328/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 328 / 2016 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 328/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Ειρήνη Καλού και Σοφία Ντάντου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Δεκεμβρίου 2015, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ. Μ. του Α., κατοίκου ... και 2) Ε. Μ. του Α., συζ. Θ. Κ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αντώνιο Βγόντζα.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Στρούζα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 11-10-2012 αίτηση προσδιορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης των ήδη αναιρεσειόντων (μετά την έκδοση της 311/2012 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την από 15-10-2012 αίτηση της ήδη αναιρεσίβλητης, με τις από 15-10-2012 αιτήσεις άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη, καθώς και με τις (διά των προτάσεών τους) ανταιτήσεις αυτών.

Εκδόθηκε η 6784/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 17-11-2014 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ειρήνη Καλού διάβασε την από 15-4-2015 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του δεύτερου λόγου της αίτησης αναίρεσης, κατά το σκέλος του από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και την απόρριψη των λοιπών, καθώς και την αναίρεση της υπ’ αριθμ. 6784/2013 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 17 παρ. 2 και 3 του ισχύοντος Συντάγματος και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα δικαιώματα του ανθρώπου (ΕΣΔΑ), συνάγεται, ότι για τον προσδιορισμό της "πλήρους αποζημίωσης" λαμβάνεται υπόψη η αξία του απαλλοτριούμενου ακινήτου κατά το χρόνο συζήτησης ενώπιον του δικαστηρίου της αίτησης καθορισμού (προσωρινού ή οριστικού, σε περίπτωση παράλειψης του προσωρινού) της αποζημίωσης αυτής, καθώς και η δαπάνη του ιδιοκτήτη του απαλλοτριούμενου ακινήτου (Ολ.ΑΠ 8/1999).

Ως πλήρης δε αποζημίωση νοείται η αποζημίωση, που παρέχει στον ιδιοκτήτη τη δυνατότητα αντικατάστασης του απαλλοτριωθέντος με άλλο ισάξιο. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 13 παρ. 1 εδ. τελευτ. του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ), "ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου λαμβάνεται υπόψη ιδίως και η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζεται κυρίως από την αντικειμενική αξία, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων, τα οποία συντάχθηκαν το χρόνο κήρυξης τα απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριωμένου".

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής τα διαγραφόμενα κριτήρια δεν είναι αποκλειστικά και υποχρεωτικά για το δικαστήριο για τη διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριούμενου κατά τον κρίσιμο χρόνο, έτσι ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται στην περίπτωση που το δικαστήριο δεν τα λάβει υπόψη του ή θα λάβει υπόψη του άλλα τέτοια.

Περαιτέρω, ως πρόσοδος κατά την έννοια της ίδιας διάταξης, νοείται, η προερχόμενη από φύση και τη δυνατότητα εκμετάλλευσης του απαλλοτριούμενου, όχι ως μεμονωμένου ακινήτου αλλά ως εκ της θέσης, της μορφής και του προορισμού του σε σχέση με τη συγκεκριμένη περιοχή στην οποία βρίσκεται. Ως κριτήριο, δηλαδή, διαφοροποίησης και στοιχείο αξιολόγησης αποτελεί προκειμένου μεν για αγροτικό ακίνητο, αν τούτο είναι γόνιμο ή άγονο, ξηρικό ή ποτιστικό, φυτεία ή χέρσο και προκειμένου για αστικό, αν το απαλλοτριούμενο είναι εντός ή εκτός σχεδίου, εντός ή εκτός ζώνης, ποιοί είναι σε κάθε περίπτωση οι όροι δόμησης, τα ποσοστά κάλυψης και αντιπαροχής και ο συντελεστής εμπορικότητας, σε σχέση όμως με τη συγκεκριμένη περιοχή στην οποία βρίσκεται το ακίνητο και όχι αν σε αυτό ασκείται συγκεκριμένη επικερδής επιχείρηση, η οποία με την απαλλοτρίωση θα διακόψει τη λειτουργία της.

