329/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 329 / 2016 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 329/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Ειρήνη Καλού και Σοφία Ντάντου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Δεκεμβρίου 2015, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και εν προκειμένω από τον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, που κατοικοεδρεύει στη Θεσσαλονίκη, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Μαριέττα Βλαχοπάνου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Των αναιρεσιβλήτων: Α. ΟΤΑ με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣ ΘΕΡΜΗΣ", που εδρεύει στη Θέρμη Θεσσαλονίκης και εκπροσωπείται νόμιμα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Γιώρα, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι ο ως άνω Δήμος παρίσταται ως καθολικός διάδοχος του ήδη καταργηθέντος - αρχικώς διαδίκου "Δήµου Μίκρας Θεσσαλονίκης". Β. 1) Α. Φ. του Γ., 2) Γ. Φ. του Α., 3) Δ. Φ. του Α., 4) Σ. χας Α. Φ., 5) Γ. Φ. του Α., 6) Α. Φ. του Α., όλων κατοίκων ... 7) Ε. Φ. του Δ., 8) Κ. Φ. του Δ., 9) Φ. Φ. του Δ., 10) Α. χας Δ. Κ., 11) Α. Φ. του Δ., 12) Χ. Φ. του Δ., 13) Β. Φ. του Δ. και 14) Μ. Φ. του Χ., κατοίκων ... οι οποίοι δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-1-2006 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης των ήδη υπό στοιχ. Β αναιρεσιβλήτων (μετά την έκδοση της 20905/2005 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκε με την από 20-2-2006 αίτηση του ήδη αναιρεσείοντος.

Εκδόθηκε η 348/2007 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 18-12-2007 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο το αναιρεσείον και ο υπό στοιχ. Α των αναιρεσιβλήτων όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ειρήνη Καλού διάβασε την από 9-12-2015 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μοναδικού λόγου της από 18-12-2007 αίτησης αναίρεσης, καθώς και την αναίρεση της υπ' αριθμ. 348/2007 τελεσίδικης απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του παραστάντος αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις του άρθρου 576 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι αν κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως αν ο απολειπόμενος διάδικος επέσπευσε εγκύρως τη συζήτηση, οπότε συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι ή αν τη συζήτηση επέσπευσε ο αντίδικος του απολειπόμενου διαδίκου, οπότε εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν ο τελευταίος κλητεύθηκε νομίμως και εμπροθέσμως. Στην περίπτωση που η κλήση για τη συζήτηση δεν επιδόθηκε καθόλου ή δεν επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως, και συντρέχει περίπτωση απλής ομοδικίας, ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση για εκείνους από τους διαδίκους που δεν έχουν εκπροσωπηθεί από πληρεξούσιο δικηγόρο ή δεν έχουν κληθεί νομίμως και προχωρεί στη συζήτηση για τους λοιπούς των διαδίκων (Κ.Πολ.Δ. 576 § 3 εδ. 2). Σε κάθε περίπτωση επί των υποθέσεων της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης ακινήτων η υπόθεση χωρίζεται και η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης χωρεί νομίμως ως προς όσους έχουν κλητευθεί (άρθρο 22 ν. 2882/ 2001). Εξάλλου, κατά το άρθρο 6Α του διατάγματος της 26.6/10.7. 1944 "Περί κώδικος των νόμων, περί δικών του Δημοσίου" (Α' 139), το οποίο προστέθηκε με το άρθρο 46 παρ. 3 του ν. 4305/ 2014 (Α' 237): "1. Η επίδοση από το Ελληνικό Δημόσιο ή οποιοδήποτε ΝΠΔΔ ενδίκου βοηθήματος και ενδίκου μέσου, οποιασδήποτε κλήσης προς συζήτηση υπόθεσης, οποιασδήποτε δικαστικής απόφασης, προσωρινής διαταγής, για οποιαδήποτε υπόθεση σε οποιονδήποτε βαθμό ή στο πλαίσιο της αναιρετικής δίκης, ενώπιον οποιουδήποτε πολιτικού ή διοικητικού δικαστηρίου, δύναται να γίνει: α) στους αντιδίκους του ή τον αντίκλητό τους, β) στο δικηγόρο ο οποίος τους εκπροσώπησε κατά την τελευταία συζήτηση της υπόθεσης ή έχει υπογράψει το τελευταίο δικόγραφο που αφορά την υπόθεση, στην τελευταία δηλωθείσα, κατά τις κείμενες διατάξεις, διεύθυνσή τους. Ο δικηγόρος στην περίπτωση του προηγούμενου εδαφίου θεωρείται αντίκλητος και για κάθε μεταγενέστερη επίδοση, εκτός εάν ο διάδικος, κατά περίπτωση, γνωστοποίησε με δήλωση στην Κεντρική Υπηρεσία του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους ή την έδρα του Ν.