Supreme Court dismisses appeal on procedural grounds, ruling the lower court correctly rejected vague claims.

Απόφαση 32 / 2021 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 32/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Θεόδωρο Κανελλόπουλο - Εισηγητή, Αικατερίνη Κρυσταλλίδου - Μωρέση, Μυρσίνη Παπαχίου και Ιωάννη Δουρουκλάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Νοεμβρίου 2020, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών:

Κοινοπραξίας με την επωνυμία "ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε. - "ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ NV TRANSURB TECHNIRAIL S.A. - VOLKERRAIL DEUTSCHLAND GmbH - Χ.Ι. ... Α.Ε."" και τον διακριτικό τίτλο "ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ AKTV - Η/Μ ΜΕΤΡΟ", που εδρεύει στη Νέα Κηφισιά Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα και των μελών της Κοινοπραξίας αυτής:

1) ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΑΚΤΩΡ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και τον διακριτικό τίτλο "ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε.", που εδρεύει στη Νέα Κηφισιά Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα,

2) Κοινοπραξίας με την επωνυμία "ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ NV TRANSURB TECHNIRAIL S.A. - VOLKERRAIL DEUTSCHLAND GmbH - Χ.Ι. ... Α.Ε.", που εδρεύει στη Νέα Σμύρνη Αττικής, εκπροσωπείται νόμιμα και αποτελείται από τις εταιρείες - μέλη: (α) αλλοδαπή ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "NV TRANSURB TECHNIRAIL S.A.", που εδρεύει στις Βρυξέλλες και εκπροσωπείται νόμιμα, (β) αλλοδαπή ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "VOLKERRAIL DEUTSCHLAND GmbH", που εδρεύει στη Γερμανία και εκπροσωπείται νόμιμα και (γ) ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "Χ.Ι. ... ΑΝΩΝΥΜΗ. ΤΕΧΝΙΚΗ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", που εδρεύει στη Νέα Σμύρνη Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Ουρανία Πολύζου.

Της αναιρεσιβλήτου: εταιρείας με την επωνυμία "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξουσίους δικηγόρους της Γεώργιο Αρβανίτη και Γεωργία Βασιλείου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-03-2010 προσφυγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών.

Εκδόθηκε η απόφαση 5227/2012 του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 20-06-2013 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Θεόδωρος Κανελλόπουλος ανέγνωσε την από 18-03-2020 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης. Η πληρεξούσια των αναιρεσειουσών ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

[Α] Τα άρθρα 20 παρ. 1 του Συντάγματος και 6 της κυρωθείσας με το ΝΔ 53/1974 Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (ΕΣΔΑ) δεν αποκλείουν στον κοινό νομοθέτη να θεσπίζει δικονομικές προϋποθέσεις και γενικότερα διατυπώσεις για την πρόοδο της δίκης, αρκεί αυτές να συνάπτονται με τη λειτουργία των δικαστηρίων και την ανάγκη αποτελεσματικής απονομής της δικαιοσύνης και, περαιτέρω, να μην υπερβαίνουν τα όρια εκείνα, πέραν των οποίων συνεπάγονται την άμεση ή έμμεση κατάλυση του προστατευόμενου από τις ανωτέρω διατάξεις ατομικού δικαιώματος παροχής έννομης δικαστικής προστασίας (ΣτΕ Ολομ. 1858/2015, ΣτΕ 432/2020, ΑΠ 581/2019, ΑΠ 2031/2017).

Συνεπώς, η φράση της ανωτέρω συνταγματικής διάταξης «όπως νόμος ορίζει» έχει το νόημα της νομοθετικής ρύθμισης της διαδικασίας, μόνον, για την παροχή της έννομης προστασίας, δίχως ουσιαστικούς περιορισμούς. Ισχύει, δηλαδή, το δικαίωμα δικαστικής προστασίας μέσα στα διαδικαστικά πλαίσια που χαράζουν οι εκάστοτε ισχύοντες δικονομικοί νόμοι.

Οι νόμοι αυτοί οφείλουν απλώς να προσδιορίζουν τον τρόπο άσκησης του εν λόγω δικαιώματος και δεν μπορούν να περιορίζουν αυτό κατά τέτοιο τρόπο ή σε τέτοιο βαθμό, ώστε το δικαίωμα της προσφυγής στο δικαστήριο να πλήττεται στον ίδιο τον πυρήνα του. Ειδικότερα, ως δικονομικοί κανόνες, η παραβίαση των οποίων ελέγχεται με τον από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγο αναιρέσεως, θεωρούνται εκείνοι που καθορίζουν τον τρόπο (τη διαδικασία), τα όργανα και τη μορφή της ένδικης προστασίας για την πραγμάτωση των από το ουσιαστικό δίκαιο αναγνωριζομένων στα πρόσωπα δικαιωμάτων (ΑΠ 616/2013).