Και τούτο διότι η πλήρης αποζημίωση, όπως αυτή νοείται στα πλαίσια της διάταξης του άρθρου 17 του Συντάγματος αλλά και του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Σύμβασης της Ρώμης, περιλαμβάνει παν ό,τι απαιτείται για να αντικατασταθεί το απαλλοτριούμενο με άλλο ίσης αξίας ακίνητο. Τέλος, με τη διάταξη του άρθρ. 13 παρ. 4 του ν. 2882/2001, όπως αυτή αντικαταστάθηκε με το άρθρο 128 παρ. 2 του ν. 4070/2012 και ισχύει ορίζεται ότι: "4.

Εάν απαλλοτριωθεί τμήμα ακινήτου με αποτέλεσμα η αξία του τμήματος που απομένει στον ιδιοκτήτη να μειωθεί σημαντικά σε σχέση με την κύρια ή αποδεδειγμένως υφιστάμενη δευτερεύουσα κατά προορισμό χρήση, μπορεί να προσδιορίζεται με την απόφαση καθορισμού της αποζημίωσης και ιδιαίτερη αποζημίωση για το τμήμα που απομένει στον ιδιοκτήτη και η οποία καταβάλλεται μαζί με την αποζημίωση για το απαλλοτριούμενο.

Για τον προσδιορισμό της ιδιαίτερης αποζημίωσης λαμβάνονται υπόψη από το δικαστήριο, ιδίως η κατάσταση του ακινήτου πριν και μετά την απαλλοτρίωση, η σημαντική επιδείνωση των γεωμετρικών στοιχείων και της οικονομικής και εμπορικής εκμεταλλεύσεως αυτού, όπως επίσης ότι η ζημία του απομένοντος θα επέλθει μετά βεβαιότητας μετά την απότμηση του απαλλοτριούμενου τμήματος".

Σύμφωνα δε με την παρ. 9 του άρθρου 146 του αυτού ν. 4070/2012, εφαρμόζεται και στις εκκρεμείς κατά την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού απαλλοτριώσεις. Από την παραπάνω διάταξη του άρθρου 13 παρ. 4 του ν. 2882/2001 προκύπτει ότι εάν απαλλοτριωθεί τμήμα του ακινήτου, με αποτέλεσμα η αξία του τμήματος που απομένει στον ιδιοκτήτη να μειωθεί σημαντικά για τη χρήση που προορίζεται, με την απόφαση προσδιορισμού της αποζημίωσης για το απαλλοτριούμενο τμήμα προσδιορίζεται και ιδιαίτερα αποζημίωση για το τμήμα που απομένει στον ιδιοκτήτη, η οποία καταβάλλεται μαζί με την αποζημίωση για το απαλλοτριούμενο.

Από τη διάταξη αυτή, συνδυαζόμενη με τις διατάξεις του άρθρου 17 παρ. 2 του Συντάγματος και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ε.Σ.Δ.Α., συνάγεται ότι, για να είναι πλήρης η αποζημίωση, η οποία οφείλεται ως αντάλλαγμα για την στέρηση της ιδιοκτησίας, πρέπει να περιλαμβάνει όχι μόνον την αξία του απαλλοτριούμενου τμήματος του ακινήτου, αλλά και τη ζημία, την οποία υφίσταται ο ιδιοκτήτης, επειδή η αξία του τμήματος που απομένει στον ιδιοκτήτη μειώνεται σημαντικά σε σχέση με τη χρήση για την οποία προορίζεται.

Στην περίπτωση αυτή, κατά την οποία το απομένον τμήμα υφίσταται σημαντική μείωση της αξίας του, ο ιδιοκτήτης του δικαιούται να ζητήσει τον καθορισμό και την παροχή ιδιαίτερης αποζημιώσεως, είτε κατά την δίκη του προσωρινού καθορισμού, είτε κατ’ αυτήν του οριστικού προσδιορισμού της αποζημιώσεως, για το τμήμα που απαλλοτριώθηκε.

Εξάλλου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 8 Κ.Πολ.Δ., ιδρύεται λόγος αναίρεσης όταν το δικαστήριο της ουσίας παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Πράγματα, υπό την έννοια της πιο πάνω διάταξης, θεωρούνται οι ασκούντες ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων, που, υπό την προϋπόθεση της νόμιμης πρότασής τους, θεμελιώνουν ιστορικώς το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος (Ολ.ΑΠ 25/2003, 12/2000 και 3/1997), όχι δε και εκείνοι που συνέχονται με την ιστορική βάση της αγωγής και αποτελούν άρνηση αυτής (Ολ.ΑΠ 469/1984).

