Supreme Court allows appeal against First Instance dismissal of tort claim for water damage due to negligence.

Απόφαση 328 / 2023 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 328/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ευδοξία Κιουπτσίδου - Στρατουδάκη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα, Χρήστο Κατσιάνη, Ασημίνα Υφαντή και Κανέλλα Τζαβέλλα - Δημαρά - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 7 Νοεμβρίου 2022, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ετερόρρυθμης Εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην …. και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Θεόδωρο Πασσά με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΥΔΡΕΥΣΕΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΕΩΣ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και τον διακριτικό τίτλο "Ε.Υ.Δ.Α.Π. Α.Ε.", που εδρεύει στο Γαλάτσι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Δημήτριο Παπαδημητρόπουλο και Νικόλαο Γιαλούρη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30/11/2016 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5960/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5596/2021 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 26/7/2021 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 26-7-2021 αίτηση αναίρεσης (ΓΑΚ 61794/2021, ΕΑΚ 126/2021, Αριθ. Δικ 1443/2021), προσβάλλεται η, αντιμωλία των διαδίκων, εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία 5596/2021 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που εκδόθηκε επί της από 30-11-2017 έφεσης της ήδη αναιρεσείουσας κατά της 5690/2017 οριστικής απόφασης του Ειρηνοδικείου Αθηνών, που απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την από 1-11-2016 αγωγή της. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ) και, συνεπώς, είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ.1) και να ερευνηθεί περαιτέρω το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Από τις διατάξεις των άρθρων 298, 299, 300, 330 και 914 ΑΚ προκύπτει ότι, η αδικοπρακτική ευθύνη προς αποζημίωση προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια, επέλευση περιουσιακής ζημίας και ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του δράστη και της, περιουσιακού ή μη χαρακτήρα, ζημίας. Παράνομη είναι η συμπεριφορά που προσβάλλει τα προστατευόμενα από το νόμο δικαιώματα ή συμφέροντα άλλου και μπορεί να συνίσταται σε θετική πράξη ή παράλειψη, εφόσον στην τελευταία περίπτωση υπήρχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση προφύλαξης του προσβληθέντος δικαιώματος ή συμφέροντος και αποτροπής του ζημιογόνου αποτελέσματος.

Τέτοια νομική υποχρέωση μπορεί να προκύψει, είτε από δικαιοπραξία, είτε από ειδική διάταξη νόμου, είτε από την αρχή της καλής πίστεως, όπως αυτή διαμορφώνεται, κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη, που απορρέει από τα άρθρα 281 και 288 ΑΚ (ΑΠ 342/2021, ΑΠ 1182/2021, ΑΠ 156/2021, ΑΠ 1569/2021, ΑΠ 1176/2020). Υπαίτια είναι η συμπεριφορά που επιτρέπει να αποδοθεί στο δράστη προσωπική μομφή, δηλαδή η υπαιτιότητα βασίζεται στον ψυχικό δεσμό του δράστη με την αδικοπραξία.

Περαιτέρω, πρόσφορη αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς του δράστη και της ζημίας που προκλήθηκε, υπάρχει όταν η συμπεριφορά αυτή, κατά το χρόνο και τις συνθήκες που έλαβε χώρα, ήταν ικανή, κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων και χωρίς τη μεσολάβηση άλλου περιστατικού, να επιφέρει τη συγκεκριμένη ζημία.

Η ζημία ενδέχεται να οφείλεται και σε αδικοπρακτική συμπεριφορά του προστηθέντος, δηλαδή του προσώπου που με τη βούληση κάποιου άλλου, χαρακτηριζόμενου ως προστήσαντος, παρέχει σ` αυτόν, διαρκώς ή ευκαιριακά, υπηρεσίες διεκπεραίωσης των υποθέσεών του ή προώθησης των οποιωνδήποτε συμφερόντων του, εφόσον ενεργεί υπό τον έλεγχό του ή έστω υπό την επίβλεψή του, με την έννοια ότι δεν απαιτούνται οπωσδήποτε δεσμευτικές ειδικές εντολές, αλλά αρκούν και γενικές οδηγίες στο πλαίσιο χαλαρής εξάρτησης, που επιτρέπει όμως μια γενική εποπτεία (ΑΠ 1796/2012).

Εξάλλου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1 παρ. 4 του Ν. 2744/1999 "Θέματα ΕΥΔΑΠ κλπ", στους σκοπούς της Εταιρείας περιλαμβάνονται ιδίως: α. Η παροχή υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης, η μελέτη, κατασκευή, εγκατάσταση, λειτουργία, εκμετάλλευση, διαχείριση, συντήρηση, επέκταση και ανανέωση συστημάτων ύδρευσης και αποχέτευσης...

Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι η ΕΥΔΑΠ υποχρεούται να συντηρεί τα συστήματα ύδρευσης και αποχέτευσης, δηλαδή να προβαίνει αυτοβούλως δια των τεχνικών συνεργείων της στις προληπτικές ενέργειες ελέγχου και επισκευής τους, που είναι αναγκαίες, σύμφωνα με τους κανόνες της επιστήμης, της τέχνης και της κοινής πείρας, ώστε να λειτουργούν ικανοποιητικά και να παραμένουν σε καλή κατάσταση, για να παρεμποδίζεται η εκδήλωση κάποιου δυσάρεστου συμβάντος, από το οποίο μπορεί να προκληθούν ζημίες σε τρίτους.

Έτσι, η εκ μέρους της ΕΥΔΑΠ παράλειψη της απορρέουσας από την προαναφερόμενη διάταξη υποχρέωσης προς συντήρηση των δικτύων της για την αποφυγή πρόκλησης ζημίας σε έννομα αγαθά τρίτων προσώπων, είναι παράνομη και συνιστά αδικοπραξία που θεμελιώνει δικαίωμα αποζημίωσης σε βάρος της. Περαιτέρω, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που ιδρύει τον προβλεπόμενο από τη διάταξη αυτή λόγο αναίρεσης, υπάρχει όταν ο κανόνας δικαίου είτε ερμηνεύτηκε εσφαλμένα, δηλαδή το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σ' αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε δεν εφαρμόσθηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, είτε εφαρμόσθηκε, ενώ αυτές δεν συνέτρεχαν ή εφαρμόσθηκε εσφαλμένα (ΟλΑΠ 4/2005, 7/2006, 2/2013).

Συνεπώς, κατά τις παραπάνω διακρίσεις, η παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που οδηγεί σε εσφαλμένο νομικό συλλογισμό και κατ' επέκταση σε εσφαλμένη εφαρμογή του δικαίου, εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου είτε ως εσφαλμένη υπαγωγή σ' αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης, που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού της απόφασης.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσία την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά, που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στον νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν προφανή την παράβαση, τούτο δε συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται (Ολ ΑΠ 4/2018, ΑΠ 233/2020, ΑΠ 279/2019, ΑΠ 1081/2019).

Επίσης, κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναίρεσης αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα, που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, έλλειψη νόμιμης βάσης, λόγω ανεπαρκών ή αντιφατικών αιτιολογιών, υπάρχει, όταν από το αιτιολογικό της απόφασης, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση ότι συντρέχουν οι όροι της διάταξης που εφαρμόσθηκε ή ότι δεν συντρέχουν οι όροι της εφαρμογής της.

Ιδρύεται, δηλαδή, ο λόγος αυτός, όταν από τις παραδοχές της απόφασης δημιουργούνται αμφιβολίες για το αν παραβιάστηκε ή όχι ορισμένη ουσιαστική διάταξη νόμου. Αναφέρεται σε πλημμέλειες αναγόμενες στη διατύπωση του αποδεικτικού πορίσματος και δεν ιδρύεται, όταν υπάρχουν ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα, στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές, αρκεί τούτο να εκτίθεται πλήρως και χωρίς αντιφάσεις.

Ως ζητήματα, δε, των οποίων η μη αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο ανεπαρκή ή αντιφατικό στερεί από την απόφαση τη νόμιμη βάση, νοούνται μόνο οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, που τείνουν δηλαδή στη θεμελίωση ή κατάργηση του δικαιώματος που ασκήθηκε, είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο, όχι όμως και τα πραγματικά ή νομικά επιχειρήματα που συνέχονται με την αξιολόγηση και στάθμιση των αποδείξεων, για τα οποία η έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας δεν ιδρύει λόγο αναίρεσης (ΟλΑΠ 2/2019, ΟλΑΠ 8/2018, ΟλΑΠ 1/1999).

Στην προκείμενη περίπτωση, από την προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία παραδεκτά επισκοπείται (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), προκύπτει ότι το Μονομελές Πρωτοδικείο που δίκασε ως Εφετείο, μετ' εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων, που νόμιμα προσκόμισαν οι διάδικοι, δέχθηκε, κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του, αναφορικά με το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος του, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Η ενάγουσα και ήδη εκκαλούσα εταιρία δραστηριοποιείται στην εισαγωγή και εμπορεία χονδρικής παιχνιδιών, δώρων και σχολικών ειδών και για την εξυπηρέτηση των επιχειρηματικών της σκοπών διατηρεί εμπορικό κατάστημα, που βρίσκεται στον ισόγειο όροφο πολυώροφης οικοδομής, κείμενης στα ...

