΥΠΟΠΑΡ.

Α.4 του άρθρου 2 ν. 4336/2015 και, ακολούθως, από 1-1-2016, με το άρθρ. 14 παρ. 1 και 11 ν. 4346/2015), οπότε μπορεί να στηριχθεί ένσταση από το άρθρ. 281 ΑΚ.

Συνεπώς, η μεταβίβαση περιουσιακού στοιχείου δεν συνδέεται πάντοτε με τη μόνιμη αδυναμία πληρωμών του οφειλέτη και δεν μπορεί, χωρίς άλλο, να στηρίξει ένσταση δολιότητας, αλλά θα πρέπει να ερευνώνται και άλλοι παράγοντες και, συγκεκριμένα, πρωταρχικά η άμεση ή έμμεση επίδραση και συμβολή της εκποίησης στην περιέλευση του οφειλέτη σε μόνιμη αδυναμία, καθώς και η πρόθεσή του να προκαλέσει την έλλειψη ρευστότητας, ακόμη οι λόγοι που ώθησαν τον οφειλέτη στην ενέργεια της εκποίησης, η αξία του ακινήτου σε σχέση με το ύψος των χρεών, το ρευστοποιήσιμο ή μη του περιουσιακού στοιχείου, η χαριστική ή μη μεταβίβαση και η διάθεση του προϊόντος της εκποίησης, η ύπαρξη άλλων αξιόλογων περιουσιακών στοιχείων που δεν μεταβιβάστηκαν και μπορούν να αξιοποιηθούν για την εξυπηρέτηση των χρεών, ο χρόνος που έλαβε χώρα η μεταβίβαση, ιδίως σε σχέση με τη δυνατότητα ένταξης του οφειλέτη στο νόμο και την εξυπηρέτηση ή μη κατά το χρονικό αυτό σημείο των χρεών του κ.λπ. Ο δόλος αποτελεί αόριστη νομική έννοια και, άρα, ελέγχεται αναιρετικά η απόφαση του Δικαστηρίου της ουσίας για το αν τα περιστατικά που έγιναν ανελέγκτως δεκτά απ' αυτό υπάγονται ή όχι στη νομική έννοια του δόλου (ΑΠ 1299/2015), ήτοι ως πλημμέλειες του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ (ή του άρθρου 560 αριθμ. 1 και 6 του ίδιου Κώδικα).

Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 560 αρ. 6 ΚΠολΔ, που είναι ταυτόσημη με τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος προκύπτει, ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Δεν υπάρχει, όμως, ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες. Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης, στο αποδεικτικό της πόρισμα και να μην καταλείπονται αμφιβολίες.

Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (Ολ.ΑΠ 861/1984). Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε.

Τα επιχειρήματα δε του δικαστηρίου, που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων, δεν συνιστούν παραδοχές επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε στο πλαίσιο της ερευνώμενης διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ ή, αναλόγως, του άρθρου 560 αρ. 6 ΚΠολΔ, να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, ή αναλόγως του άρθρου 560 αρ. 6 ΚΠολΔ, ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά, τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος (ΑΠ 1446/2018, ΑΠ 174/2015, ΑΠ 198/2015, ΑΠ 845/2012, ΑΠ 1351/ 2011).

Επίσης, από τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ προκύπτει, ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμησή τους δεν ιδρύει λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις απορρίπτεται ως απαράδεκτος, εφόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υπόθεσης που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 198/2015).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την προσβαλλόμενη απόφαση και τα λοιπά διαδικαστικά έγγραφα της δίκης, που επιτρεπτά επισκοπούνται για τις ανάγκες του ερευνώμενου αναιρετικού λόγου (άρθρο 561 αρ. 2 ΚΠολΔ), προκύπτει, ότι με την από 28-4-2011 αίτησή της, η αιτούσα ζήτησε, επικαλούμενη έλλειψη πτωχευτικής ικανότητας και μόνιμη αδυναμία πληρωμής των ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών αυτής προς τις διαλαμβανόμενες στην αίτηση πιστώτριές της, αφενός τη ρύθμιση των χρεών αυτής, κατά το Ν. 3869/2010, προς το σκοπό της απαλλαγής της απ' αυτά και αφετέρου, την εξαίρεση από την εκποίηση του ακινήτου που χρησιμεύει ως κύρια κατοικία της, σύμφωνα με το σχέδιο διευθέτησης που αυτή υπέβαλε, αφού ληφθούν υπόψη η περιουσιακή και η οικογενειακή της κατάσταση.

Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, (Ειρηνοδικείο Χανίων), με τη με αριθμό 515/2013 μη οριστική απόφασή του έκρινε ότι η εμπροθέσμως από την αιτούσα προσκομισθείσα υπεύθυνη δήλωση που προβλέπεται από το άρθρο 4 παρ. 2 περ. β' του Ν. 3869/2010, δεν περιείχε όλα τα αναγκαία στοιχεία και δεν ήταν συμπληρωμένη με ορθό και ακριβή τρόπο, και για τον λόγο δε αυτό διέταξε την επανάληψη της συζήτησης, ώστε να συμπληρωθεί η εν λόγω υπεύθυνη δήλωση.