Στην προκειμένη περίπτωση, με το δεύτερο λόγο αναίρεσης, κατά ένα μέρος του, αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη το νομίμως προταθέντα αυτοτελή ισχυρισμό των αναιρεσειόντων περί ακυρότητας της 13595/28.3. 2006 απόφασης του Υφυπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. (Δ’ 389), με την οποία το οικοδομικό τετράγωνο… του ρυμοτομικού σχεδίου του Δήμου ..., στο οποίο βρίσκεται το ακίνητο των αναιρεσειόντων, τμήμα του οποίου απαλλοτριώνεται, έχει χαρακτηριστεί κοινόχρηστος και μη οικοδομήσιμος χώρος, ο οποίος ασκούσε ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, διότι συναρτάται ευθέως με την ύπαρξη ή ανυπαρξία περιορισμών της κυριότητας των αναιρεσειόντων στο απαλλοτριούμενο ακίνητό τους και ως εκ τούτου με την εκτίμηση της πραγματικής αγοραίας αξίας του.

Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο συνεκδίκασε, μεταξύ άλλων: α) την από 15.10.2012 (αρ. καταθ. ΒΑΒ 693/16.10.2012) αίτηση, που ασκήθηκε από τη φερόμενη ως υπόχρεη για την καταβολή της αποζημίωσης, λόγω αναγκαστικής απαλλοτρίωσης των αναφερομένων σ’ αυτή όμορων ιδιοκτησιών με κτηματολογικούς αριθμούς ...

ήδη αναιρεσίβλητη ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "...", με την οποία αυτή, ζήτησε, μεταξύ άλλων, καθόσον αφορά στην απαλλοτριωθείσα ιδιοκτησία των αναιρεσειόντων με κτηματολογικό αριθμό…, να καθοριστεί οριστική τιμή μονάδας αποζημιώσεως για το τμήμα της ιδιοκτησίας των τελευταίων, επιφάνειας 97,83 τ.μ., που απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά με την υπ’ αριθμ. 1129761/0010/29. 10.2010 κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και Υφυπουργού ΥΠΟ.ΜΕ.ΔΙ.

για λόγους δημοσίας ωφέλειας και ειδικότερα για την κατασκευή έργων του ... στην περιοχή του Δήμου ..., Νομός Αττικής, σταθμός "...", επέκταση της γραμμής 3 του Μετρό τμήμα "Χαϊδάρι - Πειραιάς" σε ποσό μικρότερο του ποσού των 600 ευρώ ανά τ.μ. που καθορίστηκε προσωρινά και συγκεκριμένα στο ποσό των 416,016 ευρώ ανά τ.μ., β) την από 11-10-2012 και με αριθμό ΒΑΒ 713/2012 και αριθμό δικογράφου …/2012 αίτηση των αναιρεσειόντων Χ.

Μ. του Α. και Ε. Μ. του Α., με την οποία ως συνιδιοκτήτες του ίδιου ως άνω αναγκαστικώς απαλλοτριωθέντος ακινήτου με κωδικό κτηματογράφησης 02, ζήτησαν τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης για το τμήμα του ακινήτου τους που απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά με την προαναφερόμενη υπ’ αριθμ. 1129761/0010/29.10.2010 κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και Υφυπουργού ΥΠΟ.ΜΕ.ΔΙ.

σε ποσό μεγαλύτερο του ποσού των 600 ευρώ ανά τ.μ. που καθορίστηκε προσωρινά και συγκεκριμένα στο ποσό των 1.944,043 ευρώ ανά τ.μ., καθώς και τον καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης, κατ’ άρθρ. 13 παρ. 4 Ν. 2882/2001 για το εναπομένον εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα του ως άνω ακινήτου τους σε ποσό μεγαλύτερο του ποσού των 90.000 ευρώ που καθορίστηκε προσωρινά και συγκεκριμένα στο ποσό των 390.348,16 ευρώ, και γ) την ασκηθείσα με τις από 15.10.2013 προτάσεις της ενώπιον του Εφετείου, ανταίτηση της αναιρεσίβλητης Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "..." κατά των αναιρεσειόντων, με την οποία ζήτησε να καθοριστεί οριστική τιμή μονάδας αποζημιώσεως για το απαλλοτριωθέν τμήμα της ιδιοκτησίας των αναιρεσειόντων, επιφάνειας 97,83 τ.μ., στο ποσό των 416,016 ευρώ ανά τ.μ.