Κατά συνέπεια, κανόνα δικονομικού δικαίου αποτελεί και η διάταξη του άρθρου 216 ΚΠολΔ, η οποία ορίζει τα ουσιώδη και απαραίτητα στοιχεία που πρέπει να αναφέρονται στο δικόγραφο της αγωγής για να είναι ορισμένη και, ως εκ τούτου, αυτή δεν αποτελεί αντικείμενο παραβιάσεως δημιουργικής λόγου αναίρεσης από τον αρ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (ΑΠ 1966/2017).

Η ως άνω διάταξη δεν αντίκειται στις διατάξεις των άρθρων 20 παρ. 1 του Συντάγματος και του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, αφού, κατά τα ανωτέρω, ο νομοθέτης μπορεί να επιβάλλει υποχρεώσεις ως προς το αναγκαίο περιεχόμενο του δικογράφου, χωρίς αυτό να θίγει τον πυρήνα του δικαιώματος για δικαστική προστασία, περιορίζοντας αδικαιολόγητα ή υπέρμετρα την άσκηση της αγωγής, δεδομένου ότι η νομοθετική καθιέρωση ενός ελάχιστου ορίου διαδικαστικών προϋποθέσεων κατά την άσκηση του εν λόγω δικαιώματος κρίνεται απαραίτητη για τη διασφάλιση της λειτουργικότητας της απονομής της δικαιοσύνης και των αρχών που αποτελούν τη βάση του εθνικού δικαιοδοτικού συστήματος, όπως είναι η προστασία των δικαιωμάτων άμυνας, η αρχή της ασφάλειας δικαίου και η εύρυθμη διεξαγωγή της διαδικασίας.

Περαιτέρω, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 13 παρ. 2 και 6 του ν. 1418/1984 και ήδη άρθρου 77 ν. 3669/2008 («Κώδικας Κατασκευής Δημοσίων Έργων»), που αναφέρεται στη δικαστική επίλυση των διαφορών που προκύπτουν από την εκτέλεση δημοσίων έργων:

« [...] 2. Αρμόδιο δικαστήριο για την εκδίκαση των διαφορών αυτών είναι το διοικητικό ή πολιτικό εφετείο της περιφέρειας στην οποία εκτελείται το έργο. Παρέκταση αρμοδιότητας δεν επιτρέπεται.

[...] 6. Η αίτηση αναίρεσης κατά των αποφάσεων του πολιτικού εφετείου επιτρέπεται μόνο για τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 559 αριθμός 1 έως 7, 9, 16, 17, 19 και 20 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας […]».

Οι ρυθμίζουσες την ακολουθητέα προδικασία διατάξεις των άρθρων 12 και 13 παρ. 1, 3 του ανωτέρω ν. 1418/1984, παρά την προβλεπόμενη κύρωση του "απαραδέκτου", είναι και ουσιαστικού δικαίου, αφού η μη τήρηση αυτών συνεπάγεται την ουσιαστική απώλεια του άξιου δικαστικής προστασίας με προσφυγή ιδιωτικού δικαιώματος (ΑΠ 1326/2018,ΑΠ 653/2010).

Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 349, 350, 351 ΑΚ προκύπτει, ότι ο δανειστής γίνεται υπερήμερος: α) αν δεν αποδέχεται την πραγματική και προσηκόντως προσφερομένη παροχή, β) και με προσφορά του οφειλέτη μη πραγματική, αν εδήλωσε ήδη ότι δεν δέχεται την παροχή και γ) αν, καίτοι προσκλήθηκε από τον οφειλέτη, δεν προβαίνει στην απαιτούμενη πράξη ή σύμπραξη, χωρίς την οποία δεν μπορεί ο οφειλέτης να εκπληρώσει την παροχή.

Ειδικώς, όμως, για τις διαφορές, οι οποίες δημιουργούνται από συμβάσεις εργολαβιών δημοσίων έργων, εφαρμογή έχει και η διάταξη του άρθρου 7 παρ. 2 Ν. 1418/1984 "Περί δημοσίων έργων" και ήδη η όμοια διάταξη του άρθρου 36 παρ. 11 Ν.3669/18-6-2008 («Κύρωση της κωδικοποίησης της νομοθεσίας κατασκευής δημοσίων έργων»). Σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο της εν λόγω διατάξεως "Αν ο κύριος του έργου καταστεί υπερήμερος ως προς την εκπλήρωση των συμβατικών υποχρεώσεών του, ο ανάδοχος δικαιούται να ζητήσει αποζημίωση μόνο για τις θετικές του ζημίες που προκαλούνται μετά την επίδοση από αυτόν σχετικής έγγραφης όχλησης".

Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, για την θεμελίωση του δικαιώματος αποζημιώσεως του αναδόχου λόγω υπερημερίας του κυρίου του έργου απαιτείται η επίδοση σε αυτόν έγγραφης, αλλά όχι ειδικής οχλήσεως του αναδόχου, στην οποία πρέπει να αναφέρονται τουλάχιστον τα συνιστώντα την υπερημερία του κυρίου του έργου πραγματικά περιστατικά, καθώς και οι θετικές ζημίες οι οποίες προκαλούνται στον ανάδοχο από τα περιστατικά αυτά, για τις οποίες θα ζητηθεί στο μέλλον αποζημίωση κατ' εφαρμογήν της ανωτέρω διατάξεως.

Στην έννοια της θετικής ζημίας περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, και τα ποσά, τα οποία καταβάλλει ο ανάδοχος για μισθούς και έξοδα (σιτίσεως, ενδιαιτήσεως, ασφαλίσεως κ.λπ.) προσωπικού και μισθώματα μηχανημάτων (λόγω σταλίας) είτε αυτά είναι μισθωμένα, είτε είναι ιδιόκτητα, διότι, στην τελευταία περίπτωση, πρόκειται για το ποσό που καταβλήθηκε για την αγορά τους και αποσβέννυται, επειδή μειώνεται η αξία τους (ΑΠ 399/2016, ΣτΕ 2363/2015) καθώς και καθετί, που συνιστά μείωση της περιουσίας του ζημιωθέντος αναδόχου, η οποία (μείωση) δύναται να προέλθει είτε από ελάττωση του ενεργητικού, είτε από αύξηση του παθητικού, είτε από σωρευτική συνδρομή και των δύο, δηλαδή οποιαδήποτε δαπάνη, που τελεί σε αιτιώδη συνάφεια με το υπ' όψη έργο και δεν διακόπτεται, παρά τη διακοπή του έργου, ή προξενείται ακριβώς λόγω της διακοπής (ΑΠ 713/2019, ΑΠ 2145/2014).

Η αποζημίωση αφορά μόνον τις θετικές ζημίες, οι οποίες προκαλούνται μετά την επίδοση από τον ανάδοχο σχετικής έγγραφης οχλήσεως και όχι για προγενέστερο της οχλήσεως χρόνο. Τούτο επιβάλλεται για να μην αιφνιδιάζεται ο κύριος του έργου από αξιώσεις του αναδόχου για θετικές ζημίες του υποβαλλόμενες εκ των υστέρων, λόγω υπερημερίας του κυρίου του έργου ως προς την εκπλήρωση των συμβατικών υποχρεώσεών του και για να υφίσταται η δυνατότητα ελέγχου των ζημιογόνων γεγονότων και του ύψους των ζημιών κατά τον χρόνο της επελεύσεώς τους (ΑΠ 1866/2014).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 216 παρ. 1 ΚΠολΔ, η αγωγή, εκτός από τα στοιχεία που ορίζονται στα άρθρα 118 ή 117, πρέπει να περιέχει: α) σαφή έκθεση των γεγονότων που τη θεμελιώνουν σύμφωνα με το νόμο και δικαιολογούν την άσκησή της από τον ενάγοντα κατά του εναγομένου, β) ακριβή περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς και γ) ορισμένο αίτημα.

Η ανωτέρω διάταξη έχει εφαρμογή και επί προσφυγής, η οποία ασκείται σύμφωνα με το άρθρο 13 αριθ. 4 του ν. 1418/1984, η οποία, εφόσον επιδιώκει αναγνώριση χρηματικών απαιτήσεων έχει χαρακτήρα αγωγής (ΑΠ 1535/2008). Από το συνδυασμό όλων των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι για την πληρότητα της προσφυγής του αναδόχου για την καταβολή αποζημίωσης προς αποκατάσταση της θετικής ζημίας, την οποία υπέστη λόγω της υπερημερίας του κυρίου του έργου, πρέπει να εκτίθενται σε αυτή σαφώς τα στοιχεία εκείνα που προσδιορίζουν τη θετική ζημία του αναδόχου, ήτοι να περιγράφονται οι επί μέρους ζημίες κατά το είδος, την έκταση και την αιτία τους, να προσδιορίζεται το ύψος της δαπάνης που απαιτείται για την αποκατάσταση κάθε επιμέρους ζημίας και, επίσης, να αναφέρεται η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της υπερημερίας του κυρίου του έργου και της προκληθείσας θετικής ζημίας, επιτρέποντας έτσι στο μεν δικαστήριο να εκτιμήσει τη νομική βασιμότητα του καταγόμενου προς κρίση δικαιώματος αποζημίωσης και στον καθού η προσφυγή να αμυνθεί κατ' αυτής (ΑΠ 93/2016, ΑΠ 1513/2014).