Ακολούθως, εξεδόθη η υπ' αριθμόν 683/2014 οριστική απόφαση του Ειρηνοδικείου Χανίων που έκρινε την αίτηση ως ουσιαστικά βάσιμη ως προς την πρώτη πιστώτρια - καθ' ης η αίτηση, ρύθμισε τα χρέη της αιτούσας, και εξαίρεσε την πρώτη κατοικία της από την εκποίηση, επιβάλλοντάς της την υποχρέωση να καταβάλει σε αυτήν τα ειδικότερα στην απόφαση αυτή αναφερόμενα, και απέρριψε την αίτηση ως αόριστη ως προς τις δεύτερη και τρίτη πιστώτριές, Κατά της απόφασης αυτής, κατά το μέρος της που απέρριψε την αίτηση ως αόριστη ως προς τις δεύτερη και τρίτη των πιστωτριών, η πρώτη αναιρεσίβλητη, με την από 23-10-2014 έφεσή της, ζήτησε την εξαφάνιση της πρωτόδικης απόφασης για λόγους αναγόμενους σε εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου, προκειμένου να γίνει δεκτή η αίτησή της.

Επί της εφέσεως αυτής εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλόμενη υπ' αριθμ. 407/2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων, η οποία έκανε δεκτή τυπικά και ουσιαστικά την έφεση, εξαφάνισε την εκκαλουμένη δεχόμενη την αίτηση της αιτούσας και ως προς την αναιρεσείουσα τράπεζα και ρυθμίστηκαν τα χρέη της αιτούσας, ενώ εξαιρέθηκε από τη ρευστοποίηση η κύρια κατοικία της.

Ειδικότερα, το Μονομελές Πρωτοδικείο Χανίων, δικάσαν ως Εφετείο, με την αναιρεσιβαλλόμενη υπ' αριθμ. 407/2017 απόφασή του δέχθηκε, ανελέγκτως, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Η καλούσα - αιτούσα έχει γεννηθεί το έτος 1962, είναι χήρα, καθώς ο σύζυγός της απεβίωσε, κατόπιν ασθένειάς του, την 29.12.2009, και δεν έχει τέκνα, πάσχει δε από έντονο ιδιοπαθή τρόμο, στένωση αυχενικού νωτιαίου σωλήνα με εικόνα αυχενικής μυελοπάθειας...

Από το έτος 1987 διατηρούσε οργανωμένη επιχείρηση εμπορίου παιδικών ενδυμάτων... Η επιχείρηση της αιτούσας έπαυσε να λειτουργεί το χειμώνα του έτους 2009..., ακολούθως δε η αιτούσα συνταξιοδοτήθηκε και ήδη λαμβάνει μηνιαία σύνταξη από τον ΟΑΕΕ.

Συνεπώς..., έπαυσε να συντρέχει στο πρόσωπό της η εμπορική ιδιότητα. Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι το μηνιαίο εισόδημα της αιτούσας ανέρχεται σήμερα στο ποσό των 870,31 ευρώ..., καθώς δεν μετέρχεται άλλης επαγγελματικής δραστηριότητας και στερείται προσοδοφόρων περιουσιακών στοιχείων. Οι μηνιαίες αποδοχές της αιτούσας μετά τη συνταξιοδότησή της μειώθηκαν σημαντικά... το έτος 2007 η αιτούσα είχε... συνολικό μηνιαίο εισόδημα ποσού 1.821,77 ευρώ...., το έτος 2009 η αιτούσα είχε... συνολικό μηνιαίο εισόδημα ποσού 819,30 ευρώ... το έτος 2011... συνολικό μηνιαίο εισόδημα ποσού

879,41 ευρώ... και κατά το έτος 2015 εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες 10.443,72 ευρώ, ήτοι συνολικό μηνιαίο εισόδημα ποσού...

870,31 ευρώ... Εξάλλου, το ποσό που αναγκάζεται η εκκαλούσα να δαπανά μηνιαίως για την κάλυψη των βιοτικών αναγκών της... ανέρχεται, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, στο ποσό των 590,00 ευρώ... Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι σε χρόνο προγενέστερο του έτους από την κατάθεση της αίτησης η αιτούσα είχε αναλάβει τα παρακάτω χρέη, τα οποία θεωρούνται ληξιπρόθεσμα με την κοινοποίηση της αίτησης: 1) Από την "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε." έχουν χορηγηθεί σε αυτήν α) μία πιστωτική κάρτα, ως προς την οποία τηρείται ο με αριθμό ... λογαριασμός, και για την οποία όφειλε ποσό 23,41 ευρώ για τόκους..., και β) ένα καταναλωτικό δάνειο, δυνάμει της με αριθμό ... σύμβασης, για το οποίο όφειλε ποσό 21.109,21 ευρώ για κεφάλαιο..., ενώ κατά τον χρόνο κοινοποίησης της ένδικης αίτησης (9.5.2011) η οφειλή της αιτούσας προς την Τράπεζα αυτή..., ανήλθε στο συνολικό ποσό των (20.869,41 - 240,00 =) 20.629,41 ευρώ (βλ. παραστατικά καταθέσεων προς την πρώτη, πιστώτρια - καθ' ης που προσκομίζει η αιτούσα). Οι εν λόγω απαιτήσεις δεν είναι εξοπλισμένες με εμπράγματη ασφάλεια...