και να απορριφθεί το αίτημα της από 11-10-2012 αιτήσεώς τους για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης για το εναπομένον, εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα της ιδιοκτησίας τους.

Η αναιρεσίβλητη με τις από 15.10.2013 προτάσεις της που υπέβαλε ενώπιον του Εφετείου επί της από 11-10-2012 αίτησης των αναιρεσειόντων και με την ανταίτηση που άσκησε με τις εν λόγω προτάσεις της, καθώς και με τις από 29-10-2013 προτάσεις της, επί της ως άνω αιτήσεώς της, προέβαλε τον ισχυρισμό ότι το ακίνητο των αναιρεσειόντων, τμήμα του οποίου απαλλοτριώνεται, έφερε ρυμοτομικό βάρος εξ αιτίας του οποίου αποκλείεται η οικοδομησιμότητά του και μειώνεται ουσιωδώς η αξία του, και συγκεκριμένα ότι το απαλλοτριούμενο ακίνητο των αναιρεσειόντων, πριν από την απαλλοτρίωση είχε χαρακτηριστεί κοινόχρηστος και μη οικοδομήσιμος χώρος δυνάμει της 13595/28.3.2006 απόφασης του Υφυπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. (Δ’ 389), με την οποία εγκρίθηκε η τροποποίηση του εγκεκριμένου σχεδίου του Δήμου ...

και ειδικότερα του ..., γεγονός το οποίο εκμηδενίζει τις δυνατότητες αξιοποίησής του, πλην της υφιστάμενης χρήσης του ως πρατηρίου βενζίνης και περιορίζει αυστηρά την εμπορική αξία του στο ύψος της αντικειμενικής του αξίας. Σε αντίκρουση του ως άνω ισχυρισμού της αναιρεσίβλητης, οι αναιρεσείοντες με την από 29-10-2013 προσθήκη - αντίκρουση των κατατεθεισών προτάσεών τους ενώπιον του ίδιου δικαστηρίου, προέβαλαν την ακυρότητα της ως άνω απόφασης του Υφυπουργού ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ., για τους αναφερόμενους σ’ αυτή λόγους (παραβίαση ουσιώδους τύπου της διαδικασίας, έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, παραβίαση της αρχής της χρηστής άσκησης διοίκησης), δι’ ο λόγο ο δικαιοπάροχός τους Α.

Μ., άσκησε ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας την…/30.6.2006 αίτησή του για ακύρωση της εν λόγω απόφασης του Υφυπουργού ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ., η οποία είχε συζητηθεί στις 21-11-2012 (δηλαδή σε χρόνο πριν από τη συζήτηση της ένδικης υπόθεσης στο δικαστήριο της ουσίας) με εισηγήτρια την Αικατερίνη Σακελλαροπούλου, η οποία είχε εισηγηθεί την αποδοχή της αίτησης ακύρωσης και αναμενόταν η έκδοση αποφάσεως, προσκομίζοντας και επικαλούμενοι προς απόδειξη του εν λόγω ισχυρισμού τους τις παραπάνω αίτηση ακυρώσεως και εισήγηση.

Επί των ως άνω αιτήσεων και ανταιτήσεως εκδόθηκε η προσβαλλόμενη υπ’ αριθμ. 6784/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών η οποία, μεταξύ άλλων, δέχτηκε εν μέρει τις ως άνω αιτήσεις των διαδίκων και ανταίτηση της αναιρεσίβλητης και καθόρισε την οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης της απαλλοτριωθείσας εδαφικής έκτασης του ως άνω ακινήτου των αναιρεσειόντων στα ποσά των 439,53 ευρώ ανά μ2 για την απαλλοτριωθείσα εδαφική έκταση, δηλ.