επί της οδού ... συνολικού εμβαδού 290 τ.μ., που αποτελείται από ισόγειο όροφο ... και υπόγειο όροφο, ο οποίος χρησιμοποιείται για την αποθήκευση των εμπορευμάτων της επιχείρησης. Ειδικότερα, ο υπόγειος αποθηκευτικός χώρος έχει επιφάνεια 130 τ.μ και αποτελείται από έναν ενιαίο χώρο και WC... Στον προαναφερόμενο υπόγειο χώρο η ενάγουσα αποθηκεύει τα εμπορεύματά της, ήτοι λούτρινα, πλαστικά, υφασμάτινα και ξύλινα παιχνίδια, βρεφικά, σχολικά και διακοσμητικά είδη και είδη χαρτοπωλείου, τα οποία τοποθετούσε, είτε σε στοίβες πάνω σε παλέτες, είτε σε ράφια μεταλλικά και από νοβοπάν, τα οποία έχει τοποθετήσει στους τοίχους και τα οποία απέχουν τουλάχιστον 15 εκατοστά από το έδαφος.

Όλα τα εμπορεύματα που είχαν τοποθετηθεί στις παλέτες και στα προαναφερόμενα ράφια, ήταν φυλαγμένα μέσα σε χάρτινες συσκευασίες (χαρτόκουτα) και εντός προστατευτικών συσκευασιών (νάιλον - χαρτοπλάστ). Εξάλλου, δυνάμει του με αρ. 3174011049/1-9-2015 ασφαλιστηρίου συμβολαίου, που είχε συνάψει με την ασφαλιστική εταιρία "...", με χρόνο ασφάλισης από 18-9-2015 έως 18-12-2015, η ενάγουσα είχε ασφαλίσει τα εμπορεύματα της ανωτέρω επιχείρησής της, μεταξύ άλλων και για ζημίες προερχόμενες από πλημμύρα ...

Περαιτέρω, στο πεζοδρόμιο που βρίσκεται μπροστά στην είσοδο της ανωτέρω πολυκατοικίας, στο ισόγειο και υπόγειο της οποίας βρίσκεται η επιχείρηση της ενάγουσας, είναι τοποθετημένοι οι μετρητές ύδρευσης, κυριότητας της εναγομένης. Την 20-7-2015, ημέρα Δευτέρα και περί ώρα 7 πμ, ο κεντρικός αγωγός ύδρευσης της εναγομένης, που βρίσκεται κάτω από το ρείθρο του πεζοδρομίου, ακριβώς μπροστά από την είσοδο του ισογείου της ανωτέρω επιχείρησης της ενάγουσας, υπέστη θραύση σε ένα σημείο του, με αποτέλεσμα να κατακλυστεί με νερά ο χώρος του πεζοδρομίου, που βρίσκεται μπροστά από την είσοδο της παραπάνω πολυκατοικίας, κάτω από την πλακόστρωση, τα οποία είτε βρήκαν διέξοδο στο δρόμο, μέσω των φρεατίων, με υπερχείλιση, είτε εισέρρευσαν στους υπόγειους χώρους των διαμερισμάτων και καταστημάτων της οδού ...

μεταξύ των οποίων και στον παραπάνω υπόγειο - αποθηκευτικό χώρο της ενάγουσας εταιρίας. Συγκεκριμένα, ο ως άνω υπόγειος χώρος του καταστήματος της ενάγουσας, κατόπιν διαρροής κυρίως από τα κανάλια διέλευσης των παροχών Δ.Ε.Η και Ο.Τ.Ε, αλλά και από τις σχάρες εξαερισμού των δύο (2) φεγγιτών του υπογείου, πλημμύρισε με νερό αναμεμειγμένο με χώμα (λασπόνερα), που ξεπέρασε σε ύψος τα 20 εκατοστά του μέτρου.

