334/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 334 / 2008 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 334/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο, Ηλία Γιαννακάκη, Χρήστο Αλεξόπουλο, Σπυρίδωνα Ζιάκα, Βαρβάρα Κριτσωτάκη (κωλυομένου του Αρεοπαγίτη Ζήση Βασιλόπουλου), Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 15 Ιανουαρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Σπηλιόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242§2 Κ.Πολ.Δ., ο οποίος δεν κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσίβλητου: ........, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αθανασία Γεωργοπούλου, με δήλωση του άρθρου 242 § 2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26/5/2004 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1082/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 6697/2006 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 21/12/2006 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω και ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χρήστος Αλεξόπουλος, ανέγνωσε την από 27/12/2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 3 αριθμ. 1, 10 παρ. 1,6,9,13 και 15 της από 11-11-1977 Σ.Σ.Ε. "περί Οργανισμού Προσωπικού Εμπορικής Τραπέζης της Ελλάδος", η οποία εκδόθηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 3239/1955, δημοσιεύτηκε στην Ε.τ.Κ. με την 46806/10314 της 21/26-111977 απόφαση του Υπουργού Εργασίας (ΦΕΚ Β' 1255) και κηρύχθηκε υποχρεωτική με την 15869/10-27 Ιουλίου 1981 απόφαση του ίδιου Υπουργού (ΦΕΚ Β' 446), γι' αυτό δε έχει ισχύ νόμου, ως περιέχουσα κανονιστικές διατάξεις, προκύπτει ότι οι προαγωγές από το βαθμό του Τμηματάρχη Α' στο βαθμό του Υποδιευθυντή Β' γίνονται κατ' εκλογή και εφόσον έχει συμπληρωθεί τριετής ευδόκιμη υπηρεσία στον προηγούμενο βαθμό.

Ενεργούνται δε από το διοικητικό συμβούλιο της αναιρεσίβλητης, ύστερα από εισήγηση της γενικής διεύθυνσής της. Στις ανωτέρω περιπτώσεις το προαναφερόμενο όργανο αποφαίνεται κατά την ενέργεια των προαγωγών με ελεύθερη κρίση, εκτιμώντας τα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα κάθε υποψηφίου για προαγωγή υπαλλήλου και ειδικότερα τα στοιχεία που υπάρχουν στον ατομικό του φάκελο, στα οποία περιλαμβάνονται η ειδικότητα, οι εκθέσεις ποιότητας, η επιμέλεια, η ικανότητα, η ευσυνειδησία, η επάρκεια στην εκτέλεση της εργασίας, οι τίτλοι σπουδών, το ήθος και η συμπεριφορά έναντι των συναδέλφων του και του κοινού.

Η κρίση αυτή του άνω οργάνου υπόκειται μόνο στον εκ του άρθρου 281 Α.Κ. τιθέμενο περιορισμό και συνεπώς ελέγχεται από τα πολιτικά δικαστήρια αν αποτελεί ενάσκηση δικαιώματος που υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή ο οικονομικός σκοπός του, γεγονός που συμβαίνει όταν στερείται της προαγωγής του υπάλληλος που έχει αποκτήσει τα απαιτούμενα για τον ανώτερο βαθμό τυπικά και ουσιαστικά προσόντα, καίτοι υπερτερεί καταδήλως συναδέλφου του προαχθέντος εκ του αυτού βαθμού.

Εξάλλου, ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αριθμ. 1 εδαφ. α' ΚΠολΔ ιδρύεται αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου, ο οποίος παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι όροι εφαρμογής του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα. Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, όπως από αυτή προκύπτει, δέχθηκε τα εξής:

Ο αναιρεσίβλητος (ενάγων) προσλήφθηκε την 80901970 από την αναιρεσείουσα (εναγόμενη) Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας και τοποθετήθηκε στον λογιστικό κλάδο, ως δόκιμος λογιστής. Στη συνέχεια εξελίχθηκε στους επόμενους βαθμούς της υπαλληλικής ιεραρχίας και την 1-1-1994 προήχθη κατ' εκλογή στον βαθμό του Τμηματάρχη Α'.

Κατά την πρόσληψή του ήταν απόφοιτος εξαταξίου Γυμνασίου, ενώ από την 23-9-2003 είναι πτυχιούχος του Οικονομικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Επίσης είναι πτυχιούχος του Ινστιτούτου Τραπεζικών Σπουδών της αναιρεσείουσας, έχει γνώσεις της αγγλικής γλώσσας, χωρίς να κατέχει σχετικό τίτλο, με μέσο όρο βαθμολόγησης 8 από την αναιρεσείουσα και έχει παρακολουθήσει 15 εκπαιδευτικά σεμινάρια, από τα οποία τα 4 μετά την 1-4-1999.