σε ποσό μικρότερο των 600 ευρώ ανά τ.μ. που καθορίστηκε προσωρινά με την υπ’ αριθμ. 311/2012 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ενώ απέρριψε το αίτημα της από 11-10-2012 αιτήσεως των αναιρεσειόντων για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης, κατ’ άρθρ. 13 παρ. 4 Ν. 2882/2001 για το εναπομένον εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα του ως άνω ακινήτου τους, σχετικά με το οποίο, με την προαναφερόμενη υπ’ αριθμ. 311/2012 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών είχε καθοριστεί προσωρινά ως αποζημίωση το ποσό των 90.000 ευρώ.

Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, αναφορικά με την αξία του τμήματος του ακινήτου των αναιρεσειόντων που απαλλοτριώθηκε, δέχτηκε ότι το ακίνητο των αναιρεσειόντων "λόγω ρυμοτομικής απαλλοτρίωσης, που είχε κηρυχθεί πριν από την ένδικη απαλλοτρίωση και συγκεκριμένα, λόγω τροποποίησης του ρυμοτομικού σχεδίου του Δήμου ... (ΦΕΚ 389 Δ’ /05.05.2006), είχε χαρακτηριστεί κοινόχρηστος χώρος, με συνέπεια να επιβληθούν στους ιδιοκτήτες του περιορισμοί κυριότητας, οι οποίοι συνίστανται στο ότι ο χώρος πρέπει να παραμείνει υποχρεωτικά αδόμητος και ότι μπορεί να χρησιμοποιείται αποκλειστικά ως "πρατήριο βενζίνης" και ότι λόγω του ως άνω χαρακτηρισμού με τους προαναφερόμενους περιορισμούς κυριότητας, η ιδιοκτησία των αναιρεσειόντων ήταν πριν από την απαλλοτρίωση αλλά και μετά απ’ αυτή και όχι εξ αιτίας αυτής ουσιαστικά εκτός διαπραγμάτευσης αγοράς, αφού παρουσιάζει ελάχιστες πιθανότητες αξιοποίησης".

Επίσης, το Εφετείο, αναφορικά με το απορριφθέν αίτημα της από 11-10-2012 αιτήσεως των αναιρεσειόντων για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης κατ’ άρθρ. 13 παρ. 4 Ν. 2882/2001 για το εναπομένον εκτός απαλλοτρίωση τμήμα του ως άνω ακινήτου τους δέχτηκε τα εξής: "Περαιτέρω, η ιδιοκτησία με κτηματολογικό αριθμό…, όπως προαναφέρθηκε, ήταν και πριν την απαλλοτρίωση ουσιαστικά εκτός διαπραγμάτευσης αγοράς, λόγω του προηγηθέντος χαρακτηρισμού της με την τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου του Δήμου ... (ΦΕΚ 389 Δ’ /05.05.2006), ως κοινόχρηστου χώρου με περιορισμούς κυριότητας, συνισταμένους σε απαγόρευση δόμησης και αποκλειστική επιτρεπόμενη χρήση ως "πρατηρίου βενζίνης", αλλά και μετά την απαλλοτρίωση και όχι εξ αιτίας της, εξακολουθεί να παραμένει ουσιαστικά εκτός διαπραγμάτευσης αγοράς, αφού ναι μεν δεν έχει εκδοθεί ακόμη η οικεία Πράξη Εφαρμογής του ρυμοτομικού σχεδίου, ώστε να συντελεσθεί η ρυμοτόμησή της, πλην όμως παρουσιάζει ελάχιστες πιθανότητες αξιοποίησης υπό τον προαναφερόμενο χαρακτηρισμό της ως κοινοχρήστου χώρου με τους προαναφερόμενους περιορισμούς κυριότητας.

Εν όψει δε και της μικρής επιφάνειας της απαλλοτριούμενης έκτασης 97,83 μ2 από το οικόπεδο αρχικής επιφανείας 622,48 μ2, του σχήματός της (λωρίδα κατά μήκος), η εν λόγω απότμηση, παρά τη θέση της απαλλοτριωθείσας έκτασης ως λωρίδας κατά μήκος της δυτικής πρόσοψης του οικοπέδου στην οδό ..., επέφερε ανεπαίσθητη αλλοίωση του συνολικού σχήματος του εναπομείναντος οικοπέδου (524,65 μ2), εκ της οποίας δεν αλλάζει η γενική γεωμετρική όψη της επιφάνειάς του, ούτε δυσχεραίνεται η επιτρεπόμενη εκμετάλλευσή του, ούτε εμποδίζεται η κατά προορισμό χρήση του, από την προηγούμενη ρυμοτόμηση του υποχρεωτικά αδόμητου οικοπέδου ως πρατηρίου βενζίνης, αφού όπως εκθέτει στην προσκομιζόμενη από τους δικαιούχους από 01.07.2011 έκθεσή του ο Δ.