Για το προαναφερόμενο συμβάν ειδοποιήθηκε ο νόμιμος εκπρόσωπος της ενάγουσας από τον διαχειριστή της πολυκατοικίας, στην οποία βρίσκεται η ανωτέρω επιχείρησή του, ο οποίος έσπευσε στον χώρο του καταστήματός του και όπως προκύπτει από το με αρ. πρωτ. 357/14-2-2017 υπηρεσιακό σημείωμα της Διεύθυνσης Δικτύου Ύδρευσης της εναγομένης για τον τομέα Αθήνας, ειδοποίησε αμέσως την εναγομένη ΕΥΔΑΠ, προκειμένου να διακόψει την παροχή νερού στον συγκεκριμένο αγωγό, καθώς και την Πυροσβεστική Υπηρεσία για την άντληση των υδάτων.

Στον χώρο της επιχείρησης της ενάγουσας προσήλθε άμεσα η Πυροσβεστική, πλην, όμως, δεν κατέστη δυνατό να αντλήσει τα ύδατα, καθώς η εναγομένη δεν είχε διακόψει την παροχή του νερού στον συγκεκριμένο αγωγό. Στις 14.00 μμ προσήλθε στον χώρο του συμβάντος τεχνικό κλιμάκιο της εναγομένης και προέβη στην διακοπή της κεντρικής παροχής του αγωγού και στη συνέχεια αποκατέστησε τη βλάβη.

Μετά την αποκατάσταση της βλάβης, η Πυροσβεστική Υπηρεσία προέβη στην άντληση των υδάτων από τον υπόγειο αποθηκευτικό χώρο της ανωτέρω επιχείρησης της ενάγουσας. Αποτέλεσμα της εισροής των υδάτων στον υπόγειο αποθηκευτικό χώρο της ενάγουσας, που έφθασε σε στάθμη 20 εκατοστών του μέτρου από το έδαφος, ήταν να εμποτιστούν με νερό στη βάση τους οι χάρτινες κούτες, που βρίσκονταν στα πρώτα ράφια, τα οποία ήταν τοποθετημένα σε απόσταση 15 εκατοστών από το έδαφος, με συνέπεια είτε να εμποτιστούν με νερά τα ευρισκόμενα εντός αυτών εμπορεύματα, είτε να ανοίξουν οι χάρτινες κούτες, στο σημείο της βάσης τους, όπου είχαν εμποτιστεί με νερό και να επιπέσουν στο έδαφος και να εμποτιστούν με λασπόνερα τα εντός αυτών ευρισκόμενα εμπορεύματα, ενώ και οι κούτες που βρίσκονταν στις παλέτες, στη βάση αυτών, εμποτίστηκαν με λασπόνερα και υποχώρησαν, με αποτέλεσμα να ανατραπούν οι ύπερθεν αυτών στοιβαγμένες κούτες, που επέπεσαν στο έδαφος με τα λασπόνερα, με συνέπεια να βραχούν οι κούτες και τα εντός αυτών ευρισκόμενα εμπορεύματα.

Εξάλλου, τα εμπορεύματα που φυλάσσονταν εντός των χάρτινων κιβωτίων ήταν κατασκευασμένα από χαρτί και ύφασμα και από τον εμποτισμό τους με νερό καταστράφηκαν ολοσχερώς. Επιπλέον, συνεπεία της εισροής των υδάτων στον υπόγειο χώρο του καταστήματος της ενάγουσας, υπέστη φθορά και η τοιχοποιία, αλλά και ο κινητός εξοπλισμός (ράφια από νοβοπάν), που βρίσκονταν στον υπόγειο χώρο του ανωτέρω καταστήματος της ενάγουσας.

Την ίδια ημέρα του ανωτέρω συμβάντος, η ενάγουσα, δια του νομίμου εκπροσώπου της, ειδοποίησε την παραπάνω ασφαλιστική εταιρία ..., στην οποία είχε ασφαλίσει τα εμπορεύματά της και για τον κίνδυνο από πλημμύρα, η οποία απέστειλε πραγματογνώμονα για τη διαπίστωση της ζημίας στην επιχείρηση της ενάγουσας, από την εταιρία πραγματογνωμόνων "...", ο οποίος πραγματοποίησε αυτοψία στον παραπάνω υπόγειο αποθηκευτικό χώρο της ενάγουσας, στις 22-7-2015, στις 29-7-2015 και στις 31-7-2015 και η εναγομένη απέστειλε πραγματογνώμονες από την εταιρεία "...".

Στις 30-7-2015 η ενάγουσα, δια του νομίμου εκπροσώπου της, υπέβαλλε προς την ανωτέρω ασφαλιστική εταιρία, έγγραφη δήλωση της ζημίας που υπέστη από την εισροή των υδάτων στον υπόγειο αποθηκευτικό της χώρο... Η εναγομένη με τις προτάσεις της ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου και με τις προτάσεις της ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου, αλλά και με το με αρ.

