332/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 332 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 332/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Ιωάννα Λούκα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 28 Ιανουαρίου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού διαδόχου της αρχικά εναγομένης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΓΕΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΕΓΑ - GENERAL UNION", της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αργυρώ Γρατσία-Πλατή με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Κ. Α. του Σ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Τζιομάκα και κατέθεσε προτάσεις, 2) Θ. Μ. του Χ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Μιχαήλ Καραγιάννη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20/6/2006 αγωγή της δεύτερης των ήδη αναιρεσιβλήτων και την από 1/12/2006 παρεμπίπτουσα αγωγή νομικού προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3250/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 6834/2009 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 9/7/2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ιωάννα Λούκα ανέγνωσε την από 14/1/2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του δεύτερου και την απόρριψη του πρώτου λόγου αναιρέσεως.

Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων ζήτησαν την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Επειδή ορίζεται από τη διάταξη της παρ.3 του άρθρου 930 ΑΚ ότι η αξίωση αποζημίωσης δεν αποκλείεται από το λόγο ότι κάποιος άλλος έχει την υποχρέωση να αποζημιώσει ή να διατρέφει αυτόν που αδικήθηκε. Ως άλλος κατά την έννοια της άνω διατάξεως θεωρείται και το Δημόσιο στην περίπτωση που αυτό καταβάλει ως φορέας κοινωνικής ασφαλίσεως νοσήλια στον παθόντα από αδικοπραξία τρίτου. Επομένως ο παθών δικαιούται και τα καταβληθέντα από το Δημόσιο νοσήλια να αξιώσει κατ' εφαρμογή της άνω διατάξεως και την αποζημίωση να επιδιώξει από τον ευθυνόμενο για τις εις βάρος του αδικοπραξία. Ως ευθυνόμενος δύναται να είναι και ασφαλιστική εταιρία καλύπτουσα την αστική ευθύνη του ζημιογόνου αυτοκινήτου υπό τους όρους του Ν.489/1976. Δεν ισχύει όμως το ίδιο και για το Επικουρικό Κεφάλαιο, το οποίο υπό τους όρους της παρ. 4 του άρθρου 19 του Ν.480/1976 ευθύνεται έναντι του παθόντος τρίτου σε περίπτωση ανακλήσεως της άδειας λειτουργίας ασφαλιστικής επιχειρήσεως ένεκα παραβάσεως νόμου. Για την περίπτωση αυτή με την παρ. 5 του άρθρου 19 του Ν.489/1976 που προστέθηκε με το άρθρο 5 παρ. 3 του π.δ. 264/1991, με το οποίο μεταφέρθηκε στην Ελληνική έννομη Τάξη η Οδηγία 89/5/ΕΟΚ, ορίζεται για λόγους οικονομικής ελαφρύνσεως του Επικουρικού Κεφαλαίου ότι "η αποζημίωση του Επικουρικού Κεφαλαίου περιορίζεται στη συμπλήρωση του ποσού που υποχρεούται να καταβάλει ασφαλιστικό Ταμείο ή άλλος οργανισμός κοινωνικής ασφαλίσεως για την αυτή αιτία στο ζημιωθέντα". Ως τέτοιους οργανισμός κοινωνικής ασφαλίσεως κατά την έννοια της τελευταίας αυτής διατάξεως νοείται και το Δημόσιο όταν καταβάλει νοσήλια στον ασφαλισμένο παθόντα του, ο οποίος δεν δικαιούται να τα αξιώσει για δεύτερη φορά από το υπόχρεο Επικουρικό Κεφάλαιο γιατί η διάταξη του άρθρου 930 παρ. 3 ΑΚ εκτοπίζεται κατά τούτο από την ειδικώς ρυθμίζουσα το θέμα διάταξη του άρθρου 19 παρ. 5 του Ν.489/1976 (βλ.