328/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 328 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 328/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Γεώργιο Σακκά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Δεκεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1.Π. Γ. του Κ., 2 Κ. Κ. του Δ., κατοίκων ... και 3. Της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "VICTORIA ΑΝΩΝΥΜΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΖΗΜΙΩΝ" ήδη μετονομασθείσα σε "ERGO A.A.E.Z."που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα. 'Ολοι οι ανωτέρω εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Δαρούδη και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1.Β. Γ. του Α., 2 Γ. Κ. του Γ. κατοίκων ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν και δεν εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο και 3. Της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ Α.Ε.Γ.Α." που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο Ιωάννη Καραγκούνη που ανακάλεσε την δήλωσή του και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13-9-2010 αγωγή των 1ου και 2ου των ήδη αναιρεσιβλήτων και την από 3-8-2010 αγωγή του 2ου των αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Πατρών. Συνεκδικάσθηκαν και εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 437/2011 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 460/2011 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 16-10-2012 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης, Ιωάννα Πετροπούλου ανέγνωσε την από 10-4-2013 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μοναδικού λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του 3ου αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, όπως προκύπτει από τις υπ. Αρ..../20.3.2013, .../20.3.2013, .../21.5.2013 και .../20.5.2013 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Πατρών …, τις οποίες επικαλούνται και προσκομίζουν οι νόμιμα παριστάμενοι αναιρεσείοντες, ακριβές αντίγραφο της από 16.10.2012 και με αρ.κατ.61/2012 αιτήσεως αναιρέσεως καθώς και της με αρ.πρωτ.204/13.5.2013 βεβαίωσης της Γραμματέα του Δ'Τμήματος του Αρείου Πάγου, περί αναβολής της υποθέσεως με κλήση τους για την παρούσα δικάσιμο, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στους πρώτο και δεύτερο των αναιρεσιβλήτων Β. Γ. και Γ. Κ. αντίστοιχα. Επομένως, εφ'όσον κατά τη μετ'αναβολή και αναφερόμενη στην αρχή της παρούσης δικάσιμο (6.12.2013), οι ως ανωτέρω αναιρεσίβλητοι δεν εμφανίστηκαν ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, έστω και με δήλωση κατά τα άρθρα 242 παρ.2 και 573 παρ.1 ΚΠολΔ, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της υπόθεσης και παρά την απουσία τους (αρθρ.576 παρ.2 εδ.α και γ ΚΠολΔ).

Επειδή, από τις διατάξεις των άρθρων 10 του ν. ΓΠΝ/1911, 297, 298, 300, 330 και 994 ΑΚ συνάγεται ότι αναγκαία προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση σε σύγκρουση αυτοκινήτων είναι η υπαιτιότητα του οδηγού που προκάλεσε τη ζημιά, καθώς και η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της πράξης ή παράλειψης του οδηγού αυτού και της σύγκρουσης από την οποία προκλήθηκαν οι ζημίες.

Τέτοιος σύνδεσμος πρόσφορος για την επέλευση του αποτελέσματος υπάρχει, όταν η σχετική πράξη ή παράλειψη του ζημιώσαντος ήταν ικανή, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, να προκαλέσει τη ζημία. Η ύπαρξη του αιτιώδους συνδέσμου σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση είναι ζήτημα καθαρά πραγματικό και κρίνεται από το δικαστήριο της ουσίας.

Όμως η κρίση για το αν τα πραγματικά περιστατικά που κυριαρχικά διαπίστωσε το δικαστήριο της ουσίας επιτρέπουν το συμπέρασμα ότι ορισμένο γεγονός μπορεί αντικειμενικά να θεωρηθεί ως πρόσφορη αιτία του αποτελέσματος που επήλθε, υπόκειται στον αναιρετικό έλεγχο. Περαιτέρω, η ύπαρξη της υπαιτιότητας ή συνυπαιτιότητας καθώς και ο βαθμός πταίσματος των υπαίτιων οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων δεν αναιρούνται από μόνο το γεγονός ότι ένας από τους οδηγούς αυτούς παραβίασε τις διατάξεις του ΚΟΚ, αφού μόνη η παραβίαση των διατάξεων αυτού από τους οδηγούς δεν θεμελιώνει αυτή καθαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος.