Κατά την πρόσληψή του τοποθετήθηκε στο κατάστημα Καβάλας της αναιρεσείουσας ενώ κατά τα χρονικά διαστήματα από 15-1-1980 έως 18-1-1980 και από 17-7-1984 έως 30-9-1984 του χορηγήθηκε δικαίωμα Β' προσωρινής υπογραφής. Κατά το χρονικό διάστημα από 10-5-1985 μέχρι 14-7-1986 αναπλήρωσε τον διευθυντή του καταστήματος Θάσου της αναιρεσείουσας με προσωρινό δικαίωμα Α' υπογραφής.

Την 14-7-1986 τοποθετήθηκε ως προϊστάμενος της υπηρεσίας χορηγήσεων στο κατάστημα Καβάλας της αναιρεσείουσας με δικαίωμα Β' υπογραφής από 17-10-1986, ενώ από την 1-9-1985 τοποθετήθηκε ως Τμηματάρχης του τμήματος πιστοδοτήσεων του ως άνω καταστήματος. Την 18-8-1987, την 23-9-1987 και κατά το χρονικό διάστημα από 25-11-1987 μέχρι 27-11-1987 αποσπάστηκε στο κατάστημα Θάσου της ανιαρεσείουσας με προσωρινό δικαίωμα Α' υπογραφής.

Ακολούθως, κατά το χρονικό διάστημα από 12-4-1988 μέχρι 13-5-1988, αποσπάσθηκε στην Περιφερειακή Διεύθυνση Β.Α. Ελλάδος της αναιρεσείουσας με προσωρινό δικαίωμα Α' υπογραφής. Την 25-4-1988 τοποθετήθηκε ως προϊστάμενος της υπηρεσίας εμπλοκών της Περιφερειακής Διεύθυνσης Β.Α. Ελλάδας της αναιρεσείουσας με δικαίωμα Α' υπογραφής.

Την 23-10-1995 τοποθετήθηκε ως διαχειριστής χαρτοφυλακίου παλαιών εμπλοκών της διεύθυνσης πελατείας στην Περιφέρεια Β.Α. Ελλάδας της αναιρεσείουσας με δικαίωμα Α' υπογραφής και ακολούθως την 22-3-1999 τοποθετήθηκε ως διευθυντής του γραφείου Εμπλοκών της ως άνω υπηρεσίας της αναιρεσείουσας με δικαίωμα Α' υπογραφής.

Κατά το χρονικό διάστημα από 1-7-2001 μέχρι 1-10-2001 αναπλήρωσε τον διευθυντή του γραφείου καθυστερήσεων της Περιφέρειας Β.Α. Ελλάδος της αναιρεσείουσας, ενώ στις 2-10-2001 τοποθετήθηκε στην θέση του διευθυντή της ως άνω υπηρεσίας. Τέλος στις 8-11-2002 αναπλήρωσε τον διευθυντή της περιφέρειας Β.Α. Ελλάδος της αναιρεσείουσας και στις 29-7-2003 τοποθετήθηκε ως διευθυντής της ως άνω υπηρεσίας.

Η βαθμολογία (μέσος όρος) του αναιρεσίβλητου στα δελτία αξιολόγησής του των ετών 1992-2002 και στα κριτήρια της προσωπικότητας, της διοικητικής ικανότητας, της πρωτοβουλίας, του υπηρεσιακού ενδιαφέροντος, του πνεύματος συνεργασίας, της κοινωνικότητας, της απόδοσης στην εργασία, της γενικής κατάρτισης της υπηρεσιακής εξειδίκευσης και της γνώσης ξένων γλωσσών, με δεκαβάθμια κλίμακα ήταν 8,2 - 8,2 - 8,1 - 8,6 - 8,6 - 8,6 -8,4 - 8,4 - 8,8 - 8,7 - 8,7 και κατά μέσο όρο 8,48.

Την 18-7-1996 τιμωρήθηκε πειθαρχικά με την ποινή της έγγραφης παρατήρησης για απρεπή και ανάρμοστη συμπεριφορά, πλην όμως η ποινή αυτή διαγράφηκε λόγω μη τηρήσεως των προβλεπόμενων διαδικασιών, μετά δε από σχετική γνωμάτευση της διεύθυνσης νομικών συμβούλων της αναιρεσείουσας και επιστολή της περιφέρειας της Β.Α.