Π.Δ.Δ., το διορισμό νέου πληρεξουσίου ή αντικλήτου. Ο δικηγόρος ή ο αντίκλητος οφείλει να παραδίδει αμελλητί το επιδιδόμενο έγγραφο. Επιδόσεις που έχουν διενεργηθεί κατά τα αναφερόμενα στα προηγούμενα εδάφια θεωρούνται νόμιμες και για εκκρεμείς σε οποιοδήποτε στάδιο υποθέσεις. 2. Τα αναφερόμενα στην παράγραφο 1 εφαρμόζονται ανάλογα και για επιδόσεις που διενεργούνται, κατ' εφαρμογή κείμενων διατάξεων, από τη Γραμματεία οποιουδήποτε Δικαστηρίου ή τις Δικαστικές και Εισαγγελικές Αρχές". Η εισαχθείσα με την προεκτεθείσα διάταξη ρύθμιση, με την οποία διευρύνονται οι δυνατότητες επιδόσεως σε όλες ανεξαιρέτως τις δίκες του Δημοσίου, σε οποιονδήποτε βαθμό αυτές βρίσκονται, συμπεριλαμβανομένης και της αναιρετικής δίκης, αποσκοπεί στη διευκόλυνση της διεξαγωγής των δικών, στις οποίες διάδικος είναι το Ελληνικό Δημόσιο ή ν.π.δ.δ., ιδίως στις περιπτώσεις εκείνες, κατά τις οποίες υπάρχει μεγάλος αριθμός αντιδίκων, συμβάλλοντας έτσι, αφ' ενός στην εξοικονόμηση διοικητικού και χρηματικού κόστους, αφ' ετέρου στην εξασφάλιση συμμετοχής των αντιδίκων στις οικείες δίκες και στην ταχεία εκκαθάριση των δικαστικών εκκρεμοτήτων (πρβλ. και την οικεία αιτιολογική έκθεση της άνω διατάξεως). Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά συνεδριάσεως, κατά την εκφώνηση και συζήτηση της υπόθεσης κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, παραστάθηκαν, αφ' ενός μεν το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, αφ' ετέρου δε ο Δήμος Θέρμης, ως καθολικός διάδοχος του ήδη καταργηθέντος, αρχικώς πρώτου αναιρεσίβλητου "Δήμου Μίκρας Θεσσαλονίκης", νομίμως εκπροσωπούμενοι από τους αναφερόμενους σ' αυτά πληρεξούσιους δικηγόρους, ενώ οι λοιποί αναιρεσίβλητοι 1) Α. Φ. του Γ., 2) Γ. Φ. του Α., 3) Δ. Φ. του Α., 4) Σ. χα Α. Φ., 5) Γ. Φ. του Α., 6) Α. Φ. του Α., 7) Ε. Φ. του Δ., 8) Κ. Φ. του Δ., 9) Φ. Φ. του Δ., 10) Α. χα Δ. Κ., 11) Α. Φ. του Δ., 12) Χ. Φ. του Δ., 13) Β. Φ. του Δ. και 14) Μ. Φ. του Χ. δεν εμφανίστηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Από την υπ' αριθμ. ... /1-9-2015 έκθεση επιδόσεως του αρμόδιου δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης Η. Χ. , την οποία επικαλείται και προσκομίζει το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο που επισπεύδει τη συζήτηση, προκύπτει ότι ύστερα από γραπτή παραγγελία της Παρέδρου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, Μαριέτας Βλαχοπούλου, ως πληρεξούσιας του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης από 18-12-2007 αίτησης αναίρεσης κατά της υπ' αριθμ. 348/2007 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης, με τις κάτω απ' αυτή πράξεις καταθέσεως δικογράφου και ορισμού δικασίμου για τη σημειούμενη στην αρχή της παρούσας (18-12-2015) και κλήση προς εμφάνιση κατά τη συζήτηση αυτής, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως στο Γεώργιο Γουλιέλμο, δικηγόρο, κάτοικο ... , ως πληρεξούσιο των παραπάνω μη παριστάμενων αναιρεσιβλήτων στη δίκη για τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης, επί της οποίας εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλόμενη υπ' αριθμ. 348/2007 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Οι εν λόγω αναιρεσίβλητοι, όμως, δεν εμφανίστηκαν κατά τη συζήτηση της εν λόγω αίτησης κατά την ως άνω δικάσιμο, κατά την οποία εκφωνήθηκε και συζητήθηκε η υπόθεση κατά τη σειρά της από το οικείο πινάκιο, αλλ' ούτε κατέθεσαν την κατ' άρθρο 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. δήλωση. Επομένως, πρέπει, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., παρά την απουσία αυτών, να προχωρήσει το Δικαστήριο στη συζήτηση της υπόθεσης.

Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 17 παρ. 2 και 3 του ισχύοντος Συντάγματος και 1 του πρώτου πρόσθετου πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα δικαιώματα του ανθρώπου (ΕΣΔΑ), συνάγεται, ότι για τον προσδιορισμό της "πλήρους αποζημίωσης" λαμβάνεται υπόψη η αξία του απαλλοτριούμενου ακινήτου κατά το χρόνο συζήτησης ενώπιον του δικαστηρίου της αίτησης καθορισμού (προσωρινού ή οριστικού, σε περίπτωση παράλειψης του προσωρινού) της αποζημίωσης αυτής, καθώς και η δαπάνη του ιδιοκτήτη του απαλλοτριούμενου ακινήτου (Ολ.ΑΠ 8/1999). Ως πλήρης δε αποζημίωση νοείται η αποζημίωση, που παρέχει στον ιδιοκτήτη τη δυνατότητα αντικατάστασης του απαλλοτριωθέντος με άλλο ισάξιο. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 13 παρ. 1 εδ. τελευτ. του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ) όπως αυτό προστέθηκε με την παράγραφο 1 του άρθρ. 9 του Ν. 3193/2003, "ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου λαμβάνεται υπόψη ιδίως και η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζεται κυρίως από την αντικειμενική αξία, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων, τα οποία συντάχθηκαν το χρόνο κήρυξης της απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριωμένου". Κατά την έννοια της διάταξης αυτής τα διαγραφόμενα κριτήρια δεν είναι αποκλειστικά και υποχρεωτικά για το δικαστήριο για την διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριωμένου κατά τον κρίσιμο χρόνο, έτσι ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται, στην περίπτωση που το δικαστήριο δεν τα λάβει υπόψη του, ή θα λάβει υπόψη του άλλα τέτοια. Το δικαστήριο μπορεί να στηρίζει την κρίση του, για την πραγματική αξία του απαλλοτριωμένου ακινήτου, ενόψει της χρησιμοποίησης στην ανωτέρω διάταξη της λέξης, "ιδίως", σε κάθε πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει προσηκόντως. Η δε σχετική για το πρόσφορο ή όχι του συγκριτικού στοιχείου κρίση του ανάγεται στην εκτίμηση πραγμάτων και ως εκ τούτου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου σύμφωνα με τη διάταξη του άρθ. 561 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ. (ΑΠ 600/2010, ΑΠ 1782/2009, ΑΠ 877/2007). Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 335 και 338 έως 346 του ΚΠολΔ συνάγεται ότι το δικαστήριο για να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση ως προς τη βασιμότητα ή μη των προβαλλόμενων από τους διαδίκους πραγματικών γεγονότων που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη όλα τα νόμιμα αποδεικτικά μέσα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι για άμεση και έμμεση απόδειξη, χωρίς να είναι ανάγκη να γίνεται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση του καθενός από αυτά, κατ' αντιδιαστολή προς τα λοιπά έγγραφα και εν γένει προς τα άλλα αποδεικτικά μέσα, τα οποία φέρονται ότι ελήφθησαν υπόψη προς σχηματισμό της κρίσης του. Βέβαια δεν αποκλείεται το δικαστήριο της ουσίας να μνημονεύσει και να εξάρει μερικά από τα αποδεικτικά μέσα, λόγω της κατά την ελεύθερη κρίση του μεγαλύτερης σημασίας τους, αρκεί να γίνεται αδιστάκτως βέβαιο από το όλο περιεχόμενο της απόφασης ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν νόμιμα οι διάδικοι. Η παράβαση της υποχρέωσης αυτής ιδρύει το λόγο της αναίρεσης του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ' του ΚΠολΔ, υπό την αποκλειστική προϋπόθεση ότι το πραγματικό γεγονός που επικαλείται ο διάδικος ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, αφού μόνο ένα τέτοιο (ουσιώδες) γεγονός καθίσταται αντικείμενο απόδειξης.

