Supreme Court dismisses appeal on inadmissibility grounds regarding voluntary jurisdiction and procedural errors.

Απόφαση 334 / 2022 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 334/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Τζανερρίκο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα, Χρήστο Κατσιάνη, Ασημίνα Υφαντή και Κανέλλα Τζαβέλλα - Δημαρά - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 4 Οκτωβρίου 2021, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, 2) Υπουργού Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, 3) Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας (ήδη Υπουργού Υγείας), κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον Αλέξανδρο Σταυράκη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και δεν κατέθεσαν προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Χ., χήρας Π. Κ., το γένος Π. Π., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αντώνιο Βαγενά με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Κοινοποίηση: Γενικό Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, που εδρεύει στην Πάτρα Αχαΐας και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον Αλέξανδρο Σταυράκη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1/11/2008 αίτηση της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ηλείας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 350/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 414/2014 του Τριμελούς Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησαν οι αναιρεσείοντες με την από 2/3/2016 αίτησή τους, επί της οποίας εκδόθηκε η 1372/2019 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε την συζήτηση απαράδεκτη. Την υπόθεση επανέφερε προς συζήτηση η αναιρεσίβλητη με την από 25/6/2020 κλήση της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 2-3-2016 αίτηση αναίρεσης (Αριθ. Καταθ. 8/2016) προσβάλλεται η 414/2014 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πατρών, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας. Η προσβαλλόμενη απόφαση είναι αποτέλεσμα της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής: Η ήδη αναιρεσείουσα, με την απευθυνόμενη προς το Μονομελές Πρωτοδικείο Πύργου, από 1-8-2008 αίτηση, την οποία απηύθυνε κατά του Ελληνικού Δημοσίου, καθώς και κατά των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, ζήτησε, επικαλούμενη σπουδαίο λόγο, να της επιτραπεί η ανάκληση των σχετικών με τη σύσταση κοινωφελούς - φιλανθρωπικού ιδρύματος ιδρυτικών αιτία θανάτου πράξεων (δύο διαθηκών) του Θ.

Π.. Οι καθών με τις προτάσεις τους άσκησαν κύρια παρέμβαση με αίτημα την απόρριψη της αίτησης. Με την 350/2009 απόφασή του το ως άνω Δικαστήριο απέρριψε, ως απαράδεκτη μεν, λόγω έλλειψης προδικασίας, την κύρια παρέμβαση, ως μη νόμιμη δε την αίτηση. Κατά της άνω απόφασης άσκησαν, η μεν αιτούσα την από 14-4-2010 έφεση, το δε Ελληνικό Δημόσιο με αυτοτελές δικόγραφο την από 9-10-2012 κύρια παρέμβαση, με αίτημα την απόρριψη της αίτησης.

Επί των ανωτέρω δικογράφων εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλόμενη 414/2014 απόφαση, με την οποία, αφενός μεν απορρίφθηκε ως απαράδεκτη η κύρια παρέμβαση του Ελληνικού Δημοσίου, διότι το Εφετείο έκρινε ότι το κυρίως παρεμβαίνον είχε ήδη καταστεί διάδικος με την ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου ασκηθείσα κύρια παρέμβαση και ως εκ τούτου δεν μπορούσε να ασκήσει κύρια παρέμβαση στη δευτεροβάθμια δίκη, αφετέρου δε έγινε δεκτή κατ' ουσίαν η έφεση της αναιρεσίβλητης, εξαφανίστηκε η πρωτόδικη απόφαση, δικάστηκε η ένδικη αίτηση, η οποία έγινε δεκτή ως ουσιαστικά βάσιμη και χορηγήθηκε στην αιτούσα η άδεια να ανακαλέσει την αιτία θανάτου ιδρυτική πράξη σύστασης ιδρύματος, που έγινε με τις δύο διαθήκες.

Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκε από το Ελληνικό Δημόσιο, νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), η κρινόμενη, από 2-3-2016, αίτηση αναίρεσης, η οποία συζητήθηκε στις 21-5-2018 και εκδόθηκε η 1372/2019 απόφαση του παρόντος Δικαστηρίου, που κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτησή της, προκειμένου να κοινοποιηθεί η αίτηση αναίρεσης στον απολιπόμενο αρμόδιο Γενικό Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου (ήδη Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης), εντός των ορίων της οποίας εκπληρώνεται ο σκοπός της καταλειφθείσης περιουσίας.