Β. "Το ωφέλιμο πρόσωπο μήκους 27,80 μ. είναι αρκετό για την κατασκευή και λειτουργία πρατηρίου καυσίμων, με είσοδο και έξοδο από την οδό ..., δεδομένου ότι πληροί τις προϋποθέσεις του αρ. 6 παρ. 8α του ΠΔ 1224/1981 (ΦΕΚ 303 Α’ /15.10.1981), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει σήμερα με το ΠΔ 118/2006 ΦΕΚ 119Α/16.06.2006, ως προς τα πλάτη της εισόδου - εξόδου των αυτοκινήτων, το πλάτος της νησίδας, καθώς και ως προς την απόσταση των αντλιών και των μηχανισμών αέρος και ύδατος από τη ρυμοτομική γραμμή"....

Ούτε, άλλωστε, μπορεί να θεωρηθεί ότι ασκεί απομειωτική επιρροή στην αξία του εναπομείναντος οικοπέδου ο περαιτέρω ισχυρισμός των δικαιούχων ότι το κοινό όριο μεταξύ του απαλλοτριουμένου τμήματος (που σημειωτέον πρόκειται για εδαφική λουρίδα, η οποία προορίζεται να μείνει ακάλυπτη ως διάβαση πεζών) και του εναπομείναντος ακινήτου θεωρείται πλάγιο όριο ιδιοκτησιών, οπότε, σύμφωνα με το άρθρο 9 παρ. 1 ΓΟΚ/1985, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει με την παρ. 1 του άρθρου 7 Ν. 2831/2000, το υπό ανέγερση στο εναπομείναν ακίνητο μελλοντικό κτήριο είτε θα τεθεί σε επαφή με το απαλλοτριούμενο (και δεν θα επιτρέπεται η κατασκευή ανοιγμάτων στο όριο αυτό, με συνέπεια μείωση της αξίας του μελλοντικού κτηρίου), είτε θα απέχει απόσταση 4,60 μέτρων, άρα ναι μεν επιτρέπεται η κατασκευή ανοιγμάτων, πλην όμως θα μειωθεί η πρόσοψή του κατά 4,60 μέτρα, με συνέπεια την πτώση της εμπορικής αξίας του μελλοντικού ακινήτου, αφού, όπως προεκτέθηκε, η ανοικοδόμησή του απαγορευόταν ολοσχερώς πριν την απαλλοτρίωση, λόγω της προηγηθείσας ρυμοτομίας του και του χαρακτηρισμού του ως κοινοχρήστου χώρου με αποκλειστική επιτρεπόμενη χρήση του ως "πρατηρίου βενζίνης" στο τροποποιημένο ρυμοτομικό σχέδιο του Δήμου ....

Συνακόλουθα τούτων, από την ελεύθερη αξιολογική εκτίμηση των ανωτέρω αποδεικτικών μέσων, το Δικαστήριο κρίνει ότι, από την επίδικη απαλλοτρίωση (ήτοι την απότμηση και το εκτελούμενο έργο) ουδόλως μειώθηκε η αξία του κρινομένου εδαφικού τμήματος, που απέμεινε στους αιτούντες - δικαιούχους της αποζημίωσης και κατά συνέπεια, εφόσον εν προκειμένω δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της παρ. 4 του άρθρου 13 του Ν. 2882/2001, ώστε να καθορισθεί ιδιαίτερη αποζημίωση για το εναπομείναν οικόπεδο, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο το σχετικό αίτημά τους".

