330/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 330 / 2016 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 330/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Ειρήνη Καλού και Σοφία Ντάντου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Δεκεμβρίου 2015, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Π. Κ. του Θ., χας Α. Μ., ατομικά και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα και επιμέλεια της ανήλικης κόρης της Β. Μ. του Α., 2) Α. Μ. του Α. και 3) Δ. Μ. του Α., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Κυριακού με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που με τις από 18-12-2015 προτάσεις του δήλωσε ότι η Α. Μ. του Α. (2η), της οποίας ασκούσε τη γονική μέριμνα η μητέρα της (1η), ενηλικιώθηκε και συνεχίζει ατομικώς τη δίκη.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Γ. Π. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Βλαχογιάννη και 2) ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην…, έχει υποκατάστημα στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Δαρούδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την με αριθμ. έκθ. κατάθ. 7468/2010 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκε με την από 18-3-2010 παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη 2ης των αναιρεσιβλήτων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 13511/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1390/2014 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, την αναίρεση των οποίων ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 17-1-2015 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Ντάντου διάβασε την από 11-12-2015 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου τμήματος του πρώτου λόγου αναίρεσης, του δεύτερου, του πρώτου τμήματος του πέμπτου και έκτου, του πρώτου τμήματος του ενδέκατου λόγου και του δέκατου τρίτου λόγου αναίρεσης και την απόρριψη των λοιπών. Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων ζήτησαν την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 559 αριθμός 20 ΚΠολΔ, ο λόγος αναιρέσεως για παραμόρφωση εγγράφου συνίσταται στο διαγνωστικό λάθος της απόδοσης από το Δικαστήριο σε αποδεικτικό, κατά την έννοια των άρθρων 339 και 432 ΚΠολΔ, έγγραφο, περιεχομένου καταδήλως διαφόρου από το αληθινό, εξ αιτίας του οποίου καταλήγει σε πόρισμα επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα. Υπάρχει, δηλαδή, παραμόρφωση εγγράφου, όταν εμφιλοχώρησε λάθος περί την ανάγνωση του κειμένου του εγγράφου. Πάντως, για να θεμελιωθεί ο προαναφερόμενος λόγος αναιρέσεως, θα πρέπει το Δικαστήριο της ουσίας να έχει στηρίξει το αποδεικτικό πόρισμά του αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο στο έγγραφο, το περιεχόμενο του οποίου φέρεται ότι παραμορφώθηκε, όχι δε και όταν το έχει απλώς συνεκτιμήσει, μαζί με άλλα αποδεικτικά μέσα, χωρίς να εξαίρει το έγγραφο, αναφορικά με το πόρισμα στο οποίο κατέληξε ως προς το αποδεικτέο γεγονός (Ολομ.ΑΠ 2/2008). Έγγραφα, κατά τον προκείμενο λόγο αναιρέσεως, είναι τα κατά τα άρθρα 339 και 432 επ. Κ.Πολ.Δ. αναφερόμενα ως αποδεικτικά έγγραφα, τα παρέχοντα άμεση ή έμμεση απόδειξη. Υπό την έννοια αυτή έγγραφα αποτελούν και τα διαδικαστικά έγγραφα άλλης δίκης, όπως η απόφαση (ΑΠ 25/2011, ΑΠ 1546/2009). Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε ανελέγκτως, τα ακόλουθα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά για την τύχη της αναίρεσης: "...Ακολούθως, στις 11-4-2012 και ενώ είχε ήδη ασκηθεί η υπ’ αριθ. καταθ. 