Αποτελεί απλά στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης παράβασης και του αποτελέσματος που επήλθε. Οι ως ανωτέρω δε έννοιες της υπαιτιότητας και του αιτιώδους συνδέσμου είναι νομικές και επομένως, η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς τη συνδρομή ή όχι υπαιτιότητας του εμπλακέντος σε σύγκρουση οχημάτων οδηγού και του αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του και του ζημιογόνου αποτελέσματος, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου κατά τις διατάξεις του άρθρου 559 αρ.1 εδ.α και 19 του ΚΠολΔ για ευθεία και εκ πλαγίου παράβαση κανόνων ουσιαστικού δικαίου.

Εξ άλλου, από τα άρθρα 26 παρ.4 και 5 του ν.2696/199 (ΚΟΚ) όπως ισχύει, προκύπτει ότι στους κόμβους, που, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 2 παρ.1 του ίδιου Κώδικα αποτελούν: οι ισόπεδες συμβολές, διακλαδώσεις ή διασταυρώσεις οδών, περιλαμβανομένων και των ελεύθερων χώρων που σχηματίζονται από αυτές, όταν δεν υπάρχει σήμανση, η προτεραιότητα ανήκει σε εκείνον που έρχεται από δεξιά.

Εξαίρεση από αυτόν τον κανόνα αναγνωρίζεται μόνο στις περιοριστικώς αναφερόμενες στην εν λόγω διάταξη περιπτώσεις α)όσων κινούνται σε αυτοκινητοδρόμους, εθνικές οδούς ή οδούς ταχείας κυκλοφορίας β)τα σιδηροδρομικά και τροχιοδρομικά οχήματα τα οποία έχουν σε κάθε περίπτωση προτεραιότητα γ)όσων εισέρχονται σε οδό από χωματόδρομο, μονοπάτια, παρόδια ιδιοκτησία, χώρους στάθμευσης και σταθμούς ανεφοδιασμού και δ)όσων εκκινούν ή κινούνται προς τα πίσω, όπου αυτό επιτρέπεται, οι οποίοι οφείλουν σε κάθε περίπτωση, να παραχωρούν προτεραιότητα στους εξ αριστερώς κινούμενους οδηγούς.

Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 4 παρ.3 του ν.2969/1999, η Ρ-2 πινακίδα, που τοποθετείται πριν από τον κόμβο, σημαίνει υποχρεωτική διακοπή πορείας του οχήματος πριν από την είσοδο στον κόμβο και παραχώρηση προτεραιότητας στα οχήματα, τα οποία κινούνται στην οδό προς την οποία πλησιάζει.

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.1 εδ.α ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης για ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ιδρύεται, αν αυτός δεν εφαρμόστηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή αν εφαρμόστηκε, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή. Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ'ουσίαν την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση. Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του, ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε ανελέγκτως, τ'ακόλουθα αναφορικά με την υπαιτιότητα των εμπλακέντων στο ένδικο ατύχημα οχημάτων. "Στις 12.5.2010 και περί ώρα 14.15, ο Β. Γ. πρώτος εφεσίβλητος, οδηγώντας το με αρ.κυκλοφορίας ... αυτοκίνητο - ταξί συνιδιοκτησίας του ίδιου και του Γ.

Κ. κατά ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου σε έκαστο και ασφαλισμένο για τις ζημιές έναντι τρίτων στην ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ", έβαινε επί της οδού 25ης Μαρτίου με κατεύθυνση από την οδό Αναγνωστοπούλου προς την οδό Ιπποκράτους. Κατά τον ίδιο χρόνο, η πρώτη εκκαλούσα, οδηγώντας το με αριθμό κυκλοφορίας ...

ΙΧΕ αυτοκίνητο, ιδιοκτησίας του δεύτερου εκκαλούντος και ενάγοντος της από 03.08.2010 αγωγής, το οποίο κατά το ανωτέρω χρονικό διάστημα ήταν ασφαλισμένο στην τρίτη εκκαλούσα ασφαλιστική εταιρία, κινούταν επί της οδού Γιαλελή, κάθετης στην οδό 25ης Μαρτίου, με κατεύθυνση από τη λεωφόρο Ανδρέα Παπανδρέου προς την οδό Καποδιστρίου και αριστερά σε σχέση με την πορεία του πρώτου εφεσίβλητου.