πρωτ. 357/2017 υπηρεσιακό σημείωμα της Διεύθυνσης Δικτύου Ύδρευσης - Υπηρεσία Α Τομέα Αθηνών, το οποίο υπογράφουν οι πολιτικοί μηχανικοί Α. Ν., υπό την ιδιότητά της ως Προϊσταμένης του Α Τομέα Αθηνών και η Κ. Σ., υπό την ιδιότητά της ως Διευθύντριας του Δικτύου Ύδρευσης, αποδέχεται το γεγονός της θραύσης του κεντρικού της αγωγού, που βρισκόταν κάτω από το πεζοδρόμιο που βρίσκεται στην είσοδο της πολυκατοικίας, όπου στεγάζεται το κατάστημα της ενάγουσας και ότι ειδοποιήθηκε τηλεφωνικά για το γεγονός αυτό την ίδια ημέρα του συμβάντος, οπότε και τεχνικό κλιμάκιο αυτής επενέβη αυθημερόν και επισκεύασε τη βλάβη.

Επίσης, το γεγονός αυτό αποδεικνύεται από τη με αριθμό 10307/25-9-2015 έκθεση που συνέταξε ο πραγματογνώμονας της ασφαλιστικής εταιρίας ... κατόπιν αυτοψίας που διενήργησε ο ίδιος στον υπόγειο χώρο του καταστήματος της ενάγουσας, στις 22-7-2015, στις 29-7-2015 και στις 31-7-2015... Μετά την ανωτέρω από 30-7-2015 δήλωση ζημίας, στην οποία προέβη η ενάγουσα προς την ασφαλιστική της εταιρία ...

και την υποβολή των ανωτέρω εκθέσεων του πραγματογνώμονα που διόρισε η προαναφερόμενη ασφαλιστική εταιρία, η τελευταία, στις 3-13-2015 κατέβαλε στην ενάγουσα, αποζημίωση ύψους 14.250 ευρώ ... Περαιτέρω, η ενάγουσα με το από 3-11-2015 έγγραφό της προς την εναγομένη, επικαλούμενη ότι η συνολική της ζημία από το ως άνω συμβάν ανέρχεται σε 21.376,37 ευρώ και ότι από την ανωτέρω ασφαλιστική εταιρία της καταβλήθηκε ως αποζημίωση το ποσό των 14.250 ευρώ, ζήτησε την καταβολή από την εναγομένη του υπολοίπου ποσού των 7.119,37 ευρώ.

Στο αίτημα αυτό της ενάγουσας απάντησε η εναγομένη με το με αρ. πρωτ. 9112/8-6-2016 έγγραφό της, αρνητικά, με την αιτιολογία ότι η ενάγουσα έχει ήδη αποζημιωθεί από την ανωτέρω ασφαλιστική της εταιρία. Κατόπιν τούτου, η ενάγουσα με το από 15-6-2016 έγγραφό της, ενημέρωσε την εναγομένη ότι θα προβεί σε δικαστικές ενέργειες για την διεκδίκηση του υπολοίπου ποσού της αποζημίωσης, την οποία δεν έλαβε από την ανωτέρω ασφαλιστική εταιρία, αλλά και στην διεκδίκηση των διαφυγόντων κερδών της...

Από τα ανωτέρω αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά αποδεικνύεται ότι στις 22-7-2015 συνέβη περιστατικό, ήτοι η θραύση του αγωγού ύδρευσης για τη συντήρηση του οποίου είναι υπεύθυνη η εναγομένη, εξαιτίας του οποίου εισέρρευσαν ύδατα στον υπόγειο χώρο του καταστήματος της ενάγουσας, με συνέπεια να υποστεί ζημία, που συνίσταται στην καταστροφή 7.310 τεμαχίων από τα εμπορεύματά της, στην διάβρωση της τοιχοποιίας του υπογείου, στην φθορά του κινητού εξοπλισμού της, που υπήρχε στο υπόγειο (ράφια από νοβοπάν), καθώς και στις εργασίες που απαιτήθηκαν για την άντληση των υδάτων, τον καθαρισμό του υπογείου, την αφαίρεση των εμπορευμάτων από τα βρεγμένα χαρτοκιβώτια σε πλαστικές σακούλες απορριμμάτων, προκειμένου να θεωρηθούν από τους πραγματογνώμονες και στην εν συνεχεία φόρτωση και απομάκρυνση των κατεστραμμένων προϊόντων.