Ειδικότερα, μεταξύ άλλων, πρέπει να αναφέρεται ο χρόνος κατά τον οποίο ο ανάδοχος δαπάνησε τα επικαλούμενα ποσά για μισθούς και έξοδα προσωπικού (σίτισης, ενδιαίτησης, ασφάλισης κ.λπ.), ο αριθμός των απασχολουμένων από αυτόν κατ' είδος, δηλαδή εργατών, τεχνιτών ή επιστημόνων, τα ποσά που κατέβαλε για τον καθένα απασχολούμενο για τις υπηρεσίες του κατά τον προαναφερόμενο χρόνο, ή για τα υλικά ενδιαίτησης αυτών, το είδος και η έκταση των κινδύνων που ασφαλίσθηκαν κατά τον ανωτέρω χρόνο και το ποσό των καταβληθέντων ασφαλίστρων, καθώς και τα ποσά που καταβλήθηκαν για τη μίσθωση ή την αγορά των αναγκαίων μηχανημάτων για την εκτέλεση του έργου κατά το χρόνο της σταλίας, τον αριθμό και το είδος αυτών.

Τέλος, η ανεπάρκεια των πραγματικών περιστατικών που εκτίθενται στην αγωγή σε σχέση με αυτά που απαιτούνται από το νόμο για τη θεμελίωσή της, χαρακτηρίζεται ως νομική αοριστία και ελέγχεται με τον αναιρετικό λόγο από τον αριθμό 1 του αρθρ. 559 ΚΠολΔ ως παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, εφόσον το δικαστήριο της ουσίας έκρινε τελικά ως ορισμένη την αγωγή, αρκούμενο σε λιγότερα ή διαφορετικά στοιχεία από αυτά που απαιτεί ο νόμος.

Με τον ίδιο λόγο ελέγχεται και το σφάλμα του δικαστηρίου της ουσίας να κρίνει ως αόριστη την αγωγή, αξιώνοντας για τη θεμελίωση της περισσότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος για τη θεμελίωση του επίδικου δικαιώματος (ΟλΑΠ 18/1998). Αντίθετα, η έλλειψη εξειδίκευσης των πραγματικών περιστατικών που θεμελιώνουν κατ` αρχήν το ασκούμενο με την αγωγή ουσιαστικό δικαίωμα και αποτελούν την προϋπόθεση εφαρμογής του αντίστοιχου κανόνα ουσιαστικού δικαίου χαρακτηρίζεται ως ποσοτική αοριστία της αγωγής, και ελέγχεται αναιρετικά με το λόγο από τον αριθ. 14 του αρθρ. 559 ΚΠολΔ (ΟλΑΠ 1573/1981, ΑΠ 492/2017, ΑΠ 697/2012).

[Β] Στην προκείμενη περίπτωση, με την ένδικη αγωγή της (προσφυγή) η ενάγουσα - προσφεύγουσα κοινοπραξία (πρώτη αναιρεσείουσα, μέλη της οποίας είναι οι λοιπές αναιρεσείουσες) ισχυρίστηκε, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό λόγο έλεγχο μέρος, τα εξής:

(α) ότι μετά από διενέργεια δημόσιου μειοδοτικού διαγωνισμού που προκήρυξε η καθής (αναιρεσίβλητη), ανακηρύχθηκε μειοδότρια η κοινοπραξία με την επωνυμία "Κοινοπραξία NV TRANSURB TECHNIRAIL S.A.- HEPMANN ΚΟΕΗΝΕ BAUUNTERNEHMUNG A.E." και υπογράφηκε μεταξύ τους η από 20-03-2002 εργολαβική σύμβαση, με την οποία η τελευταία ανέλαβε, αντί συνολικού κατ' αποκοπή τιμήματος 133.000.000 ευρώ, την εκτέλεση, εντός συνολικής προθεσμίας 1.190 ημερολογιακών ημερών από την υπογραφή του ανωτέρω εργολαβικού, του δημόσιου έργου "Μελέτη, Προμήθεια, Εγκατάσταση και Θέση σε Λειτουργία του Ηλεκτρομηχανολογικού Εξοπλισμού Υποδομής και Επεκτάσεων των Γραμμών 2 και 3 του Μετρό της Αθήνας", το οποίο, στη συνέχεια, εισφέρθηκε από την ως άνω ανάδοχο στην προσφεύγουσα κοινοπραξία, υπό την αρχική της σύνθεση και επωνυμία, με έγκριση της εισφοράς αυτής από την Προϊσταμένη Αρχή του έργου με την υπ' αριθ. Π.Α.510/22-8-2002 απόφασή της, και το οποίο έργο εκτελείται από την κοινοπραξία σύμφωνα με το εργολαβικό συμφωνητικό και τα συμβατικά τεύχη και στοιχεία που αναφέρονται σε αυτό, διέπεται δε η σύμβαση από τη νομοθεσία για την εκτέλεση των δημοσίων έργων (v. 1418/1984 και π.δ. 609/1985),