2) Από την "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε." έχουν χορηγηθεί σε αυτήν α) μία πιστωτική κάρτα, με αριθμό ..., για την οποία όφειλε συνολικό ποσό, συμπεριλαμβανομένων τόκων, 5.159,56 ευρώ στις 5.10.2010, και β) μία πιστωτική κάρτα, με αριθμό ..., για την οποία όφειλε συνολικό ποσό, συμπεριλαμβανομένων τόκων, 3.257,78 ευρώ στις 5.10.2010...., κατόπιν δε καταβολών εκ μέρους της αιτούσας που έλαβαν χώρα κατά το διάστημα από 3.3.2011 έως 3.10.2012, η οφειλή αυτή ανήλθε στο συνολικό ποσό των [(5.159,56 + 3.257,78 - 380,00 =)] 8.037,34 ευρώ... 3) Με την "ΤΡΑΠΕΖΑ E.F.G. EUROBANK ERGASIAS Α.Ε." έχει συνάψει α) τη με αριθμό ... σύμβαση πίστωσης..., για την οποία οφείλει συνολικό ποσό, συμπεριλαμβανομένων τόκων, 47.388,81 ευρώ..., β) τη με αριθμό ... σύμβαση πίστωσης ως πιστούχος, με την οποία της χορηγήθηκε ένα στεγαστικό δάνειο και για την οποία οφείλει στις 28.1.2016 ποσό 47.024,83 ευρώ για κεφάλαιο, ποσό 23.892,58 ευρώ για τόκους και ποσό 594,07 ευρώ για έξοδα..., και γ) τη με αριθμό ... σύμβαση πίστωσης ως εγγυήτρια..., και για την οποία οφείλει στις 28.1.2016 ποσό 90.356,41 ευρώ για κεφάλαιο, ποσό 3.302,03 ευρώ για τόκους και ποσό 2.563,60 ευρώ για έξοδα...

Συνεπώς, οι οφειλές της απούσας ανέρχονται στο συνολικό ποσό των 243.789,08 ευρώ. Περαιτέρω, από όλα τα παραπάνω αποδεικτικά μέσα αποδείχθηκε ότι η αιτούσα από τις αρχές του έτους 2011, ήτοι σε χρόνο κατά τον οποίο έχει παύσει να φέρει την εμπορική ιδιότητα, έχει περιέλθει σε πραγματική μόνιμη αδυναμία να πληρώνει τις ως άνω ληξιπρόθεσμες χρηματικές οφειλές της...

στην οποία περιήλθε λόγω ανυπαίτιας μεταβολής των οικονομικών δεδομένων της μετά τη συνταξιοδότησή της. Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι η αιτούσα πριν την υποβολή της ένδικης αίτησης, ήταν πλήρης και αποκλειστική κυρία ενός αγροτεμαχίου, κείμενου στην κτηματική περιφέρεια του Δημοτικού Διαμερίσματος ...

της Επαρχίας Κισάμου Νομού Χανίων, εκτός ορίων οικισμού στη θέση "...", έκτασης 2.000,00 τ.μ., περιέχοντος τριάντα (30) ελαιόδενδρα, το οποίο είχε αποκτήσει λόγω γονικής παροχής από τον πατέρα της. Την κυριότητα του ακινήτου αυτού, αντικειμενικής αξίας 2.520,00 ευρώ κατά 8.10.2010, η αιτούσα μεταβίβασε λόγω πωλήσεως στην αδελφή της Κ.

σύζυγο Μ. Π., δυνάμει του με αριθμό .../8. 10.2010 συμβολαίου της συμβολαιογράφου Χανίων Δ. Λ. - Β., νομίμως, μεταγραφέντος, έναντι τιμήματος ανερχόμενου στο ως άνω ποσό των 2.520,00 ευρώ, ήτοι της αντικειμενικής του αξίας. Επίσης, πριν την υποβολή της ένδικης αίτησης η αιτούσα ήταν πλήρης και αποκλειστική κυρία ενός αγροτεμαχίου, κείμενου στην κτηματική περιφέρεια του Δημοτικού Διαμερίσματος ...

Δήμου Ιναχωρίου Νομού Χανίων, εκτός ορίων οικισμού ... στη θέση "...", έκτασης 1.000,00 τ.μ. περίπου, περιέχοντος δεκαοκτώ (18) ελαιόδενδρα, το οποίο είχε αποκτήσει επίσης λόγω γονικής παροχής από τον πατέρα της. Την κυριότητα του ακινήτου αυτού, αντικειμενικής αξίας 1.134,00 ευρώ κατά την 19.10.2010, η αιτούσα μεταβίβασε λόγω πωλήσεως στον Ι.

Β. του Γ., δυνάμει του με αριθμό .../19.10.2010 συμβολαίου της συμβολαιογράφου Χανίων Β. Ο., νομίμως μεταγραφέντος, έναντι τιμήματος ανερχόμενου στο ως άνω ποσό των 1.434,00 ευρώ, ήτοι της αντικειμενικής του αξίας. Το τίμημα των ως άνω πωλήσεων η αιτούσα διέθεσε προς ικανοποίηση ληξιπρόθεσμων χρεών της, μεταξύ των οποίων χρέος ποσού 1.572,82 ευρώ προς την Τράπεζα Citibank από πιστωτική κάρτα που της είχε χορηγηθεί, προκειμένου να εξοφλήσει ολοσχερώς την προς αυτήν οφειλή της.

Τις δύο αυτές μεταβιβάσεις, καθώς επίσης και τα χαρακτηριστικά των μεταβιβασθέντων ακινήτων, τα ποσά των αντίστοιχων τιμημάτων και τον τρόπο διάθεσης αυτών δεν ανέφερε μεν η αιτούσα στην ένδικη αίτησή της, τα εξέθεσε, ωστόσο, με τις με ημερομηνία 31.1.2013 έγγραφες προτάσεις που κατέθεσε ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου κατά τη συζήτηση της 1.2.2103, μετά την οποία εξεδόθη η με αριθμό 515/2103 μη οριστική απόφαση αυτού, προσκομίζοντας μετ' επικλήσεως και σχετικά έγγραφα προς απόδειξη των ισχυρισμών της.

