329/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 329 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 329/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Μαρία Χυτήρογλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Δεκεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, νόμιμα εκπροσωπούμενου από τον Υπουργό Οικονομικών που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Δημήτριο Κατωπόδη, Πάρεδρο του ΝΣΚ και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Δ. Κ. του Δ., 2 Π. Δ. Κ. και 3Γ. Κ. του Δ., κατοίκων ... οι οποίοι ανωτέρω 1ος και 2ος εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Απόστολο Ζιώγα και ο 3ος παραστάθηκε μετά του ανωτέρω πληρεξουσίου του και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την με αριθ.κατάθ.266/23-3-2011, 10-1-2011 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λάρισας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 51/2012 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2/2013 του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 12-4-2013 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης, Μαρία Χυτήρογλου, ανέγνωσε την από 15-11-2013 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του δεύτερο λόγου αναιρέσεως που αφορά την επιβολή δικαστικής δαπάνης σε βάρος του αναιρεσείοντος και την απόρριψη του πρώτου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την με αύξοντα αριθμό έκθεσης κατάθεσης 3/2013 αίτηση .ζητείται η αναίρεση της 2/2013 απόφασης του Εφετείου Λάρισας με την οποία έγινε δεκτή αγωγή αποζημιώσεως για ψυχική οδύνη των συγγενών τού θανόντος, σε τροχαίο ατύχημα, που προκλήθηκε από τις παράνομες και υπαίτιες ενέργειες οργάνων του Ελληνικού Δημοσίου .

Με την από 10-01-2011 αγωγή των οι αναιρεσίβλητοι ζήτησαν να αναγνωρισθεί η υποχρέωση του εναγομένου, ήδη αναιρεσείοντος, να τους καταβάλει ως αποζημίωση λόγω ψυχικής οδύνης, τα ποσά που αναφέρονται σ'αυτήν, λόγω θανάτου του υιού και αδελφού των αντίστοιχα, που απεβίωσε συνεπεία τροχαίου ατυχήματος του οποίου υπαίτιος ήταν ο οδηγός (όργανο) του Ελληνικού Δημοσίου. Επ' αυτής εκδόθηκε αρχικά η 51/2012 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών με την οποία απορρίφθηκε η αγωγή ελλείψει δικαιοδοσίας του δικαστηρίου και μετά από έφεση των εναγόντων, ήδη αναιρεσιβλήτων, η προσβαλλομένη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας με την οποία, αφού εξαφανίστηκε η εκκαλουμένη, κρίθηκε ότι τα πολιτικά δικαστήρια και συγκεκριμένα το επιληφθέν έχει δικαιοδοσία για να δικάσει επί της άνω αγωγής, την δέχθηκε εν μέρει ως ουσιαστικά βάσιμη και αναγνώρισε την υποχρέωση του αναιρεσείοντος να καταβάλει στους αναιρεσίβλητους τα σ'αυτήν αναφερόμενα ποσά και την πληρωμή των δικαστικών εξόδων τα οποία όρισε στο ποσό των 3160 ευρώ.

Με το άρθρο 1 του Ν 1406/1983 υπήχθησαν, μεταξύ άλλων, στην δικαιοδοσία των τακτικών Διοικητικών Δικαστηρίων και οι διαφορές που αφορούν την ευθύνη του Δημοσίου των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου προς αποζημίωση, σύμφωνα με τα άρθρα 105 και 106 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα.

Κατά την έννοια των διατάξεων αυτών, ευθύνη του Δημοσίου ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου προς αποζημίωση γεννάται ,όχι μόνο ,από την έκδοση μη νόμιμης εκτελεστής διοικητικής πράξης ή από τη μη νόμιμη παράλειψη έκδοσης τέτοιας πράξης, αλλά και από μη νόμιμες υλικές ενέργειες των οργάνων του Δημοσίου ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, ή, από παραλείψεις οφειλομένων νόμιμων υλικών ενεργειών αυτών, εφόσον οι υλικές αυτές ενέργειες ή παραλείψεις συνάπτονται με την οργάνωση και λειτουργία των δημοσίων υπηρεσιών ή των υπηρεσιών του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου και δεν σχετίζονται με την ιδιωτική διαχείριση του Δημοσίου ή του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, ούτε οφείλονται σε προσωπικό πταίσμα οργάνου που ενήργησε εκτός του κύκλου των υπηρεσιακών του καθηκόντων.

Έτσι, παρά τα μειονεκτήματα της άποψης αυτής παγίως οι διαφορές από αυτοκίνητα του Δημοσίου κατά την εκτέλεση της δημόσιας υπηρεσίας υπήγοντο στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών Δικαστηρίων. Περαιτέρω με το άρθρο 9 του ιδίου άνω Νόμου ορίστηκαν οι κατηγορίες των υποθέσεων που υπάγονται στη δικαιοδοσία.