(β) ότι εξ αιτίας καθυστερήσεων κατά την εκτέλεση των εργασιών και συγκεκριμένα της επέκτασης της Γραμμής προς Αιγάλεω και της έναρξης εργασιών του Αμαξοστασίου Ελαιώνα, για τις οποίες ευθύνεται η καθής, δηλαδή συνεπεία της υπερημερίας του κυρίου του έργου, υπέστη (η προσφεύγουσα) τις αναφερόμενες στην προσφυγή θετικές ζημίες συνολικού ύψους 4.085.157,66 ευρώ, για την αναφερόμενη στην προσφυγή παρατεταμένη λειτουργία των εργοταξίων - αμαξοστασίων,

(γ) ότι, ειδικότερα, οι θετικές ζημίες της επέκτασης της Γραμμής προς Αιγάλεω ανέρχονται στο συνολικό ποσό των 1.681.699,59 ευρώ και συγκεκριμένα 870.496,26 ευρώ για το χρονικό διάστημα από 26-04-2008 έως 30-09-2008 και 811.203,33 ευρώ για το χρονικό διάστημα από 01-10-2005 έως 31-12-2005, πλέον 153.430,31 ευρώ για θετικές ζημίες δαπανών ασφαλίστρων, ενώ οι θετικές ζημίες από την καθυστέρηση έναρξης εργασιών αμαξοστασίου Ελαιώνα ανέρχονται στο συνολικό ποσό των 2.525.904,66 ευρώ για το χρονικό διάστημα από 15-06-2007 έως 01-10-2008 και συγκεκριμένα 1.114.166,87 ευρώ για το χρονικό διάστημα από 15-06-2007 έως 31-12-2007 και 1.411.737,79 ευρώ για το χρονικό διάστημα από 01-11-2008 έως 01-10-2008, πλέον ποσού 153.430,31 ευρώ για μελλοντικές δαπάνες ασφαλίστρων,

(δ) ότι, αν και με την από 16-12-2008 επιστολή-αίτημα αυτής, που κοινοποιήθηκε στη Διευθύνουσα Υπηρεσία του έργου στις 17-12-2008, επικαλέστηκε τις ανωτέρω ζημίες της και υπέβαλε τα αναγκαία και νόμιμα παραστατικά, που τις δικαιολογούσαν για να περιληφθούν στον Α.Π.Ε. που θα συνέτασσε η καθής, εφόσον προηγουμένως είχε προβεί στις 26-04-2005 στην προβλεπόμενη από τα άρθρο 7 παρ.2 του ν. 1418/1984 όχληση, στις 10-07-2009 της κοινοποιήθηκε από την καθ’ ής ο 9ος Α.Π.Ε., στον οποίο δεν περιλαμβανόταν το ως άνω κονδύλι των θετικών ζημιών και

(ε) ότι, στη συνέχεια, αφού υπέγραψε τον εν λόγω Α.Π.Ε. με επιφύλαξη, υπέβαλε την υπ' αριθ. CON -02/003 CTK-05412/10-7-2009 ένστασή της, η οποία απορρίφθηκε από την καθ’ής με την υπ' αριθ. Π.Α. 1117(β)/ 227-2009 απόφασή της, κατά της οποίας άσκησε νομίμως την υπ' αριθ. CTK- THlRD-01356/20-10-2009 αίτηση θεραπείας, η οποία απορρίφθηκε σιωπηρώς καθώς δεν εκδόθηκε εντός της νόμιμης προθεσμίας απόφαση επ' αυτής, κατά της σιωπηρής δε απόρριψης του αρμόδιου υπουργού επ' αυτής (αίτησης θεραπείας) άσκησε την ένδικη προσφυγή προς άρση της εξεταζόμενης διαφοράς.