Στην προκειμένη περίπτωση, με το μοναδικό λόγο της αίτησης αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 11γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι το Εφετείο για το σχηματισμό της κρίσης του σχετικά με το κρίσιμο για την έκβαση της δίκης ζήτημα της αξίας των απαλλοτριωθέντων ακινήτων, δεν έλαβε υπόψη του και δεν εκτίμησε αποδεικτικό μέσο, το οποίο νόμιμα προσκόμισε και επικαλέστηκε ενώπιόν του το αναιρεσείον ως συγκριτικό στοιχείο και ειδικότερα την υπ' αριθμ. 18318/2002 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία καθορίστηκε προσωρινή τιμή μονάδα αποζημίωσης για ακίνητα παρακείμενα και ομοειδή με τα επίδικα.

Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, ενώπιον του Εφετείου συνεκδικάστηκαν η από 20.2.2006 (αριθμ. καταθ. 878/2006) αίτηση του αιτούντος και ήδη αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, ως υπόχρεου για την καταβολή αποζημίωσης, λόγω αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, κατά των καθών η αίτηση και ήδη αναιρεσιβλήτων (δεκαπέντε (15) τον αριθμό), με την από 4.1.2006 (αριθμ. καταθ. 38/2006) αντίθετη αίτηση των 2ου έως 15ου των καθών η ως άνω αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου και ήδη υπό στοιχ. Β' αναιρεσιβλήτων, ως συνιδιοκτητών της απαλλοτριωθείσας έκτασης, με τις οποίες οι παραπάνω αιτούντες ζητούσαν να καθορισθεί οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης για την αναφερόμενη στις ως άνω αιτήσεις εδαφική έκταση, εμβαδού 9.150 τ.μ, που βρίσκεται στο Νομό Θεσσαλονίκης και απαλλοτριώθηκε αναγκαστικώς υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου και με δαπάνη του, με την υπ' αριθμ. 2696/ 5.6.2003 απαλλοτριωτική απόφαση του Γεν. Γραμματέα Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 652/27.6. 2003 τεύχος Δ', για λόγους δημόσιας ωφέλειας και συγκεκριμένα για την επέκταση του Α/Δ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, στην περιοχή του Δημοτικού Διαμερίσματος Πλαγιαρίου του Δήμου Μίκρας Θεσσαλονίκης, στα ποσά των 7,69 ευρώ/τ.μ., και 300 ευρώ/τ.μ, αντίστοιχα. Από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ, επισκόπηση των από 30-10-2006 έγγραφων προτάσεων που κατέθεσε το αναιρεσείον κατά τη συζήτηση των ως άνω αιτήσεων στο Εφετείο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, τόσο προς ανάπτυξη των ισχυρισμών του που περιλαμβάνονται στην ασκηθείσα απ' αυτό παραπάνω αίτηση, όσο και προς αντίκρουση της ασκηθείσας από τους υπό στοιχ. Β' αναιρεσίβλητους αντίθετης αίτησης, προκύπτει ότι το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο επικαλέσθηκε ως συγκριτικό στοιχείο, την υπ' αριθμ. 18318/2002 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, αναφέροντας στις σελ. 4-5 αυτών ειδικότερα: "Περαιτέρω, ως πρόσφορα συγκριτικά στοιχεία προσάγουμε και επικαλούμαστε: Α) Την υπ' αριθμ. 18318/2002 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία, με κρίσιμο χρόνο το μήνα Απρίλιο του 2002, καθορίσθηκε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης για εδαφική έκταση, η οποία απέχει, όπως θα καταθέσει και ο μάρτυράς μας στο ακροατήριο, απόσταση 500 μέτρων από την επίδικη, και ειδικότερα συνορεύει βόρεια και ανατολικά με τον υφιστάμενο διάδρομο της …., πλεονεκτεί δε έναντι της επίδικης καθώς βρίσκεται πιο κοντά στη ... (1 χλμ. η απόσταση του συγκριτικού από την επαρχιακή οδό ... , όπως αναφέρεται στη σελ. 5 της υπ' αριθμ. 