Με βάση τα παραπάνω, το παρόν Δικαστήριο κρίνει ότι η αιτούσα δεν παρέβη το τασσόμενο από το άρθρο 10 του ν. 3869/2010 καθήκον αλήθειας, καθόσον εξέθεσε στο πλαίσιο της συζήτησης της αίτησης τα σχετικά με τις ως άνω μεταβιβάσεις και τη διάθεση του τιμήματος εξ αυτών, ώστε δεν μπορεί να γίνει λόγος για απόπειρα εκ μέρους της απόκρυψης κρίσιμων περιουσιακών στοιχείων, κατά τρόπο, ώστε να εμφανιστεί ως έχουσα μειωμένες οικονομικές δυνατότητες και να επιτύχει μειωμένη ικανοποίηση των πιστωτριών της.

Συνεπώς, πρέπει η σχετική ένσταση περί παραβίασης του καθήκοντος ειλικρίνειας εκ μέρους της αιτούσας που προέβαλε η πρώτη πιστώτρια καθ' ης να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμη. Επιπλέον, αξιόλογο περιουσιακό στοιχείο της καλούσας - αιτούσας, που μπορεί να εκποιηθεί και να αποφέρει κάποιο σημαντικό τίμημα (ενόψει του ύψους των οφειλών της), αποτελεί μία προκατασκευασμένη οικία, του πρώτου ορόφου μιας διώροφης οικοδομής, εμβαδού 92,13 τ.μ., που έχει ανεγερθεί το έτος 1991, σε ένα αγροτεμάχιο, εμβαδού 2.261,69 τ.μ., κείμενου επί της oδού ...

εκτός των ορίων του ομώνυμου οικισμού, στην ειδικότερη θέση "...", της κτηματικής περιφέρειας του Δήμου Χανίων, της δημοτικής κοινότητας Νεροκούρου, της δημοτικής ενότητας .... Ειδικότερα, η αιτούσα είναι αποκλειστική κυρία της προαναφερόμενης οικίας του πρώτου ορόφου και συγκυρία κατά ποσοστό 37% εξ αδιαιρέτου στο όλο οικόπεδο, η δε αντικειμενική αξία του παραπάνω εμπράγματου δικαιώματος επ' αυτής κι επί του όλου οικοπέδου ανέρχεται συνολικά σε 35.880,00 ευρώ...

Σημειώνεται ότι το ακίνητο αυτό αποτελεί την κύρια κατοικία της αιυούσας και η αξία του δεν υπερβαίνει το όριο αφορολογήτου ποσού για χήρο φορολογούμενο, όπως η αιτούσα, προσαυξημένο κατά 50%, που ανέρχεται σε (250.000 + 125.000=) 375.000 ευρώ. Ακόμη, η αιτούσα είναι αποκλειστική κυρία των παρακάτω ακινήτων, που βρίσκονται στην κτηματική περιφέρεια της δημοτικής κοινότητας ..., της δημοτικής ενότητας ..., του Δήμου Κισσάμου και στην ειδικότερη θέση "...", και συγκεκριμένα α) ενός οικοπέδου, εμβαδού 73,97 τ.μ., άρτιου και οικοδομήσιμου κατά παρέκκλιση, εντός οικισμού, που περιέχει μία ισόγειά οικία και μία ισόγεια αποθήκη, κτισμένη το έτος 1950, συνολικού εμβαδού 39,92 τ.μ., συνολικής αντικειμενικής αξίας 11.737,55 ευρώ (βλ.

πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου - ΕΝ.Φ.Ι.Α. έτους 2016), και β) ενός οικοπέδου, εμβαδού 150,00 τ.μ., άρτιου και οικοδομήσιμου κατά παρέκκλιση, εντός οικισμού, που περιέχει μία διώροφη κατοικία με υπόγειο, κτισμένη το έτος 1920, εμβαδού 84,00 τ.μ., αντικειμενικής αξίας 27.706,67 ευρώ (βλ. επίσης πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου - ΕΝ.Φ.Ι.Α.

έτους 2016). Τέλος, είναι κυρία ενός Ι.Χ.Ε. αυτοκινήτου, μάρκας AUDI, τύπου Α4, 1.595 κ.εκ., που κυκλοφόρησε το πρώτον την 20/8/1997 (βλ. προσκομιζόμενη άδεια κυκλοφορίας), του οποίου η εμπορική αξία εκτιμάται σε 2.000,00 ευρώ. Περαιτέρω, δεν αποδείχθηκε ότι η αιτούσα έχει καταστεί συγκυρία εξ αδιαιρέτου τριών ακινήτων, και ειδικότερα αγροτεμαχίων..., ......καθόσον αυτά είχαν προ του θανάτου του μεταβιβαστεί...

Συνεπώς, πρέπει η σχετική ένσταση περί παραβίασης του καθήκοντος ειλικρίνειας εκ μέρους της αιτούσας που προέβαλε η πρώτη πιστώτρια - καθ' ης, συνιστάμενη στην απόκρυψη περιουσιακών στοιχείων, και δη των φερόμενων ως κληρονομιαίων ακινήτων και του φερόμενου ως εισπραχθέντος "εφάπαξ", να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμη.

Εξάλλου, δεν αποδείχθηκε ότι η αιτούσα περιήλθε δολίως σε κατάσταση αδυναμίας πληρωμής, μεταβιβάζοντας την κυριότητα των προαναφερόμενων δύο ακινήτων, κείμενων στην κτηματική περιφέρεια του Δημοτικού Διαμερίσματος ... Δήμου Ιναχωρίου Νομού Χανίων, εκτός ορίων οικισμού ..., προ της κατάθεσης της ένδικης αίτησης.