Με βάση το ανωτέρω περιεχόμενο και μετά από νόμιμο περιορισμό του καταψηφιστικού αιτήματος αυτής σε αναγνωριστικό, οι προσφεύγουσες-ενάγουσες ζήτησαν, αφού αναγνωριστεί το μη νόμιμο της σιωπηρής απόρριψης της από 20-10-2009 αίτησης θεραπείας και της υπ' αριθ. ΠΑ 1 απόφασης της καθ’ ής, με την οποία απορρίφθηκε η υπ' αριθ.05412/10-7-2009 ένσταση της αναδόχου κοινοπραξίας και εγκρίθηκε ο 9ος Α.Π.Ε. και δη κατά το μέρος που δεν περιέλαβε σε αυτόν το επίδικο κονδύλι θετικών ζημιών, να αναγνωριστεί ότι το σύνολο των θετικών ζημιών της από τις παραπάνω αιτίες για το επίδικο χρονικό διάστημα ανέρχεται στο συνολικό ποσό των 4.085.157,66 ευρώ και η καθής οφείλει να της καταβάλει το ποσό των 3.140.139,57 ευρώ (4.085.157,66 ευρώ - 945.018,08 ευρώ που έχει περιληφθεί σε προηγούμενο ΑΠΕ) για τις θετικές αυτές ζημίες της, νομιμοτόκως από 19-03-2009, επομένη της σιωπηρής άρνησης της πληρωμής, άλλως από την επομένη της υποβολής της υπ'αριθ.05337/30-3-2009 προηγούμενης ένστασης κατά της παράλειψης σύνταξης Α.Π.Ε. (Διαφωνία 23), άλλως από την επομένη της υποβολής της ένδικης υπ'αριθ.05412/10-7-2009 ένστασης (Διαφωνία 25) άλλως από την επίδοση της ένδικης προσφυγής.

Το Εφετείο Αθηνών εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφασή του, με την οποία απέρριψε την ως άνω προσφυγή ως απαράδεκτη, λόγω αοριστίας, δηλαδή λόγω έλλειψης αναφοράς των αναγκαίων κατά το νόμο στοιχείων για την πληρότητα και τον ορισμένο χαρακτήρα αυτής, διαλαμβάνοντας την ακόλουθη αιτιολογία:

«Ειδικότερα, ενώ η προσφεύγουσα ανάδοχος επικαλείται ότι δαπάνησε συνολικά για λειτουργικά έξοδα εξ αιτίας της υπερημερίας της καθής στην Επέκταση της Γραμμής προς Αιγάλεω, το ποσό των 1.681.699,59 ευρώ, για το χρόνο της υπερημερίας της τελευταίας από 26-04-2008 έως 30-09-2008 και από 01-10-2005 έως 31-12-2005 και από καθυστέρηση έναρξης εργασιών στο Αμαξοστάσιο Ελαιώνα το ποσό των 2.525.904,66 ευρώ για το χρόνο υπερημερίας της τελευταίας από 15-06-2007 έως 31-12-2007 και από 01-01-2008 έως 01-10-2008, και έχει ενσωματώσει στο δικόγραφο της ένδικης προσφυγής αντίγραφο (α) του υπ'αριθ. 81/28-11-2008 τιμολογίου παροχής υπηρεσιών για ποσό 1.088.120,35 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.) της κοινοπραξίας "ΑΚΤΩΡ ΑΤΕΧ.Ι....

Α.Ε. ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΙ/Μ ΜΕΤΡΟ" προς την προσφεύγουσα, στο οποίο αναφέρεται ότι η έκδοσή του συνδέεται με "Λειτουργικά έξοδα εργοταξίου ως συνημμένη αναλυτική κατάσταση Νο 1" και την υπ'αριθ. 891/15-12-2005 απόφαση της καθής που αφορά το χρονικό διάστημα από 26-4-2005 έως 31-12-2005, (β) την ανωτέρω κατάσταση, στην οποία γίνεται αναφορά λογαριασμών του ΟΤΕ, τιμολογίων παροχής υπηρεσιών (ΤΠΥ), στα οποία αντιστοιχούν τα αναφερόμενα για το καθένα από αυτά ποσά, που φέρεται να έχουν εκδοθεί από τις εταιρείες με την επωνυμία "VINCI ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΕΛΛΑΣ A.E", "ΚΑΠΑ SECURITY Α.Ε.", "ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΜΙΣΘΩΣΕΩΝ A.E.", "...

ΕΠΕ", "TORNET CONSULTING A.E.", "Χ.Ι. ... A.E." και "ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ", καθώς και σε μισθοδοσία μισθωτών και μηχανικών, εν τούτοις δεν περιγράφει σε ποιο ακριβώς χρονικό διάστημα αναφέρονται οι λογαριασμοί του ΟΤΕ, αν οι συνδέσεις τηλεφωνίας, στους οποίους αναφέρονται οι λογαριασμοί αυτοί συνδέονται και με την επικαλούμενη υπερημερία της καθής, το είδος των επί μέρους υπηρεσιών, τις οποίες προσέφεραν οι προαναφερόμενες επιχειρήσεις, εκ των οποίων η επιχείρηση "ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ" και "Χ.Ι. ...