Όπως προκύπτει από το προαναφερόμενο περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης, το Εφετείο προέβη στον καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης για το τμήμα του ακινήτου των αναιρεσειόντων, που απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά, στο ποσό των 439,53 ανά μ2 και στην απόρριψη του αιτήματος της από 11-10-2012 αιτήσεώς τους για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης κατ’ άρθρ. 13 παρ. 4 του Ν. 2882/2001 για το εναπομένον εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα του ως άνω ακινήτου τους, θεμελιώνοντας τη σχετική κρίση του για την αξία του απαλλοτριωθέντος τμήματος τούτου, και τη μη ύπαρξη μείωσης της αξίας του εναπομένοντος, εκτός της απαλλοτρίωσης τμήματός του, στη βασική του παραδοχή ότι το εν λόγω ακίνητο πριν από την απαλλοτρίωση είχε χαρακτηριστεί με την τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου του Δήμου ... (ΦΕΚ 389 Δ’ /05.05.2006), ως κοινόχρηστος χώρος με περιορισμούς κυριότητας, συνισταμένους σε απαγόρευση δόμησης και αποκλειστική επιτρεπόμενη χρήση ως πρατηρίου βενζίνης, και ότι λόγω του ως άνω χαρακτηρισμού του παρουσίαζε ελάχιστες πιθανότητες αξιοποίησης και ήταν ουσιαστικά εκτός διαπραγμάτευσης αγοράς, χωρίς να λάβει υπόψη τον ως άνω ασκούντα ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης ισχυρισμό των αναιρεσειόντων, περί ακυρότητας της 13595/28.3.2006 απόφασης του Υφυπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., αφού ουδόλως απάντησε σ’ αυτόν και παρέλειψε να ερευνήσει παρεμπιπτόντως τη νομιμότητα της 13595/28.3.2006 απόφασης του Υφυπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., η οποία, όπως επικαλούνται οι αναιρεσείοντες έχει ήδη ακυρωθεί, με την προσκομιζόμενη απ’ αυτούς υπ’ αριθμ. 2378/2014 απόφαση του Συμβουλίου Επικρατείας (Τμήμα Ε’ ).

Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναίρεσης, κατά το μέρος του, από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με το οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση κατά τις διατάξεις της που αφορούν τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως για την εδαφική έκταση της ιδιοκτησίας των αναιρεσειόντων με κτηματολογικό αριθμό … και την απόρριψη του αιτήματος της από 11-10-2012 και με αριθμό ΒΑΒ 713/2012 και αριθμό δικογράφου…/2012 αιτήσεώς τους για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης για το εναπομένον εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα της εν λόγω ιδιοκτησίας τους, πρέπει να γίνει δεκτός ως κατ’ ουσίαν βάσιμος, παρελκούσης της έρευνας, μετά την παραδοχή του ως άνω λόγου, των λοιπών λόγων αναίρεσης, εφόσον αφορούν στα ίδια κεφάλαια της προσβαλλόμενης απόφασης.

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, ως προς τους αναιρεσείοντες και κατά τις διατάξεις της που αφορούν τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως για την εδαφική έκταση της ιδιοκτησίας τους με κτηματολογικό αριθμό … και την απόρριψη του αιτήματος της από 11-10-2012 και με αριθμό ΒΑΒ 713/2012 και αριθμό δικογράφου …/2012 αιτήσεώς τους για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης για το εναπομένον εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα της εν λόγω ιδιοκτησίας τους, κατά παραδοχή του ως άνω λόγου της αίτησης αναίρεσης, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου είναι δυνατή από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρ. 580 § 3 Κ.Πολ.Δ.), να διαταχθεί η επιστροφή στους αναιρεσείοντες του κατατεθέντος από αυτούς για την άσκηση της αναίρεσης παραβόλου (άρθρ. 495 § 4 Κ.Πολ.Δ., όπως η §4 προστέθηκε με το άρθρο 12 § 2 του Ν. 4055/2012) και να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "..." στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων (άρθρ. 183 Κ.Πολ.Δ.), οι οποίοι παραστάθηκαν με τον ίδιο πληρεξούσιο δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις, όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ’ αριθμ. 6784/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, ως προς τους αναιρεσείοντες και κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το μέρος της που αναιρέθηκε, για νέα εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Διατάσσει την επιστροφή στους αναιρεσείοντες του παραβόλου που κατατέθηκε από αυτούς για την άσκηση της αναίρεσης. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Μαρτίου 2016.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 22 Απριλίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