Αποδεικνύεται επίσης, ότι τόσο επί της οδού 25ης Μαρτίου και στο σημείο που αυτή διασταυρώνεται με την οδό Γιαλελή, όσο και στην οδό Γιαλελή, σε κάθε είσοδο, δηλαδή, της σχηματιζόμενης διασταύρωσης, υπάρχουν ρυθμιστικές πινακίδες Ρ-2 STOP, υποχρεωτικής διακοπής της πορείας των κινούμενων οχημάτων, πριν από την είσοδο τους στη διασταύρωση.

Η πρώτη εκκαλούσα, Π. Γ., κατά την προσέγγιση της διασταύρωσης των ανωτέρω οδών, δεν ακινητοποίησε το όχημα της, πριν από την οδό 25ης Μαρτίου, όπως είχε υποχρέωση, προκειμένου να ελέγξει με προσοχή την κίνηση και να παραχωρήσει προτεραιότητα διέλευσης στα κινούμενα επί της ως άνω οδού, και δεξιά, σε σχέση με-την πορεία., της, οχήματα, όπου κινούταν ο πρώτος εφεσίβλητος, αλλά συνέχισε την πορεία της με την ίδια ταχύτητα, η οποία δεν αποδεικνύεται ότι υπερέβαινε το επιτρεπόμενο όριο των 50 χλμ/ώρα, εισερχόμενη κάθετα στο ρεύμα πορείας της οδού 25ης Μαρτίου με κατεύθυνση από την οδό Αναγνωστοπούλου προς την οδό Ιπποκράτους, με αποτέλεσμα να επιπέσει, με το εμπρόσθιο δεξιό μέρος του οχήματός της, στο εμπρόσθιο αριστερό μέρος του οχήματος του πρώτου εφεσίβλητου, Β.

Γ., που κινούταν επί αυτού. Αποκλειστικά υπαίτια για το ένδικο αυτοκινητικό ατύχημα είναι η πρώτη εκκαλούσα. Συγκεκριμένα, η ανωτέρω, οδηγός του με αριθμό ... οχήματος, κυριότητας του δεύτερου εκκαλούντος, δεν κατέβαλε την απαιτούμενη στις συναλλαγές επιμέλεια, που όφειλε ως οδηγός και μπορούσε να καταβάλει, όπως θα έπραττε οποιοσδήποτε άλλος μέσος οδηγός, ευρισκόμενος υπό παρόμοιες συνθήκες, δηλονότι δεν είχε διαρκώς τεταμένη την προσοχή της (άρθρο 12 παρ. 1 ν. 2696/1999), αλλά οδηγούσε χωρίς σύνεση και προσοχή, καθώς, μολονότι πλησίαζε σε ισόπεδο οδικό κόμβο, δεν κατέβαλε ιδιαίτερη προσοχή για να μην προκαλέσει επί του κόμβου κίνδυνο ή παρακώλυση της κυκλοφορίας, ρυθμίζοντας την ταχύτητα του οχήματος της, ώστε να μπορεί να διακόψει την πορεία αυτού, για να διέλθουν τα οχήματα που έχουν προτεραιότητα (άρθρο 26 παρ. 1 ν. 2696/1999), αλλά εισήλθε στη διασταύρωση, εν προκειμένω των οδών 25ης Μαρτίου και Γιαλελή, χωρίς να ανακόψει την ταχύτητα της και να παραχωρήσει προτεραιότητα στο, δεξιά σε σχέση με την πορεία της, ερχόμενο, όχημα του πρώτου εφεσίβλητου, Β. - Γ..

Περαιτέρω, δεν αποδεικνύεται υπαιτιότητα του πρώτου εφεσίβλητου στην επέλευση του ένδικου τροχαίου, δηλονότι δεν αποδεικνύεται ότι κινούταν με ταχύτητα άνω του επιτρεπόμενου ορίου των 50 χλμ/ώρα ή ότι δεν ασκούσε τον πλήρη έλεγχο του αυτοκινήτου του. Συγκεκριμένα, όπως αποδεικνύεται και από τις προσκομιζόμενες φωτογραφίες οι υλικές ζημίες που υπέστησαν τα εμπλεκόμενα οχήματα, εντοπιζόμενες στο εμπρόσθιο τμήμα τους, δεν καταδεικνύουν σφοδρή σύγκρουση, λόγω υπερβολικής ταχύτητας των εμπλεκομένων οδηγών ή κάποιου εξ αυτών, αλλά δικαιολογούνται από την πλαγιομετωπική σύγκρουση των οχημάτων σε συνδυασμό με την ταχύτητα, περί των 50 χλμ/ώρα, αμφότερων των οδηγών.