18318/2002 απόφασης, ενώ 3 χλμ. είναι η απόσταση της επίδικης έκτασης από την ίδια οδό, κατά τα ανωτέρω) στο ποσό των 38 ευρώ/τ.μ, το οποίο με μια τιμαριθμική αναπροσαρμογή της τάξεως του 4% για κάθε έτος ανέρχεται, τελικά, στο ποσό των 44,45 ευρώ για το έτος 2006". Το Εφετείο, συνεκδικάζοντας τις ως άνω αιτήσεις, μετά από εκτίμηση των αποδείξεων, καθόρισε την οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης για την εδαφική έκταση που απαλλοτριώθηκε στο ποσό των 90 ευρώ/τ.μ. Στο ως άνω αποδεικτικό πόρισμα κατέληξε, όπως αναφέρεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, αφού έλαβε υπόψη για το σχηματισμό της κρίσης του τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων που εξετάσθηκαν στο ακροατήριο και περιλαμβάνονται στα ταυτάριθμα με την προσβαλλόμενη απόφαση πρακτικά συνεδριάσεως και "όλα τα έγγραφα που νομίμως επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι", κάνοντας ειδική μνεία στη συνέχεια, κατά την αξιολόγηση των αποδείξεων, στα επικαλούμενα από τους διαδίκους συγκριτικά στοιχεία. Ειδικότερα, το Εφετείο αναφορικά με τα συγκριτικά στοιχεία που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι αναφέρει: "Από τους διαδίκους προσκομίζεται με επίκληση ως συγκριτικό στοιχείο η υπ' αριθμ. 6094/2003 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία καθορίστηκε η προσωρινή τιμή μονάδας αποζημίωσης για τα ακίνητα που απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά με την υπ' αριθμ. 668/2002 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, τα οποία κείνται επίσης εκτός σχεδίου πόλης στην περιοχή του ... , εκατέρωθεν των οδών ... και ... , εξυπηρετούνται από όλα τα δίκτυα κοινής ωφελείας πλην του αποχετευτικού, απέχουν περί τα 1.000 μέτρα από τις εντός σχεδίου πόλης περιοχές της …, αντικειμενικής αξίας από 16,00 έως 68,67 ευρώ ανά τ.μ., στο ποσό των 145,00 ευρώ ανά τ.μ. για τα κείμενα επί της οδού ... και στο ποσό των 190,00 ευρώ ανά τ.μ. για τα κείμενα επί της ... , με κρίσιμο χρόνο εκτίμησης την 17-12-2002. Από τους καθών η απαλλοτρίωση - καθών η πρώτη αίτηση αιτούντων της δεύτερης προσκομίζονται ως συγκριτικά στοιχεία: α) η υπ' αριθμ. 1354/2000 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία καθορίσθηκε η οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης για τα ακίνητα που απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά δυνάμει της υπ' αριθμ. 3825/Φ.432/1993 απόφασης του Νομάρχη Θεσσαλονίκης και κείνται στις κτηματικές περιοχές των κοινοτήτων ... εκατέρωθεν της επαρχιακής οδού ... , εκτός ρυμοτομικού σχεδίου και εκτός ζώνης των παραπάνω οικισμών, εξυπηρετούμενα από όλα τα δίκτυα κοινής ωφέλειας, στο ποσό των 28.000 δραχμών (82,17 ευρώ) ανά τετραγωνικό μέτρο, β) το υπ' αριθμ. ... /1994 συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Αθηνών Ελένης Θεοδωρακοπούλου, από το οποίο προκύπτει ότι το έτος 1994 πωλήθηκε από τους καθών η απαλλοτρίωση - καθών η πρώτη αίτηση - αιτούντων της δεύτερης στην ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "... ", την αγροτική έκταση, εμβαδού 75.504,20 τετραγωνικών μέτρων, που κείται στη θέση "... " της κτηματικής περιφέρειας της κοινότητας ... Νομού Θεσσαλονίκης, όπου ήδη λειτουργεί η προαναφερόμενη επιχείρηση καζίνο και αποτελεί τμήμα μείζονος έκτασης ακινήτου, συνολικού εμβαδού 2.200 στρεμμάτων, μέρος του οποίου αποτελεί και η επίδικη απαλλοτριούμενη έκταση, έναντι του τιμήματος των 1.900.000.000 δραχμών, [ήτοι 25.164,16 δραχμές ανά τ.