Επίσης, λόγω του ίδιου ως άνω αναφερόμενου ζημιογόνου γεγονότος, η ενάγουσα υπέστη και αποθετική ζημία, που συνίσταται στην απώλεια του κέρδους που προσδοκούσε και θα αποκόμιζε μετά βεβαιότητας από την εκτέλεση συμφωνημένης πώλησης 414 εμπορευμάτων της, τα οποία, όμως, δεν μπόρεσε να πωλήσει, γιατί είχαν καταστραφεί και δεν μπόρεσε να αντικαταστήσει λόγω των επιβαλλόμενων κάπιταλ κοντρόλς και με βάση το κέρδος επί του τζίρου του προηγούμενου έτους, κατά το αντίστοιχο χρονικό διάστημα του μηνός εντός του οποίου συνέβη το ένδικο συμβάν, υπολογίζεται σε 5.396,86 ευρώ.

Η ανωτέρω (θετική και αποθετική) ζημία της ενάγουσας, συνδέεται αιτιωδώς με το ζημιογόνο γεγονός της θραύσης του αγωγού ύδρευσης, δεδομένου ότι αν αυτός δεν είχε θραύσει δεν θα είχαν απελευθερωθεί ύδατα και δεν θα είχαν εισρεύσει στον υπόγειο χώρο του ανωτέρω καταστήματος της ενάγουσας. Ο παραπάνω αγωγός ύδρευσης που έθραυσε, ανήκει στην κυριότητα της εναγομένης, η οποία είναι και υποχρεωμένη να τον συντηρεί (αρ. 1 παρ. 4α του Ν. 2744/1999).

Ωστόσο, από κανένα αποδεικτικό στοιχείο της δικογραφίας δεν αποδείχθηκε ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση του επίδικου αγωγού (που έθραυσε), συνέτρεχε περίπτωση (πχ λόγω παλαιότητας του αγωγού ή λόγω βλάβης του που είχε δημιουργήσει στο παρελθόν πρόβλημα), ένεκα της οποίας υφίστατο ανάγκη να προβεί η εναγομένη σε συγκεκριμένες ενέργειες συντήρησης ή επισκευής του, ακόμη και προληπτικά, που αν είχαν πραγματοποιηθεί θα είχε αποτραπεί το επίδικο συμβάν, για τις οποίες είχε ενημερωθεί η εναγομένη και παρόλα αυτά δεν προέβη στις αναγκαίες εργασίες συντήρησης ή επισκευής του αγωγού, προκειμένου να αποφευχθεί το ανωτέρω ζημιογόνο γεγονός, το οποίο και συνέβη τελικά.

Η ενάγουσα ισχυρίζεται ότι στα πλαίσια της υποχρέωσης της εναγομένης να συντηρεί το δίκτυο ύδρευσης, διαθέτει τον απαραίτητο εξοπλισμό, για να ελέγχει την καλή λειτουργία των αγωγών της και να επεμβαίνει προληπτικά ή αποκαταστατικά όποτε παρίσταται ανάγκη και, συνεπώς, στην προκειμένη περίπτωση. Με τα δεδομένα αυτά, αποδεικνύεται ότι η θραύση του αγωγού του δικτύου ύδρευσης, που ανήκει στην αρμοδιότητα της εναγομένης, οφείλεται σε τυχαίο γεγονός, που συνδέεται με τη συνήθη χρήση του αγωγού και ως εκ τούτου, δεν μπορεί να αποδοθεί σε αμελή συμπεριφορά της εναγομένης, η οποία, συνεπώς, δεν φέρει ευθύνη για τη θραύση του και την επελθούσα εξαιτίας αυτής ζημία της ενάγουσας (θετική και αποθετική).

Η ενάγουσα επικαλείται ότι η ανωτέρω ζημία της επήλθε από το συνδυασμό των γεγονότων της ελλιπούς συντήρησης του αγωγού της εναγομένης, εξαιτίας της οποίας επήλθε η θραύση του, αλλά και της καθυστερημένης επέμβασης της εναγομένης, δεδομένου ότι το τεχνικό κλιμάκιο της τελευταίας προσήλθε στο χώρο του ένδικου συμβάντος, προκειμένου να αποκαταστήσει την βλάβη του αγωγού, με καθυστέρηση επτά (7) ωρών, από όταν ειδοποιήθηκε από το νόμιμο εκπρόσωπο της ενάγουσας.