των διοικητικών Δικαστηρίων, ο χρόνος από τον οποίο τα Δικαστήρια αυτά καθίστανται αρμόδια για την εκδίκαση κάθε κατηγορίας των υποθέσεων αυτών και ότι για την εφαρμογή των διατάξεων που καθορίζουν τον χρόνο έναρξης ισχύος των περί αρμοδιότητας διατάξεων λαμβάνεται υπόψη ο χρόνος κατά τον οποίο εκδόθηκε η διοικητική πράξη ή συντελέστηκε η παράλειψη ή κατά τον οποίο γεννήθηκε η αξίωση και είναι δυνατή η δικαστική της επιδίωξη.

Ο νόμος, δηλαδή, αυτός οριοθέτησε την έναρξη της δικαιοδοσίας των Διοικητικών Δικαστηρίων, με βάση το χρόνο γέννησης της απαίτησης και το χρόνο κατά τον οποίο κατέστη εφικτή η δικαστική της επιδίωξη. Έτσι, μόνο οι απαιτήσεις -διαφορές της περ. η της παρ.2 του άρθρου που γεννήθηκαν και κατέστησαν δικαστικώς επιδιώξιμες μετά τις 11-6-1985 υπήχθησαν στην δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών Δικαστηρίων (ΑΕΔ 31/1998 ΣτΕ 473/2011 ΝΟΜΟΣ.

Νομοθετικός λόγος της ρύθμισης αυτής ήταν, κατά την εισηγητική έκθεση, να προετοιμασθεί ο νομικός Κόσμος και τα Δικαστήρια με τη σημαντική μεταβολή που επέφερε το νομοθέτημα αυτό (αύξηση των οργανικών θέσεων, δημιουργία, όπου χρειάζεται νέων Δικαστηρίων κλπ.). Mε το άρθρο 48 παρ. 1 Ν.3900 2010, ΦΕΚ Α 213/17.12.2010 ορίστηκαν τα ακόλουθα. "Στην περίπτωση η της παραγράφου 2 του άρθρου Ι Ν. 1406/1983 (ΦΕΚ 182 Α 9 προστίθενται εδάφια ως εξής. "Εξαιρούνται οι διαφορές που αφορούν απαιτήσεις αποζημίωσης οποιασδήποτε μορφής για ζημίες που έχουν προκληθεί από αυτοκίνητο.

Οι διαφορές αυτές υπάγονται στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων. Η ισχύς του προηγούμενου εδαφίου αρχίζει τρεις, μήνες μετά τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα Κυβερνήσεως". Από τη νεοπαγή αυτή διάταξη προκύπτει ότι στο πλαίσιο της δυνατότητας που παρέχεται με το αρθ. 94 παρ.3 του Συντάγματος για την μεταφορά αρμοδιοτήτων στα πολιτικά ή διοικητικά δικαστήρια προκειμένου να επιτυγχάνεται ενιαία εφαρμογή της αυτής νομοθεσίας μεταφέρονται στην δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων οι διαφορές που αφορούν απαιτήσεις αποζημίωσης οποιασδήποτε μορφής για ζημιές που έχουν προκληθεί από αυτοκίνητα δεδομένου ότι, στις διαφορές αυτές κατά κανόνα δεν τίθενται θέματα δημοσίου δικαίου.

Η εφαρμογή της διάταξης αυτής αρχίζει από 18-3-2011, αφού η δημοσίευση του στο ΦΕΚ έγινε την 17-12-2010 και καταλαμβάνει όλες τις απαιτήσεις που αφορούν απαιτήσεις αποζημίωσης .οποιασδήποτε μορφής, για ζημιές από αυτοκίνητα που έχουν προκληθεί, δηλαδή, και εκείνες οι οποίες γεννήθηκαν και κατέστησαν ληξιπρόθεσμες και απαιτητές, πριν από την άνω ημερομηνία, (18-3-2011), που τέθηκε σε ισχύ η με αριθμό 48 παρ. 3 διάταξη του νόμου 3900/2010, δεδομένου ότι, ούτε μεταβατική διάταξη που να ορίζει το αντίθετο θεσπίστηκε, ούτε δικαιολογητικός λόγος περί τούτου, (αντιθέτου), προκύπτει από το κείμενο του νόμου, ενώ, η αιτία και ο λόγος εφαρμογής του που είναι, ο εξορθολογισμός διαδικασιών και επιτάχυνση της διαδικασίας της διοικητικής δίκης επιτυγχάνεται ,πλήρως ,με την εκδίκαση όλων των διαφορών που έχουν ήδη προκληθεί από τα τακτικά πολιτικά δικαστήρια .