μ. (73,85 ευρώ)], όση και η προσωρινή εκτίμηση της ΔΟΥ Κεφαλαίου Θεσσαλονίκης. Άλλα συγκριτικά στοιχεία δεν προσκομίζονται. Εξάλλου, με την υπ' αριθμ. 20905 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης καθορίστηκε η προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης του επιδίκου απαλλοτριωθέντος ακινήτου σε εβδομήντα (70) ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Από την εκτίμηση λοιπόν των αποδεικτικών αυτών στοιχείων, των όσων οι μάρτυρες κατέθεσαν στο ακροατήριο, αλλά και των λοιπών αποδεικτικών μέσων που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν μέχρι το τέλος της συζητήσεως στο ακροατήριο (άρθρα 19 παρ. 8 εδ. α' και 20 παρ. 6 ν. 2882/2001), ανάλογα με την τοπική και χρονική προσφορότητά τους, το δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι κατά τον κρίσιμο χρόνο η αξία της απαλλοτριούμενης έκτασης ανέρχεται, με βάση τις υπάρχουσες οικονομικές και νομισματικές συνθήκες, χωρίς όμως να υπολογίζεται η τυχόν ανατίμηση ή υποτίμησή του μετά τη δημοσίευση της πράξεως απαλλοτριώσεως και μόνο εξ αιτίας αυτής, σε 90 ευρώ ανά τ.μ., ποσό στο οποία πρέπει να καθορισθεί και η οριστική αποζημίωσή της". Από το προαναφερόμενο περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης, στο οποίο, μετά από την ειδική μνεία και αξιολόγηση των συγκριτικών στοιχείων που προσκόμισαν οι διάδικοι αναφέρεται ότι "άλλα συγκριτικά στοιχεία δεν προσκομίζονται", αν και, όπως προαναφέρθηκε, μεταξύ των αποδεικτικών στοιχείων που επικαλέστηκε παραδεκτώς το αναιρεσείον με τις προτάσεις του (σελ. 4-5) αυτών περιλαμβάνεται και η μη αναφερόμενη στην προσβαλλόμενη απόφαση, υπ' αριθμ. 18318/2002 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, και συνεπώς, εφόσον στην προσβαλλόμενη απόφαση δεν βεβαιώνεται ότι το αναιρεσείον αν και επικαλέστηκε την εν λόγω απόφαση, δεν την προσκόμισε, θεωρείται ότι έχει προσκομιστεί παραδεκτώς, δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του και συνεκτίμησε και την προαναφερόμενη υπ' αριθμ. 18318/2002 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης. Επομένως, ο μοναδικός από το άρθρο 559 αριθ. 11γ' ΚΠολΔ λόγος της αίτησης αναίρεσης πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου είναι δυνατή από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρ. 580 § 3 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος (άρθρ. 183 Κ.Πολ.Δ.), μειωμένη όμως κατ' άρθρο 22 παρ. 1 ν. 3693/1957.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 348/2007 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ. ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 4 Μαρτίου 2016.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 22 Απριλίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