ΑΠ 158/2006). Ο εισαγόμενος με τη διάταξη του άρθρου 19 παρ. 5 του Ν.489/1976 περιορισμός δεν λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως αλλά πρέπει να προβληθεί νομίμως ισχυρισμός από το νομιμοποιούμενο προς τούτο Επικουρικό Κεφάλαιο. Η προβολή αυτή δύναται να γίνει το πρώτο στο Εφετείο υπό τους όρους του άρθρου 527 παρ. 2 ΚΠολΔ αν η ανάκληση της άδειας λειτουργίας του αρχικώς εναχθέντος ασφαλιστή και η συνακόλουθη υποκατάσταση του Επικουρικού Κεφαλαίου έλαβε χώρα μετά την έκδοση της πρωτόδικης αποφάσεως ή μετά την άσκηση εφέσεως από τον ασφαλιστή οπότε η προβολή του σχετικού ισχυρισμού από το άρθρο 19 παρ. 5 του Ν.489/1976 δύναται να γίνει από το υπεισερχόμενο αυτοδικαίως στη δίκη Επικουρικό Κεφάλαιο με τις έγγραφες προτάσεις που καταθέτει στο Εφετείο κατά τη συζήτηση της εφέσεως που περιέχουν κατά τούτο πρόσθετο λόγο εφέσεως παραδεκτώς προβαλλόμενο ενόψει της διατάξεως του άρθρου 674 παρ. 1 ΚΠολΔ εν συνδυασμώ προς το άρθρο 681Α' του ΚΠολΔ. Περαιτέρω σύμφωνα με τον αριθμό 8 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως αν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως τέτοιας πράγματα θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί, οι οποίοι παραδεκτώς προτεινόμενοι στηρίζουν κατά το νόμο αυτοτελή αίτηση ή ανταίτηση των διαδίκων (αγωγή, ένσταση, ανακοπή, ένδικο μέσο) όχι δε και εκείνοι που συνιστούν ητιολογημένη άρνηση των ισχυρισμών ή αιτήσεων του αντιδίκου ή επιχειρήματα προς υποστήριξη των απόψεων των διαδίκων. Στην προκειμένη περίπτωση από την επιτρεπτή (ΚΠολΔ 561 παρ.2) επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης προκύπτουν τα ακόλουθα: Εναντίον της αρχικώς εναχθείσης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΓΕΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ - GENERAL UNION" οι ήδη αναιρεσίβλητοι αξίωναν ως αποζημίωση για το αυτοκινητικό ατύχημα που συνέβη την 20.6.2004 στην Ε.Ο. Κορίνθου - Πατρών,μεταξύ άλλων και νοσήλια ύψους 43.556,49 ευρώ και 25.779,64 ευρώ που είχαν καλυφθεί από το Δημόσιο ως ασφαλιστικό τους φορέα. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο με την 3250/2008 οριστική του απόφαση απέρριψε την προβληθείσα ένσταση λόγω συνδρομής των όρων του άρθρου 930 παρ. 3 ΑΚ. Εναντίον της άνω αποφάσεως ασκήθηκαν χωριστές εφέσεις από τους ήδη αναιρεσιβλήτους και από την εναχθείσα αρχικώς άνω ασφαλιστική εταιρία (20.10.2008). Στην έφεση της τελευταίας διαλαμβάνεται ειδικό παράπονο για την απορριφθείσα άνω ένσταση. Στη συνέχεια και πριν από τη συζήτηση των άνω εφέσεων και δή την 21.9.2009 ανακλήθηκε οριστικώς η άδεια λειτουργίας της αρχικώς εναχθείσης άνω ασφαλιστικής εταιρείας και κατ' εφαρμογή του άρθρου 25 παρ.4 του Ν.489/1976 υπεισήλθε στα δικαιώματα και στις υποχρεώσεις της συνεχίζοντας τις εκκρεμείς δίκες το ήδη αναιρεσείον Επικουρικό Κεφάλαιο. Με τις κατατεθείσες κατά τη συζήτηση της υποθέσεως έγγραφες προτάσεις του από 26.10.2009 τούτο προέβαλε για πρώτη φορά τον ισχυρισμό περί συνδρομής των όρων του άρθρ. 19 παρ. 5 του Ν.489/1976, ήτοι ότι τα νοσήλια των εναγόντων καλύφθηκαν από το Δημόσιο ως ασφαλιστικό φορέα και επομένως οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσίβλητοι δεν δικαιούνται κατά νόμο ενόψει της τελευταίας άνω διατάξεως να αξιώσουν τα ίδια ποσά και από το Επικουρικό Κεφάλαιο ως διάδοχο πλέον της αρχικώς εναχθείσης ασφαλιστικής εταιρείας. Στη συνέχεια το