Στο συμπέρασμα αυτό άγεται το Δικαστήριο καθόσον η αιτούσα μεταβίβασε τα ακίνητα αυτά, αντικειμενικής αξίας 2.520,00 και 1.434,00 ευρώ, αντίστοιχα, τα οποία όχι μόνο δεν ήταν τα μοναδικά περιουσιακά της στοιχεία, αφού εξακολουθεί να έχει στην κυριότητά της τρία ακόμη ακίνητα και ένα ΙΧΕ αυτοκίνητο, ως ήδη εκτέθηκε, αλλά και ήταν σημαντικά μικρότερης αξίας σε σχέση με τα προαναφερόμενα ακίνητα που απέμειναν στην κυριότητά της, και μάλιστα διέθεσε το τίμημα από τις αντίστοιχες πωλήσεις σε ικανοποίηση άλλων χρεών της, χωρίς με την πώλησή τους και την ικανοποίηση των άλλων χρεών να επιδιώκει, αλλά ούτε και να επιφέρει, τη ματαίωση της ικανοποίησης των απαιτήσεων των λοιπών πιστωτών της, και δη των καθ' ων η αίτηση, όπως αβίαστα προκύπτει από τη σύγκριση των ποσών των ως άνω τιμημάτων (συνολικά 3.954,00 ευρώ) και της συνολικής αξίας των ένδικων χρεών της (243.789,08 ευρώ).

Άλλωστε, η αξία των μεταβιβασθέντων ακινήτων είναι τέτοια που μετά βεβαιότητας αυτά θα είχαν εξαιρεθεί από την υποχρέωση εκποίησης στο πλαίσιο της παρούσας δίκης, αφού αυτή θα κρινόταν απρόσφορη να επιφέρει την ικανοποίηση των απαιτήσεων των καθ' ων.

Συνεπώς, πρέπει οι σχετικές ενστάσεις περί δόλιας περιέλευσης σε κατάσταση αδυναμίας πληρωμής και περί καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος που προέβαλε η τρίτη πιστώτρια - καθ' ης, να απορριφθούν ως ουσιαστικά αβάσιμες. Σημειώνεται ότι ο ισχυρισμός της πρώτης πιστώτριας - καθ' ής περί του ότι η αιτούσα καταχρηστικώς υπέβαλε την ένδικη αίτηση, καθόσον διαθέτει σταθερό εισόδημα, ενώ η κατάσταση της υγείας της και η ηλικία της, της επιτρέπουν να εργασθεί και να αποκομίσει εισόδημα, ώστε να αποπληρώσει τα χρέη της, δεν συνιστά την ένσταση της καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος, όπως την χαρακτηρίζει η εν λόγω καθ' ης, αλλά άρνηση της αίτησης.

Με βάση τα παραπάνω, συντρέχει στην περίπτωση της αιτούσας μόνιμη και διαρκής αδυναμία πληρωμής των ληξιπρόθεσμων οφειλών της προς τις πιστώτριές της, ενώ από κανένα στοιχείο δεν αποδείχθηκε ότι η αδυναμία αυτή οφείλεται σε δόλο της. Περαιτέρω, λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών που επικρατούν σήμερα στην αγορά των ακινήτων, λόγω της δυσμενούς οικονομικής συγκυρίας, δεν φαίνεται ότι τα προαναφερόμενα δύο ακίνητα κυριότητας της αιτούσας, κείμενα στην κτηματική περιφέρεια της δημοτικής κοινότητας ..., της δημοτικής ενότητας ..., του Δήμου Κισσάμου και στην ειδικότερη θέση "...", μπορεί να προκαλέσουν αγοραστικό ενδιαφέρον, και σε κάθε περίπτωση δεν είναι επιδεκτικά ρευστοποίησης κατά τρόπο που να παρέχουν προσδοκία απόληψης αξιόλογου ανταλλάγματος.

Επομένως, η εκποίησή τους, ενόψει και των εξόδων της σχετικής διαδικασίας (αμοιβή εκκαθαριστή, έξοδα δημοσιεύσεων κ.λπ.) θεωρείται ασύμφορη. Επίσης, ενόψει της προαναφερθείσας αξίας του ως άνω ΙΧΕ αυτοκινήτου της αιτούσας, του τύπου και της παλαιότητάς του..., δεν είναι πρόσφορο προς εκποίηση... Ενόψει των ανωτέρω εκτεθέντων, τα περιουσιακά στοιχεία της αιτούσας δεν είναι επαρκή για την ικανοποίηση των πιστωτριών της, ενώ συντρέχουν στο πρόσωπό της οι εξαιρετικές προϋποθέσεις για την υπαγωγή της στη ρύθμιση του άρθρου 8 παρ. 2 του ν. 3869/2010.

Επομένως, η ρύθμιση των χρεών της θα γίνει κατά πρώτο λόγο με μηνιαίες καταβολές από τα εισοδήματά της για χρονικό διάστημα τεσσάρων (4) ετών, προς μερική εξόφληση των άνω οφειλών. Η κάθε μηνιαία καταβολή πρέπει να οριστεί στο ποσό των 250,00 ευρώ... Το συνολικό ποσό των οφειλών της αιτούσας προς τις καθ' ων πιστώτριές τράπεζες ανέρχεται σε 243.789,08 ευρώ, το οποίο αναλύεται α) σε οφειλή προς την πιστώτρια "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε." συνολικού ποσού 20.629,41 ευρώ, β) σε οφειλή προς την πιστώτρια "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε." συνολικού ποσού 8.037,34 ευρώ, γ) σε οφειλές προς την πιστώτρια "ΤΡΑΠΕΖΑ E.F.G.