7468/2010 κύρια αγωγή, που κρίθηκε με την εκκαλούμενη απόφαση (η ημερομηνία συνεδρίασης επ’ αυτής του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου έλαβε χώρα μετά από μικρό χρονικό διάστημα, στις 30-5-2012), ο πληρεξούσιος δικηγόρος των εναγόντων Νικόλαος Κυριακού εισέπραξε για λογαριασμό της πρώτης εξ αυτών και των ανηλίκων τέκνων της για κεφάλαιο, τόκους και δικαστικά έξοδα από την υπ’ αριθμ. 2147/2012 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης τα ποσά των 72.488,49 ευρώ, 217.023,40 ευρώ, και 1.273,32 ευρώ, ήτοι συνολικά το ποσό των 290.785,21 ευρώ (αφού αφαιρέθηκε ο αναλογών φόρος 20% για τους τόκους), υπογράφοντας τρεις αντίστοιχα εξοφλητικές αποδείξεις. Σε καθεμία από τις παραπάνω εξοφλητικές αποδείξεις αναγράφηκε σχεδόν πανομοιότυπη δήλωση των εναγόντων, μέσω του υπογράφοντος πληρεξουσίου δικηγόρου τους, με την οποία ρητά αναγράφεται ότι "... Δηλώνω δε κατ’ εντολή του εντολέως μου ότι με την καταβολή του παραπάνω ποσού αποζημιώνεται και εξοφλείται πλήρως κάθε απαίτησή του που προέρχεται από την περιγραφόμενη απόφαση. Θεωρεί τον εαυτό του απόλυτα ικανοποιημένο και δεν έχει καμία άλλη αξίωση ή απαίτηση από την παραπάνω αιτία κατά της Α.Ε.Γ.Α. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΙΣΤΗ, του ασφαλισμένου σ’ αυτήν, και οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου, παραιτούμενος ρητά και ανεπιφύλακτα του δικαιώματος προσβολής της πιο πάνω αποφάσεως με οποιοδήποτε ένδικο μέσο, αποδεχόμενος αυτήν σαν τελεσίδικη και αμετάκλητη. ...Ο ΔΗΛΩΝ ΚΑΙ ΛΑΒΩΝ... με την επιφύλαξη ασκήσεως αναιρέσεως κατά της 2147/12 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης (υπογραφή - σφραγίδα)". Από τη διατύπωση του κειμένου σε όλες τις παραπάνω δηλώσεις προκύπτει ότι οι τότε και νυν εκκαλούντες δια των τριών ως άνω καταβολών θεωρούν τον εαυτό τους απόλυτα ικανοποιημένο, για τη ζημία που υπέστησαν από την αιτία αυτή, δηλαδή το τροχαίο ατύχημα, και έμμεσα παραιτούνται από το δικαίωμά τους να διεκδικήσουν περαιτέρω αποζημίωση από την ίδια αιτία από την ασφαλιστική εταιρία ή τον οδηγό του ζημιογόνου ατυχήματος. Στην άποψη αυτή συνηγορεί και το γεγονός ότι, ενώ οι εκκαλούντες είχαν ήδη ασκήσει ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης την από 18-2-2010 αγωγή τους, ήτοι πριν τις ως άνω δηλώσεις ενώπιον της ασφαλιστικής εταιρίας, με την οποία ζητούσαν περαιτέρω αποζημίωση (διατροφή) από την ίδια αιτία, οι ενάγοντες - εκκαλούντες δεν επιφυλάχθηκαν κάτωθεν της υπογραφής του πληρεξούσιου δικηγόρου τους του ήδη γεγενημένου εκ της αγωγής αυτής δικαιώματός τους (είναι δε χαρακτηριστικό, όπως προαναφέρθηκε, ότι η εν λόγω αγωγή εκδικάσθηκε μικρό διάστημα μετά την υπογραφή των ως άνω δηλώσεων, στις 30-5-2012, οπότε ασφαλώς την είχαν υπόψη τους). Περαιτέρω, από κανένα στοιχείο της δικογραφίας δεν αποδείχθηκε ότι οι εκκαλούντες δεν είχαν δώσει τέτοια εντολή στον πληρεξούσιο δικηγόρο τους, να δηλώνει αφενός πλήρη ικανοποίηση από την καταβληθείσα αποζημίωση (σημειωτέον ότι η οικογένεια του θανόντος έλαβε, από την ανωτέρω αιτία, από την ως άνω ασφαλιστική εταιρία το πολύ υψηλό συνολικό ποσό των 465.159,61 €, όπως προκύπτει από έγγραφες αποδείξεις, που προσκομίζει η τελευταία) και αφετέρου έμμεση παραίτηση από κάθε άλλη αξίωση ή απαίτησή τους από την αιτία αυτή (τροχαίο ατύχημα). Εξάλλου, ακόμη και αν υποτεθεί ότι ο πληρεξούσιος δικηγόρος των εναγόντων προέβη στις ανωτέρω δηλώσεις χωρίς την εξουσιοδότηση των εναγόντων - πελατών του, η ενέργειά του αυτή καλύπτεται με την εκ των υστέρων έγκριση των τελευταίων, οι οποίοι εισέπραξαν ανεπιφυλάκτως τα ανωτέρω ποσά, δεδομένου ότι αυτοί δεν αμφισβητούν ότι τα εισέπραξαν. Επίσης, δεδομένου ότι οι ως άνω δηλώσεις έγιναν εξωδικαστηριακώς, δεν απαιτείται στο πρόσωπο του πληρεξουσίου δικηγόρου τους ειδική πληρεξουσιότητα, σύμφωνα προς όσα εκτέθηκαν στην μείζονα σκέψη. Περαιτέρω, οι δηλώσεις αυτές έγιναν αβίαστα από την ενάγουσα, που ενεργούσε