Supreme Court dismisses appeal in divorce case where respondent's appeal lacks legal interest due to prior acceptance of spouse's divorce request.

Απόφαση 326 / 2010 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 326/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Ιανουαρίου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευάγγελο Ζαμπίτη.

Της αναιρεσίβλητης: ..., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 17-7-2004 και 23-7-2004 αγωγές των ήδη διαδίκων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Κοζάνης και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 92/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 34/2008 του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 30-9-2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων. όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χρυσόστομος Ευαγγέλου ανέγνωσε την από 7-1-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη της αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την υπ' αριθ. ... έκθεση της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Κοζάνης ..., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναιρέσεως με τις κάτω από αυτήν Πράξεις του Προέδρου και του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου. με τις οποίες ορίστηκε το αρμόδιο για την εκδίκαση της αίτησης Τμήμα του Δικαστηρίου τούτου και ο Εισηγητής δικαστής, με κλήση προς συζήτηση, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα την αναιρεσίβλητη. Η τελευταία δεν εμφανίσθηκε κατά την εκδίκαση της υπόθεσης ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία της (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ ).

Ο λόγος αναίρεσης από τον αριθ. 14 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ ιδρύεται και όταν παρά το νόμο το δικαστήριο κήρυξε ή δεν κήρυξε απαράδεκτο. Εξάλλου, κατά το άρθρο 1439 παρ. 1 ΑΚ καθένας από τους συζύγους μπορεί να ζητήσει το διαζύγιο, όταν οι μεταξύ τους σχέσεις έχουν κλονισθεί τόσο ισχυρά, από λόγο που αφορά το πρόσωπο του εναγομένου ή και των δύο συζύγων, ώστε βάσιμα η εξακολούθηση της έγγαμης σχέσης να είναι αφόρητη για τον ενάγοντα. Με την διάταξη αυτή καθιερώνεται ως λόγος διαζυγίου ο αντικειμενικός κλονισμός της έγγαμης σχέσης και προσδιορίζονται γενικά όρια εντός των οποίων θα κινηθεί ο δικαστής χωρίς να τίθεται η υπαιτιότητα ως βάση του ισχυρού κλονισμού.

Συνεπώς, τα γεγονότα που μπορούν να προκαλέσουν ισχυρό κλονισμό μπορεί να είναι και ανυπαίτια ή ακόμη και μη καταλογιστά, δεν έχει δε σημασία ποίος από τους συζύγους δημιούργησε πρώτος τον λόγο κλονισμού της έγγαμης συμβίωσης. Με την έννοια αυτή αν το κλονιστικό γεγονός αφορά και τους δύο συζύγους, το προς διάζευξη δικαίωμα γεννάται ανεξαρτήτως από το ποιός από τους δύο βαρύνεται περισσότερο για την ύπαρξή του και από το αν υπάρχει, υπαιτιότητα μόνο στο πρόσωπο του ενός από αυτούς.

Το ότι για τη λύση του γάμου είναι πλέον αδιάφορο αν ο κλονισμός οφείλεται σε υπαίτιο ή ανυπαίτιο κλονιστικό γεγονός σημαίνει ότι στη δίκη του διαζυγίου δεν δικαιολογείται σε καμία πλευρά έννομο συμφέρον για την έρευνα της υπαιτιότητας, αφού το δεδικασμένο της διαπλαστικής απόφασης του διαζυγίου, δεν εκτείνεται σε ζητήματα υπαιτιότητας σε καμία περίπτωση.

Συνέπεια τούτων είναι ότι η απόφαση που κηρύσσει τη λύση του γάμου δεν αποτελεί δεδικασμένο ούτε ως προς την ύπαρξη των επί μέρους πραγματικών περιστατικών που επέφεραν τον κλονισμό της έγγαμης σχέσης, αφού το δεδικασμένο αφορά στην έννομη σχέση ή στο δικαίωμα που κρίθηκε τελεσίδικα και δεν καλύπτει τα πραγματικά γεγονότα (Κ.Πολ.Δ 322, 324), ούτε ως προς το ζήτημα της υπαιτιότητας για τον κλονισμό αυτόν, ακόμη και αν ο λόγος διαζυγίου αφορά αποκλειστικά στο πρόσωπο του εναγομένου, ενώ εξάλλου, τα ζητήματα υπαιτιότητας κρίνονται αυτοτελώς στη δίκη διατροφής.