EUROBANK ERGASIAS Α.Ε." γ1) εκ της με αριθμό ... σύμβασης πίστωσης, μη εμπραγμάτως ασφαλισμένης, συνολικού ποσού 47.388,81 ευρώ, γ2) εκ της με αριθμό ... σύμβασης πίστωσης, εμπραγμάτως ασφαλισμένης, συνολικού ποσού, συμπεριλαμβανομένων τόκων και εξόδων, 71.511,48 ευρώ, και γ3) εκ της με αριθμό ... σύμβασης πίστωσης και εγγύησης, εμπραγμάτως ασφαλισμένης..., συνολικού ποσού, συμπεριλαμβανομένων τόκων και εξόδων, 96.222,04 ευρώ.

Επομένως, σε κάθε μία από αυτές αναλογεί από το ποσό των 250,00 ευρώ μηνιαίως α) στην "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε." ποσό 21,15 ευρώ, β) στην "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε." ποσό 8,24 ευρώ, και γ) στην "ΤΡΑΠΕΖΑ E.F.G. EUROBANK ERGASIAS Α.Ε." γ1) ποσό 48,60 ευρώ για την απαίτηση από τη με αριθμό ... σύμβαση πίστωσης, γ2) ποσό 73,33 ευρώ για την απαίτηση από τη με αριθμό ...

σύμβαση πίστωσης και γ3) ποσό 98,67 ευρώ για την απαίτηση από τη με αριθμό ... σύμβαση πίστωσης... Ακολούθως, η παραπάνω ρύθμιση θα συνδυαστεί με την αντίστοιχη της διάταξης της παρ. 2 του άρθρου 9 του ν. 3869/2010... Έτσι θα πρέπει να οριστούν μηνιαίες καταβολές για τη διάσωση της κύριας κατοικίας της, για την οποία εκείνη θα πρέπει να καταβάλει το 80% της αντικειμενικής αξίας της, ήτοι το ποσό των (35.880,00 χ 80% =) 28.704,00 ευρώ, στο οποίο εξαντλείται η υποχρέωσή της, αφού το συνολικό ποσό των χρεών της υπερβαίνει το 80% της αντικειμενικής αξίας αυτής.

Η αποπληρωμή του ποσού αυτού θα γίνει εντόκως, χωρίς ανατοκισμό... και θα ξεκινήσει τέσσερα(4) χρόνια μετά τη δημοσίευση της παρούσας απόφασης, επειδή κρίνεται ότι πρέπει να παρασχεθεί στην αιτούσα η ως άνω περίοδος χάριτος, ο δε χρόνος εξόφλησής του πρέπει να οριστεί σε είκοσι έτη, και ειδικότερα σε 240 μηνιαίες δόσεις...

Η μηνιαία, επομένως, δόση που θα καταβάλλει, κατά το πρώτο πενθήμερο εκάστου μήνα, σ' αυτό το στάδιο της ρύθμισης, η αιτούσα θα ανέρχεται στο ποσό των (28.704,00 / 240 =) 119,60 ευρώ, αρχής γενομένης από το πρώτο πενθήμερο του πρώτου μήνα τέσσερα (4) έτη μετά τη δημοσίευση της παρούσας, τα οποία ορίζονται, ως περίοδος χάριτος.

Από το σκέλος αυτό της ρύθμισης θα ικανοποιηθεί προνομιακά η απαίτηση της πιστώτριας "ΤΡΑΠΕΖΑ E.F.G. EUROBANK ERGASIAS Α.Ε.", ή οποία είναι εμπραγμάτως ασφαλισμένη... , ήτοι η απαίτηση από τη με αριθμό ... σύμβαση πίστωσης. Η απαίτηση αυτή, μετά το πέρας της προηγούμενης ρύθμισης, δηλαδή μετά τις καταβολές επί τετραετία, θα έχει διαμορφωθεί, όπως προαναφέρθηκε, στο συνολικό ποσό των 91.485,88 ευρώ, οπότε η καταβολή του ως ποσού των 28.704,00 θα γίνει αποκλειστικά προς την πιστώτρια Τράπεζα "ΤΡΑΠΕΖΑ E.F.G.

EUROBANK ERGASIAS Α.Ε."... Με βάση τα παραπάνω, η αίτηση πρέπει να γίνει δεκτή ως ουσιαστικά βάσιμη, και α) να ρυθμιστούν οι οφειλές της αιτούσας προς τις πιστώτριές της για τέσσερα (4) χρόνια, β) να εξαιρεθεί από την υποχρέωση εκποίησης η κύρια κατοικία της αιτούσας και να επιβληθεί σε αυτήν η υποχρέωση καταβολής ποσού αντιστοιχούντος στο 80% της αντικειμενικής της αξίας, για τη διάσωση αυτής, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο διατακτικό της παρούσας...".

Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσείουσα τράπεζα, με τον μοναδικό λόγο της από 27-12-2017 αναίρεσης, αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση, την πλημμέλεια εκ του άρθρου 560 αρ. 6 ΚΠολΔ, με την αιτίαση, ότι το ως Εφετείο δικάσαν Μονομελές Πρωτοδικείο Χανίων, με την πληττόμενη απόφασή του παραβίασε εκ πλαγίου τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1 παρ. 1, 4 παρ. 2 του ν. 3869/2010, διότι διέλαβε σ' αυτήν ανεπαρκείς αιτιολογίες, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την εφαρμογή των εν λόγω διατάξεων, αναφορικά με την ύπαρξη ή όχι του δόλου της πρώτης αναιρεσίβλητης, στην πρόκληση της μόνιμης αδυναμίας της για την πληρωμή των χρεών της, στερώντας την απόφασή του από νόμιμη βάση και δή αναφορικά με την δήθεν μή δόλια περιέλευσή της σε αδυναμία πληρωμής, εξ αιτίας της μεταβίβασης με πώληση, τον Οκτώβριο του 2010, δύο αγροτεμαχίων στην περιοχή ...