ατομικά και ως νόμιμος εκπρόσωπος των ανήλικων τέκνων της, προς την ασφαλιστική εταιρία, καθώς η απόφαση κατέστη τελεσίδικη και η επιδικασθείσα αποζημίωση για όλες τις παραπάνω αιτίες (μεταξύ των οποίων ήταν και η αποζημίωση λόγω στέρησης διατροφής) ήταν άμεσα απαιτητή, οπότε οι ως άνω δηλώσεις δεν αποτελούσαν σε καμία περίπτωση προϋπόθεση για την είσπραξη της επιδικασθείσας αποζημίωσης. Άρα, εφόσον μεταξύ των διαδίκων, κατά τα ανωτέρω, συνήφθη αρνητική του χρέους αναγνωριστική σύμβαση, πρέπει η αγωγή των εκκαλούντων της πρώτης συνεκδικαζόμενης έφεσης να απορριφθεί ως ουσία αβάσιμη. Συνακόλουθα, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο που με την πρωτοβάθμια απόφαση, έστω με διαφορετική αιτιολογία, ομοίως έκρινε, ορθά ερμήνευσε το νόμο και εκτίμησε τις αποδείξεις και, συνεπώς, πρέπει να απορριφθεί ο εκτιμώμενος ως ενιαίος λόγος της κρινόμενης πρώτης έφεσης...".

Οι αναιρεσείοντες με τον δεύτερο λόγο και τμήμα του πέμπτου λόγου αναίρεσης από τον αριθ. 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ προβάλλουν την αιτίαση ότι το Εφετείο παραμόρφωσε το περιεχόμενο των από 11-4-2012 τριών εξοφλητικών αποδείξεων ποσού 217.023,40 ευρώ, 72.488,49 ευρώ και 1.273,32 ευρώ, αντιστοίχως, γιατί δέχθηκε ότι με την περιεχόμενη στις ανωτέρω εξοφλητικές αποδείξεις δήλωση του πληρεξουσίου τους Δικηγόρου "θεωρούν τον εαυτό τους απόλυτα ικανοποιημένο, για την ζημία που υπέστησαν από την αιτία αυτή, δηλαδή το τροχαίο ατύχημα και έμμεσα παραιτούνται από το δικαίωμά τους να διεκδικήσουν περαιτέρω αποζημίωση από την ίδια αιτία από την ασφαλιστική εταιρία ή τον οδηγό του ζημιογόνου ατυχήματος και ότι μεταξύ των διαδίκων συνήφθη αρνητική του χρέους αναγνωριστική σύμβαση". Ο λόγος αυτός είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, γιατί το Εφετείο υπέπεσε σε διαγνωστικό λάθος αναγόμενο στην παραμόρφωση του περιεχομένου των πιο πάνω από 11-4-2012 τριών (3) εξοφλητικών αποδείξεων με την παραδοχή ότι περιέχουν περιστατικά προφανώς διαφορετικά από εκείνα που πράγματι περιέχουν, καθόσον οι περιεχόμενες στις εν λόγω εξοφλητικές αποδείξεις δηλώσεις του πληρεξουσίου Δικηγόρου για λογαριασμό των αναιρεσειόντων αφορούν αποκλειστικά και μόνον τις αξιώσεις που απορρέουν από τις διατάξεις της 2147/2012 τελεσίδικης απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης και δεν αφορούν παραίτηση από το δικαίωμά τους για άσκηση μελλοντικών αξιώσεων από το ένδικο ατύχημα. Ερμήνευσε επομένως αυθαίρετα το περιεχόμενό τους ως αρνητική του χρέους αναγνωριστική σύμβαση, αποδίδοντάς τους περιεχόμενο διάφορο από το αληθινό. Μετά την παραδοχή του ανωτέρω λόγου αναίρεσης παρέλκει η εξέταση των υπολοίπων εφόσον αφορούν στα ίδια κεφάλαια της προσβαλλόμενης απόφασης και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς όλες τις διατάξεις της, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ίδιου Δικαστηρίου, που την εξέδωσε, συντιθέμενου από άλλο Δικαστή (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων που κατέθεσαν προτάσεις, λόγω της ήττας τους (άρθρ. 176, 183 ΚΠολΔ). Τέλος πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου στους αναιρεσείοντες (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε’ ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1390/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ανωτέρω Δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλο Δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε τρείς χιλιάδες (3.000) ευρώ. Και

Διατάσσει την επιστροφή των παραβόλων στους αναιρεσείοντες - καταθέσαντες.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Μαρτίου 2016.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 22 Απριλίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