Ωστόσο, από τα αποδεικτικά στοιχεία της δικογραφίας δεν αποδείχθηκε ότι η εισροή των υδάτων στον υπόγειο αποθηκευτικό χώρο της ενάγουσας, θα είχε αποφευχθεί και σε ποια έκταση, αν η εναγομένη είχε καταφθάσει στο χώρο του ένδικου συμβάντος σε συντομότερο χρόνο και αν θα είχε περιοριστεί η ζημία της ενάγουσας στην περίπτωση της συντομότερης επέμβασης της εναγομένης, δεδομένου ότι κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας το νερό έχει την τάση να ρέει γρήγορα και να επέρχεται το φαινόμενο της πλημμύρα άμεσα, σε περίπτωση ύπαρξης διαρροής...".

Με βάση αυτές τις παραδοχές το Εφετείο έκρινε ότι η εναγομένη δεν επέδειξε αμελή συμπεριφορά στην πρόκληση του ζημιογόνου γεγονότος και συνεπώς, δεν ευθύνεται για την επελθούσα ζημία της ενάγουσας και απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την έφεση αυτής κατά της πρωτόδικης με αριθμό 5690/2017 απόφασης του Ειρηνοδικείου Αθηνών, που, επίσης, είχε απορρίψει την ένδικη αγωγή της αναιρεσείουσας ως ουσία αβάσιμη.

Με αυτά που δέχθηκε και έτσι που έκρινε το Εφετείο παραβίασε ευθέως και εκ πλαγίου την προαναφερθείσα ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 330 ΑΚ, την οποία δεν εφάρμοσε, παρότι τα ανωτέρω πραγματικά περιστατικά που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, ήταν αρκετά για την εφαρμογή της. Ειδικότερα, αν και σύμφωνα με τις παραδοχές της προσβαλλομένης, ο επίδικος υπόγειος αποθηκευτικός χώρος του καταστήματος της αναιρεσείουσας πλημμύρισε από ύδατα αναμεμειγμένα με χώμα, τα οποία εισήλθαν από τα κανάλια διέλευσης των παροχών της ΔΕΗ και του ΟΤΕ και από τις σχάρες εξαερισμού των φεγγιτών του υπογείου, εξαιτίας της θραύσης του κεντρικού αγωγού ύδρευσης της αναιρεσίβλητης, που βρίσκεται κάτω από το ρείθρο του πεζοδρομίου, ακριβώς μπροστά από την είσοδο του ισογείου της επιχείρησης της αναιρεσείουσας, για τη συντήρηση του οποίου είναι υπεύθυνη η αναιρεσίβλητη ΕΥΔΑΠ ΑΕ, με συνέπεια η αναιρεσείουσα να υποστεί τις αναφερόμενες ειδικότερα ζημίες, θετικές και αποθετικές και ότι οι ζημίες αυτές συνδέονται αιτιωδώς με το ζημιογόνο γεγονός της θραύσης του επίδικου κεντρικού αγωγού, εντούτοις, στη συνέχεια, δέχθηκε ότι η αναιρεσίβλητη δεν φέρει ευθύνη για τη θραύση του αγωγού και την επελθούσα εξ αυτής ζημία της αναιρεσείουσας, υπολαμβάνοντας εσφαλμένα ότι για να προβεί αυτή (αναιρεσίβλητη) στις αναγκαίες εργασίες συντήρησης και επισκευής του επίδικου δικτύου ύδρευσης έπρεπε προηγουμένως να ενημερωθεί ότι συνέτρεχε περίπτωση παλαιότητας του αγωγού ή βλάβης αυτού και ότι αφού δεν υπήρξε τέτοια ενημέρωση η θραύση του αγωγού οφείλεται σε τυχαίο γεγονός, συνδεόμενο με τη συνήθη χρήση του, αν και η συντήρηση του επίδικου αγωγού, προς διατήρησή του σε καλή κατάσταση και ασφαλή λειτουργία του, έτσι ώστε να αποτρέπεται ο κίνδυνος πρόκλησης ζημίας σε τρίτους, περιλαμβάνεται στις από το νόμο υποχρεώσεις της αναιρεσίβλητης (άρθρο 1 παρ. 4α Ν. 2744/1999) και δεν εξαρτάται από προηγούμενη ενημέρωση αυτής σχετικά με την παλαιότητα του αγωγού ή βλάβη αυτού.