Περαιτέρω το γεγονός ότι η σύγκρουση επήλθε μόλις ο πρώτος εφεσίβλητος εισήλθε στη διασταύρωση των ως άνω οδών, διαπίστωση που ενισχύεται εκτός από την κατάθεση του μάρτυρα και από το σημείο σύγκρουσης των οχημάτων, ήτοι εμπρόσθια αριστερή και εμπρόσθια δεξιά πλευρά, ενισχύει την κρίση ότι δεν διέθετε περιθώριο είτε για τροχοπέδηση είτε για αποφευκτικό ελιγμό.

Συνεπώς, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που έκρινε ομοίως, και απέρριψε την από 03.08.2010 αγωγή του δεύτερου εκκαλούντος και την ένσταση συνυπαιτιότητας των εκκαλούντων που προβλήθηκε παραδεκτά από τους τελευταίους, προκειμένου για την από 13.09.2010 αγωγή, διαγιγνώσκοντας αποκλειστική υπαιτιότητα στην πρώτη εκκαλούσα, οδηγό του οχήματος του δεύτερου εκκαλούντος και ενάγοντος της ως άνω αγωγής, δεν έσφαλε και ορθά εκτίμησε τις αποδείξεις, απορριπτόμενου του σχετικού λόγου έφεσης ως ουσιαστικά αβάσιμου".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, αναφορικά με την αποκλειστική υπαιτιότητα της οδηγού του ... ΙΧΕ αυτοκινήτου η οποία εισήλθε στη διασταύρωση των παραπάνω οδών Γιαλελή και 25ης Μαρτίου, χωρίς να διακόψει την πορεία του οχήματος της προ της υπάρχουσας στην πορεία της επί της οδού Γιαλελή ρυθμιστικής πινακίδας STOP και παραχωρήσει προτεραιότητα στο εκ δεξιών αυτής κινούμενο ...

αυτοκίνητο ΤΑΧΙ με οδηγό τον πρώτο αναιρεσίβλητο, στην πορεία του οποίου επί της οδού 25ης Μαρτίου υπήρχε ωσαύτως ρυθμιστική πινακίδα Ρ-2 STOP (υποχρεωτικής διακοπής της πορείας προ της εισόδου του στη διασταύρωση), ορθά εφήρμοσε την προπαρατεθείσα διάταξη του άρθρου 26 παρ.5 του ΚΟΚ που ρυθμίζει την προτεραιότητα στους ισόπεδους κόμβους χωρίς την ύπαρξη ενδεικτικών της προτεραιότητας πινακίδων, καθ'οσον η ύπαρξη ισοδύναμων ρυθμιστικών της κυκλοφορίας σημάνσεων στην πορεία αμφοτέρων των εμπλεκόμενων σε ατύχημα οχημάτων, ισοδυναμεί με έλλειψη σήμανσης και όσα αντίθετα οι αναιρεσείοντες υποστηρίζουν με το μοναδικό της αναιρέσεως λόγο με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, της παραβίασης του άρθρου 26 παρ.5 του ΚΟΚ με τα γενόμενα παραπάνω δεκτά, είναι αβάσιμα και απορριπτέα.

Επειδή, με βάση τα προεκτιθέμενα, πρέπει να απορριφθεί η με αρ.κατ.61/2012 αίτηση αναιρέσεως της 460/2012 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών, να διαταχθεί η εισαγωγή του καταβληθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (αρθρ.12 παρ.2 Ν.4055/2012) και να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη της παριστάμενης τρίτης των αναιρεσιβλήτων ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ Α.Ε.Γ.Α." όπως ορίζεται στο διατακτικό (άρθρο 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει τη με αρ.κατ.61/2012 αίτηση αναιρέσεως της 460/2012 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών.

Διατάσσει την εισαγωγή του καταβληθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη της τρίτης αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ Α.Ε.Γ.Α." που ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Ιανουαρίου 2014.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 12 Φεβρουαρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