Ήδη η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης επαναφέρεται προς συζήτηση με την από 25-6-2020 κλήση της αναιρεσίβλητης, η οποία είναι παραδεκτή, καθόσον η επίδικη αίτηση κοινοποιήθηκε προς την ως άνω Γενικό Γραμματέα, ο οποίος και παραστάθηκε, στην συζήτηση της υπόθεσης κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο.

Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 68, 76, 80-83 και 556 παρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει ότι αν η κύρια παρέμβαση απορριφθεί από το δικαστήριο της ουσίας λόγω έλλειψης των προϋποθέσεων για την άσκησή της, ο κυρίως παρεμβάς δικαιούται να προσβάλλει την απόφαση με αναίρεση προβάλλοντας λόγους, που να αφορούν μόνο την απόρριψη της παρέμβασής του εξαιτίας του λόγου αυτού, άλλως η αναίρεσή του είναι απαράδεκτη (ΟλΑΠ 7/1991, ΑΠ 754/2019, ΑΠ 1426/2013, ΑΠ 993/2008).

Με τον πρώτο λόγο αναίρεσης το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, συνιστάμενη στο ότι το Εφετείο, κατ' εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή της ουσιαστικού δικαίου διάταξης του άρθρου 111 ΑΚ, δέχθηκε ότι συντρέχει στην προκείμενη περίπτωση σπουδαίος λόγος για την ανάκληση της αιτία θανάτου ιδρυτικής πράξης, λόγω του ότι από το χρόνο του θανάτου του διαθέτη μέχρι την άσκηση της ένδικης αίτησης είχε παρέλθει ιδιαίτερα μεγάλο χρονικό διάστημα, κατά το οποίο τούτο (αναιρεσείον) αδράνησε αδικαιολόγητα να προβεί στην έκδοση του εγκριτικού της σύστασης του ιδρύματος προεδρικού διατάγματος.

Περαιτέρω, με το πρώτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναίρεσης το αναιρεσείον προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, επικαλούμενο ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τον ουσιώδη ισχυρισμό που πρότεινε και έχει ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ότι η ανάκληση της διαθήκης είναι διάταξη τελευταίας βούλησης, επί της οποίας εφαρμόζονται οι διατάξεις για τη διαθήκη και συνεπώς, η ανάκληση τις ένδικης ιδρυτικής πράξης αιτία θανάτου μόνο με ανάκληση της διαθήκης ή της σχετικής διάταξης ήταν δυνατή και όχι με υποβολή της ένδικης αίτησης από τους κληρονόμους του διαθέτη, όπως η αιτούσα.

Επίσης, με το δεύτερο σκέλος του δεύτερου λόγου αναίρεσης, το αναιρεσείον αποδίδει στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ήτοι της έλλειψης νόμιμης βάσης και ειδικότερα της ανεπαρκούς αιτιολογίας ως προς την κρίση της για την ύπαρξη σπουδαίου λόγου που δικαιολογεί την ανάκληση της ιδρυτικής πράξης αιτία θανάτου του διαθέτη.

Οι παραπάνω λόγοι αναίρεσης είναι απαράδεκτοι, κατά τα εκτεθέντα στη μείζονα σκέψη, διότι με αυτούς το αναιρεσείον προβάλλει αναιρετικές πλημμέλειες και παράπονα για τις παραδοχές του Εφετείου, που αφορούν την υπόθεση και όχι παράπονα για την απόρριψη της παρέμβασής του. Για τον ίδιο λόγο είναι απαράδεκτη και η (αυτοτελής) πρόσθετη παρέμβαση υπέρ του αναιρεσείοντος, με αίτημα την αποδοχή της αίτησης αναίρεσης, την οποία άσκησε ο Συντονιστής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, παραδεκτά με τις ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου προτάσεις του, αφού πρόκειται για υπόθεση εκουσίας δικαιοδοσίας (ΑΠ 177/2017, ΑΠ 1549/2003, ΑΠ 1076/2002).

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστεί το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, ως διάδικος που ηττήθηκε, στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, κατά το σχετικό αίτημά της, που υποβλήθηκε με τις προτάσεις που κατέθεσε (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), μειωμένα, όμως, σύμφωνα με το άρθρο 22 παρ. 1 νόμου 3693/1957 και την, κατ` εξουσιοδότησή του, 134423 Οικ/8.12.1992/20.1.1993 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης, σύμφωνα με το διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 2-3-2016 (Αριθ. Καταθ. 8/2016) αίτηση για αναίρεση της με αριθμό 414/2014 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Πατρών.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 10 Ιανουαρίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 25 Φεβρουαρίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