Επίσης, αν και σύμφωνα με τις παραδοχές της προσβαλλομένης η αναιρεσίβλητη παρέλειψε να διακόψει άμεσα την υδροδότηση του αγωγού, καθώς το τεχνικό κλιμάκιο αυτής έφθασε στον τόπο του συμβάντος 7 ώρες μετά την ειδοποίηση της ΕΥΔΑΠ από το νόμιμο εκπρόσωπο της αναιρεσείουσας, οπότε και διέκοψε την παροχή ύδατος και έδωσε τη δυνατότητα στην Πυροσβεστική να αντλήσει τα ύδατα από τον υπόγειο αποθηκευτικό χώρο, στη συνέχεια εσφαλμένα δέχθηκε ότι η εισροή των υδάτων στον υπόγειο αποθηκευτικό χώρο δεν θα είχε αποφευχθεί αν το συνεργείο της ΕΥΔΑΠ είχε μεταβεί στο σημείο του συμβάντος σε συντομότερο χρόνο, διότι κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας το νερό έχει την τάση να ρέει γρήγορα και να επέρχεται το φαινόμενο της πλημμύρας άμεσα σε περίπτωση διαρροής, παρότι από την εμπειρική πραγματικότητα προκύπτει ότι η ποσότητα του διαρρέοντος ύδατος σε ένα χώρο εξαρτάται και από το χρόνο της διαρροής, που συνδέεται ευθέως ανάλογα με το μέγεθος της πλημμύρας, με την έννοια ότι όσο περισσότερο χρόνο διαρκεί η διαρροή του ύδατος, τόσο περισσότερος όγκος αυτού δημιουργείται, γι' αυτό και στην επίδικη περίπτωση, που, σύμφωνα με τις παραδοχές της προσβαλλομένης, κατά το χρόνο άντλησης η στάθμη των υδάτων στον επίδικο υπόγειο χώρο είχε ανέλθει σε 20 εκατοστά από το δάπεδο, αν η διακοπή της παροχής του ύδατος είχε γίνει στον απολύτως αναγκαίο χρόνο μετάβασης του τεχνικού προσωπικού από την ειδοποίηση της αναιρεσίβλητης, η στάθμη των υδάτων οπωσδήποτε δεν θα είχε υπερβεί τα 15 εκατοστά από το δάπεδο του υπογείου, στο ύψος των οποίων βρίσκονταν τα ράφια με τα εμπορεύματα της αναιρεσείουσας και θα είχε αποτραπεί έτσι η καταστροφή τους, ενώ και τα ευρισκόμενα στις παλέτες επί του δαπέδου εμπορεύματα δεν θα είχαν εμποτιστεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε να υποχωρήσουν και να ανατραπούν, στη συνέχεια, οι χάρτινες κούτες που ήταν στοιβαγμένες πάνω σ' αυτές (παλέτες) στο έδαφος με τα λασπόνερα.

Και περαιτέρω, το Εφετείο, με αυτά που δέχθηκε, στέρησε την απόφαση από νόμιμη βάση, αφού κατέληξε στο ανωτέρω αποδεικτικό πόρισμα με λογικά ανακόλουθες αιτιολογίες περί της έλλειψης υπαιτιότητας και, συνεπώς, μη ευθύνης της αναιρεσίβλητης για το επίδικο συμβάν και την εξ αυτού προκληθείσα ζημία της αναιρεσείουσας.

Επομένως, οι πρώτος και δεύτερος των λόγων αναίρεσης, με τους οποίους η αναιρεσείουσα αποδίδει στο Εφετείο τις πλημμέλειες από τους αριθμούς 1 και 6 του άρθρου 560 ΚΠολΔ (που είναι ταυτόσημοι με αυτούς των αριθμών 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ), ήτοι ότι παραβίασε ευθέως και εκ πλαγίου την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 330 ΑΚ, είναι βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί, ενώ, λόγω της αναιρετικής εμβέλειας αυτών, παρέλκει, ως αλυσιτελής, η εξέταση του τρίτου διατυπούμενου με την αίτηση αναίρεσης λόγου, αφού τυχόν παραδοχή του θα οδηγούσε στο ίδιο αποτέλεσμα.

Στη συνέχεια δε, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά την παρ. 3 του άρθρου 580 ΚΠολΔ, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση. Πρέπει, επίσης, να διαταχθεί, κατά την παρ. 3 του άρθρου 495 του ίδιου Κώδικα, η επιστροφή στην αναιρεσείουσα του καταβληθέντος απ' αυτήν, για το παραδεκτό της αίτησης αναίρεσης, παραβόλου και να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη, λόγω της ήττας της, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας, κατά το σχετικό αίτημα που υπέβαλε με την αίτηση αναίρεσης και με τις προτάσεις που κατέθεσε (άρθρα 106, 176, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την 5596/2021 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλο Δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε την αναιρεθείσα απόφαση.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου στην αναιρεσείουσα.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 23 Ιανουαρίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 28 Φεβρουαρίου 2023.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