Συνεπώς, από την 18-3-2011 όλες οι απαιτήσεις αποζημίωσης από αυτοκίνητα και αν ακόμη κατέστησαν ληξιπρόθεσμες και απαιτητές, πριν από την άνω ημερομηνία, εισάγονται προς εκδίκαση στα τακτικά πολιτικά δικαστήρια. Με βάση τα ανωτέρω, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως εκ του αριθμού 1 και 4 του αρθ. 559 Κ.Πολ.Δ με τον οποίο πλήττεται η προσβαλομένη απόφαση για παραβίαση του αρθ. 94 του Συντάγματος, του ν. 1406/86 και ιδία του αρθ. 48 ν.3900/2010, διότι έκρινε εσφαλμένα ότι είχε δικαιοδοσία και επί της ένδικης απαιτήσεως αποζημιώσεως από αυτοκίνητα ,παρά το γεγονός ότι είχε γεννηθεί την 9-10-2006, ήτοι πριν την ημερομηνία θέσης σε ισχύ του άνω νόμου, είναι αβάσιμος και εντεύθεν απορριπτέος, αφού, κατά τον χρόνο καταθέσεως του δικογράφου της 266/23-3-2011 αγωγής των ήδη αναιρεσιβλήτων είχε ήδη μεταφερθεί, (από 18-3-2011), η δικαιοδοσία στα τακτικά πολιτικά δικαστήρια όλων των απαιτήσεως αποζημίωσης από αυτοκίνητα που "έχουν προκληθεί" ανεξάρτητα αν γεννήθηκαν πριν την θέση σε ισχύ του άνω νόμου.

Το άρθρο 22 του ν.3693/1957, που είναι σε ισχύ με το άρθρο 52 αριθ. 18 του Εισ.ΝΚΠολΔ, ορίζει α) Στην παρ.1 ότι "επί δικών μετά του Δημοσίου η περιλαμβανόμενη εις τας αποδοτέας προς τον νικώντας διάδικον δαπανάς αμοιβή του πληρεξουσίου δικηγόρου του μειούται μέχρι του ημίσεος του ελαχίστου ορίου της διατιμήσεως εκάστης ενεργείας, μη δυνάμενη πάντως να υπερβή δι' όλας τας καθ' έκαστον βαθμό δικαιοδοσίας πράξεις τας δώδεκα χιλιάδας χαρτίνας δραχμάς".

β) Στην παρ. 2 ότι "εις τας δίκας μετά του Δημοσίου τα δικαστικά έξοδα συμψηφίζονται όλα: α) όταν αμφότεροι οι διάδικοι είναι υπαίτιοι και β) όταν έκαστος διάδικος εν μέρει νικήση και εν μέρει ηττηθή". γ) Στην παρ.3 ότι "αι διατάξεις του παρόντος εφαρμόζονται και εις δίκας εν αις διάδικος είναι Υπουργός ή Νομάρχης ή πρόσωπον του οποίου η νομική υπηρεσία διεξάγεται δια του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους".

Με την παρ.2 της υπ' αριθ. 134423 ΟΙΚ. της 8-12-1992/20-1-1993 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης (Φ.Β.Κ. τ.Β' 11/20-1-1993, που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 5 παρ.12 του ν. 1738/1987, ορίστηκε ότι "σε δίκες με το Δημόσιο η αποδοτέα στο νικώντα διάδικο αμοιβή του πληρεξουσίου του δικηγόρου που προβλέπεται στην παράγραφοι του άρθρου 31 του α.ν. 427/1945 "περί Κωδικός των περί Νομικού Συμβουλίου διατάξεων", όπως κωδικοποιήθηκε με το β.δ.

της 7/20 Ιουνίου 1957 (άρθρο 22 ν. 3693/1957) ορίζεται από 40.000 σε 100.000 δραχ." Με βάση τα ανωτέρω ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως με τον οποίο πλήττεται η προσβαλομένη απόφαση κατά το κεφάλαιο περί καταδίκης του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας των αναιρεσιλήτων, ποσού 3.160 ευρώ παρά το γεγονός ότι η αγωγή έγινε μερικά δεκτή και έπρεπε να συμψηφιστεί η δικαστική δαπάνη είναι βάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτή η αναίρεση, μόνο, κατά το κεφάλαιο περί καταδίκης του αναιρεσείοντος στα δικαστικά έξοδα και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας, απορριπτόμενων των λοιπών λόγων αναιρέσεως. Αναιρεθεί, δε στην συνέχεια μόνο, κατά τούτο η προσβαλλομένη απόφαση και αφού διακρατηθεί, δεδομένου ότι δεν χρειάζεται περαιτέρω άλλη διευκρίνιση η υπόθεση, (αρθ. 580 παρ, 3 εδ β Κ.Πολ.Δ), δικαστεί κατά τούτο, και συμψηφιστεί η μεταξύ των διαδίκων δικαστική δαπάνη, όπως, και η δικαστική δαπάνη της αναιρετικής δίκης λόγω της μερικής νίκης και ήττας των διαδίκων μερών (ΚΠολΔ 183, 178 ΠΑΡ. 1 22 Ν.3693/1957).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2/2013 απόφαση του Εφετείου Λάρισας μόνο κατά το κεφάλαιο περί καταδίκης του Ελληνικού Δημοσίου στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων στο ποσό των τριών χιλιάδων εκατόν εξήντα ευρώ (3160.-)

Κρατεί και Δικάζει επί της από 10-1-2011 αγωγής αποζημιώσεως κατά το άνω αναιρεθέν μέρος.

Συμψηφίζει την μεταξύ των διαδίκων δικαστική δαπάνη και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας.

Συμψηφίζει την μεταξύ των διαδίκων δικαστική δαπάνη της αναιρετικής δίκης.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα, στις 29 Ιανουαρίου 2014.

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 12 Φεβρουαρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