Εφετείο με την ήδη αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε τις παραπάνω εφέσεις, εξαφάνισε την εκκληθείσα πρωτόδικη απόφαση, δέχθηκε εν μέρει τις αγωγές και αναγνώρισε ότι το Επικουρικό Κεφάλαιο οφείλει να καταβάλει ως διάδοχος της αρχικώς εναχθείσης άνω ασφαλιστικής εταιρίας στον μεν πρώτο αναιρεσίβλητο το ποσό των 84.906,49 ευρώ στη δε δεύτερη αναιρεσίβλητη το ποσό των 130.844,64 ευρώ στα οποία περιλαμβάνονται τα άνω ποσά νοσηλίων. Ειδικότερα το Εφετείο για τον εκ των αναιρεσιβλήτων Κ.Α. δέχθηκε ότι αυτός νοσηλεύθηκε επί 52 ημέρες στο ως άνω Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών (ΝΝΑ) και το (Ελληνικό Δημόσιο, στο οποίο ήταν κατ' εκείνο τον χρόνο ασφαλισμένος, κατέβαλε για τα έξοδα νοσηλείας του το ποσό των 43.556,49 ευρώ, όπως προκύπτει από το από 14-4-06 έγγραφο του ΝΝΑ, το οποίο μπορεί να αξιώσει ο ενάγων από τους υπόχρεους προς αποζημίωση του κατ' άρθρο 930 εδ. γ' Α.Κ. Στην περίπτωση του Ελληνικού Δημοσίου δεν χωρεί αυτοδίκαιη μεταβίβαση προς αυτό της αξίωσης αποζημίωσης του δικαιούχου. Εδώ λειτουργεί και εφαρμόζεται το άρθρο 930.παρ. 3 ΑΚ

για σωρευτική απόλαυση από τον παθόντα - δικαιούχο τόσον της αποζημίωσης από τον υπόχρεο όσο και των παροχών από το φορέα". Περαιτέρω για τη δεύτερη αναιρεσίβλητη Θ. Μ. το ίδιο Εφετείο δέχθηκε ότι αυτή νοσηλεύθηκε στο ως άνω Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών επί χρονικό διάστημα 50 ημερών και το Ελληνικό Δημόσιο κατέβαλε για νοσήλια το χρηματικό ποσό των [10.566,66 + 15.036,90 + 176,08 = ] 25.779,64 ευρώ, το οποίο αυτή δικαιούται να αξιώσει κατ' άρθρο 930 εδ. γ' ΑΚ από τους υπόχρεους προς αποζημίωση της Σ. Α. και Επικουρικό Κεφάλαιο, το τελευταίο ως ειδικό διάδοχο της ασφαλιστικής εταιρείας "Γενική Ενωση α.ε.ε.γα". Από τις εκτεθείσες παραδοχές του Εφετείου προκύπτει ότι τούτο δεν έλαβε καθόλου υπόψη τον προβληθέντα παραδεκτώς από το αναιρεσείον λόγω συνδρομής της παρ. 2 του άρθρου 527 ΚΠολΔ ισχυρισμό περί περιορισμού της ευθύνης του κατ' εφαρμογή του άρθρου 19 παρ. 5 του Ν.489/1976 που φέρει κατά τούτο χαρακτήρα προσθέτου λόγου εφέσεως και επομένως υπέπεσε στην προσαπτόμενη από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια.

Συνεπώς κρίνεται βάσιμος ο σχετικός δεύτερος λόγος αναιρέσεως και πρέπει να γίνει δεκτός. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει ν' αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το μέρος που επιδίκασε στους αναιρεσίβλητους τα ως άνω ποσά για νοσήλια, να παραπεμφθεί η υπόθεση κατά το μέρος τούτο για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότηση του από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως ( άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι λόγω της ήττας των στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος (άρθρα 176 και 183 του ΚΠολΔ) όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 6834/2009 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Αθηνών κατά το μέρος που αναφέρεται, στο σκεπτικό.

Παραπέμπει την υπόθεση κατά το μέρος τούτο για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συντιθέμενο από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος που ορίζει σε τρείς χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 22 Φεβρουαρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 4 Μαρτίου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