A.E." είναι μέλη της προσφεύγουσας, και αν επίσης οι υπηρεσίες αυτές συνδέονται με την επικαλούμενη υπερημερία της καθής, καθώς και τον αριθμό των μισθωτών που απασχολήθηκαν κατά τη διάρκεια της ανωτέρω σταλίας, την ειδικότητα αυτών, τον αριθμό των μηχανικών και την ειδικότητα αυτών, τον τρόπο αμοιβής αυτών, αν δηλαδή η αμοιβή τους ήταν προσδιορισμένη σε μισθό ή ημερομίσθιο, καθώς και το ύψος αυτού και τις κατά μήνα ημέρες απασχόληση.

Οι ίδιες ως άνω παραλείψεις ισχύουν, επίσης, τόσο για την αναφερόμενη στο ανωτέρω χρονικό διάστημα και επικαλούμενη συνολική δαπάνη της προσφεύγουσας ποσού 1.014.004,17 ευρώ (χωρίς επιβάρυνση ΦΠΑ), για την οποία έχει ενσωματωθεί επίσης στο δικόγραφο της αγωγής αντίγραφο του υπ' αριθμό 82/28-11-2008 τιμολογίου της ίδιας ως άνω κοινοπραξίας "ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ-Χ.Ι....

Α.Ε. ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ Η/Μ ΜΕΤΡΟ" προς την προσφεύγουσα, στο οποίο αναφέρεται επίσης ότι η έκδοσή του συνδέεται με "Λειτουργικά έξοδα εργοταξίου ως συνημμένη αναλυτική κατάσταση Νο 2" και την προαναφερόμενη υπ' αριθ. 891/15-12-2005 απόφαση της καθής, που αφορά το χρονικό διάστημα από 26-4-2005 έως 31-12-2005, καθώς και της συνημμένης σ' αυτό κατάστασης Νο 2, όσο και για την επικαλούμενη συνολική δαπάνη - θετική ζημία της προσφεύγουσας ποσού 3.157.380,83 ευρώ (ήτοι 1.392.708,59 + 1.764.672,24 ευρώ, χωρίς την επιβάρυνση ΦΠΑ) για την υπερημερία της καθ’ ής κατά τα χρονικά διαστήματα από 15-6-2007 έως 31-12-2007 και από 1-12008 έως 1-10-2008 (λόγω καθυστερήσεων εργασιών αμαξοστασίου Ελαιώνα), για την οποία η προσφεύγουσα έχει ενσωματώσει στο δικόγραφο της προσφυγής αντίγραφα των υπ' αριθμούς 83 και 84/28-11-2008 τιμολογίων της ίδιας ως άνω κοινοπραξίας προς αυτήν, στα οποία αναφέρεται ότι η έκδοσή τους συνδέεται με την υπ 'αριθ. 1068(δ)/23-7-2008 Απόφαση της καθής, που αφορά το χρονικό διάστημα από 15-6-2007 έως 1-10-2008 και τις συνημμένες σ' αυτά υπ' αριθμούς 3 και 4 καταστάσεις, όπου αναφέρονται μεταξύ άλλων και οι επιχειρήσεις "...

ΑΕΒΕ", "Μητροπολιτικό Θεραπευτήριο Περσεύς Α.Ε." "ΕΥΔΑΠ A.E.", "ΔΕΗ Α.Ε." και "ΟΤΕ A.E.", "Εταιρεία Διεθνών Μεταφορών και Διευκολύνσεων Α.Ε.", "Γ.... Α.Ε." και άλλες εταιρείες και φυσικά πρόσωπα, χωρίς επίσης να διαλαμβάνεται το είδος των επί μέρους υπηρεσιών, τις οποίες προσέφεραν οι προαναφερόμενες επιχειρήσεις και τη σύνδεσή τους με την υπερημερία της καθ’ής, ενώ στην τελευταία περίπτωση η προσφεύγουσα επικαλείται μεταξύ άλλων και ζημία συνολικού ύψους 92.457,41 ευρώ (χωρίς την επιβάρυνση ΦΠΑ) για καταβολή ασφαλίστρων στην ασφαλιστική επιχείρηση με την επωνυμία "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ Α.Ε.", χωρίς να προσδιορίζει τον ασφαλιστικό κίνδυνο, δηλαδή αν ασφαλίσθηκε η ευθύνη της για εργατικά ατυχήματα κατά το χρόνο της επικαλούμενης υπερημερίας της καθής, τον αριθμό των απασχολουμένων ασφαλισμένων ή αν ο ασφαλιστικός κίνδυνος συνδέεται με την εκτέλεση των ανωτέρω τμημάτων του έργου".