Ελλάδος, έγιναν στον αναιρεσίβλητο προφορικές συστάσεις για το ως άνω παράπτωμά του. Με την υπ' αριθμ. ..... εγκύκλιο το διοικητικό συμβούλιο της αναιρεσείουσας ανακοίνωσε τις προαγωγές των Τμηματαρχών Α' στο βαθμό του Υποδιευθυντή Β' με αφετηρία χρόνου επελεύσεως των αποτελεσμάτων προαγωγής την 1-1-2001. Κατά τις προαγωγικές εκείνες κρίσεις παραλήφθηκε ο αναιρεσίβλητος και προήχθη ο προτεινόμενος με την αγωγή προς σύγκριση συνάδελφός του Γ1.

Ο προαχθείς Γ1 προσελήφθη την 1-6-1973 από την αναιρεσείουσα και την 1-1-1992 προήχθη κατ' εκλογή στο βαθμό του Τμηματάρχη Α'. Είναι απόφοιτος εξαταξίου Γυμνασίου, έχει γνώσεις της αγγλικής γλώσσας, χωρίς να κατέχει σχετικό τίτλο, με μέσο όρο βαθμολόγησης 6 από την αναιρεσείουσα και έχει παρακολουθήσει 16 εκπαιδευτικά σεμινάρια εκ των οποίων τα 5 μετά τον Ιούνιο του 2001.

Κατά την πρόσληψή του τοποθετήθηκε στο κατάστημα Καλλιθέας, την 23-10-1975 στο κεντρικό κατάστημα και την 16-2-1984 στο κατάστημα Πατρών της αναιρεσείουσας. Κατά το χρονικό διάστημα από 21-2-1986 μέχρι 6-2-1992 είχε αποσπαστεί στο σύλλογο υπαλλήλων της αναιρεσείουσας, ενώ από τις 10-2-1992 τοποθετήθηκε ως τμηματάρχης του τμήματος πιστοδοτήσεων του τομέα εργασιών και διοικητικού του καταστήματος Πατρών της αναιρεσείουσας με δικαίωμα πρώτης υπογραφής.

Κατά το χρονικό διάστημα από 20-2-1992 μέχρι τις 31-12-1997 αναπλήρωσε συχνά τον υποδιευθυντή του τομέα εργασιών του καταστήματος, όπου υπηρετούσε, ενώ αποσπάστηκε για την αναπλήρωση του διευθυντή του καταστήματος Πύλου, του τμηματάρχη επιχειρήσεων και του Τμηματάρχη πελατείας του καταστήματος Ερμού Πατρών και του διευθυντή του καταστήματος Αγίας Σοφίας Πατρών της αναιρεσείουσας.

Την 19-12-1997 τοποθετήθηκε διευθυντής του καταστήματος Αγίας Τριάδας Πατρών και την 17-2-2000 διευθυντής του καταστήματος Αμαλιάδας της αναιρεσείουσας. Η βαθμολογία (μέσος όρος) του ως άνω υπαλλήλου στα δελτία αξιολόγησης του των ετών 1992-2000 και στα κριτήρια της προσωπικότητας, της διοικητικής ικανότητας, της πρωτοβουλίας του υπηρεσιακού ενδιαφέροντος, του πνεύματος συνεργασίας, της κοινωνικότητας, της απόδοσης στην εργασία, της γενικής κατάρτισης, της υπηρεσιακής εξειδίκευσης και της γνώσης ξένων γλωσσών, με δεκαβάθμια κλίμακα, ήταν 8,4 - 8 - 8,4 - 8, 2 - 7,3 - 7,5 - 7,9 - 8,6 και 8,2 και κατά μέσο όρο 8,05.

Τέλος, ο Γ1 ουδέποτε τιμωρήθηκε πειθαρχικά. Από την σύγκριση των πιο πάνω προσόντων του αναιρεσιβλήτου και του Γ1 προκύπτει ότι ο αναιρεσίβλητος υπερτερεί του τελευταίου ως προς τη γενική αρχαιότητα κατά δυο (2) περίπου έτη, του βαθμού αξιολόγησης (8,43 μέσος όρος των ετών 1992-2000 έναντι 8,05 του Γ1), την άσκηση υπευθύνων καθηκόντων, τα οποία ασκούσε από την 25-4-1988 (προϊστάμενος της υπηρεσίας εμπλοκών της Περιφερειακής Διεύθυνσης Β.Α.