Κισάμου και δη στη θέση "..." και "..." του πρώην δήμου Ιναχωρίων και ήδη Κισάμου Χανίων Κρήτης, στο συνολικό ποσό των 3.954,00 ευρώ. Ειδικότερα δε, η αναιρεσείουσα εντοπίζει την επικαλούμενη αναιρετική πλημμέλεια στις παρακάτω παραδοχές της ανωτέρω αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης: "Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι η αιτούσα πριν την υποβολή της ένδικης αίτησης ήταν πλήρης και αποκλειστική κυρία ενός αγροτεμαχίου..., στην κτηματική περιφέρεια... ...

της Επαρχίας Κισάμου Νομού Χανίων, εκτός ορίων οικισμού στη θέση "...", έκτασης 2.000,00 τ.μ., περιέχοντος τριάντα (30) ελαιόδενδρα... Την κυριότητα του ακινήτου αυτού, αντικειμενικής αξίας 2.520,00 ευρώ κατά την 8.10.2010, η αιτούσα μεταβίβασε λόγω πωλήσεως στην αδελφή της Κ. σύζυγο Μ. Π., δυνάμει του με αριθμό .../8.10.2010 συμβολαίου της συμβολαιογράφου Χανίων Δ.

Λ. - Β., νομίμως, μεταγραφέντος, έναντι τιμήματος ανερχόμενου στο ως άνω ποσό των 2.520,00 ευρώ, ήτοι της αντικειμενικής του αξίας. Επίσης, πριν την υποβολή της ένδικης αίτησης η αιτούσα ήταν πλήρης και αποκλειστική κυρία ενός αγροτεμαχίου, κείμενου στην κτηματική περιφέρεια του Δημοτικού Διαμερίσματος ......, εκτός ορίων οικισμού ...

στη θέση "...", έκτασης 1.000,00 τ.μ. περίπου, περιέχοντος δεκαοκτώ (18) ελαιόδενδρα... Την κυριότητα του ακινήτου αυτού, αντικειμενικής αξίας 1.134,00 ευρώ κατά την 19.10.2010, η αιτούσα μεταβίβασε λόγω πωλήσεως στον Ι. Β. του Γ., δυνάμει του με αριθμό .../19.10.2010 συμβολαίου της συμβολαιογράφου Χανίων Β. Ο., νομίμως μεταγραφέντος, έναντι τιμήματος ανερχόμενου στο ως άνω ποσό των 1.434,00 ευρώ, ήτοι της αντικειμενικής του αξίας...".

Στη συνέχεια αναφέρει: "Εξάλλου, δεν αποδείχθηκε ότι η αιτούσα περιήλθε δολίως σε κατάσταση αδυναμίας πληρωμής, μεταβιβάζοντας την κυριότητα των προαναφερόμενων δύο ακινήτων, κείμενων στην κτηματική περιφέρεια του Δημοτικού Διαμερίσματος ... Δήμου Ιναχωρίου Νομού Χανίων, εκτός ορίων οικισμού ..., προ της κατάθεσης της ένδικης αίτησης...

καθόσον η αιτούσα μεταβίβασε τα ακίνητα αυτά, αντικειμενικής αξίας 2.520,00 και 1.434,00 ευρώ, αντίστοιχα, τα οποία όχι μόνο δεν ήταν τα μοναδικά περιουσιακά της στοιχεία, αφού εξακολουθεί να έχει στην κυριότητά της τρία ακόμη ακίνητα και ένα ΙΧΕ αυτοκίνητο, ως ήδη εκτέθηκε, αλλά και ήταν σημαντικά μικρότερης αξίας σε σχέση με τα προαναφερόμενα ακίνητα που απέμειναν στην κυριότητά της, και μάλιστα διέθεσε το τίμημα από τις αντίστοιχες πωλήσεις σε ικανοποίηση άλλων χρεών της, χωρίς με την πώλησή τους και την ικανοποίηση των άλλων χρεών να επιδιώκει, αλλά ούτε και να επιφέρει, τη ματαίωση της ικανοποίησης των απαιτήσεων των λοιπών πιστωτών της, και δη των καθ' ων η αίτηση, όπως αβίαστα προκύπτει από τη σύγκριση των ποσών των ως άνω τιμημάτων (συνολικά 3.954,00 ευρώ) και της συνολικής αξίας των ένδικων χρεών της (243.789,08 ευρώ).

Άλλωστε, η αξία των μεταβιβασθέντων ακινήτων είναι τέτοια που μετά βεβαιότητας αυτά θα είχαν εξαιρεθεί από την υποχρέωση εκποίησης στο πλαίσιο της παρούσας δίκης, αφού αυτή θα κρινόταν απρόσφορη να επιφέρει την ικανοποίηση των απαιτήσεων των καθ' ων.