Από τις ως άνω νομικές αιτιολογίες της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει σαφώς ότι το Εφετείο απέρριψε την προσφυγή λόγω ποσοτικής αοριστίας αυτής, ήτοι λόγω έλλειψης εξειδίκευσης των πραγματικών περιστατικών που θεμελιώνουν το ασκούμενο με την προσφυγή ουσιαστικό δικαίωμα για την καταβολή αποζημίωσης λόγω υπερημερίας του κυρίου του έργου.

Με το μοναδικό δε λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση, ότι με την κρίση της αυτή στέρησε ουσιαστικά από τις αναιρεσείουσες το συνταγματικό δικαίωμα παροχής δικαστικής προστασίας με συνέπεια την ουσιαστική απώλεια του άξιου δικαστικής προστασίας με προσφυγή - αγωγή ιδιωτικού δικαιώματος τους, ώστε η παραβίαση αυτή της διάταξης του άρθρου 20 παρ. 1 του Συντάγματος, μέσω της πλημμελούς ερμηνείας και εφαρμογής της, να στοιχειοθετεί τον αναιρετικό λόγο του άρθρου 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ.

Ο λόγος αυτός είναι προεχόντως απαράδεκτος, αφού, υπό την επίφαση απλώς της παραβίασης της ανωτέρω συνταγματικής διάταξης και της επικαλούμενης πλημμέλειας από το άρθρο 559 αρ.1 του ΚΠολΔ, χωρίς την επίκληση παραβίασης διατάξεων του ν. 1418/1984, που ρυθμίζουν τη διαδικασία της προσφυγής επί των προαναφερόμενων διαφορών από την εκτέλεση δημόσιων έργων, προβάλλεται ουσιαστικά πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμ. 14 ΚΠολΔ, η οποία, κατά τα ανωτέρω, δεν περιλαμβάνεται στους επιτρεπόμενους από το άρθρο 77 παρ. 6 του ν. 3669/2008 (13 παρ. 6 του ν. 1418/1984) αναιρετικούς λόγους (βλ.

ΑΠ 1499/2009).

Σε κάθε περίπτωση, το Εφετείο με την ως άνω κρίση του, ότι δηλαδή η αγωγή, υπό το εκτεθέν περιεχόμενο, είναι αόριστη, ορθώς εφάρμοσε και δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τη διάταξη του άρθρου και 20 παρ. 1 του Συντάγματος σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 216 ΚΠολΔ, αφού σύμφωνα με τη μείζονα σκέψη, είναι συνταγματικώς επιτρεπτή η νομοθετική καθιέρωση ενός ελάχιστου ορίου διαδικαστικών προϋποθέσεων δικαστικής προστασίας, στο οποίο περιλαμβάνεται και η υποχρέωση για το αναγκαίο περιεχόμενο της αγωγής, η απόρριψη δε αυτής λόγω μη συμμόρφωσης των αναιρεσειουσών στην παραπάνω δικονομική διάταξη και οι αναγκαίες εξ αιτίας της απόρριψης συνέπειες ουδόλως πλήττουν το δικαίωμα προσφυγής στο δικαστήριο στον ίδιο τον πυρήνα του και, ως εκ τούτου, δεν καταλύουν το δικαίωμα σε παροχή έννομης προστασίας αυτών. Επομένως, ο μοναδικός λόγος της αίτησης αναίρεσης, με τον οποίο οι αναιρεσείουσες προβάλλουν τα αντίθετα, είναι αβάσιμος, χαρακτηριζόμενος δε, κατ' ορθή υπαγωγή ως λόγος από τον αριθμό 14 άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι απαράδεκτος.

Κατ' ακολουθίαν τούτων, πρέπει η ένδικη αίτηση αναιρέσεως να απορριφθεί και να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος για την άσκηση αυτής παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ). Τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που κατέθεσε προτάσεις, πρέπει να επιβληθούν σε βάρος των αναιρεσειουσών λόγω της ήττας τους (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 20-6-2013 αίτηση της Κατασκευαστικής Κοινοπραξίας με την επωνυμία "ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ - "ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ NV TRANSURB TECHNIRAIL - VOLKERRAIL DEUTSCHLAND GmbH - X.I. ... ΑΕ" ΑΕ" κλπ για αναίρεση της υπ' αριθμ. 5227/2012 απόφασης του (Πενταμελούς) Εφετείου Αθηνών.

Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος για την άσκηση της ανωτέρω αίτησης παραβόλου.

Επιβάλλει στις αναιρεσείουσες τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία προσδιορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 15 Δεκεμβρίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 15 Ιανουαρίου 2021.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