Ελλάδος με δικαίωμα Α' υπογραφής) ενώ ο Γ1 από την 12-12-1997 (διευθυντής του καταστήματος Αγίας Τριάδας Πατρών με δικαίωμα Α' υπογραφής). Επίσης ο αναιρεσίβλητος υπερτερεί ελαφρώς στην γνώση της αγγλικής γλώσσας (χωρίς πτυχίο και οι δυο και η αναιρεσείουσα αξιολογεί τον ενάγοντα με βαθμό 8 και τον Γ1 με 6), αλλά και στη γενική μόρφωση, αφού κατά το χρόνο των ως άνω προαγωγικών κρίσεων τόσο ο αναιρεσίβλητος όσο και ο Γ1 ήταν απόφοιτος εξαταξίου Γυμνασίου, όμως ο ενάγων ήταν και πτυχιούχος του Ινστιτούτου Τραπεζικών Σπουδών της αναιρεσείουσας τριετούς φοίτησης.

Ο αναιρεσίβλητος και ο Γ1 κατά το χρόνο των ως άνω προαγωγικών κρίσεων είχαν παρακολουθήσει τον ίδιο αριθμό εκπαιδευτικών σεμιναρίων (11). Τέλος, ο Γ1 υπερτερεί μόνο ως προς την ειδική αρχαιότητα, αφού προήχθη στο βαθμό του Τμηματάρχη Α' την 1-1-1992, ενώ ο αναιρεσίβλητος την 1-1-1994. Όσον αφορά δε τις προφορικές συστάσεις που δέχθηκε ο αναιρεσίβλητος για απρεπή και ανάρμοστη συμπεριφορά κατά το έτος 1996 πρόκειται για ελαφρά επίπληξη, που αφορά παράπτωμα που τελέστηκε τουλάχιστον τρία έτη πριν από τις ένδικες προαγωγικές κρίσεις και δεν ασκεί σημαντική επιρροή στην περί προαγωγής κρίση.

Επίσης, το γεγονός ότι ο Γ1 κατά το χρονικό διάστημα από 21-2-1986 έως 6-2-1992 είχε αποσπαστεί στο σύλλογο υπαλλήλων της αναιρεσείουσας, αποτελεί μεν ευδόκιμο υπηρεσία, όμως δεν αποτελεί γι' αυτόν επιπλέον προσόν, όπως αβάσιμα ισχυρίζεται η αναιρεσείουσα, άλλωστε συνεπεία της ως άνω απόσπασής του δεν ασχολείτο για μεγάλο χρονικό διάστημα με τραπεζικές εργασίες σε αντίθεση με τον αναιρεσίβλητο.

Έτσι, ενόψει των ανωτέρω και τη συνολική συνεκτίμηση των προσόντων του αναιρεσιβλήτου και του συγκρινόμενου συναδέλφου του Γ1 ο αναιρεσίβλητος υπερτερεί καταφανώς έναντι του Γ1, η δε ενέργεια της αναιρεσείουσας να προαγάγει κατά τις κρίσεις του έτους 2001 τον τελευταίο και να παραλείψει τον αναιρεσίβλητο έγινε κατά προφανή υπέρβαση των ορίων που επιβάλουν η καλή πίστη και τα χρηστά ήθη, καθώς και ο οικονομικός και κοινωνικός σκοπός του δικαιώματος αυτής (αναιρεσείουσας) να προαγάγει τους ικανότερους υπαλλήλους της.

Ακολούθως το Εφετείο απέρριψε την έφεση της αναιρεσείουσας, επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση, με την οποία είχε γίνει μερικά δεκτή η από 26-5-2004 ένδικη αγωγή του αναιρεσιβλήτου να είχε αναγνωρισθεί ότι ο τελευταίος αυτός έπρεπε να προαχθεί στον βαθμό του Υποδιευθυντή Β' από 1-1-2001. Έτσι κρίνοντας το Εφετείο δεν παρεβίασε, με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή, τις διατάξεις του άρθρου 281 ΑΚ καθώς και τις προπαρατεθείσες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου του Οργανισμού Προσωπικού της αναιρεσείουσας Εμπορικής Τράπεζας και κατά συνέπεια ο, εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ απορρέων, μοναδικός περί του αντιθέτου λόγος του αναιρετηρίου είναι αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21-12-2006 αίτηση της Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδος ΑΕ περί αναιρέσεως της 6697/2006 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια διακόσια (1.200) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 5 Φεβρουαρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 26 Φεβρουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