Συνεπώς, πρέπει οι σχετικές ενστάσεις περί δόλιας περιέλευσης σε κατάσταση αδυναμίας πληρωμής και περί καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος που προέβαλε η τρίτη πιστώτριά - καθ' ης, να απορριφθούν ως ουσιαστικά αβάσιμες". Τέλος επισημαίνει η αναιρεσείουσα, ως αντίφαση, ότι ενώ στην αναιρεσιβαλλόμενη διαλαμβάνεται ότι η παραπάνω μεταβίβαση δεν συνιστά δόλια περιέλευση της πρώτης αναιρεσίβλητης, επειδή αυτή εξακολούθησε να διατηρεί στην κυριότητά της τρία ακόμη ακίνητα το ένα εκ των οποίων αποτελεί την κύρια κατοικία της, την οποία εξαίρεσε από την υποχρέωση ρευστοποίησης, παρακάτω δέχεται σχετικά με τα λοιπά δύο ακίνητα "δεν φαίνεται ότι τα προαναφερόμενα δύο ακίνητα κυριότητας της αιτούσας, κείμενα στην κτηματική περιφέρεια της δημοτικής κοινότητας ..., της δημοτικής ενότητας ..., του Δήμου Κισσάμου και στην ειδικότερη θέση "...", μπορεί να προκαλέσουν αγοραστικό ενδιαφέρον, και σε κάθε περίπτωση δεν είναι επιδεκτικά ρευστοποίησης κατά τρόπο που να παρέχουν προσδοκία απόληψης αξιόλογου ανταλλάγματος.

Επομένως, η εκποίησή τους, ενόψει και των εξόδων της σχετικής διαδικασίας (αμοιβή εκκαθαριστή, έξοδα δημοσιεύσεων κ.λπ.) θεωρείται ασύμφορη". Πλήν όμως, από τις ίδιες πιο πάνω παραδοχές, προκύπτει ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο με την προσβαλλόμενη απόφασή του, αιτιολόγησε πλήρως, χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις, το πραγματικό των εφαρμοστέων εδώ πιο πάνω κανόνων ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 1, 4 και 10 του Ν. 3869/2010, τις οποίες η προσβαλλόμενη απόφαση δεν παραβίασε εκ πλαγίου με ανεπαρκείς αιτιολογίες.

Το δε αποδεικτικό του πόρισμα όσον αφορά την δόλια υπερχρέωση της πρώτης αναιρεσίβλητης έχει νόμιμη βάση και την απαιτούμενη αιτιολογία. Η παραδοχή δε της αναιρεσιβαλλόμενης, ότι η πρώτη αναιρεσίβλητη μεταβίβασε τα δύο ακίνητα αντικειμενικής αξίας 2.520,00 και 1.434,00 ευρώ, αντίστοιχα, τα οποία δεν ήταν τα μοναδικά περιουσιακά της στοιχεία, αφού εξακολουθεί να έχει στην κυριότητά της τρία ακόμη ακίνητα και ένα ΙΧΕ αυτοκίνητο, σημαντικά μικρότερης αξίας, αφορούν εκτίμηση των αποδείξεων από το δικαστήριο της ουσίας αναφορικά με την οικονομική κατάσταση της πρώτης αναιρεσίβλητης και επιχείρημα υπέρ της βασιμότητας της παραδοχής της, ότι η αιτούσα δεν περιήλθε δολίως σε κατάσταση αδυναμίας πληρωμής, που δεν ελέγχονται αναιρετικά.

Επίσης, επιχείρημα υπέρ της έλλειψης δόλου της πρώτης αναιρεσίβλητης συνιστά και η αναφορά της προσβαλλόμενης απόφασης περί του μη καταδολιευτικού χαρακτήρα των μεταβιβάσεων των παραπάνω δύο ακινήτων, λόγω του πολύ χαμηλού τιμήματος που καταναλώθηκε για την πληρωμή οφειλών της πρώτης αναιρεσίβλητης, αλλά και του ύψους των χρεών της (243.789) ευρώ, ενώ εξάλλου ουδεμία αντίφαση υπάρχει μεταξύ των αναφορών της προσβαλλόμενης απόφασης, που αφορούν την αξία των ακινήτων που μεταβιβάστηκαν και αυτών που απέμειναν μετά τις ως άνω μεταβιβάσεις τα οποία εξαιρέθηκαν της ρευστοποίησης.

Επομένως, όσα αντίθετα ισχυρίζεται η αναιρεσείουσα με τον μοναδικό λόγο αναίρεσης και ο λόγος αυτός αναίρεσης με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αρ. 6 του άρθρου 560 ΚΠολΔ (πέραν της αοριστίας του) είναι αβάσιμα και πρέπει ν' απορριφθούν.

Κατ' ακολουθία όλων των ανωτέρω, πρέπει ν' απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και να διαταχθεί η εισαγωγή του παράβολου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε' ΚΠολΔ, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του Ν. 4335/2015, που ισχύει, κατ' άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 αυτού, που ισχύει για τα κατατιθέμενα από 1-1-2016 ένδικα μέσα). Διάταξη περί δικαστικής δαπάνης δεν ορίζεται, έστω και εάν πρόκειται για υπόθεση που κρίνεται κατά τους κανόνες της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρο 3 εδ. β' Ν. 3869/2010), διότι η δικαστική διαδικασία του εν λόγω νόμου, δεν επιτρέπει την εφαρμογή του άρθρου 746 ΚΠολΔ, καθόσον επικρατεί η ειδικότερη ρύθμιση, που προβλέπει η διάταξη του άρθρου 8 παρ. 6 εδ. β' του Ν. 3869/2010, κατά την οποία, "...δικαστική δαπάνη δεν επιδικάζεται..." και το οποίο εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη (ΑΠ 286/2017, ΑΠ 65/2017, ΑΠ 951/2015).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 27-12-2017 και με αριθμό ΑΝ1/2018 αίτηση της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ EUROBANK ERGASIAS Α.Ε." γι' αναίρεση της υπ' αριθμ. 407/2017 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων.

Και

Διατάζει την εισαγωγή του παραβόλου που έχει καταθέσει η αναιρεσείουσα στο δημόσιο ταμείο.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 21 Φεβρουαρίου 2020.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 7 Απριλίου 2020.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