Αντικείμενο δηλαδή της δίκης διαζυγίου είναι όχι η ύπαρξη του λόγου που δικαιολογεί την απαγγελία του διαζυγίου, αλλά το διαπλαστικό δικαίωμα της λύσης του γάμου. Επομένως, στην περίπτωση συνεκδίκασης αντίθετων αγωγών διαζυγίου, με τις οποίες καθένας από τους συζύγους ζητεί τη λύση του γάμου για ισχυρό κλονισμό της έγγαμης σχέσης, από λόγο που αφορά το πρόσωπο του άλλου συζύγου, αν η μία απ` αυτές γίνει δεκτή και η άλλη απορριφθεί, είναι προφανές ότι ο διάδικος του οποίου η αγωγή απορρίφθηκε δεν έχει έννομο συμφέρον, κατ` άρθρα 68, 516 παρ. 2 και 556 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ, να ασκήσει αντίστοιχα έφεση ή αναίρεση κατά της πρωτόδικης ή της τελεσίδικης απόφασης και να ζητήσει την εξαφάνισή της με σκοπό να απορριφθεί η αγωγή του αντιδίκου του και να γίνει δεκτή η δική του αγωγή, καθόσον η έννομη συνέπεια που και αυτός επεδίωξε με την αγωγή του, δηλαδή η λύση του γάμου, στην οποία εμμένει, έχει ήδη επέλθει, και ως εκ τούτου το εκατέρωθεν υποβληθέν αίτημα δικαστικής διάπλασης έχει ικανοποιηθεί με την απαγγελία διαζυγίου, έστω και με βάση διάφορα περιστατικά, συγκροτούντα, όμως, τον ίδιο λόγο ήτοι τον αντικειμενικό κλονισμό του γάμου.

Τέλος, το έννομο συμφέρον αποτελεί διαδικαστική προϋπόθεση της δίκης και η συνδρομή του ερευνάται αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο, η δε έλλειψή του συνεπάγεται την απόρριψη του ενδίκου μέσου ως απαραδέκτου (άρθρα 68, 73 και 532 Κ.Πολ.Δ). Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη υπ` αριθ. 259/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών έγιναν δεκτά τα ακόλουθα:

Με την από 23-7-2004 αγωγή του ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου ο ενάγων (ήδη αναιρεσείων) ζήτησε τη λύση του μεταξύ αυτού και της εναγομένης (ήδη αναιρεσίβλητης) υφιστάμενου γάμου, ισχυριζόμενος ότι από λόγους που αφορούν αποκλειστικά το πρόσωπο της συζύγου του επήλθε ισχυρός κλονισμός των σχέσεων τους, ώστε βάσιμα πλέον η εξακολούθηση της έγγαμης σχέσης να είναι αφόρητη για αυτόν.

Εξάλλου, η εναγομένη, με αντίθετη αγωγή της ενώπιον του ίδιου πρωτοδικείου, ζήτησε επίσης τη λύση του γάμου, για ισχυρό κλονισμό της έγγαμης σχέσης από λόγους που αφορούν αποκλειστικά το πρόσωπο του συζύγου της, ισχυριζόμενη ότι και για την ίδια βασίμως, η εξακολούθηση της έγγαμης σχέσης είναι αφόρητη.

Επί των αγωγών αυτών, που συνεκδικάσθηκαν, εκδόθηκε η 92/2005 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κοζάνης, με την οποία, αφού απορρίφθηκε η αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος έγινε δεκτή η αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης και απαγγέλθηκε τη λύση του γάμου τους, για ισχυρό κλονισμό της έγγαμης σχέσης από λόγους που αφορούν αποκλειστικά το πρόσωπο του πρώτου.

Κατά της άνω αποφάσεως ο αναιρεσείων άσκησε έφεση, με την οποία, παραπονούμενος για εσφαλμένη ερμηνεία του νόμου και κακή εκτίμηση των αποδείξεων, ζήτησε την εξαφάνισή της, προκειμένου να γίνει δεκτή η δική του αγωγή και να λυθεί ο γάμος για ισχυρό κλονισμό από λόγους που αφορούν στο πρόσωπο της εναγομένης, να απορριφθεί δε η αγωγή της συζύγου του.

Κατόπιν αυτών, το Εφετείο απέρριψε την έφεση ως απαράδεκτη, για έλλειψη εννόμου συμφέροντος του εκκαλούντος (αναιρεσείοντος). Ειδικότερα, δέχθηκε ότι, αφού έγινε δεκτή κατ' ουσίαν η αντίθετη αγωγή της αναιρεσίβλητης και απαγγέλθηκε με την πρωτόδικη απόφαση η λύση του γάμου, δεν έχει πλέον αυτός έννομο συμφέρον για άσκηση έφεσης, καθόσον η έννομη συνέπεια που επεδίωκε με την αγωγή του, ήτοι η λύση του γάμου για ισχυρό κλονισμό της έγγαμης σχέσης, επήλθε με την αποδοχή της αντίθετης αγωγής της αναιρεσίβλητης, το γεγονός δε ότι η πρωτόδικη απόφαση περιέχει δυσμενείς για τον εκκαλούντα αιτιολογίες, δηλαδή ότι ο ισχυρός κλονισμός επήλθε για λόγους που αφορούν αποκλειστικά το πρόσωπό του, δεν έχει καμία δυσμενή επίδραση στις έννομες σχέσεις του, αφού από τις άνω αιτιολογίες δεν δημιουργείται δεδικασμένο.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν κήρυξε παρά το νόμο απαράδεκτο και ο περί του αντιθέτου μοναδικός από το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ λόγος του αναιρετηρίου είναι αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν, πρέπει η αίτηση αναίρεσης να απορριφθεί.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 30-9-2008 αίτηση του ..., για αναίρεση της υπ' αριθ. 34/2008 αποφάσεως του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 23 Φεβρουαρίου 2010. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 26 Φεβρουαρίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